Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN NHẰM XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO 1. Lý luận về quản lý dự án đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo 1. Khái niệm về quản lý dự án đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo a, Khái niệm về đầu tư Theo Từ Quang Phương (2012) cho rằng: có khá nhiều khái niệm khác nhau về đầu tư. Các khái niệm này có thể đứng ở các góc độ khác nhau với các cách tiếp cận khác nhau nên để phát biểu cụ thể cũng không hoàn toàn giống nhau: Theo nghĩa rộng trên quan điểm vĩ mô, các tác giả William F.
Alexander đưa ra những khái niệm khác nhau. Khái niệm thường dùng: đầu tư là quá trình sử dụng vốn hoặc các nguồn lực khác nhằm đạt được một hoặc một tập hợp các mục tiêu nào đó. Hoặc thậm chí đơn giản cho rằng: đầu tư chính là quá trình mà tiền đẻ ra tiền. Khái niệm thiên về tài sản: đầu tưu chính là quá trình bỏ vốn để tạo ra tiềm lực sản xuất kinh doanh dưới hình thức các tài sản kinh doanh, đó cũng là quá trình quản trị tài sản để sinh lợi.
Khái niệm thiên về tài chính: đầu tư là một chuỗi hành động chi của đầu tư và ngược lại chủ đầu tư sẽ nhận được một chuỗi hành động thu để hoàn vốn và sinh lời. Khái niệm thiên về tiến bộ khoa học kỹ thuật: đầu tư là quá trình thay đổi phương thức sản xuất thông qua việc đổi mới và hiện đại hóa phương tiện sản xuất để thay thế lao động thủ công. Khái niệm thiên về khía cạnh xây dựng: đầu tư xây dựng là quá trình bỏ vốn nhằm tạo ra các tài sản vật chất dưới dạng các công trình xây dựng. Dưới góc độ vận động quy luật kinh tế: Đầu tư là quá trình sử dụng phối hợp các nguồn lực trong một khoảng thời gian xác định nhằm đạt được kết quả LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 hoặc một tập hợp các mục tiêu xác định trong điều kiện kinh tế xã hội nhất định [38].
b, Khái niệm đầu tư phát triển Theo Từ Quang Phương (2012) Đưa ra khái niệm đầu tư phát triển như sau: Đầu tư phát triển là một bộ phận cơ bản của đầu tư, là hoạt động sử dụng vốn trong hiện tại nhằm tạo ra những tài sản vật chất và trí tuệ mới, năng lực sản xuất mới và duy trì những tài sản hiện có, nhằm tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát triển. Đầu tư phát triển là một phương thức đầu tư trực tiếp, trong đó, quá trình đầu tư làm gia tăng giá trị và năng lực sản xuất, năng lực phục vụ của tài sản. Thông qua hành vi đầu tư này, năng lực sản xuất và năng lực phục vụ của nền kinh tế cũng gia tăng. Đầu tư phát triển đòi hỏi rất nhiều loại nguồn lực.
theo nghĩa hẹp, nguồn lực sử dụng cho đầu tư phát triển là tiền vốn. Theo nghĩa rộng, nguồn lực đầu tư bao gồm tiền vốn, đất đai, lao động, máy móc, thiết bị, tài nguyên. Như vậy, khi xem xét lựa chọn dự án đầu tư hay đánh giá hiệu quả hoạt động đầu tư phát triển phải cần tính đủ các nguồn lực tham gia. [38] c, Khái niệm dự án đầu tư Theo luật đầu tư năm 2005: dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định.
[31] Theo Nguyễn Bạch Nguyệt (2013) đã phân tích khái niệm dự án đầu tư như sau: Nếu xét về mặt hình thức: Dự án đầu tư là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động, chi phí theo một kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai. Xét về mặt nội dung, dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau được kế hoạch hoá nhằm đạt được các mục tiêu đã định bằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng các nguồn lực xác định. Xét trên góc độ quản lý, dự án đầu tư là một công cụ quản lý việc sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra các kết quả tài chính, kinh tế , xã hội trong một thời gian dài. Dự án là một chuỗi các hoạt động liên kết được tạo ra nhằm đạt kết quả nhất định trong phạm vi ngân sách và thời gian xác định.
Dự án đầu tư là cơ sở để cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành các biện pháp quản lý,cấp phép đầu tư. Nó là căn cứ để nhà đầu tư triển khai hoạt động đầu tư và đánh giá hiệu quả của dự án. Và đặc biệt quan trọng trong việc thuyết phục chủ đầu tư quyết định đầu tư và tổ chức tín dụng cấp vốn cho dự án. [26] d, Khái niệm dự án đầu tư phát triển Theo luật đấu thầu năm 2013 đưa ra khái niệm như sau: Dự án đầu tư phát triển bao gồm chương trình, dự án đầu tư xây dựng mới, dự án cải tạo, nâng cấp, mở rộng các dự án đã đầu tư xây dựng, dự án mua sắm tài sản, kể cả thiết bị, máy móc không cần lắp đặt, dự án sửa chữa, nâng cấp tài sản, thiết bị dự án, đề án quy hoạch, dự án, đề tài nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, ứng dụng công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, điều tra cơ bản, các chương trình, dự án, đề án đầu tư phát triển khác.
[32] e, Khái niệm về dự án đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo Hiện nay nước ta đang thực hiện rất nhiều chương trình nhằm xóa đói giảm nghèo, đặc biệt là những vùng có nền kinh tế khó khăn, người dân có trình độ nhận thức thấp… Như chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 - 2020, hay chương trình 30a…. đây là chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh về bền vững đối với 61 huyện nghèo trên cả nước, chương trình 135 chương trình phát triển kinh tế xã hội các xã đặc biệt khó khăn miền núi và vùng sâu, vùng xa. Hiện nay chương trình nông thôn mới cũng đã và đang góp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 phần rất lớn vào việc xóa đói giảm nghèo trong cả nước Các chương trình này sử dụng ngân sách nhà nước để thực hiện chính sách nhằm nâng cao đời sống người dân, đặc biệt là người dân có thu nhập thấp. Một phần nguồn vốn của các chương trình này được dùng để xây dựng cơ sở hạ tầng của những vùng kinh tế khó khăn, giúp cải thiện đời sống người dân cũng như giảm được các hộ nghèo của các vùng này.
Như vây, từ các khái niệm trên ta có thể hiểu: đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo là sử dụng nguồn vốn tập trung đầu tư vào cơ sở hạ tầng địa phương, nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh ở các vùng kinh tế khó khăn, thúc đẩy kinh tế hộ đặc biệt là các hộ nghèo, tạo thêm công ăn việc làm cho người dân. f, Khái niệm về quản lý dự án đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo Xóa đói giảm nghèo là việc rất quan trọng của mỗi quốc gia. Điều này góp phần nâng cao đời sống, anh sinh xã hội của một đất nước mà nó còn đảm bảo sự công bằng trong xã hội, đảm bảo an ninh quốc gia. Nhà nước sử dụng ngân sách để thực hiện các dự án những dự án đặc biệt nhằm nâng cao thu nhập người dân nghèo.
Do vậy, phải đảm bảo nguồn ngân sách nhà nước được sử dụng hiệu quả, đúng mục đích đã đề ra. Như vậy quản lý dự án đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo là xây dựng kế hoạch thực dự án, quản lý chặt chẽ tiến độ thi công cũng như việc sử dụng vốn. Sớm đưa các dự án đảm bảo chất lượng theo quy định của pháp luật vào khai thác, nâng cao đời sống người dân tại các vùng kinh tế khó khăn. Đặc điểm quản lý dự án đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo Cần có sự tham gia của nhiều cấp chính quyền.
Các dự án đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo đây là các dự án phát triển cơ sở hạ tầng. Do vậy, hoạt động quản lý cần có nhiều bên tham gia. Đối với cấp huyện thì có như: kho bạc nhà nước, phòng xây dựng cơ sở hạ tầng, phòng tài chính… Đây là những cơ quan chức năng có nhiệm vụ quản lý việc thực hiện các dự án đầu tư phát triển. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Thực hiện dự án gắn liền với mục tiêu xóa đói giảm nghèo địa phương.
Đây là các dự án ưu tiên của nhà nước nhằm mục tiêu xóa đói giảm nghèo cho các địa phương có nhiều khó khăn về tự nhiên và kinh tế. Do vậy, việc thực hiện các dự án này cần phải phù hợp với mục tiêu phát triển chung của địa phương, nhằm cân đối trong việc thực hiện: cân đối về vốn, chức năng và tác dụng của các dự án này đối với đời sống của người dân. Quản lý dự án gắn liền với các chương trình mục tiêu quốc gia. Hiện nay các địa phương đang triển khai thực hiện nhiều chương trình mục tiêu quốc gia đặc biệt là chương trình xây dựng nông thôn mới.
Đây là chương trình cũng giúp người dân có được cơ sở hạ tầng tốt hơn phục vụ cho sản xuất kinh doanh. Với việc thực hiện các dự án đầu tư phát triển này phải thực hiện một cách đồng bộ và phù hợp, tránh tình trạng đầu tư chồng chéo mất hiệu quả của nguồn vốn nhà nước. Quản lý dự án đảm bảo linh hoạt và phù hợp với địa phương. Mỗi địa phương có những đặc điểm khác nhau.
Trong quá trình thực hiện quản lý dự án cũng cần phải đảm bảo tính linh hoạt đó là: xem xét sự phù hợp với tình hình hiện tại để có những quyết định phù hợp, tránh tình trạng đầu tư và quyết định đầu tư không phù hợp dẫn đến thất thoát lãng phí nguồn ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến lòng tin người dân đối với các công trình dự án phúc lợi, xây dựng cơ sở hạ tầng. Vai trò quản lý dự án đầu tư phát triển nhằm xóa đói giảm nghèo Nâng cao hiệu quả dự án dự án. Với việc giám sát kỹ lưỡng cùng với sự tham gia của nhiều bên, nhiều cấp chính quyền.