phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được cấu trúc thành 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của công tác quản lý dạy học thực hành trong giáo dục nghề nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng quản lý dạy học thực hành ở Trường Trung cấp CSND I Chƣơng 3: Biện pháp quản lý dạy học thực hành ở Trường Trung cấp CSND I 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ DẠY HỌC THỰC HÀNH TRONG GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP 1.Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Ngoài nước Tại nhiều quốc gia trên thế giới, cán bộ quản lý được xem là yếu tố quyết định sự thành bại của một tổ chức. Do vậy, việc đào tạo cán bộ quản lý được đặc biệt chú trọng nghiên cứu. Đào tạo như thế nào, nội dung, phương pháp nào để mang lại chất lượng cho đội ngũ, đáp ứng yêu cầu của công tác quản lý là những vấn đề các nhà quản lý luôn quan tâm, trăn trở.
Kỹ năng thực hành là khâu quan trọng thuộc nội dung chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và công chức nhà nước, nên chương trình của các nước đều có một tỷ lệ thực hành thích hợp trong cấu trúc chương tình đào tạo, bồi dưỡng cho các đối tượng khác nhau. Họ cho rằng để công tác đào tạo cán bộ quản lý có hiệu quả, chất lượng cao thì phải gắn đào tạo lý thuyết với thực hành, tạo điều kiện để người học, học tập tích cực và sáng tạo. Các nhà giáo dục Mỹ (Donald C. Trevisan, Dr Abbie H Brown, 2009) cho rằng, dạy thực hành là một trong những phương pháp hữu hiệu nhất để hình thành kĩ năng cho người học.
Trong quá trình đào tạo cán bộ quản lý, cán bộ quản lý giáo 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dục ở Liên Xô (G.ribarska); các chuyên gia quản lý Nhật Bản, Hà Lan, Pháp, Đức, Tiệp Khắc…(Trích qua Trần Thị Bích Liễu, 2001b) đề xuất sử dụng tình huống quản lý và nhiều loại bài tập thực hành quản lý khác nhau góp phần phục vụ cho hoạt động thực hành. Nhiều phương pháp dạy học thực hành được các tác giả nghiên cứu như đi tham quan thực tế, thực tập tại các cơ sở sản xuất, tại các cơ sở giáo dục, giải các bài tập thực hành quản lý. Trong dạy học thực hành thì bài tập là chất gắn kết, chiếc cầu nối lý luận với thực tiễn, lý thuyết với thực hành. Có thể nói hệ thống bài tập tình huống quản lý giáo dục vừa là nội dung, vừa là phương tiện, vừa là công cụ để tổ chức các hoạt động tái tạo và sáng tạo của học sinh nhằm khắc sâu hơn hệ thống lý thuyết đã học.
Những phương pháp dạy học thực hành này được áp dụng ở nhiều trường học trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Để có được hiệu quả dạy học thực hành các nhà quản lý đã có nhiều chiến lược quản lý trong nhà trường như xây dựng kế hoạch triển khai đổi mới chương trình, phương pháp dạy học, tập huấn giáo viên, bồi dưỡng tại chỗ theo chu kì hằng năm, trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, phương tiện thực hành. Ngày nay thực hành ảo trên các phương tiện công nghệ thông tin đang trở nên phổ biến và do vậy các nhà quản lí rất chú trọng các chiến lược đầu tư, sử dụng các phương tiện này vào quá trình dạy học và cần có các đánh giá về tính hiệu quả của các phương pháp dạy học cũng như năng lực dạy học của giáo viên (Carolyn M. Reeves – 2008; Jim Campbell, Leonidas Kyriakides, Daniel Muijs,2012; Rajnandini Pillai, Susan Stites-Doe, 2003…) 1.
Trong nước 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong thời gian qua, ở nước ta đã có một số công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến công tác quản lý dạy học thực hành, như: Luận văn thạc sỹ của tác giả Bùi Tròn: Các biện pháp nâng cao kết quả dạy thực hành cho Sinh viên tại Trung tâm huấn luyện thực hành - Học viện Kỹ thuật quân sự; Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Thanh Hà: Chất lượng và các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học các môn học thực hành chuyên môn nghề; Luận văn thạc sỹ của tác giả Vũ Minh Hùng: Dạy học thực hành nghề theo nhóm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp; Luận văn thạc sỹ của tác giả Tô Văn Khôi: Quản lý dạy học thực hành nghề (hệ trung cấp) ở trường Cao đẳng công nghiệp Thái Nguyên. Tác giả Trần Thị Bích Liễu (2001a) đã nghiên cứu xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập thực hành vào công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non và các biện pháp quản lý để triển khai hình thức đào tạo, bồi dưỡng này như đổi mới chương trình, tập huấn giáo viên giảng dạy phương pháp thực hành, đổi mới hình thức bồi dưỡng cán bộ quản lý mầm non… Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu về thực trạng công tác quản lý dạy học thực hành nhưng chỉ ở những nội dung, góc độ khác nhau, phạm vi trên một địa bàn nhất định. Hiện nay, chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện về hoạt động dạy học thực hành tại Trường Trung cấp CSND I. Vì vậy, với cách tiếp cận riêng, đề tài: “Biện pháp quản lý công tác dạy học thực hành tại Trường Trung cấp CSND I” không trùng với bất cứ đề tài khoa học nào đã được nghiên cứu và công bố.
Đặc điểm quá trình dạy học thực hành trong giáo dục nghề nghiệp 1. Khái niệm dạy học Trong nhà trường, hoạt động dạy học nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Hoạt động dạy học chiếm hầu hết thời gian trong các hoạt động giáo dục, nó chi phối các hoạt động khác trong nhà trường. Trong hoạt động dạy học thày và trò là hai yếu tố chính, ngoài ra những yếu tố khác như cơ sở vật chất của nhà trường, thông tin phục vụ dạy học và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động dạy học.
Muốn hoạt động dạy học đạt hiệu quả phải tác động quản lý đến tất cả các yếu tố trên. Như vậy dạy học trong nhà trường là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của cán bộ quản lý tới các yếu tố tác động đến hoạt động dạy học nhằm làm cho quá trình dạy học theo đúng đường lối giáo dục của Đảng, thực hiện tốt mục tiêu đào tạo đã đề ra. Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học, nhằm giúp cho người học lĩnh hội những tri thức khoa học, kỹ năng hoạt động nhận thức và thực tiễn, phát triển các năng lực hoạt động sáng tạo, trên cơ sở đó hình thành thế giới quan và các phẩm chất nhân cách của người học theo mục tiêu giáo dục. Hoạt động dạy học là hoạt động mà trong đó dưới sự tổ chức, điều khiển, của người dạy làm cho người học tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học.
Khái niệm dạy học thực hành - Dạy học thực hành là quá trình tổ chức các hoạt động dạy học nhằm hình thành và phát triển hệ thống kiến thức và kỹ năng chuyên môn, năng lực thực hành nghề theo mục tiêu đào tạo nghề nghiệp tương ứng. Đây là quá trình liên kết giữa lý thuyết và thực tế, được thực hiện đúng lịch trình kế 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoạch dạy học thực hành theo chương trình chi tiết của môn học đã được phê duyệt. Dạy học thực hành có thể được tiến hành trên lớp, ngoài thực địa, phòng thí nghiệm, xưởng trường, phòng học chuyên dùng, trung tâm huấn luyện thực hành. - Tất cả các bài giảng thực hành đều phải tổ chức tương ứng với chương trình chi tiết môn học đã được phê duyệt.
Đề cương và phương pháp tiến hành do giáo viên được phân công biên soạn dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Trưởng bộ môn,Trưởng khoa. - Bài giảng thực hành phải tiến hành theo phương pháp tích cực, mọi nhiệm vụ trong việc rèn luyện tay nghề do học viên tự giải quyết. Giáo viên giảng dạy uốn nắn theo mục tiêu yêu cầu của bài học thực hành. Giáo viên không làm thay cho học sinh.
- Tất cả những nội dung thực hành bắt buộc học sinh phải tự thao tác luyện tập theo một qui trình được qui định cho từng bài học, môn học dưới sự hướng dẫn chỉ đạo thống nhất của giáo viên giảng dạy. - Nội dung thực hành là phương tiện để kiểm tra mức độ tự luyện tập của học sinh, không được biến bài giảng thực hành thành bài giảng lý thuyết. Chủ nhiệm bộ môn, trưởng khoa và giáo viên giảng dạy được phân công phải chịu trách nhiệm về nội dung và phương pháp tiến hành bài giảng thực hành để đạt được mục tiêu yêu cầu đã đề ra. Đặc điểm của dạy học thực hành trong giáo dục nghề nghiệp QTDH là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là một trong những con đường để thực hiện mục đích giáo dục.
QTDH được tổ chức trong nhà trường bằng phương pháp sư phạm đặc biệt, nhằm trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sự vận động và phát triển của quá trình dạy học là kết quả của quá trình tác động biện chứng giữa các nhân tố. Quá trình đó có sự tác động qua lại giữa người dạy và người học trong một môi trường kinh tế, xã hội nhất định nhằm tạo ra những biến đổi và phát triển về phía người học cũng như người dạy theo hướng các nhiệm vụ dạy học nhằm cung cấp những kiến thức cho học sinh; phát triển trí tuệ cho học viên và giáo dục phẩm chất nhân cách cho học sinh, để đáp ứng những yêu cầu thực tiễn của xã hội.Kết quả dạy học là kết quả phát triển tổng hợp của toàn hệ thống.