Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tin học tại các Trường Tiểu học trong bối cảnh số hóa trường học. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tin học tại các Trường Tiểu học huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh trong bối cảnh số hóa. Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học môn Tin học tại các Trường Tiểu học huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh trong môi trường số hóa. 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIN HỌC TẠI CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH SỐ HÓA TRƢỜNG HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Hoạt động dạy học là hoạt động chủ đạo trong các nhà trường nói chung và Trường Tiểu học nói riêng. Dưới đây sẽ phân tích cụ thể các nghiên cứu được thực hiện theo hướng này. Rodger, “Ông đi từ việc người học phải làm được gì sau khi có học xong chứ không coi trọng kết quả trên sách vở.
Với mô hình dựa trên năng lực thì tác giả R. Boyatzid cho rằng đây là hệ thống ba khía cạnh sau: (1) xác định các năng lực, (2) phát triển chúng, (3) đánh giá chúng một cách khách quan. Đặc biệt ông cho rằng: Cái gì không qua cảm giác ban đầu của trẻ em thì sẽ không đọng lại trong đầu óc của chúng, dẫn theo [46]. Boyatzid (1982) cho rằng dạy học theo tiếp cận năng lực cần x lý một cách có hệ thống 3 khía cạnh: (1) Xác định các năng lực; (2) Phát triển chúng; (3) Đánh giá chúng một cách khách quan.
Như vậy để xác định được các năng lực, điểm bắt đầu thường là các kết quả đầu ra. Burke (1995) đã xuất bản tài liệu “Giáo dục & đào tạo theo tiếp cận năng lực”. Tác giả đã trình bày khá đầy đủ về cách theo tiếp cận năng lực bao gồm: Nguồn gốc của GD&ĐT theo tiếp cận năng lực; quan niệm về tiếp cận năng lực và tiêu chuẩn năng lực thực hiện; Về vấn đề đánh giá theo tiếp cận năng lực; Cải tiến chương trình đào tạo theo tiếp cận năng lực. 8 Tác giả Rachel Bolstad (2014), đề cao trong quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực cần: Phát huy vai trò quản lý chương trình của chính giáo viên trường học cũng cần thay đ i bởi một quan điểm cho rằng giáo viên nên là các nhà phát triển chương trình chứ không phải chỉ đơn giản là “máy phát” các chương trình giảng dạy đã được xây dựng sẵn.
Đây là quan điểm cần được quan tâm thực hiện trong việc xây dựng chương trình giảng dạy ở nước ta. Các tác giả Nguyễn Đức Chính, Vũ Lan Hương, Phạm Thị Nga (2017) [15], xuất phát từ bối cảnh mới của quốc tế và trong nước đã khẳng định rằng: Mỗi cách tiếp cận những bối cảnh mới của quốc tế và trong nước đã khẳng định rằng: Mỗi cách tiếp cận gắn liền với một giai đoạn nhất định của quá trình phát triển của khoa học giáo dục. Ở Việt Nam Tác giả Đỗ Ngọc Thống (2012) nêu ra bản chất và lý do chuyển sang cách tiếp cận năng lực là “Chủ trương giúp HS không chỉ biết học thuộc, ghi nhớ mà còn phải biết làm thông qua các HĐ cụ thể, s dụng những tri thức học được để giải quyết các tình huống do cuộc sống đặt ra. Nói cách khác phải gắn với thực tiễn đời sống”.
Tác giả Nguyễn Vũ Bích Hiền (2014) đã nêu: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và kinh tế tri thức phát triển, giáo dục Việt Nam sớm tìm thấy tiếng nói chung với các nền giáo dục tiên tiến của các nước trong khu vực và trên thế giới, điều cơ bản là nhanh chóng chuyển hệ thống giáo dục Việt Nam sang phát triển tiếp cận năng lực học sinh [38]. Tác giả Đỗ Thế Hưng (2015), đã nghiên cứu và chỉ ra việc dạy học và quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực cho người học là một mô hình đào tạo hiệu quả, phù hợp với xu thế đ i mới giáo dục Việt Nam và đang dần thay thế mô hình truyền thống, dẫn theo. Tác giả Hà Thế Truyền trong công bố có tựa đề “T chức đ i mới phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực HS ph thông” đã 9 viết: “Không có phương pháp DH toàn năng với mọi mục tiêu và nội dung dạy học. Mỗi phương pháp, hình thức dạy học đều có ưu và nhược điểm, giới hạn s dụng riêng, cần có sự kết hợp linh hoạt,… Tuy nhiên dù s dụng phương pháp nào cũng phải đảm bảo nguyên tắc HS tự hoàn thiện nhiệm vụ nhận thức với sự t chức hướng dẫn của GV”.
Tác giả Trần Trung Dũng (2016), nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học ph thông theo định hướng phát triển năng lực học sinh cho thấy: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và nền kinh tế tri thức như hiện nay, dạy học truyền thống tập trung vào nội dung kiến thức không còn phù hợp nữa. Chính vì vậy, muốn nền giáo dục Việt Nam có thể song hành với các nền giáo dục tiên tiến trong khu vực lẫn thế giới thì cần chuyển hệ thống giáo dục của nước ta theo hướng tiếp cận năng lực hs một cách sớm nhất có thể”. Tác giả Hồ Ngọc Đại (2020) đề cao việc quản lý đ i mới PPDH trong việc QLDH. Ông cho rằng: Không ở đâu mà những công trình nghiên cứu khoa học hiện đại về sư phạm đạt độ đáng tin cậy như giáo dục Tiểu học.
Không ở đâu mà tính chất sư phạm phải “đậm đặc” như ở GD Tiểu học. Tuy nhiên, tác giả chỉ đề cập đến việc quản lý đ i mới PPDH trong việc QLDH Tiểu học. Tác giả Đỗ Thế Hưng (2015), đã nghiên cứu và chỉ ra việc dạy học và quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực cho người học là một mô hình đào tạo hiệu quả, phù hợp với xu thế đ i mới giáo dục Việt Nam và đang dần thay thế mô hình truyền thống. Tác giả Vũ Anh Đào (2020) với bài báo “Nghiên cứu một số biện pháp để nâng cao chất lượng quản lí hoạt động dạy học 2 buổi tại các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội” đã chỉ ra rằng để triển khai hiệu quả Chương trình giáo dục ph thông 2018, yêu cầu dạy học 2 bu i/ngày là một trong những yêu cầu quan trọng.
Theo đó, trong hoạt động quản lí, điều hành chuyên môn của hiệu trưởng, một trong những nội dung cần chú trọng là đảm bảo hiệu quả của hoạt động dạy học 2 bu i/ngày. 10 Liên quan quản lý HĐDH phải kể đến tác giả Phạm Huy Tư năm 2014, với luận án tiến sĩ “QLDH theo hướng đảm bảo chất lượng tại trường Tiểu học tỉnh Vĩnh Long”. Đây là một trong ít các luận án nghiên cứu khoa học về QLDH theo hướng đảm bảo chất lượng tại trường Tiểu học (Chuẩn đầu ra học sinh). Tác giả cho rằng: QLDH Tiểu học tại Vĩnh Long hiện nay chỉ chủ chưa hoàn thành đánh giá kết quả đầu ra của một số môn học làm cơ sở, nên chất lượng dạy học chưa phản ánh toàn diện kết quả quá trình dạy học của giáo viên.
Tác giả Trần Văn Quang (2015), với luận án tiến sĩ: “Quản lý đổi mới PPDH ở trường trung học phổ thông tỉnh Đà Nẵng”. Tác giả đã xây dựng được cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng về quản lý đ i mới PPDH ở trường trung học ph thông. Đây là những thành tố trong quản lý HĐDH, sẽ phát huy sức mạnh t ng thể các thành tố, tạo nên chất lượng và hiệu quả của hoạt động đ i mới PPDH, nâng cao chất lượng theo yêu cầu đ i mới giáo dục ở các trường trung học ph thông. Nghiên cứu và đã đề xuất các biện pháp quản lý đ i mới PPDH của Hiệu trưởng theo tiếp cận tăng cường các chức năng quản lý cơ bản, đồng thời tác giả cũng tác động vào các vấn đề then chốt của nội dung quản lý (Đ i mới tư duy, nâng cao năng lực, tạo điều kiện cơ sở vật chất và động lực cho GV, HS).
Đà Nẵng hiện nay. Đề tài đã đề cập đến cơ sở khoa học của quản lý HĐDH theo quan điểm luận, cách tiếp cận này có thể áp dụng trong quản lý HĐDH theo tiếp cận năng lực HS tiểu học để đáp ứng yêu cầu đ i mới giáo dục hiện nay. Một số khái niệm cơ bản của luận văn 1. Khái niệm hoạt động dạy học Có nhiều khái niệm về hoạt động dạy học, dưới đây sẽ nêu dẫn một số khái niệm cụ thể.
HĐDH “là hệ thống những hành động tương tác, phối hợp giữa GV và HS, trong đó, dưới tác động chủ đạo của GV, HS tự giác, chủ động, tích cực, lĩnh hội hệ thống tri thức khoa học, kỹ xảo, kỹ năng phát triển năng lực nhận 11 thức, năng lực hành động, hình thành thế giới quan khoa học và những phẩm chất của nhân cách” [30, tr. Từ việc phân tích các khái niệm nêu trên, trong nghiên cứu này khái niệm hoạt động dạy học được hiểu như sau: HĐDH là hoạt động hướng vào đầu ra, nhấn mạnh người học cần đạt được mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một quá trình dạy và học. Hay nói cách khác, chất lượng đầu ra đóng vai trò quan trọng nhất đối với HĐDH. Khái niệm hoạt động dạy học môn Tin học Tin học là ngành khoa học công nghệ nghiên cứu các phương pháp, các quá trình x lý thông tin một cách tự động dựa trên phương tiện kỹ thuật, là một ngành khoa học chuyên nghiên cứu quá trình tự động hóa việc t chức, lưu trữ, x lý và truyền dẫn thông tin của một hệ thống máy tính cụ thể hoặc trừu tượng (ảo).
Không chỉ vậy có thể hiểu “Tin học” hay còn gọi là “Informatic” là “ngành khoa học nghiên cứu về các phương pháp x lý”. HĐDH môn Tin học là hoạt động hướng vào đầu ra, nhấn mạnh người học cần đạt được mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một quá trình dạy và học môn Tin học. Hay nói cách khác, chất lượng đầu ra đóng vai trò quan trọng nhất đối với HĐDH môn Tin học. Khái niệm bối cảnh số hóa Theo truyền thống, các doanh nghiệp lưu trữ dữ liệu và lưu giữ hồ sơ… ở nhiều định dạng khác nhau, bao gồm giấy viết tay, tài liệu in, âm thanh, hình ảnh….
Việc số hóa doanh nghiệp sẽ chuyển đ i quy trình này sang chuẩn dữ liệu trên các loại máy tính và các thiết bị khác. Đồng thời, nhân viên, phòng ban hay giám đốc điều hành có thể điều hành, quản lý công việc của mình một cách hiện đại.