phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo gồm có 3 phần: Phần 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý công tác GPMB. Phần 2: Thực trạng quản lý công tác GPMB trên địa bàn Thị xã Nghi Son, tỉnh Thanh Hoá. Phần 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý công tác GPMB trên địa bàn Thị xã Nghi Sơn, Tỉnh Thanh Hoá định hướng tới đến năm 2025. CO SO LY LUAN VA THUC TIEN VE QUAN LY CONG TAC GIAI PHONG MAT BANG 1.
Khái quát về quản lý giải phóng mặt bằng 1. Khái niệm về quản lý giải phóng mặt bằng Căn cứ theo Luật đất đai 2024: Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất đề sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, hoặc phat triển kinh tế — xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (tức các chủ đầu tư) phải bù đắp những tôn hại về đất và tài sản trên đất do hành vi thu hồi đất gây ra cho người sử dụng đất theo những quy định của pháp luật đất đai. Giải phóng mặt bằng (GPMB) là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc đi dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới. GPMB không chỉ đơn thuần là việc di dời mà còn bao gồm cả quá trình bồi thường, hỗ trợ tái định cư nhằm đảm bảo người dân bị ảnh hưởng có thể ổn định cuộc sống và sinh kế sau khi đất của họ bị thu hồi.
Quản lý nhà nước về bồi thường, GPMB là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thâm quyền trong việc thực hiện công tác bồi thường và GPMB. Quản lý này bao gồm việc lập kế hoạch, thực hiện, giám sát và kiểm tra các hoạt động bồi thường và GPMB nhằm đảm bảo các quyền lợi của người sử dụng đất bị thu hồi, giúp họ bù đắp những tốn hại về đất và tài sản trên đất theo quy định của pháp luật đất đai. Mục tiêu của quản lý nhà nước về bồi thường, GPMB là giúp cho người có đất bị thu hồi sớm ôn định đời sống, sản xuất và phát triển, đảm bảo quá trình thu hồi đất diễn ra công bằng, minh bạch và hiệu quả. Từ nội hàm của các khái niệm trên và từ cơ sở lý luận, pháp lý, có thể hiểu một cách khái quát rằng quản lý nhà nước về bồi thường, GPMB là việc Nhà nước thực hiện các biện pháp quản lý, điều hành, kiểm tra, giám sát quá trình bồi thường và GPMB theo quy định của pháp luật, đảm bảo sự công bằng, minh bạch, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người dân có đất bị thu hồi.
Điều này không chỉ giúp người dân sớm ổn định cuộc sống mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội được triển khai hiệu quả và đúng tiến độ. Sự cần thiết quản lý nhà nước về giải phóng mặt bằng Nước ta đang trên đà phát triển, dé hoa nhập chung với sự phát triển của nền kinh tế Đông Nam Á, Châu Á nói riêng va thé giới nói chung, thì ngoài việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Nhu cầu đất đai để xây dựng các công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, các công trình về y tế, văn hoá, giáo dục, các công trình du lịch, dịch vụ. công trình an ninh quốc phòng là rất lớn.
Với đặc thù là một nước nông nghiệp (gần 80% dân số sản xuất nông nghiệp) do đó diện tích để sử dụng vào mục đích xây dựng các công trình mở rộng đô thị, mở rộng hệ thống giao thông, các khu công nghiệp dịch vụ thương mại. công trình quốc phòng an ninh chủ yếu là lấy từ đất nông nghiệp, đất làm nhà ở tại khu vực nông thôn và ven đô thị. Nếu Nhà nước không có chính sách và những quy định phù hợp thi dé dan đến tình trạng là sau mỗi lần Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia sẽ có thêm nhiều hộ gia đình, cá nhân lâm vào tinh trạng không còn ruộng đất - tư liệu sản xuất chính đề nuôi sống gia đình và bản thân họ. Thực tế hiện nay cho thấy, công tác GPMB khi Nhà nước thu hồi đất là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp, tác động tới mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội, nhân văn của nhiều người, của cả cộng đồng dân cư.
Giải quyết không tốt, không thoả đáng quyền lợi của người có đất bị thu hồi và những người bị ảnh hưởng khi thu hồi đất dễ bùng phát khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập thể đông người làm cho tình hình an ninh chính trị trở nên phức tạp, từ đó gây ra sự mất ồn định về kinh tế, xã hội, chính trị nói chung. Quá trình thực hiện bồi thường, GPMB đề thực hiện các dự án xây dựng luôn phải giải quyết dung hoà mâu thuẫn về lợi ích của hai nhóm đối tượng đó là: - Người được Nhà nước giao đất thực hiện các dự án (trong đó có cả cơ quan nhà nước) luôn tìm cách giảm chỉ phí bồi thường GPMB nhằm hạ giá thành xây dựng, tiết kiệm chi phi sản xuất. - Người bị thu hồi đất luôn đòi hỏi được trả một khoản bồi thường "càng cao càng tốt" ít nhất phải là thoả đáng. Mặt khác trong nội bộ những người được đền bù, có người chấp hành tốt chính sách pháp luật đất đai của Nhà nước, có người chấp hành chưa tốt, do đó đòi hỏi phải xử lý sao cho công bằng cũng là một việc hết sức khó khăn.
Thực tiễn chứng minh rằng làm tốt công tác GPMB không chỉ tạo được môi trường thông thoáng cho phát triển, thu hút đầu tư mà còn góp phần làm lành mạnh 8 nhiéu quan hệ xã hội, củng cố được lòng tin của nhân dân, khắc phục tệ nạn quan liêu, chống tham nhũng. GPMB là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển, đổi mới của Quốc gia và các địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng. Tốc độ phát triển càng lớn thì nhu cầu GPMB cảng cao, do đó có tác động rất lớn đến đời sống kinh tế và mọi mặt của người dân có đất bị thu hồi. Do đó vấn đề GPMB nếu không xử lý tốt thì sẽ trở thành lực cản cho sự phát triển, ngoài ra còn có thé nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp, tạo ra điểm nóng mất ổn định về an ninh trật tự.
Nội dung quản lý nhà nước về công tác giải phóng mặt bằng 1. Xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và xây dựng Quy hoạch sử dụng đất là việc phân bổ và khoanh vùng đất đai theo không gian sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu trên cơ sở tiềm năng đất đai và nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực đối với từng vùng kinh tế - xã hội và đơn vị hành chính trong một khoảng thời gian xác định Kết quả quy hoạch sử dụng đất phải được công bố công khai quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, quy hoạch sử dụng đất an ninh được thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch. Việc công khai được thực hiện trong suốt thời kỳ kế hoạch sử dụng đất. Kế hoạch sử dụng đất là việc phân chia quy hoạch sử dụng đất theo thời gian để thực hiện trong thời kỳ quy hoạch sử dụng đất.
Việc lập kế hoạch sử dụng đất đặc biệt kế hoạch sử dụng đất quốc gia nhằm định hướng phát triển kịnh tế xã hội, thu hút được các nhà đầu tư. Đối với quy hoạch cấp huyện hàng năm được UBND cấp tỉnh ban hành vào đầu quý I của các năm làm cơ sở thực hiện thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyên mục đích sử dụng đất phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; xác định rõ nguồn vốn đề thực hiện các công trình, dự án, đảm bảo sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, đảm bảo tính khả thi cao, không đề xảy ra tình trạng dự án treo ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Thực hiện và làm tốt việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện, cấp xã là cơ sở pháp lý cho việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất. Phân bổ quỹ đất đai hợp lý cho các ngành, đảm bảo sử dụng đất đúng mục đích, tiết kiệm, có hiệu quả; 9 tạo điều kiện cho các dự án đầu tư, hình thành các vùng sản xuất tập trung nhằm khai thác tốt tiềm năng và thế mạnh đất đai ở từng vùng.
Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đúng mục đích còn hạn chế việc lãng phí đất đai, tránh tình trạng chuyên mục đích tuỳ tiện, làm giảm sút nghiêm trọng quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp (đặc biệt đất trồng lúa, đất có rừng phòng hộ và rừng đặc dụng); ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực, tranh chấp, lấn chiếm, huỷ hoại đất, phá vỡ sự cân bang sinh thái, gây ô nhiễm môi trường bảo đảm an ninh - chính trị. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Quốc hội là cơ quan cao nhất có thâm quyền ban hành Luật Đất đai, những văn bản pháp lý cơ bản quy định về GPMB. Luật Đất đai 1993, 2003 và 2013 đã lần lượt được thông qua, cung cấp khung pháp lý cho các hoạt động bồi thường đất, cây trồng, vật nuôi và hỗ trợ liên quan. Chính phủ có vai trò thi hành Luật Đất đai thông qua việc ban hành các Nghị định chi tiết.
Từ những năm 1990 đến nay, Chính phủ đã phát triển và ban hành nhiều Nghị định nhằm điều chỉnh giá đất, các quy trình bồi thường và tái định cư khi đất bị thu hồi. Điều này bao gồm cả việc xác định giá trị bồi thường cho các tài sản bị ảnh hưởng. Ủy ban nhân dân tinh là cấp cơ sở có trách nhiệm cụ thể hóa và thi hành các chính sách GPMB trên địa bàn mình. Chủ tịch UBND tỉnh, với sự cho phép từ Chính phủ, có thâm quyền ban hành các quyết định và hướng dẫn chỉ tiết về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.