MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngày nay cùng với sự bùng nổ của CNTT, lượng tri thức của nhân loại tăng nhanh như vũ bão. Vào những năm cuối của thế kỷ XX lượng tri thức của nhân loại chỉ tăng lên gấp đôi sau 10 năm, nhưng bước sang những năm đầu của thế kỷ XXI chỉ cần sau 2 năm lượng tri thức của nhân loại đã tăng lên gấp đôi. Với lượng tri thức khổng lồ như vậy, cùng với thời gian ngắn ngủi học tập trong các nhà trường thì PPDH truyền thống theo kiểu ghi nhớ - tái hiện đã không còn phù hợp.
Vì vậy đổi mới nội dung dạy học và đổi mới PPDH theo hướng hiện đại hóa, công nghệ hóa là tất yếu. Trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng, sự đổi mới PPDH đang diễn ra hết sức mạnh mẽ theo ba xu hướng chính: tích cực hóa, cá biệt hóa và công nghệ hóa nhằm góp phần nâng cao CLDH. Với tốc độ phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, tri thức mà mà mỗi người có được trong khoảng thời gian học tập ở các nhà trường trở nên lạc hậu rất nhanh. Do đó vấn đề cấp thiết đặt ra cho các nhà trường hiện nay là phải trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng cơ bản, đồng thời dạy cách học cho người học, tạo cho họ khả năng, thói quen và niềm say mê học tập suốt đời.
Để làm được điều này, các nhà trường cần phải có những giải pháp cụ thể trong việc ứng dụng CNTT để đổi mới PPDH. Trong “Chiến lược phát triển giáo dục 2001–2010” của Chính phủ đã nhận định: “Sự đổi mới và phát triển giáo dục đang diễn ra ở qui mô toàn cầu tạo cơ hội tốt để giáo dục Việt Nam nhanh chóng tiếp cận với các xu thế mới, tri thức mới, những cơ sở lý luận, phương thức tổ chức, nội dung giảng dạy hiện đại và tận dụng các kinh nghiệm quốc tế để đổi mới và phát triển”. [29] Quyết định 698/QĐ-TTg ngày 21 tháng 6 năm 2009 của Thủ Tướng chính phủ phê duyệt kế hoạch tổng thể phát triển nguồn nhân lực CNTT đến năm 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2015 và định hướng đến năm 2020 cũng nêu rõ: “Đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong trường phổ thông nhằm đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng giáo viên tự tích hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong môn tin học. Giáo viên các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phần mềm (mã nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng CNTT”.
[34] Ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH là hết sức cần thiết. Tuy nhiên trong những năm qua tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, nhất là các trường ở vùng miền núi, vùng đặc biệt khó khăn như các trường THPT của huyện Tam Đảo, công việc này vẫn chưa được quan tâm đầy đủ. Tính đến năm học 2008 – 2009, tất cả các trường THPT của tỉnh Vĩnh Phúc đều đã được trang bị các phòng máy vi tính và ở một số trường còn được trang bị cả máy chiếu đa năng cho HS học tập và GV của nhà trường sử dụng trong giảng dạy. Nhưng hiệu qủa của việc ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH còn rất thấp.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này: GV chưa nhận thức được hết vai trò và ý nghĩa của việc ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH; GV chưa có kiến thức, kỹ năng tin học cơ bản; Một số CBQL do trình độ tin học còn hạn chế nên chưa có khả năng định hướng cho GV nhận thức đúng về bản chất của GADHTC có ứng dụng CNTT và GADHTC điện tử và vì thế đã dẫn đến thực trạng có một số GV lạm dụng CNTT trong dạy học. Phòng máy tính của các trường mới sử dụng để dạy tin học như một môn học còn việc sử dụng phòng máy, mạng máy tính, các phần mềm dạy học để tạo môi trường dạy học ĐPT thì vẫn chưa được quan tâm. Với những lí do trên, tác giả đã chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH ở các trường THPT huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc” 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT để góp phần đổi mới PPDH ở các trường THPT huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.
2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu Ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH và quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH ở các trường THPT. Đối tượng nghiên cứu Biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH ở các trường THPT.
Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài đặt ra một số nhiệm vụ nghiên cứu sau: - Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH. - Khảo sát thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH ở các trường THPT huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. - Đề xuất một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT để góp phần đổi mới PPDH ở các trường THPT huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Giả thuyết khoa học Nếu chọn lựa, đề xuất và áp dụng một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT phù hợp với thực tiễn thì sẽ góp phần đáp ứng được yêu cầu đổi mới PPDH ở các trường THPT của huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.
Giới hạn và phạm vi nghiên cứu Do điều kiện về thời gian và khả năng có hạn, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu về các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH thông qua việc thiết kế và sử dụng các GADHTC có ứng dụng CNTT ở các trường THPT của huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc (Trường THPT Tam Đảo; Trường THPT Tam Đảo 2) 7. Phƣơng pháp nghiên cứu 7. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Nghiên cứu luật giáo dục, các văn kiện của Đảng và Nhà nước về định hướng phát triển giáo dục - đào tạo và định hướng phát triển việc ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH. - Nghiên cứu các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Phúc có liên quan đến TBDH, đổi mới PPDH, ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH.
- Nghiên cứu các tài liệu khoa học có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Thông qua các phiếu trưng cầu ý kiến, tìm hiểu nhận thức, nguyện vọng của CBQL, CBGV và HS để thu thập thông tin về thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH ở các trường THPT. - Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH. - Phương pháp bổ trợ: Trực tiếp đi dự một số giờ dạy có ứng dụng CNTT; tiến hành phỏng vấn HS, GV và CBQL; rút ra được những nhận xét về công tác quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH ở các trường THPT.
Những phương pháp hỗ trợ khác Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong việc xử lý các số liệu khảo sát. Cấu trúc của luận văn Ngoài phần mở đàu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH ở các trường THPT Chƣơng 2: Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH ở các trường THPT của huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 3: Một số biện pháp qủn lý ứng dụng CNTT góp phần đổi mới PPDH ở các trường THPT của huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Ở nước ta CNTT đã được ứng dụng vào trong quá trình dạy học từ những năm 90 của thế kỷ trước. Và cho đến nay CNTT vẫn đang được nghiên cứu, ứng dụng hết sức rộng rãi trong tất cả các cơ sở giáo dục từ Trung ương đến địa phương.
Đã có những đề tài nghiên cứu về ứng dụng CNTT trong dạy học bước đầu thu được những kết quả khả quan, thúc đẩy việc ứng dụng CNTT vào dạy học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Trong những năm qua việc ứng dụng CNTT trong quản lý và tổ chức hoạt động dạy học đã được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Gần đây các hội nghị, hội thảo hay trong các đề tài khoa học nghiên cứu về CNTT đã đề cập nhiều đến vấn đề quản lý ứng dụng CNTT trong giáo dục và khả năng áp dụng vào môi trường Giáo dục và Đào tạo ở Việt Nam như: *Hội thảo khoa học “Nghiên cứu và triển khai E-learning” do Viện Công nghệ Thông tin (ĐHQG Hà Nội) và Khoa Công nghệ Thông tin (Đại học Bách khoa Hà Nội) phối hợp tổ chức đầu tháng 3/2005 là hội thảo khoa học về ứng dụng trong hệ thống giáo dục đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam. *Hội thảo khoa học toàn quốc về CNTT&TT “Các giải pháp công nghệ và quản lý trong ứng dụng CNTT&TT vào đổi mới phương pháp dạy học” Trường ĐHSP Hà Nội phối hợp với Dự án Giáo dục đại học tổ chức từ 9- 10/12/2006 tại Trường ĐHSP Hà Nội.
Những cuộc hội thảo này đều tập trung bàn về vai trò của CNTT đối với giáo dục và các giải pháp nhằm thúc đẩy 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhanh việc ứng dụng CNTT vào dạy học. Nội dung chính của hội thảo khoa học này tập trung bàn về các vấn đề: + Các giải pháp về công nghệ trong đổi mới phương pháp giảng dạy (phổ thông, đại học và trên đại học): công nghệ tri thức, công nghệ mã nguồn mở, các hệ nền và công cụ tạo nội dung trong elearning, các chuẩn trao đổi nội dung bài giảng, công nghệ trong kiểm tra đánh giá,. + Các giải pháp, chiến lược phát triển trong ứng dụng CNTT&TT vào đổi mới phương pháp dạy học: chiến lược phát triển, kinh nghiệm quản lý, mô hình tổ chức trường học điện tử, mô hình dạy học điện tử,. + Các kết quả và kinh nghiệm của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học: xây dựng và sử dụng phần mềm dạy học, kho tư liệu điện tử, courseware… Các cuộc hội thảo trên đều tập trung bàn về vai trò của CNTT trong giáo dục và các giải pháp đẩy nhanh việc ứng dụng CNTT trong dạy học.