Quản lý hoạt động giáo dạy học môn âm nhạc ở các trường trung học cơ sở tại huyện thuận bắc tỉnh ninh thuận

Tìm hiểu về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc tại các trường THCS huyện Thuận Bắc, Ninh Thuận. Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc hiệu quả.

• Tác giả: Hán Thanh Đông
• Người hướng dẫn: Gs. Nguyễn Lộc
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Âm Nhạc Ở Các Trường Trung Học Cơ Sở Tại Huyện Thuận Bắc, Tỉnh Ninh Thuận
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Những nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.4. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
• 1.4.1. Quản lý, quản lý trường trung học cơ sở
• 1.4.2. Âm nhạc, dạy học môn Âm nhạc
• 1.4.3. Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc
• 1.5. Lý luận về Dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trung học cơ sở theo chương trình GDPT năm 2018
• 1.5.1. Ý nghĩa về Dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trung học cơ sở theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018
• 1.5.2. Mục tiêu của dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trung học cơ sở
• 1.5.3. Nội dung của dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trung học cơ sở
• 1.6. Lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trường trung học cơ sở theo chương trình GDPT năm 2018
• 1.6.1. Lập kế hoạch hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường trung học cơ sở
• 1.6.2. Tổ chức triển khai hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường trung học cơ sở
• 1.6.3. Chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường trung học cơ sở
• 1.6.4. Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường trung học cơ sở
• 1.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trường trung học cơ sở theo chương trình GDPT năm 2018
• 1.7.1. Yếu tố chủ quan
• 1.7.2. Yếu tố khách quan
• 1.8. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI HUYỆN THUẬN BẮC, TỈNH NINH THUẬN
• 2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
• 2.2. Mục đích khảo sát
• 2.3. Nội dung khảo sát
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Đối tượng khảo sát. Xử lí kết quả khảo sát
• 2.6. Kiểm tra độ tin cậy của thang đo
• 2.7. Thực trạng về hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.1. Thực trạng thực hiện về mục tiêu hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trường trung học cơ sở
• 2.7.2. Thực trạng thực hiện nội dung dạy học môn Âm nhạc ở các trường trung học cơ sở huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.3. Thực trạng triển khai các hình thức tổ chức dạy học môn Âm nhạc ở các trường trung học cơ sở huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.4. Thực trạng về phương pháp dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trung học cơ sở huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.5. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh ở trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.6. Thực trạng xây dựng kế hoạch dạy học môn Âm nhạc cho học sinh ở trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.7. Thực trạng tổ chức thực hiện dạy học môn Âm nhạc cho học sinh ở trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.8. Thực trạng chỉ đạo thực hiện các nội dung dạy học môn Âm nhạc cho sinh ở các trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.9. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.10. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.11. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh ở các trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 2.7.12. Những hạn chế
• 2.7.13. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI HUYỆN THUẬN BẮC, TỈNH NINH THUẬN
• 3.1. Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính giáo dục, đồng bộ
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn, khả thi
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với đối tượng giáo dục, điều kiện hoàn cảnh
• 3.2. Hệ thống các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
• 3.2.1. Biện pháp 1: Lập kế hoạch dạy học môn Âm nhạc khoa học, cụ thể, hiệu quả
• 3.2.2. Biện pháp 2: Đẩy mạnh công tác tổ chức thực hiện hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh
• 3.2.3. Biện pháp 3: Tập trung chỉ đạo thực hiện tốt hoạt động dạy học môn Âm nhạc trong nhà trường
• 3.2.4. Biện pháp 4: Đa dạng hóa các hình thức kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Âm nhạc trong nhà trường
• 3.2.5. Biện pháp 5: Nâng cao năng lực quản lý của cán bộ quản lý đối với hoạt động dạy học môn Âm nhạc
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất
• 3.4. Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.4.1. Mục đích khảo sát
• 3.4.2. Nội dung khảo sát
• 3.4.3. Phương pháp khảo sát
• 3.4.4. Quy ước thang đo
• 3.4.5. Kết quả khảo sát
• 3.5. Tiểu kết Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Dạy Học Âm Nhạc THCS Thuận Bắc

Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật có sức hút lớn, mang lại sự thư giãn và nâng cao tâm hồn. Trong chương trình GDPT năm 2018, Âm nhạc là môn học quan trọng, góp phần phát triển toàn diện cho học sinh. Tuy nhiên, thực tế dạy học âm nhạc THCS vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt tại Thuận Bắc, Ninh Thuận. Luận văn này tập trung vào quản lý dạy học âm nhạc tại địa phương, nhằm tìm ra giải pháp nâng cao chất lượng. Luận văn này sẽ đi sâu vào nghiên cứu thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả hơn, góp phần vào sự phát triển của ngành giáo dục huyện nhà. Theo chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam hiện nay, hệ thống giáo dục, chương trình và phương pháp giáo dục liên tục được đổi mới để cung cấp kiến thức hiện đại, đáp ứng yêu cầu mới phát sinh của nền kinh tế.

1.1. Vai trò của Âm Nhạc trong Giáo Dục THCS

Âm nhạc không chỉ là môn học nghệ thuật, mà còn là phương tiện để giáo dục thẩm mỹ, phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018), chương trình GDPT hướng đến phát triển 5 phẩm chất và 10 năng lực cho người học. Âm nhạc đóng góp vào việc phát triển năng lực thẩm mỹ, khả năng sáng tạo và kỹ năng giao tiếp. Môn âm nhạc có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giáo dục toàn diện cho các thế hệ trẻ.

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu Luận Văn

Luận văn này tập trung vào quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc tại các trường THCS thuộc huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận. Mục tiêu chính là nghiên cứu lý luận, khảo sát thực tế và đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp với điều kiện địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động dạy học, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học âm nhạc THCS. Đề tài "Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận" theo định hướng phát triển năng lực của chương trình GDPT năm 2018 làm đề tài luận văn thạc sĩ.

II. Thực Trạng Dạy Học Âm Nhạc THCS tại Thuận Bắc

Thực tế dạy học âm nhạc tại các trường THCS ở Thuận Bắc, Ninh Thuận còn nhiều hạn chế. Môn Âm nhạc thường bị xem nhẹ so với các môn học khác. Cơ sở vật chất thiếu thốn, đội ngũ giáo viên còn hạn chế về chuyên môn và kinh nghiệm. Phương pháp dạy học còn đơn điệu, chưa phát huy được tính sáng tạo của học sinh. Các hoạt động ngoại khóa âm nhạc chưa được quan tâm đúng mức. Do đó, chất lượng dạy học âm nhạc chưa đạt được hiệu quả cao như mong muốn. Luận văn đã trình bày về công tác quản lý dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCS tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận đã đạt được những kết quả, những thành tựu nhất định. Điều này đã góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng toàn diện cho nhà trường nói riêng và ngành GD-ĐT của huyện nhà nói chung.

2.1. Đánh Giá Mục Tiêu và Nội Dung Dạy Học Hiện Tại

Việc thực hiện mục tiêu dạy học âm nhạc THCS chưa đạt hiệu quả cao. Nội dung dạy học còn nặng về lý thuyết, ít thực hành. Các bài tập âm nhạc còn khô khan, chưa hấp dẫn học sinh. Tài liệu âm nhạc còn thiếu và chưa phù hợp với điều kiện địa phương. Điều này dẫn đến việc học sinh ít hứng thú với môn học và khó tiếp thu kiến thức. Hơn nữa còn tồn tại, hạn chế nhất định về nhận thức đến năng lực tổ chức các hoạt động dạy học và kiểm tra, đánh giá.

2.2. Phương Pháp Dạy Học và Kiểm Tra Đánh Giá Âm Nhạc

Phương pháp dạy học âm nhạc còn đơn điệu, chủ yếu là thuyết trình và minh họa. Ít sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, phát huy tính chủ động của học sinh. Hình thức kiểm tra đánh giá còn mang tính hình thức, chưa đánh giá được năng lực thực tế của học sinh. Cần đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá để nâng cao hiệu quả dạy học âm nhạc THCS.

2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc

Yếu tố chủ quan bao gồm: Nhận thức về vai trò của môn Âm nhạc; Trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm của giáo viên; Tinh thần trách nhiệm của cán bộ quản lý. Yếu tố khách quan bao gồm: Điều kiện kinh tế xã hội; Sự quan tâm của phụ huynh và cộng đồng; Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; Chương trình, sách giáo khoa.

III. Bí Quyết Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Dạy Học Âm Nhạc

Để nâng cao hiệu quả quản lý dạy học âm nhạc tại Thuận Bắc, Ninh Thuận, cần có các giải pháp đồng bộ. Cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. Nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng sư phạm cho giáo viên. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh. Tăng cường các hoạt động ngoại khóa âm nhạc. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng để tạo môi trường học tập tốt nhất cho học sinh. Dựa trên cơ sở lý luận ở chương 1 và kết quả khảo sát chương 2 về công tác quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận, tác giả đã tiến hành đề xuất các biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận.

3.1. Xây Dựng Kế Hoạch Dạy Học Khoa Học và Cụ Thể

Kế hoạch dạy học âm nhạc cần được xây dựng một cách khoa học, bám sát chương trình và phù hợp với điều kiện thực tế của trường. Kế hoạch cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học. Cần có sự tham gia của giáo viên, cán bộ quản lý và các chuyên gia âm nhạc trong quá trình xây dựng kế hoạch. Để khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong công tác quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc.

3.2. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Âm Nhạc THCS

Cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm. Khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động thực hành, sáng tạo âm nhạc. Sử dụng các phương tiện trực quan sinh động để thu hút sự chú ý của học sinh. Tạo môi trường học tập vui vẻ, thân thiện và khuyến khích sự hợp tác giữa học sinh. Các biện pháp bao gồm: Biện pháp 1: Lập kế hoạch dạy học môn Âm nhạc khoa học, cụ thể, hiệu quả; Biện pháp 2: Đẩy mạnh công tác tổ chức thực hiện hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh.

3.3. Nâng cao năng lực quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc

Biện pháp 5: Nâng cao năng lực quản lý của cán bộ quản lý đối với hoạt động dạy học môn Âm nhạc. Cần phải nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý về vai trò, vị trí của môn Âm nhạc trong nhà trường. Bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý chuyên môn cho cán bộ quản lý. Xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và các tổ chức xã hội.

IV. Hướng Dẫn Tổ Chức Hoạt Động Âm Nhạc Ngoại Khóa Hấp Dẫn

Các hoạt động ngoại khóa âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng khiếu và đam mê âm nhạc của học sinh. Cần tổ chức các câu lạc bộ âm nhạc, các buổi biểu diễn văn nghệ, các cuộc thi âm nhạc. Khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động âm nhạc truyền thống của địa phương. Tạo điều kiện cho học sinh giao lưu, học hỏi kinh nghiệm từ các nghệ sĩ, nhạc sĩ chuyên nghiệp. Đồng thời cần phải tiến hành một cách đồng bộ thì mới mang lại hiệu quả đối với hoa ̣t đô ̣ng dạy học môn Âm nhạc ở các trường trung học cơ sở tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận.

4.1. Lựa Chọn Nội Dung và Hình Thức Tổ Chức Phù Hợp

Nội dung các hoạt động ngoại khóa cần đa dạng, phong phú và phù hợp với sở thích của học sinh. Có thể tổ chức các hoạt động như hát, múa, chơi nhạc cụ, sáng tác ca khúc, tìm hiểu về âm nhạc truyền thống. Hình thức tổ chức cần linh hoạt, sáng tạo, có thể là các buổi sinh hoạt câu lạc bộ, các buổi biểu diễn, các cuộc thi, các chuyến tham quan. Các câu lạc bộ âm nhạc, các buổi biểu diễn văn nghệ, các cuộc thi âm nhạc.

4.2. Phát Huy Tính Sáng Tạo và Chủ Động Của Học Sinh

Khuyến khích học sinh tự xây dựng chương trình, tự thiết kế trang phục, tự dàn dựng tiết mục biểu diễn. Tạo điều kiện cho học sinh thể hiện tài năng và đam mê âm nhạc của mình. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ và tạo động lực cho học sinh. Bên cạnh đó, Khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động âm nhạc truyền thống của địa phương.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Giải Pháp Cho Dạy Học Âm Nhạc THCS

Nghiên cứu đã chỉ ra những hạn chế trong quản lý dạy học âm nhạc tại Thuận Bắc, Ninh Thuận và đề xuất các giải pháp khắc phục. Kết quả khảo sát cho thấy, các giải pháp được đề xuất có tính khả thi cao và được đánh giá cao bởi giáo viên và cán bộ quản lý. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của âm nhạc trong giáo dục và thúc đẩy sự quan tâm của cộng đồng đến môn học này. Các biê ̣n pháp đã đươ ̣c tổ chức khảo nghiê ̣m tính cầ n thiế t và khả thi ta ̣i 07 trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận và đươ ̣c đánh giá khá cầ n thiế t và khả thi cao.

5.1. Đánh Giá Tính Cần Thiết và Khả Thi Của Biện Pháp

Các biện pháp đề xuất đã được khảo sát tính cần thiết và tính khả thi tại các trường THCS trên địa bàn huyện Thuận Bắc. Kết quả cho thấy, các biện pháp đều được đánh giá là cần thiết và có tính khả thi cao. Điều này chứng tỏ các giải pháp đề xuất phù hợp với điều kiện thực tế và có thể áp dụng hiệu quả trong quá trình quản lý dạy học âm nhạc.

5.2. Khuyến Nghị và Đề Xuất Cho Tương Lai Giáo Dục

Nghiên cứu đề xuất các cấp quản lý giáo dục cần tăng cường đầu tư cho dạy học âm nhạc, đặc biệt là cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên. Cần có chính sách hỗ trợ giáo viên âm nhạc nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng sư phạm. Khuyến khích các trường THCS xây dựng môi trường học tập âm nhạc thân thiện, sáng tạo và phát huy tính tích cực của học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động dạy học môn Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của học sinh trung học cơ sở (THCS). Tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận, với hơn 9.000 học sinh và 670 cán bộ, giáo viên, công tác quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc đang đối mặt với nhiều thách thức do điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, cơ sở vật chất hạn chế và nhận thức chưa đồng đều về vai trò của môn học này. Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc tại 07 trường THCS công lập trên địa bàn huyện, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp, nâng cao hiệu quả dạy học theo chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) năm 2018. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 01/2023 đến tháng 02/2024, sử dụng số liệu thu thập trong năm học 2022-2023 và 2023-2024. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc, phát triển năng lực thẩm mỹ và sáng tạo cho học sinh, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý giáo dục tại địa phương, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho huyện Thuận Bắc và tỉnh Ninh Thuận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại, trong đó nhấn mạnh vai trò của quản lý trong việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra hoạt động dạy học môn Âm nhạc. Mô hình quản lý được xây dựng theo chức năng quản lý gồm: lập kế hoạch dạy học, tổ chức triển khai, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá. Các khái niệm chính bao gồm: quản lý trường trung học cơ sở, dạy học môn Âm nhạc theo chương trình GDPT 2018, năng lực âm nhạc của học sinh, và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học. Lý thuyết dạy học âm nhạc tập trung phát triển năng lực cảm thụ, biểu diễn, sáng tạo âm nhạc, đồng thời phát triển phẩm chất và năng lực chung của học sinh theo định hướng phát triển toàn diện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính gồm: khảo sát bằng bảng hỏi với 15 cán bộ quản lý (CBQL), 128 giáo viên (GV) và 348 học sinh (HS) tại 07 trường THCS huyện Thuận Bắc; phỏng vấn sâu 03 CBQL và 03 GV; nghiên cứu tài liệu, hồ sơ quản lý, kế hoạch dạy học, sản phẩm hoạt động âm nhạc của học sinh. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS 20 và Microsoft Excel để tính giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, tỷ lệ phần trăm và kiểm tra độ tin cậy thang đo với hệ số Cronbach’s Alpha đều trên 0.7, đảm bảo tính chính xác và khách quan. Thời gian thu thập dữ liệu từ tháng 01/2023 đến tháng 02/2024, tập trung vào năm học 2022-2023 và 2023-2024.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học môn Âm nhạc: Kết quả khảo sát cho thấy mức độ thực hiện mục tiêu dạy học đạt trung bình khá với giá trị trung bình khoảng 3.8 trên thang 5. Trong đó, 72% CBQL, GV và HS đồng ý rằng môn Âm nhạc góp phần phát triển năng lực thẩm mỹ và sáng tạo cho học sinh.

2. Thực trạng nội dung và phương pháp dạy học: Nội dung dạy học được đánh giá phù hợp với chương trình GDPT 2018, tuy nhiên phương pháp dạy học còn hạn chế, chưa đa dạng và chưa phát huy hết tính tích cực, chủ động của học sinh. Tỷ lệ GV sử dụng phương pháp dạy học hợp tác và giải quyết vấn đề chiếm khoảng 45%, còn lại chủ yếu là phương pháp truyền thống.

3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học: Công tác lập kế hoạch và tổ chức thực hiện được đánh giá khá tốt với tỷ lệ đồng thuận trên 80%. Tuy nhiên, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá còn nhiều hạn chế, tỷ lệ GV và CBQL cho biết việc kiểm tra, đánh giá chưa đa dạng và chưa phản ánh đầy đủ năng lực âm nhạc của học sinh (khoảng 60% đồng thuận).

4. Yếu tố ảnh hưởng đến quản lý: Yếu tố chủ quan như năng lực quản lý của CBQL và nhận thức của GV, HS về môn Âm nhạc ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý (hệ số Cronbach’s Alpha 0.8). Yếu tố khách quan như cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học (khoảng 65% GV phản ánh thiếu thiết bị âm thanh, phòng học cách âm).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân hạn chế trong quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc chủ yếu do nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của môn học, năng lực quản lý và chuyên môn của CBQL, GV còn chưa đồng đều, cùng với điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với thực trạng tại một số địa phương miền núi, nơi điều kiện kinh tế xã hội còn khó khăn. Việc thiếu đa dạng phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá cũng là điểm chung được nhiều nghiên cứu chỉ ra. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đồng thuận của các nhóm đối tượng về từng chức năng quản lý, bảng thống kê mức độ sử dụng các phương pháp dạy học và thiết bị dạy học. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực quản lý, đổi mới phương pháp dạy học và đầu tư cơ sở vật chất để nâng cao chất lượng dạy học môn Âm nhạc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Lập kế hoạch dạy học môn Âm nhạc khoa học, cụ thể, hiệu quả: Đề nghị các trường xây dựng kế hoạch chi tiết, phù hợp với đặc điểm học sinh và điều kiện thực tế, cập nhật thường xuyên theo hướng phát triển năng lực. Thời gian thực hiện: ngay từ đầu năm học, chủ thể thực hiện là Hiệu trưởng và tổ chuyên môn.

2. Đẩy mạnh công tác tổ chức thực hiện hoạt động dạy học: Tăng cường tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm âm nhạc, sử dụng đa dạng hình thức dạy học nhằm kích thích sự hứng thú và sáng tạo của học sinh. Thời gian: triển khai liên tục trong năm học, do GV và Ban giám hiệu phối hợp thực hiện.

3. Tập trung chỉ đạo thực hiện tốt hoạt động dạy học: Hiệu trưởng cần chỉ đạo sát sao, tạo điều kiện cho GV tham gia bồi dưỡng chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học, đồng thời phối hợp với các lực lượng giáo dục và phụ huynh để nâng cao nhận thức về vai trò của môn Âm nhạc. Thời gian: triển khai ngay và duy trì thường xuyên.

4. Đa dạng hóa các hình thức kiểm tra, đánh giá: Áp dụng các hình thức đánh giá đa chiều như đánh giá quá trình, đánh giá sản phẩm, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng để phản ánh chính xác năng lực âm nhạc của học sinh. Chủ thể thực hiện là GV, phối hợp với CBQL, thời gian áp dụng từ học kỳ II năm học 2023-2024.

5. Nâng cao năng lực quản lý của cán bộ quản lý: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực quản lý chuyên môn, kỹ năng lãnh đạo và đổi mới quản lý giáo dục cho CBQL. Thời gian: tổ chức định kỳ hàng năm, do Sở GD&ĐT và Phòng GD-ĐT huyện Thuận Bắc chủ trì.

Các biện pháp trên cần được thực hiện đồng bộ, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, nhà trường, giáo viên và cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dạy học môn Âm nhạc tại các trường THCS huyện Thuận Bắc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục: Giúp nâng cao năng lực quản lý chuyên môn, xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động dạy học môn Âm nhạc hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện tại trường THCS.

2. Giáo viên môn Âm nhạc: Cung cấp kiến thức về phương pháp dạy học hiện đại, kỹ năng tổ chức hoạt động và kiểm tra đánh giá đa dạng, giúp đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với chương trình GDPT 2018.

3. Nhà nghiên cứu giáo dục: Là tài liệu tham khảo quý giá về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc trong bối cảnh địa phương miền núi, góp phần phát triển nghiên cứu về quản lý giáo dục và đổi mới chương trình.

4. Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo: Hỗ trợ xây dựng chính sách, kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, đồng thời định hướng phát triển giáo dục âm nhạc phù hợp với đặc điểm vùng miền.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc lại quan trọng?
   Quản lý tốt giúp đảm bảo hoạt động dạy học diễn ra hiệu quả, phát triển năng lực âm nhạc và phẩm chất học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc?
   Bao gồm năng lực quản lý của cán bộ, nhận thức của giáo viên và học sinh, cơ sở vật chất, trang thiết bị, đặc điểm tâm sinh lý học sinh và nội dung chương trình.

3. Phương pháp dạy học nào phù hợp với môn Âm nhạc ở THCS?
   Phương pháp dạy học hợp tác, giải quyết vấn đề, Dalcroze và Orff-Schulwerk được đánh giá cao vì phát huy tính tích cực, sáng tạo và trải nghiệm của học sinh.

4. Làm thế nào để đa dạng hóa hình thức kiểm tra, đánh giá môn Âm nhạc?
   Kết hợp đánh giá quá trình, sản phẩm, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng, sử dụng phiếu khảo sát, quan sát thực tế và các hoạt động biểu diễn âm nhạc.

5. Các biện pháp nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ quản lý là gì?
   Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng lãnh đạo, cập nhật kiến thức quản lý giáo dục hiện đại và tạo môi trường làm việc hỗ trợ, khích lệ cán bộ quản lý.

Kết luận

• Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc tại các trường THCS huyện Thuận Bắc đã đạt được những kết quả nhất định nhưng còn nhiều hạn chế về nhận thức, phương pháp và cơ sở vật chất.
• Năng lực quản lý của cán bộ và nhận thức của giáo viên, học sinh là yếu tố chủ chốt ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.
• Các biện pháp đề xuất bao gồm lập kế hoạch khoa học, tổ chức thực hiện hiệu quả, chỉ đạo sát sao, đa dạng hóa kiểm tra đánh giá và nâng cao năng lực quản lý.
• Việc thực hiện đồng bộ các biện pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Âm nhạc, phát triển năng lực toàn diện cho học sinh.
• Khuyến nghị các cấp quản lý, nhà trường và giáo viên phối hợp triển khai ngay các giải pháp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp trong các năm học tiếp theo.

Hãy bắt đầu áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả để nâng cao chất lượng dạy học môn Âm nhạc, góp phần phát triển giáo dục toàn diện tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu trên thế giới Hoạt động dạy học môn Âm nhạc là một thành phần không thể thiếu trong giáo dục bắt buộc (phổ cập) ở hầu hết các nước trên thế giới, cho dù ở những nước đó có sự khác biệt về địa lí, chính trị, kinh tế, tôn giáo, văn hóa, xã hội… Đối với trường tiểu học Robin Hood của nước Anh, bằng cách lấy học sinh làm trung tâm và trao cho học sinh quyền được học âm nhạc một cách toàn diện, điều đó giúp học sinh dễ dàng đạt được kết quả học tập mong muốn. Nội dung được truyền tải trên tạp chí nghiên cứu Giáo dục Đại học của tác giả Shuning Wang (2022) qua đề tài Classroom Reflection on Music Teaching-Take Robin Hood Primary School in the UK as an Example (Tạm dịch: Suy ngẫm về việc giảng dạy âm nhạc-Lấy trường tiểu học Robin Hood ở Anh làm ví dụ).

Ở Romania, việc giáo dục âm nhạc được chú trọng thông qua việc đào tạo những giáo viên. Giáo dục âm nhạc góp phần phát triển chất lượng giáo dục ngay từ khi trẻ còn nhỏ, do đó cần có những giáo viên được đào tạo bài bản để thực hiện việc đó. Việc cho trẻ tiếp xúc với nền giáo dục âm nhạc chất lượng ở trường tiểu học không chỉ giới hạn trong giờ học. Nó có thể bao gồm các tình huống học tập khác nhau, vì âm nhạc có thể đi kèm hầu hết các giờ giảng dạy theo cách tích hợp vào các hoạt động âm nhạc như hợp xướng, có thể góp phần phát triển các năng lực quan trọng của trẻ, từ thẩm mỹ và văn hóa, cho đến các năng lực xã hội.

Nội dung này được trình bày qua đề tài: Teaching music education at primary school in Romania: A qualitative analysis on teachers training (Tạm dịch: Giảng dạy âm nhạc tại các trường tiểu học ở Romania: Phân tích định tính về đào tạo giáo viên) của tác giả Daniel-Alex MILENCOVICI (2022) Một hướng nghiên cứu khác được đăng tải trên tạp chí Khoa học Giáo dục ở Tây Ban Nha với đề tài Co-Teaching with High School Students for Music Teaching (Tạm dịch: Giáo viên và học sinh trung học cùng nhau khám phá âm nhạc) của tác giả David Duran và Laia Viladot (2023) đã mang lại cho học sinh cơ hội học tập âm nhạc thông qua việc cùng giáo viên đứng lớp, qua đó bồi dưỡng cho người học tính năng động, thúc đẩy sự hợp tác và làm phong phú thêm môi trường học tập của học sinh. Hoạt động này có thể 8 góp phần vào sự thay đổi mô hình giảng dạy nhằm cung cấp cho các em học sinh nhiều cơ hội tham gia hơn và những trải nghiệm giáo dục đầy ý nghĩa. Bài viết “Problems and Suggestions of Teaching Folk Songs in Middle School Music: The Teaching Materials of Renyin Edition” (Tạm dịch: Những vấn đề và gợi ý trong việc dạy hát nhạc dân ca ở trường trung học cơ sở: Tài liệu giảng dạy của Renyin) của tác giả Huihui Xu (2023) đến từ đại học Chiết Giang, Trung Quốc được đăng tải trên tạp chí Giáo dục và Nghiên cứu Giáo dục cho biết cần phải tích hợp nội dung giảng dạy, thúc đẩy việc hình thành tư duy âm nhạc để học sinh có thể phát triển ở bậc học cao hơn. Trong quá trình thực hiện cần lưu ý đến văn hóa vùng miền, nguồn tài liệu cần dựa trên những sắc thái của mỗi địa phương.

Như vậy, thông qua hệ thống lý luận và thực tiễn cuộc sống đã có nhiều tác giả của các nước trên thế giới quan tâm, có nhiều hướng nghiên cứu khác nhau về hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc để tìm ra biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc một cách hiệu quả nhất. Những nghiên cứu ở Việt Nam Vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở Việt Nam ngày nay cũng được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu với sự xuất hiện của nhiều công trình nghiên cứu khoa học, những bài viết trên tạp chí, báo, những tài liệu nước ngoài được dịch sang tiếng Việt, những tài liệu được xuất bản của những nhà nghiên cứu về lĩnh vực quản lý giáo dục. Có thể nói có rất nhiều nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc. Cho đến nay đã được các nhà giáo dục trong và ngoài nước nghiên cứu với nhiều góc độ khác nhau.

Tất cả đều tập trung vào vấn đề cải tiến phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá nhằm nâng cao năng lực người học. Để góp phần nâng cao chất lượng về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc, nhiều tác giả đã đề cập đến vấn đề này như: Bùi Văn Nghị (2014)“Giáo dục Âm nhạc học hướng vào năng lực người học”, nhà xuất bản Đại học Sư phạm, Hà Nội. Cuốn sách này trình bày về các khái niệm và phương pháp dạy học trong Âm nhạc, trong đó đề cập đến dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Hoàng Long-Hoàng Lân (2005) “Phương pháp dạy học môn âm nhạc”.

Đây là giáo trình giảng dạy dành cho các trường Cao đẳng Sư phạm của nhà xuất bản Đại học Sư 9 phạm Hà Nội. Trong các cuốn sách này, tác giả đã đưa ra được hệ thống các phương pháp dạy học cơ bản của bộ môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông. Ngoài ra, tác giả còn đưa ra một số vai trò, đặc điểm của các em học sinh đối với môn Âm nhạc. Phạm Tuyên (1999) “Âm nhạc với trẻ em”, do nhà xuất bản Giáo dục phát hành.

Cuốn sách này, tác giả đã tổng hợp các kiến thức âm nhạc và phương pháp dạy học môn Âm nhạc cho trẻ em. Lê Anh Tuấn (2015), Viện khoa học giáo dục Việt Nam với Dạy học môn Âm nhạc bằng phương pháp dạy học theo dự án, học theo góc và học theo hợp đồng có thể được áp dụng với mọi môn học và đối tượng học sinh. Nguyễn Lê Quân (2015) với đề tài Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc tại trường Cao đẳng Sư phạm Gia Lai đã xác định thực trạng của hoạt động dạy học môn Âm nhạc và đề xuất các nhóm biện pháp quản lý như: nhóm biện pháp nâng cao nhận thức; nhóm biện pháp tăng cường công tác quản lý chương trình giảng dạy; nhóm biện pháp tăng cường quản lý hoạt động dạy; nhóm biện pháp tăng cường quản lý hoạt động học. Với đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý dạy học môn Âm nhạc cho học sinh ở trường trung học cơ sở thành phố Hồ Chí Minh của tác giả Nguyễn Ngọc Bích (2023) được đăng tải trên tạp chí Thiết bị giáo dục đã phần nào cho biết đôi nét về công tác lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá đối với hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh bậc trung học cơ sở.

Nguyễn Thị Tố Mai (chủ biên, 2018) là chủ biên bộ sách có tiêu đề “Học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực các lớp 6, 7, 8, 9”. Đây là bộ sách viết cho học sinh học môn Âm nhạc bậc THCS. Nội dung kiến thức trong các sách này được thể hiện theo các phân môn gồm Học hát, Tập đọc nhạc, Nhạc lý, Thường thức âm nhạc, đồng thời còn có hướng dẫn tổ chức các hoạt động và gợi ý phương pháp dạy học cho học sinh theo định hướng phát triển năng lực là định hướng chương trình mới 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tác giả Ngô Thị Kim Hương (2020) với đề tài quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh trường Trung học cơ sở Lê Quý Đôn, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội nghiên cứu vấn đề theo hướng tiếp cận năng lực tập trung các kỹ năng: kỹ năng thể hiện âm nhạc; kỹ năng cảm thụ và hiểu biết âm nhạc; kỹ năng hợp tác nhóm và kỹ năng giải quyết vấn đề.

10 Tóm lại, hầu hết các công trình nghiên cứu đều khẳng định vai trò của quản lý quá trình dạy học môn Âm nhạc cho học sinh có một ý nghĩa và vai trò rất quan trọng đối với hoạt động dạy học, là nhân tố trọng yếu nâng cao chất lượng dạy và học. Như vậy hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho đến nay đã được các nhà giáo dục tập trung nghiên cứu. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay không có công trình nghiên cứu nào về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc cho học sinh ở các trường THCS tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận. Do vậy, tác giả tiến hành nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông 2018, có ý nghĩa vô cùng quan trọng không chỉ về cơ sở lý luận mà còn cả về ý nghĩa thực tiễn.

Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Quản lý, quản lý trường trung học cơ sở 1. Khái niệm quản lý Theo Từ điển Tiếng Việt của tác giả Hoàng Phê: Quản lý có nghĩa là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định hoặc tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định. Trong tác phẩm “Những vấn đề cốt yếu của quản lý giáo dục” của tác giả Harold Koontz, cho rằng: Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm, tổ chức.

Quản lý được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội. (Trần Kiểm, 2008) Quản lý là quá trình thực hiện có định hướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra. (Nguyễn Thị Mỹ Lộc và cộng sự, 2012) Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối t- ượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định. (Nguyễn Ngọc Quang, 1990) Tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm quản lý, song có thể hiểu một cách khái quát: Quản lý được hiểu là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra đánh giá nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức.