Quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học tại các trường THCS Hòa Vang, Đà Nẵng

Luận văn phân tích thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học tại các trường THCS huyện Hòa Vang, Đà Nẵng.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Vũ
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Văn Hùng
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy học tại các trường Trung học cơ sở huyện Hòa Vang thành phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản lý CNTT trong dạy học THCS tại Hòa Vang

Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tại các trường trung học cơ sở huyện Hòa Vang, Đà Nẵng là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục. Huyện Hòa Vang, với tư cách là khu vực ngoại thành của Đà Nẵng, đang nỗ lực cải thiện chất lượng giáo dục thông qua ứng dụng CNTT hiệu quả. Việc triển khai công nghệ thông tin trong các trường THCS không chỉ giúp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn góp phần phát triển kỹ năng số cho học sinh. Các trường cần xây dựng kế hoạch rõ ràng, sử dụng cơ sở vật chất phù hợp và tổ chức đào tạo cho giáo viên nhằm đạt mục tiêu ứng dụng CNTT trong giáo dục.

1.1. Khái niệm và vai trò của Quản lý CNTT

Quản lý CNTT trong dạy học bao gồm các hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học. Vai trò của quản lý CNTT là đảm bảo sử dụng hiệu quả các tài nguyên công nghệ, nâng cao chất lượng dạy học và tạo môi trường học tập hiện đại cho học sinh.

1.2. Bối cảnh giáo dục tại huyện Hòa Vang

Huyện Hòa Vang có hệ thống trường THCS đang trong quá trình phát triển với nhu cầu cấp thiết về ứng dụng công nghệ trong giáo dục. Đối mặt với thách thức về cơ sở vật chất và năng lực của giáo viên, huyện cần triển khai các biện pháp quản lý hiệu quả để nâng cao mức độ ứng dụng CNTT.

II. Thực trạng Quản lý CNTT tại các trường THCS Hòa Vang

Khảo sát thực trạng cho thấy ứng dụng công nghệ thông tin tại các trường THCS huyện Hòa Vang vẫn còn nhiều hạn chế. Mặc dù giáo viên có nhận thức tích cực về vai trò của CNTT, nhưng mức độ ứng dụng thực tế vẫn chưa cao. Các vấn đề chính bao gồm: thiếu hụt cơ sở vật chất hiện đại, năng lực ứng dụng CNTT của giáo viên còn hạn chế, thiếu kế hoạch quản lý ứng dụng CNTT toàn diện, và chưa có cơ chế kiểm tra, đánh giá hiệu quả. Hiệu trưởng cần tăng cường chỉ đạo, đảm bảo các điều kiện hỗ trợ và xây dựng môi trường thúc đẩy ứng dụng CNTT trong dạy học.

2.1. Nhận thức về CNTT trong giáo dục

Đại majority giáo viên tại huyện Hòa Vang nhận thức được tầm quan trọng của công nghệ thông tin trong dạy học. Tuy nhiên, nhận thức này chưa được chuyển hóa thành hành động ứng dụng CNTT hiệu quả trong thực tiễn giáo dục, do đó cần tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức và kỹ năng.

2.2. Điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị

Cơ sở vật chất CNTT tại các trường THCS huyện Hòa Vang chưa đáp ứng đủ nhu cầu ứng dụng hiệu quả. Thiếu máy tính, phòng học công nghệ, hệ thống mạng không ổn định là những rào cản chính trong việc triển khai CNTT trong dạy học.

III. Các biện pháp Quản lý CNTT hiệu quả

Để nâng cao quản lý ứng dụng công nghệ thông tin tại các trường THCS huyện Hòa Vang, cần triển khai các biện pháp đồng bộ. Thứ nhất, tổ chức nâng cao nhận thức và đào tạo kỹ năng ứng dụng CNTT cho giáo viên. Thứ hai, chỉ đạo các tổ chuyên môn đổi mới phương pháp dạy học kết hợp với công nghệ thông tin. Thứ ba, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị CNTT theo hướng hiện đại. Thứ tư, quản lý hoạt động ứng dụng CNTT trong học tập của học sinh. Cuối cùng, tăng cường kiểm tra, đánh giá ứng dụng CNTT để đảm bảo hiệu quả. Các biện pháp này cần được thực hiện đồng bộ, có tính khả thi cao và phù hợp với điều kiện thực tế.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực giáo viên

Nâng cao nhận thức và kỹ năng CNTT cho đội ngũ giáo viên là nền tảng quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo định kỳ, cấp chứng chỉ ứng dụng CNTT và tạo cơ hội chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên.

3.2. Đổi mới phương pháp dạy học

Các tổ chuyên môn cần chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học bằng cách kết hợp CNTT vào các bài giảng. Sử dụng công nghệ thông tin không chỉ là sử dụng thiết bị mà còn là thay đổi cách tổ chức, cách truyền đạt kiến thức cho học sinh.

IV. Hướng phát triển Quản lý CNTT tại các trường THCS Hòa Vang

Để tạo động lực cho quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học bền vững, các trường THCS huyện Hòa Vang cần xây dựng tầm nhìn dài hạn. Hiệu trưởng cần lập kế hoạch chiến lược rõ ràng, phân bổ nguồn lực hợp lý và xây dựng môi trường khuyến khích sáng tạo ứng dụng CNTT. Cần theo dõi, đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học thông qua các chỉ tiêu cụ thể. Đồng thời, tăng cường liên kết với các trường tiên tiến, tổ chức giao lưu kinh nghiệm về quản lý CNTT giáo dục. Sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, sở giáo dục và các đơn vị liên quan là rất quan trọng để đảm bảo triển khai thành công các biện pháp quản lý CNTT.

4.1. Xây dựng kế hoạch chiến lược dài hạn

Mỗi trường cần phát triển kế hoạch chiến lược ứng dụng CNTT với mục tiêu rõ ràng từ 3-5 năm. Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin phải liên kết với mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học tổng thể.

4.2. Xây dựng cơ chế kiểm tra đánh giá

Cần thiết lập hệ thống kiểm tra, đánh giá hiệu quả ứng dụng CNTT trong dạy học. Sử dụng dữ liệu để cải tiến liên tục, tạo nên văn hóa quản lý CNTT dựa trên bằng chứng tại các trường THCS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài “ Từ những năm 1980, các nghiên cứu đã chứng minh rằng việc sử dụng công nghệ máy tính có thể thúc đẩy qua trình tự học ở học sinh, tăng cường sự hướng dẫn cho các học sinh có nhu cầu đặc biệt, nâng cao thái độ của học sinh đối với việc học, hỗ trợ GV trong việc thực hiện một số nhiệm vụ giảng dạy hàng ngày. Báo cáo năm 1990 của Hiệp hội các nhà xuất bản phần mềm về hiệu quả của sử dụng máy vi tính trong trường cho thấy việc sử dụng công nghệ như một công cụ học tập có thể tạo ra sự khác biệt tích cực về thành tích, thái độ và mức độ tương tác giữa các học sinh với nhau cũng như tăng cường mức độ tương tác giữa HS và GV.

Trên thế giới, các nước có nền giáo dục phát triển đều chú trọng đến việc ứng dụng CNTT như: Nước Mỹ, Hàn Quốc, Singapore, Australia, Canada, Nhật Bản, Phần Lan. Để ứng dụng CNTT được như ngày nay, các nước này đã trải qua rất nhiều các chương trình quốc gia về tin học hoá cũng như ứng dụng CNTT vào các lĩnh vực khoa học kỹ thuật và trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là ứng dụng vào khoa học công nghệ và giáo dục [35]. Họ coi đây là vấn đề then chốt của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, là chìa khoá để xây dựng và phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, tăng trưởng nền kinh tế để xây dựng và phát triển nền kinh tế tri thức, hội nhập với các nước trong khu vực và trên toàn thế giới. Các nước trên đã rất quan tâm đầu tư, quản lý việc ứng dụng CNTT, ví dụ như: Ở Mỹ và các nước châu Âu, những nghiên cứu về quản lý ứng dụng CNTT trong giáo dục được thực hiện từ rất sớm nên dạy và học điện tử đã nhận được sự ủng hộ và trợ giúp của Chính phủ ngay từ cuối thập niên 90.

” Hàn Quốc xác định rõ: Mục tiêu chiến lược của chính sách đẩy mạnh tin học hóa ở Hàn Quốc là xây dựng một xã hội thông tin phát triển vào năm 2000. Để thực hiện mục tiêu này, chính phủ Hàn Quốc thành lập “Quỹ thúc đẩy CNTT” do Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý [35]. “ Singapore: Bộ Giáo dục Singapore đã khởi động kế hoạch tổng thể về CNTT trong giáo dục (Master Plan for IT in Education) từ năm 1997. Với chương trình này, mọi trẻ em của Singapore được đảm bảo cơ hội tiếp cận với môi trường học đường mang đậm màu sắc CNTT.

Một Ủy ban máy tính quốc gia đã ra đời để quản lý và chỉ đạo công tác đó. Tháng 7/2002, Bộ Giáo dục Singapore đã công bố Kế hoạch tổng thể CNTT2 nhằm kế thừa và phát huy những thành công của kế hoạch 1 và tiếp tục đưa ra những định hướng chung cho các trường trong việc tận dụng những cơ hội CNTT đem 6 lại để phục vụ giảng dạy và học tập [36]. Chính nhờ những chính sách và quản lý đúng đắn về phát triển CNTT mà những quốc gia nói trên đã đạt được những thành tựu phát triển kinh tế, xã hội và giáo dục trong những thập kỉ qua. ” Ngoài ra, còn có nhiều đề tài nghiên cứu đã thực hiện về ứng dụng CNTT trong dạy học như: “Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy và học ở Hồng Kông” của David M.

Kennedy, Andrew Klein và Creighton Peet (2010) [38]. Các tác giả đã dựa trên phong “ cách học của học sinh và phong cách dạy của GV để đưa ra hướng dẫn sử dụng CNTT như thế nào cho hiệu quả.” Đề tài “Công nghệ thông tin trong dạy học: những lợi thế và rào cản” của Mohammad Javad Riasati, Negah Allahyar, Kok-Eng Tan (2012) đã đưa ra sáu lợi thế của việc ứng dụng CNTT và năm rào cản đối với việc ứng dụng CNTT trong dạy học [39]. Các nghiên cứu ở trong nước Tại Việt Nam, ngay từ những năm đầu của thập niên 90, Bộ Giáo dục và Đào “ tạo (GD&ĐT) đã chủ trương đưa máy tính vào các trường học để dạy học Tin học và làm phương tiện dạy học các môn học khác. Sau đó là chương trình quốc gia về CNTT (1996-2000), đề án tin học hóa quản lý hành chính nhà nước (2001-2005) ban hành kèm theo Quyết định số 112/2001/QĐ-TTg ngày 25/7/2001 của Thủ tướng Chính phủ [30], Quyết định số 1982/QĐ-TTg về phê duyệt đề án “Ứng dụng công nghệ thông tin ” trong quản lí, hoạt động dạy và học nghề đến năm 2020” được phê duyệt bởi Thủ tướng Chính phủ ngày 31 tháng 10 năm 2014 [31].

Năm học 2007-2008, Bộ GD&ĐT đã có “Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học về CNTT” [4]; năm học 2008-2009 được Bộ GD&ĐT lấy làm năm học CNTT [5]; một trong những nhiệm vụ về CNTT năm học 2011-2012 đó là “Đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong trường phổ thông nhằm đổi mới phương pháp dạy học theo hướng GV tự tích hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong môn tin học. GV các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phần mềm (mã nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng CNTT” [6]. Năm học 2013-2014, Bộ GD&ĐT đã ban hành văn bản số 6072/BGD&ĐT hướng dẫn nhiệm vụ CNTT quy định rõ về việc triển khai công nghệ giáo dục và E-learing; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp dạy và học [7]. Đến nay, CNTT ở nước ta đã và đang phát triển mạnh mẽ, không chỉ góp phần đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước mà còn trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Chiến lược phát triển CNTT được gọi là “Chiến lược cất cánh” cho quốc gia (Chỉ thị số 07/CT- BCVT về “Định hướng chiến lược phát triển công nghệ thông tin và truyền thông Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020”) [11]. Ứng dụng CNTT vào giáo dục là một xu thế mới trong giai đoạn hiện nay và “ tương lai. Tuy nhiên, làm thế nào để quản lý hoạt động ứng dụng CNTT trong các nhà 7 trường một cách hiệu quả vẫn đang còn là một vấn đề gây nhiều tranh cãi. Nhận thức được vai trò quan trọng của CNTT, đã có nhiều tài liệu, công trình, báo cáo về ứng dụng CNTT trong GD&ĐT, cụ thể như: ” - “Tổng quan về ứng dụng CNTT trong giáo dục” của Trần Khánh (2007), Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên cho thấy cái nhìn khái quát về những thuận lợi “ khó khăn khi ứng dụng CNTT trong giáo dục ở Việt Nam giai đoạn 2001-2005 [16].

” - “Ứng dụng CNTT trong dạy học” của Lê Công Triêm và Nguyễn Đức Vũ (2006), hướng dẫn cụ thể cách soạn thảo và thiết kế bài giảng có ứng dụng CNTT bằng Microsoft Office và hiệu chỉnh âm thanh, hình ảnh, phim qua một số phần mềm như Blaza Media Convert, Deskshare DMC, Adobe Premiere [35]. - Bài viết “Ứng dụng CNTT trong quản lí trường trung học cơ sở - Thực trạng và giải pháp” của Tiến sĩ Ngô Quang Sơn (2007) nêu lên những mặt tích cực và hạn “ chế trong việc ứng dụng CNTT vào quản lí ở các trường Trung học Cơ sở, đề xuất một số biện pháp để việc quản lí nhà trường có hiệu quả hơn với việc ứng dụng CNTT [28]. ” - Đề tài “Ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường phổ thông Việt Nam” do Đào Thái Lai (2003) làm chủ nhiệm, dưới sự chủ trì của Viện Chiến lược và Chương trình “ giáo dục, được thực hiện trong 2 năm (2003-2005) [19], với sự tham gia thực hiện của nhiều cá nhân, đơn vị trong và ngoài Viện. Sau thời gian thực hiện, đề tài đã thu được những kết quả nhất định và là tài liệu tham khảo quý báu.

Đề tài đã đưa ra được những nguyên tắc chung và phương pháp ứng dụng CNTT trong dạy học một số môn. Ngoài ra, còn có các Hội thảo khoa học với chủ đề “Ứng dụng công nghệ thông tin trong ” giáo dục và đào tạo” nhằm mục đích nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục. Ở bậc THCS, có một số nghiên cứu như: - Tác giả Hoàng Đức Trí (2018) nghiên cứu về “Một số biện pháp tăng cường quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường THCS thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị” [34] đã đánh giá một bộ phận GV chưa thường xuyên ứng dụng CNTT trong giảng dạy và trong quản lý giảng dạy một phần do năng lực tin học còn hạn chế, “ khả năng nắm bắt và tiếp cận phần mềm mới chưa kịp thời. Một số GV chưa thực sự chủ động thiết kế giáo án ứng dụng CNTT mà còn lệ thuộc vào kho tư liệu ở trên mạng hoặc các bài giảng có sẵn của đồng nghiệp, chưa thực sự chủ động cập nhật phần mềm hỗ trợ, ứng dụng mới trong thiết kế bài giảng.

Vì vậy, tác giả đã đưa ra các biện pháp như: Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV về tầm quan trọng của việc ứng dụng CNTT vào dạy học; Bồi dưỡng nâng cao trình độ về tin học nhằm đẩy mạnh ứng dụng CNTT cho GV trong dạy học; Chỉ đạo việc xây dựng quy trình thiết kế và thực hiện quy trình thiết kế giáo án dạy học tích cực có ứng dụng CNTT và giáo án điện tử cho đội ngũ GV, tổ chuyên môn. ” - Tác giả Nguyễn Trường Giang (2020) nghiên cứu về “Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Ngữ Văn ở các trường THCS Thái Nguyên, tỉnh 8 Thái Nguyên”, Đại học Sư Phạm, Đại học Thái Nguyên [15]. Trên cơ sở nghiên cứu lý “ luận và thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học môn Ngữ văn ở các trường THCS thành phố Thái Nguyên, đề xuất biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học môn Ngữ văn góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học môn Ngữ văn ở các trường THCS thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Một số giải pháp được đề xuất gồm Tổ chức xây dựng kế hoạch ứng dụng CNTT để nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ Văn; Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng khai thác và sử dụng hạ tầng CNTT cho GV dạy môn Ngữ văn; Chỉ đạo xây dựng kế hoạch quản lý việc ứng dụng CNTT vào dạy học môn Ngữ văn; Huy động các lực lượng giáo dục đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị CNTT cho các trường THCS; Chỉ đạo tăng cường các hoạt động thi đua khen thưởng khuyến khích GV ứng dụng CNTT vào giảng dạy trong dạy học Ngữ văn.