phần mở đầu, kết luận luận và khuyến nghị luận văn gồm 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hƣớng phát triển năng lực học sinh ở trƣờng THPT. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hƣớng phát triển năng lực học sinh ở trƣờng THPT Kỹ Thuật Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hƣớng phát triển năng lực học sinh ở trƣờng THPT Kỹ Thuật Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮVĂN THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƢỜNG THPT.Tổng quan nghiên cứu vấn đề Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tƣ cho giáo dục là đầu tƣ cho sự phát triển của đất nƣớc.
Với tất cả các quốc gia trên thế giới muốn phát triển xã hội phải quan tâm đến giáo dục và đầu tƣ cho giáo dục là đầu tƣ cho sự phát triển. Chính vì vậy nghiên cứu về giáo dục và quản lý giáo dục đã dành đƣợc nhiều sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà khoa học. Nhiều công trình nghiên cứu của các nhà quản lý nƣớc ngoài đã đề cấp đến quản lý và quản lý giáo dục nhƣ: Nhà triết học Socate (469 - 399 TCN), Platon(427-347 TCN), H. Nhà hoạt động sƣ phạm và quản lý giáo dục A.
Pôpốp, Côn - đa - cốp. Ở phƣơng đông có Khổng Tử (551- 497 TCN), Mạnh Tử (372- 289 TCN).Đó là những nhà khoa học đã có cống hiến lớn cho khoa học quản lý và sự phát triển của giáo dục thế giới. Trong bối cảnh thế giới đang phát triển và bƣớc vào một kỷ nguyên mới, giáo dục Việt Nam cũng đang đứng trƣớc những xu thế mới và thách thức mới. Nhiều nhà khoa học Việt Nam đã có những công trình nghiên cứu về giáo dục, quản lý giáo dục, quản lý nhà trƣờng và quản lý HĐDH.
Tiêu biểu là các tác giả: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Phạm Viết Vƣợng, Nguyễn Văn Lê, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Xuân Hải. Các công trình khoa học trên với tầm vóc qui mô về giá trị lý luận và thực tiễn đƣợc ứng dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả to lớn trong phát triển sự nghiệp giáo dục nƣớc nhà. Sự phát triển kinh tế, xã hội trong bối cảnh toàn cầu hoá đặt ra những yêu cầu mới đối với ngƣời lao động, do đó cũng đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ và đào tạo nguồn nhân lực. Một trong những định hƣớng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục hàn 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lâm, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động phát huy tính chủ động, sáng tạo của ngƣời học.
Trong đó đổi mới hoạt động dạy học môn Ngữ văn đã đƣợc một số nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Đỗ Ngọc Thống (Vụ Giáo dục Trung học, Bộ GD&ĐT) đã có những công trình nghiên cứu: Chƣơng trình Ngữ Văn trong nhà trƣờng phổ thông Việt Nam và hƣớng phát triến sau 2015; Đổi mới căn bản toàn diện chƣơng trình Ngữ Văn; Đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Ngữ Văn.Trong các công trình này, PGS. Đỗ Ngọc Thống đã nêu ra những quan niệm khoa học về Năng lực và đánh giá năng lực. Đối với môn Ngữ văn tác giả đã khái quát hai nhóm năng lực cơ bản của bộ môn, đó là: Năng lực tiếp nhận văn bản và Năng lực tạo lập văn bản.
Đồng thời đã nêu ra những định hƣớng cơ bản về đánh giá năng lực môn Ngữ văn. Theo đó, đánh giá chất lƣợng học tập môn Ngữ văn theo hƣớng phát triển năng lực cần có những phƣơng thức cụ thể và cần chú trọng đến đánh giá các kĩ năng của học sinh. Bên cạnh đó cần nhận thức rõ sự khác biệt giữa đánh giá năng lực với đánh giá nội dung. Đỗ Ngọc Thống cũng nêu rõ những mục tiêu chính và quan trọng của đánh giá chất lƣợng môn Ngữ văn theo hƣớng phát triển năng lực.
Có thể thấy, đây là những quan niệm, những đƣờng hƣớng mang tính khái quát, vĩ mô của việc đổi mới đánh giá chất lƣợng học tập môn Ngữ Văn ở THPT. Bên cạnh đó cũng đã đƣa ra đƣợc những giải pháp rất cụ thể để hoạt động đánh giá theo năng lực có hiệu quả thiết thực.TS Trần Đình Sử đã nghiên cứu về vấn đề đổi mới phƣơng pháp dạy học văn. Xuất phát từ thực trạng dạy học môn Ngữ văn GS.TS Trần Đình Sử đã tìm nguyên nhân và từ đó đƣa ra giải pháp: Đổi mới về quan điểm dạy học, tiến trình dạy học, CNTT và đổi mới hình thức kiểm tra,đánh giá. Bùi Mạnh Hùng (Đại học Sƣ phạm TP Hồ Chí Minh) đã có những công trình nghiên cứu về việc đổi mới hoạt động dạy học môn Ngữ văn, xuất phát từ cơ sở khoa học và thực tiễn của việc xây dựng chƣơng trình 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Ngữ văn mới theo định hƣớng phát triển năng lực và phẩm chất ngƣời học, xuất phát từ đặc trƣng môn học, mục tiêu giáo dục.
Phần lớn các công trình trên chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu về lý luận có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục, quản lý trƣờng học, đổi mới phƣơng pháp, đổi mới kiểm tra đánh giá, về hoạt động dạy và học. Trƣớc yêu cầu của thực tiễn ở các trƣờng THPT là đổi mới công tác quản lý HĐDH, trong đó có quản lý HĐDH môn Ngữ văn nhiều học viên cao học quản lý giáo dục đã đi vào nghiên cứu thực trạng quản lý HĐDH ở các trƣờng THCS, THPT và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lƣợng và hiệu quả trong công tác quản lý HĐDH nhƣ: - Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của các Hiệu trưởng các trường THCS quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội của tác giả Nguyễn Như Thắng, - Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng đổi mới PPDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang - tỉnh Hải Dương của tác giả Nguyễn Thị Phương, - Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng trường THCS quận Cầu Giấy thành phố Hà Nội của tác giả Lương Bích Hằng, - Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở trường THPT Đình Lập Tỉnh Lạng Sơn của tác giả Hoàng Thị Kim Hoạt. - Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Lê Quý Đôn Hà Đông Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục của tác giả Nguyễn Gia Khánh. - Quản lý dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên Tỉnh Điện Biên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của tác giả Lê Thúy Hòa….
Tuy nhiên nghiên cứu hoạt động quản lý dạy học môn Ngữ văn theo hƣớng phát triển năng lực học sinh tại một trƣờng THPT thì chƣa có đề tài quản lý giáo dục nào đề cấp đến. Từ thực trạng hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại trƣờng THPT Kỹ Thuật Việt Trì tỉnh Phú Thọ, đặc biệt là chất lƣợng và kết quả học tập môn Ngữ văn của nhà trƣờng còn hạn chế. Với những băn khoăn của một nhà quản lý đƣợc phân công phụ trách công tác chuyên 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com môn tôi nhận thấy nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học phù hợp với định hƣớng đổi mới, đáp ứng yêu cầu ngƣời học, yêu cầu xã hội là vô cùng quan trọng. Chính vì vậy mà tác giả chọn đề tài “ Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hƣớng phát triển năng lực học sinh ở trƣờng THPT Kỹ Thuật Việt Trì.
Từ cơ sở lý luận của công tác quản lý hoạt động dạy học và thực trạng của hoạt động quản lý hoạt động dạy học môn ngữ văn tác giả đƣa ra một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ Văn theo hƣớng phát triển năng lực học sinh ở trƣờng THPT Kỹ Thuật Việt Trì, Tỉnh Phú Thọ. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý hoạt động dạy học 1. Quản lý, các chức năng cơ bản của quản lý * Quản lý: Thuật ngữ “Quản lý” (tiếng Việt gốc Hán) gồm hai quá trình : Quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái “ổn định”; quá trình “lý” gồm sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ, đƣa hệ vào thế “phát triển” Nếu chỉ “quản” thì tổ chức dễ trì trệ, nếu chỉ “lý” thì phát triển không bền vững.
Do đó trong “quản” phải có “lý” và ngƣợc lại, nhằm duy trì cho hệ ở thế cân bằng động, vận động phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong môi trƣờng tƣơng tác giữa các nhân tố bên trong và các nhân tố bên ngoài. Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Chính sự phân công, hợp tác lao động nhằm đạt hiệu quả, năng suất cao hơn trong công việc đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý. Đây là hoạt động để ngƣời lãnh đạo tập hợp sức mạnh của các thành viên trong nhóm, trong tổ chức đạt đƣợc mục tiêu đề ra.
Hiện nay có rất nhiều khái niệm về quản lý: Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Quản lý là tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) đến khách thể quản lý (ngƣời bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức” [12, tr. Theo tác giả Trần Ngọc Giao “Quản lý là một quá trình thực hiện các 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com công việc xây dựng kế hoạch hành động (bao gồm cả xác định mục tiêu cụ thể, chế định kế hoạch, qui định tiêu chuẩn đánh giá và thể chế hóa), sắp xếp tổ chức (bố trí tổ chức, phối hợp nhân sự, phân công công việc, điều phối nguồn lực tài chính và kỹ thuật.), chỉ đạo, điều hành, kiểm soát và đánh giá kết quả, sửa chữa sai sót (nếu có) để đảm bảo hoàn thành mục tiêu của tổ chức đã đề ra” [8, tr. Từ những định nghĩa trên ta có những nhận xét sau đây: Quản lý chỉ nảy sinh khi có tổ chức: Tổ chức là nền của quản lý. Cốt lõi của quản lý là những tác động có ý thức (có mục đích, có định hƣớng, có nguyên tắc) của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý.
Điều đó chính xác đƣợc xem ngƣời quản lý phải làm gì?