Chương 1: Cơ sở lý luâ ̣n về quản lý giáo du ̣c đa ̣o đức cho ho ̣c sinh Chương 2: Thực tra ̣ng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tại các trường THPT ở thành phố Thái Bình. Chương 3: Biê ̣n pháp quản lý hoa ̣t đô ̣ng giáo du ̣c đa ̣o đức cho ho ̣c sinh tại các trường THPT ở thành phố Thái Bình. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH 1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, hình thành rất sớm từ buổi bình minh của lịch sử xã hội loài người, được mọi người trong xã hội và mọi giai cấp quan tâm.
Những tư tưởng đạo đức, giá trị đạo đức, đạo đức học đã hình thành từ nhiều thế kỷ trước đây trong triết học Phương Đông và triết học Phương Tây. Đạo đức phản ánh các quan hệ ứng xử giữa con người với con người, con người với xã hội, con người với thiên nhiên. Đạo đức là tổng hợp những nguyên tắc, qui định, chuẩn mực nhằm hướng con người tới cái chân, mỹ thiện, chống lại cái giả, cái ác, cái xấu. Các chuẩn mực đạo đức xuất hiện do nhu cầu đời sống xã hội là sản phẩm của lịch sử xã hội, do cơ sở kinh tế - xã hội quyết định.
Nó được hoàn thiện và phát triển trên cơ sở các chế độ kinh tế - xã hội nối tiếp nhau từ thấp đến cao. Theo quan điểm học thuyết Mác-Lênin: Đạo đức có nguồn gốc từ lao động xã hội và đời sống cộng đồng xã hội, nó phản ánh và chịu sự chi phối của tồn tại xã hội. Khi tồn tại xã hội thay đổi thì đạo đức xã hội cũng thay đổi theo. Chính vì vậy đạo đức mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc.
Trong đời sống của con người, đạo đức là vấn đề thường xuyên được đặt ra và giải quyết nhằm đảm bảo cho các cá nhân và cộng đồng phát triển.Vai trò, động lực tinh thần to lớn của đạo đức đối với sự phát triển, tiến bộ xã hội được nhiều nhà khoa học ngày nay thừa nhận và được mọi thời đại quan tâm. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người Việt Nam đầu tiên tiếp thu những quan điểm đạo đức Mác - Lênin và thật sự làm nên một cuộc cách mạng trên lĩnh vực đạo đức. Người gọi đó là đạo đức mới: Đạo đức Cách mạng: “Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu, nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com không phải là danh vọng của cá nhân mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người.” [35, tr 337] Đạo đức Cách mạng mà Hồ Chí Minh quan tâm và đề cao không chỉ là đạo đức theo nghĩa thông thường mà là khẳng định những giá trị đạo đức truyền thống, đồng thời tiếp thu phát triển tinh hoa đạo đức của nhân loại, đặc biệt là nội dung tư tưởng đạo đức của chủ nghĩa Mác - Lênin. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của người Cách mạng.
Nội dung cơ bản trong quan điểm đạo đức Cách Mạng là: Trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư; yêu thương con người; tinh thần quốc tế trong sáng. Quan điểm của Người về đạo đức là những quan điểm thật sự khoa học, biện chứng Mác - xít, phù hợp với sự tiến hóa của loài người. Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về đạo đức. Từ tư tưởng đến thực tiễn Người luôn chăm lo đến giáo dục đạo đức.
Với mỗi người Bác ví “đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người.” [2, tr29]: “Cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không có nước thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Bác đã từng khái quát về triết lý cuộc sống : “Nghĩ cho cùng, mọi vấn đề….là vấn đề ở đời và làm người. Ở đời và làm người là phải thương nước, thương dân, thương nhân loại đau khổ bị áp bức.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho dân tộc ta một di sản vô giá, đó là tư tưởng của Người, trong đó có tư tưởng đạo đức. Người đã xác định nhân tố con người là động lực của sự phát triển: “Muốn xây dựng CNXH, trước hết phải có con người XHCN ”(36, t10, tr 310). Người còn đề ra những chuẩn mực đạo đức cụ thể đối với từng lớp người phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ, trách nhiệm của lớp người đó.Với thanh niên, trong “Di chúc” thiêng liêng Bác căn dặn: “Phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người kế thừa vừa“hồng” vừa “chuyên ”. Để có được đạo đức Cách mạng, mỗi người phải chăm lo tu dưỡng, kiên trì bền bỉ suốt đời.
Người còn chú ý đến con đường, phương pháp xây dựng đạo đức Cách mạng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com : “ Đạo đức Cách mạng không phải trên trời sa xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong. 288] Ngày nay, với xu thế phát triển và hội nhập toàn cầu, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến vấn đề GDĐĐ. Trong giai đoạn đẩy mạnh CNH- HĐH đất nước, thanh niên-cán bộ cần phải dốc lòng học tập, nâng cao vượt bậc trình độ KH-KT và quản lý rèn luyện tác phong công nghiệp, trong lúc đó vẫn phải coi trọng đạo đức lý tưởng, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh: “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân.” Nghị quyết Hội nghị lần thứ X BCH TW khóa 9 (07/ 2004) Đảng ta xác định nhiệm vụ cụ thể của thời kỳ đổi mới đó là: “Đẩy mạnh giáo dục xã hội chủ nghĩa, bồi dưỡng lòng yêu nước, tạo sự chuyển biến rõ rệt về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực trí tuệ con người Việt nam, đủ sức thực hiện thành công sự nghiệp CNH-HĐH đất nước. Hai trong ba nhiệm vụ trọng tâm đó là: “Tiếp tục đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống văn hóa lành mạnh trong xã hội…” và “Nâng cao chất lượng, hiệu quả nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam theo năm đức tính được xác định trong Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) ”.
Và gần đây, Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam đã phát động cuộc vận động: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ”; Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng phát động cuộc vận động: “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” Đó là những cuộc vận động lớn đã và đang có những tác động sâu sắc đến đời sống văn hóa, tinh thần của toàn xã hội, đến nền GD nước ta, đặc biệt là GDĐĐ cho học sinh. Ở nước ta đã có một số tác giả nghiên cứu về đạo đức và quản lý hoạt động GDĐĐ cho học sinh. Trong đó có những công trình tiêu biểu như sau: Đề tài: “Về phát triển toàn diện con ngƣời thời kỳ CNH, HĐH” của GS.TS Phạm Minh Hạc. Nghiên cứu của giáo sư đã nêu lên các định hướng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giá trị đạo đức con người Việt Nam trong thời kỳ CNH-HĐH đất nước và nêu lên giải pháp cơ bản về GDĐĐ cho học sinh.
“Tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức giáo dục đạo đức trong các trường học, củng cố ý tưởng giáo dục ở gia đình và cộng đồng, kết hợp chặt chẽ với giáo dục nhà trường trong việc giáo dục đạo đức cho con người, kết hợp chặt chẽ giáo dục đạo đức với việc thực hiện nghiêm chỉnh luật pháp của các cơ quan thi hành pháp luật; tổ chức thống nhất các phong trào thi đua yêu nước và các phong trào rèn luyện đạo đức, lối sống cho toàn dân, trước hết cho cán bộ Đảng viên, cho thầy cô các trường học; xây dựng một cơ chế tổ chức và chỉ đạo thống nhất toàn xã hội, về giáo dục đạo đức, nâng cao nhận thức cho mọi người.TS Phạm Khắc Chương , trường Đại học sư phạm Hà Nội nghiên cứu: Một số vấn đề GDĐĐ ở trường THPT- Rèn ý thức đa ̣o đức công dân.TS Đặng Quốc Bảo, trường cán bộ quản lý giáo dục- đào tạo: Một số ý kiến về nhân cách thế hệ trẻ, thanh niên, sinh viên và phương pháp giáo dục. Thạc Sĩ Võ Huỳnh Ngọc Vân: Một số biện pháp phối hợp giữa Hiệu trưởng và tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công tác GDĐĐ cho học sinh THPT tỉnh Bình Dương. Dương Thị Trúc Bạch với đề tài: “Những biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐ cho học sinh THPT của người Hiệu trưởng.” Trần Thị Thu Hương với đề tài: “Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT thị trấn Gia Lâm” Nguyễn Thanh Bình với đề tài: “Các biện pháp quản lý công tác GDĐĐ cho học sinh THPT thị xã Đông Hà, tỉnh Quảng Trị” Nhìn chung, các đề tài nghiên cứu trên đi sâu vào việc xác định các nội dung GDĐĐ, định hướng các giá trị đạo đức, thực trạng và tìm ra giải pháp cho công tác GDĐĐ và nâng cao chất lượng GDĐĐ cho học sinh THPT. Mặc dù vậy vẫn chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐ cho học sinh các trường THPT ở Thành phố Thái 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bình.Vì vậy tôi chọn đề tài này với mong muốn góp phần nhỏ bé vào việc đưa ra các biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐ cho học sinh THPT, nhằm nâng cao chất lượng GDĐĐ cho học sinh các trường THPT trên địa bàn Thành phố Thái Bình.
Một số khái niệm cơ bản 1. Khái quát chung về quản lý 1. Khái niệm quản lý Trên cơ sở những tiếp cận khác nhau thuật ngữ “quản lý” được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích đã định Quản lý là hoạch định, tổ chức, bố trí nhân sự, lãnh đạo và kiểm soát công việc và những nỗ lực của con người nhằm đạt được những mục tiêu đặt ra.
Quản lý là vận dụng khai thác các nguồn lực (hiện hữu và tiềm năng), kể cả nguồn nhân lực để đạt đến những két quả kỳ vọng Quản lý là quá trình hoàn thành công việc thông qua con người và làm việc với con người.