Quản Lý Đánh Giá Học Sinh Tiểu Học Ở Các Tỉnh Đồng Bằng Bắc Bộ

Luận án tiến sĩ phân tích quản lý đánh giá học sinh tiểu học tại các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

• Tác giả: Phạm Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Huệ
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Đánh Giá Học Sinh Tiểu Học Trong Bối Cảnh Đổi Mới Giáo Dục
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Đánh Giá Học Sinh Tiểu Học Hiện Nay

Đánh giá là một khâu quan trọng trong quá trình dạy và học. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành nhiều thông tư hướng dẫn việc đánh giá học sinh tiểu học. Thông qua đánh giá, cán bộ quản lý có thông tin để nhận xét chính xác kết quả giảng dạy của giáo viên và kết quả học tập của học sinh, từ đó có biện pháp điều chỉnh kịp thời quá trình dạy học trong nhà trường. Bậc tiểu học đang thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với nhiều thay đổi, trong đó có khâu đánh giá học sinh. Những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những đổi mới trong đánh giá học sinh tiểu học theo yêu cầu mới (yêu cầu của Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT).

1.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Học Sinh Tiểu Học

Đánh giá học sinh tiểu học không chỉ là việc đo lường kiến thức mà còn là công cụ để theo dõi sự tiến bộ của học sinh. Theo tài liệu gốc, đánh giá giúp cán bộ quản lý có thông tin chính xác về kết quả giảng dạy và học tập. Điều này cho phép điều chỉnh kịp thời quá trình dạy học, đảm bảo học sinh đạt được mục tiêu giáo dục. Đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ là hai hình thức quan trọng để theo dõi sự phát triển của học sinh.

1.2. Đổi Mới Trong Đánh Giá Theo Thông Tư 27

Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT đánh dấu một bước tiến quan trọng trong đổi mới giáo dục tiểu học. Thông tư này hướng đến việc đánh giá sự tiến bộ của học sinh, kết hợp đánh giá của người dạy và người học, cũng như đánh giá của nhà trường và gia đình. Mục tiêu là tập trung vào đánh giá năng lực phẩm chất học sinh tiểu học, không chỉ kiến thức. Sự thay đổi này đòi hỏi các trường tiểu học phải có cách tiếp cận mới trong công tác quản lý đánh giá.

II. Vấn Đề Thách Thức Quản Lý Đánh Giá Tiểu Học Hiện Nay

Hiện nay, ở một số trường tiểu học vẫn còn chưa quan tâm đúng mức đến cách thức đánh giá học sinh. Đổi mới đánh giá học sinh tiểu học như hiện nay đã và đang đặt ra nhiều vấn đề trong công tác quản lý đánh giá học sinh tiểu học, đặc biệt là công tác quản lý đánh giá học sinh các trường tiểu học ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ hiện nay còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế, bất cập. Cần có biện pháp quản lý thống nhất, khoa học, phù hợp với thực tiễn.

2.1. Khó Khăn Trong Triển Khai Đánh Giá Theo Thông Tư 27

Mặc dù Thông tư 27 đã đưa ra những hướng dẫn cụ thể, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số giáo viên chưa quen với việc đánh giá năng lực phẩm chất học sinh tiểu học thay vì chỉ tập trung vào kiến thức. Việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong đánh giá cũng chưa được thực hiện hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực lớn từ các nhà trường và cán bộ quản lý.

2.2. Bất Cập Trong Quản Lý Đánh Giá Ở Các Tỉnh Đồng Bằng Bắc Bộ

Công tác quản lý đánh giá học sinh tiểu học ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ hiện nay còn gặp nhiều bất cập. Theo tài liệu gốc, cần có biện pháp quản lý thống nhất, khoa học và phù hợp với thực tiễn. Các trường tiểu học cần có sự đồng bộ trong cách thức đánh giá, tránh tình trạng mỗi trường một kiểu. Điều này đòi hỏi sự chỉ đạo sát sao từ các cấp quản lý giáo dục.

2.3. Thiếu Hụt Về Công Cụ Và Phương Pháp Đánh Giá Mới

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về công cụ đánh giá học sinh tiểu học và phương pháp đánh giá học sinh tiểu học phù hợp với yêu cầu đổi mới. Giáo viên cần được trang bị những công cụ và phương pháp mới để có thể đánh giá một cách toàn diện và khách quan. Việc này đòi hỏi sự đầu tư từ các cấp quản lý giáo dục và sự chủ động học hỏi từ phía giáo viên.

III. Phương Pháp Quản Lý Đánh Giá Học Sinh Tiểu Học Hiệu Quả

Để giải quyết các vấn đề trên, cần có các phương pháp quản lý đánh giá học sinh tiểu học hiệu quả. Các phương pháp này cần đảm bảo tính khoa học, khách quan và phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong công tác đánh giá.

3.1. Xây Dựng Kế Hoạch Đánh Giá Chi Tiết Và Cụ Thể

Một kế hoạch đánh giá chi tiết và cụ thể là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hiệu quả của công tác quản lý đánh giá. Kế hoạch này cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức đánh giá. Đồng thời, cần phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cá nhân và bộ phận liên quan. Kế hoạch cần được xây dựng dựa trên các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường.

3.2. Tăng Cường Bồi Dưỡng Năng Lực Đánh Giá Cho Giáo Viên

Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong công tác đánh giá. Do đó, cần tăng cường bồi dưỡng năng lực đánh giá cho giáo viên. Các chương trình bồi dưỡng cần tập trung vào việc trang bị cho giáo viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để đánh giá một cách toàn diện và khách quan. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho giáo viên được trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau.

3.3. Sử Dụng Công Cụ Đánh Giá Đa Dạng Và Phù Hợp

Việc sử dụng công cụ đánh giá học sinh tiểu học đa dạng và phù hợp là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính khách quan của công tác đánh giá. Các công cụ này có thể bao gồm bài kiểm tra, bài tập thực hành, dự án, phiếu quan sát, phiếu tự đánh giá, v.v. Cần lựa chọn các công cụ phù hợp với mục tiêu và nội dung đánh giá.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Đánh Giá Tại Đồng Bằng Bắc Bộ

Luận án tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý đánh giá học sinh tiểu học bằng những cách tiếp cận khác nhau, trong đó tập trung vào hai cách tiếp cận chính đó là cách tiếp cận quá trình giáo dục, cách tiếp cận theo chức năng quản lý và nội dung quản lý. Khách thể khảo sát phục vụ nghiên cứu gồm: Cán bộ quản lý giáo dục cấp phòng, cán bộ quản lý trường tiểu học, giáo viên tiểu học, học sinh tiểu học và cha mẹ học sinh tiểu học.

4.1. Khảo Sát Thực Trạng Quản Lý Đánh Giá Tại Các Trường Tiểu Học

Luận án đã tiến hành khảo sát thực trạng quản lý đánh giá học sinh tiểu học tại một số trường tiểu học công lập thuộc 04 tỉnh, thành phố thuộc đồng bằng Bắc Bộ đó là: tỉnh Thái Bình, tỉnh Hà Nam, tỉnh Nam Định và thành phố Hải Phòng. Thực tế, ở các trường tiểu học thuộc các tỉnh trên đã đại diện cho các vùng (nông thôn, thành thị, ven biển), điều kiện kinh tế khác nhau của khu vực đồng bằng Bắc Bộ.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Các Biện Pháp Quản Lý Đã Triển Khai

Qua khảo sát, luận án đã đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý đánh giá đã được triển khai tại các trường tiểu học. Kết quả cho thấy, một số biện pháp đã mang lại hiệu quả tích cực, tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Cần có sự điều chỉnh và bổ sung các biện pháp mới để nâng cao hiệu quả công tác quản lý đánh giá.

4.3. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Quản Lý Đánh Giá

Dựa trên kết quả khảo sát và đánh giá, luận án đã đề xuất một số giải pháp cải thiện quản lý đánh giá học sinh tiểu học tại các trường tiểu học ở đồng bằng Bắc Bộ. Các giải pháp này tập trung vào việc nâng cao năng lực cho giáo viên, tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình, và sử dụng các công cụ đánh giá đa dạng và phù hợp.

V. Kết Luận Khuyến Nghị Về Quản Lý Đánh Giá Tiểu Học

Việc quản lý đánh giá học sinh tiểu học ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ hiện nay đã bám sát các yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, bám sát các quy định đánh giá học sinh của các thông tư, đặc biệt là Thông tư 27/2020, nhằm thực hiện tốt Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong quản lý mục tiêu đánh giá, nội dung đánh giá, phương pháp đánh giá, hình thức đánh giá và hạn chế trong lập kế hoạch; tổ chức chỉ đạo đánh giá học sinh.

5.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Luận án đã tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đánh giá và quản lý đánh giá học sinh tiểu học, xây dựng cơ sở lý luận về đánh giá và quản lý đánh giá học sinh tiểu học, khảo sát, phân tích thực trạng đánh giá, quản lý đánh giá học sinh và các yếu tố ảnh hưởng, đề xuất, khảo nghiệm nhận thức về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đánh giá học sinh tiểu học.

5.2. Đề Xuất Các Khuyến Nghị Cho Các Cấp Quản Lý Giáo Dục

Luận án đề xuất các khuyến nghị cho các cấp quản lý giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý đánh giá học sinh tiểu học. Các khuyến nghị này bao gồm việc tăng cường đầu tư cho công tác bồi dưỡng giáo viên, xây dựng hệ thống công cụ đánh giá chuẩn hóa, và tạo điều kiện cho các trường tiểu học được trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau.

5.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Quản Lý Đánh Giá

Luận án gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo về quản lý đánh giá học sinh tiểu học. Các nghiên cứu này có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các biện pháp quản lý đánh giá mới, nghiên cứu các mô hình quản lý đánh giá tiên tiến, và phát triển các công cụ đánh giá trực tuyến.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về đánh giá học sinh Đánh giá người học đã có từ rất lâu đời và là một khâu của quá trình dạy học. Ở cấp tiểu học, mục đích cuối cùng của việc đánh giá học sinh là góp phần hình thành và phát triển các năng lực và phẩm chất của học sinh; khuyến khích tư duy sáng tạo và giảm áp lực cho học sinh và gia đình. Cùng với sự phát triển của các ngành khoa học, việc nghiên cứu về đánh giá người học, đánh giá học sinh được các nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu, cụ thể: 1.

Các nghiên cứu ở nước ngoài về đánh giá học sinh Nghiên cứu về xu hướng đánh giá kết quả học tập, tác giả Anthony J. Khi nghiên cứu về đánh giá người học là học sinh Trung học cơ sở và Tiểu học: Hai tác giả là Sb. Shukhômlinxki người Nga (Liên Xô) đã nghiên cứu tìm cách hoàn thiện việc đánh giá kết quả học tập của học sinh với hai xu thế khác nhau: Theo Sb.Amônashivili chủ trương đánh giá không cho điểm. Ông cho rằng trẻ em chưa hiểu biết ý nghĩa của điểm và nếu trẻ em không thích thì không nên áp đặt đánh giá trẻ em bằng điểm số.

Cuộc thực nghiệm tiến hành theo chủ trương này của ông kéo dài hơn 07 năm ở các trường tiểu học của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết Grudia (nay là nước Cộng hòa Grudia). Cuộc thực nghiệm chưa kết thúc, song nó đã được một số nước trên thế giới quan tâm và tiến hành áp dụng trong nhà trường tiểu học như: Bugari, Ba Lan, Pháp, Hà Lan, Thụy Sĩ… Còn 11 V.Shukhômlinxki lại chủ trương đánh giá cho điểm và điểm tốt. Theo ông, đánh giá bằng hình thức cho điểm tốt là phần thưởng cho lao động sáng tạo, chứ không phải là để trừng phạt cho tính lười biếng của trẻ tiểu học. Điều chủ yếu nhất của việc cho điểm tốt ở bậc tiểu học là sự lạc quan yêu đời.

Theo AAIA (The Association for Achievement and Improvement through Assessment), một tổ chức ở vùng Đông Bắc nước Anh chuyên nghiên cứu về những thành tựu và cải tiến việc đánh giá, đặc biệt quan tâm việc nghiên cứu về vấn đề tự đánh giá của học sinh trong học tập. Thành tựu nổi bật nhất trong nghiên cứu của họ là đã xây dựng được các bước giúp học sinh tiểu học tự đánh giá kết quả học tập, tìm cách khuyến khích và giúp giáo viên điều khiển, định hướng quá trình học tập theo hướng phát huy năng lực của học sinh. Qua nghiên cứu họ khẳng định các ý tưởng và kết quả có được vẫn có thể áp dụng được đối với HS ở các lớp lớn hơn. PISA (Programe for international Student Assessment) là một hệ thống đánh giá quốc tế sau nhiều năm nghiên cứu thử nghiệm, PISA đã đưa ra một quy trình đánh giá kiến thức, kỹ năng được gọi là “năng lực phổ thông” mà người học ở bất kì một quốc gia nào, vùng lãnh thổ nào cũng cần phải có để trở thành những công dân toàn cầu bao gồm các năng lực như: Năng lực làm toán, năng lực đọc hiểu khoa học, năng lực giải quyết vấn đề.

Tất cả những năng lực này được đánh giá ở đối tượng có cùng một tuổi, đang theo học trong các trường Trung học (từ 15 tuổi 3 tháng đến 16 tuổi 02 tháng). PISA được thực hiện bởi tổ chức Hợp tác kinh tế và phát triển (OECD) thực hiện đánh giá 03 năm 01 lần. Trong chương trình đánh giá này, đề thi chủ yếu chú trọng đến các tình huống phát sinh trong thực tiễn liên quan đến kiến thức phổ thông đã học. PISA giúp cho các quốc gia tham gia có cơ hội nhìn nhận một cách khá toàn diện về “kĩ năng cơ bản”, “năng lực cá nhân” mà HS quốc gia họ đạt được, để từ đó đưa ra chính sách mới nhằm phát triển giáo dục một cách bền vững.

12 Gần đây qua các báo cáo của cơ quan giáo dục thuộc tổ chức các nước Hợp tác kinh tế và phát triển (OECD) cho thấy học sinh, nhất là học sinh tiểu học ở các nước phát triển trên thế giới đã không nhận được điểm số trong đánh giá thường xuyên trên lớp từ giáo viên. Như vậy, người ta đã không dùng điểm số để đánh giá học sinh tiểu học, thay vào đó, các em nhận được từ giáo viên, học sinh các ý kiến nhận xét về sản phẩm học tập, về các câu trả lời của mình và những thông tin, những gợi ý để các em có thể vượt qua những khó khăn, khắc phục những sai sót trong quá trình học tập của mình. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng đánh giá bằng điểm số làm cho học sinh yêu thích, tập trung vào các nội dung học tập dễ dàng, nhưng mất đi sự chú ý của học sinh vào những vấn đề trọng tâm, làm giảm chất lượng suy nghĩ của học sinh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập. Từ năm 2011, ở Thụy Điển họ đã thực hiện cách cho điểm mới trong hệ thống giáo dục phổ thông.

Điểm đạt là A, B, C, D và E; điểm không đạt là F. Khi học sinh chưa đạt được điểm A hay C thì B và D được coi là điểm thay thế. Các em sẽ nhận một dấu gạch ngang thay vì điểm F (không thể cho điểm vì lý do bỏ học quá nhiều). Nếu học sinh có nguy cơ nhận điểm F ở một môn học hay một khóa học nào đó, giáo viên môn học đó sẽ là người thông báo cho học sinh và phụ huynh biết, đồng thời hướng dẫn cách làm thế nào để các em tự mình cải thiện được kết quả học tập.

Các trường tiểu học ở Hoa Kỳ, giáo viên là người chịu trách nhiệm đánh giá học sinh trong cả năm học. Đánh giá cuối kỳ hay cuối năm được thực hiện dưới hình thức cho điểm bằng chữ từ A đến F (bỏ qua E và A là điểm tốt nhất, F là điểm trượt). Ở đây giáo viên không khích lệ học sinh tư duy, tự học, tự giải quyết vấn đề mà chú trọng việc hướng dẫn học sinh cách làm. Điều đó phần nào đã làm hạn chế sự sáng tạo của trẻ em.

Ở Canada, từng địa phương, từng trường khác nhau thì có mục tiêu giáo dục tiểu học khác nhau, nên chương trình giảng dạy ở tiểu học rất đa 13 dạng. Để được lên lớp, HS phải làm bài kiểm tra. Nếu kết quả chưa đạt, các em phải học lại một năm; còn những em đạt kết quả tốt ngoài việc được lên lớp, trong trường hợp đặc biệt các em có thể sẽ được bỏ qua một lớp. Ở các trường công lập, HS sẽ có “hồ sơ” riêng và được đánh giá thường xuyên trong suốt quá trình học.

Cách cho điểm ở từng bang của Canada cũng khác nhau. Điểm phụ thuộc vào rất nhiều tiêu chí, như: kết quả bài kiểm tra cả năm, hoàn thiện bài về nhà, sự tham gia vào các hoạt động nhóm… Học sinh nhận kết quả học tập mỗi năm ít nhất hai lần và chỉ có HS đó và nhà trường biết. Ở Phần Lan, những năm đầu cấp học, đánh giá học sinh là sự trao đổi giữa phụ huynh và giáo viên, thay vì đánh giá bằng điểm số. Việc đánh giá bằng điểm số bắt đầu từ lớp mấy là do tùy từng địa phương quyết định, điểm số được để đánh giá học sinh trong khoảng từ 4 đến 10.

Ở mỗi bài kiểm tra của học sinh, giáo viên có thể cho điểm thập phân, điểm + hoặc -, điểm 10 + sẽ dành cho học sinh có những nỗ lực vượt trội và đạt được kết quả xuất sắc. Vào cuối kỳ học mùa thu và mùa xuân trong năm, học sinh sẽ nhận được kết quả học tập, học sinh không phải làm bài kiểm tra lên lớp. Vào cuối kỳ học mùa xuân, nếu học sinh đạt điểm 4 ở môn học nào đó, học sinh phải làm bài kiểm tra riêng vào cuối kỳ học hè. Nếu học sinh nhận điểm trượt ở nhiều môn, các em phải học lại mặc dù đã được phụ đạo và nhận sự giúp đỡ đặc biệt.

Hiệu trưởng và giáo viên sẽ là người quyết định sau khi trao đổi với học sinh và cha mẹ các em. Trong các trường học ở Phần Lan sẽ không có kỳ thi nào vì người Phần Lan có câu: “Nếu phải chọn lựa giữa chuẩn bị hành trang cho cuộc sống hay cho những kỳ thi, tôi chọn điều thứ nhất”. Chỉ duy nhất có một kỳ thi là bài thi viết để xét tiêu chuẩn tốt nghiệp trung học. Giáo dục tiểu học ở Phần Lan vươn đến sự công bằng, đặc biệt hầu như học sinh không có áp lực trong học tập, các em được thoải mái tiếp cận giáo dục theo những cách riêng của mình.

Trong quá trình học tập những nội dung như giao tiếp, hợp tác, hoạt động nhóm rất được đề cao quan tâm; không có áp lực về điểm số và 14 thi cử nên cách giáo dục này đã làm cho học sinh thích thú học tập hơn, không có cảm giác bị áp lực. Ở New Zealand, mục tiêu giáo dục tiểu học là nhằm tạo ra người học tự tin, kết nối, tích cực tham gia, ham học hỏi với những kỹ năng nền tảng như đọc, viết và tính toán. Các kỹ năng này được đánh giá thường xuyên trên cơ sở tiêu chuẩn quốc gia cho từng độ tuổi. Điểm đánh giá học sinh theo thang điểm chữ A, B, C là điểm đỗ và D, E, F, P là điểm trượt.

Một năm hai lần, nhà trường gửi kết quả học tập của học sinh đến cha mẹ học sinh, đồng thời cha mẹ học sinh sẽ tham gia trao đổi về sự tiến bộ của các em tại những buổi họp thường kỳ với giáo viên. Các nghiên cứu ở trong nước về đánh giá học sinh Đánh giá người học ở nước ta đã được chú ý từ rất sớm. Ở thời kì phong kiến, cũng như một số các nước phương Đông khác, việc đánh giá người học được thông qua các kì thi. Lịch sử khoa cử của Việt Nam được hình thành khá sớm, các cuộc thì tìm người tài, người có học được tổ chức định kì, tiêu biểu là các kì thi Hương, thi Hội và thi Đình.

Ngày nay, nền giáo dục Việt Nam đã phát triển đa dạng về hình thức cũng như cấp học và đối tượng người học dẫn tới sự đa dạng về cách thức đánh giá người học.