Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu và một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Nghệ An Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý chi đầu tư XDCB từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Nghệ An 4 z CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nói chung và chi ngân sách nhà nƣớc cho đầu tƣ xây dựng cơ bản là một chủ đề đƣợc sự quan tâm của rất nhiều nhà khoa học, đó có nhiều công trình nghiên cứu vấn đề này, tiêu biểu là các luận án, đề tài nghiên cứu khoa học sau đây: - Luận án Tiến sỹ, nghiên cứu về: Đổi mới cơ chế quản lý chi ngân sách Nhà nƣớc trong lĩnh vực y tế ở Việt nam trong giai đoạn chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc (NCS Nguyễn Trƣờng Giang - Năm 2004). Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về ngân sách nhà nƣớc và vai trò của nó đối với lĩnh vực y tế trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế thị trƣờng.
Phân tích thực trạng quản lý ngân sách nhà nƣớc và đề ra các giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý đó tại Việt Nam. - Đề tài khoa học "Khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá miền Trung" do TS Phạm Hảo chủ biên. Nhóm tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn vốn, trên cơ sở điều tra, nghiên cứu thực tế, phân tích đánh giá tiềm năng, khả năng khai thác và sử dụng vốn trƣớc năm 1997 tử đó đề xuất các giải pháp mang tính phƣơng pháp luận về khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa Miền Trung. - Luận án "Huy động và sử dụng vốn đầu tƣ phát triển kinh tế thành phố Đà Nẵng - Thực trạng và giải pháp” của Tiến sĩ Nguyễn Đẩu.
Luận án đã phân tích thực trạng huy động, sử dụng và đánh giá hiệu quả vốn đầu tƣ phát triển kinh tế của TP Đà Nẵng giai đoạn 1997-2003 qua đó đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả vốn đầu tƣ phát triển kinh tế TP Đà Nẵng đến năm 2010. - “Thất thoát, lãng phí vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Nhà nước và vấn đề đặt ra đối với Kiểm toán Nhà nước trong việc kiểm toán các dự án đầu tư” của tác giả Hoàng 5 z Văn Lƣơng đăng trên Tạp chí Kiểm toán số 2/2011. Bài viết đã khái quát một số dạng sai phạm dẫn đến tham nhũng, lãng phí và tiêu cực trong đầu tƣ xây dựng cơ bản theo quy trình thực hiện một dự án từ đó nêu lên nhiệm vụ của kiểm toán nhà nƣớc nhằm góp phần chống thất thoát, lãng phí vốn đầu tƣ XDCB của nhà nƣớc. - Luận án Tiến sỹ Kinh tế “Nghiên cứu cơ chế kiểm tra, giám sát vốn đầu tư xây dựng cơ bản thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nước ở Việt Nam”, năm 2014, của tác giả Võ Văn Cần.
Tác giả đã phân tích, đánh giá hiệu quả hệ thống kiểm tra, giám sát đầu tƣ xây dựng cơ bản nguồn NSNN ở Việt Nam, những nhân tố nào tác động đến hiệu quả hoạt động hệ thống kiểm tra, giám sát vốn đầu tƣ XDCB nguồn NSNN ở Việt Nam. - Công trình nghiên cứu của nhóm tác giả Vũ Tuấn Anh và Nguyễn Quang Thái vào năm 2011 với đề tài “Đầu tư công - Thực trạng và tái cơ cấu”. Nhóm tác giả đã phân tích những ƣu, khuyết điểm trong chính sách và thực tiễn quản lý đầu tƣ công trong thời gian qua ở Việt Nam, qua đó đề xuất ý tƣởng nhằm nâng cao hiệu quả đầu tƣ công ở Việt Nam. - Công trình nghiên cứu “Các chế tài hạn chế phòng ngừa và xử lý lãng phí thất thoát trong đầu tư xây dựng” của tác giả Phạm Sỹ Liêm vào năm 2007 đã đề xuất các chế tài xử lý những đối tƣợng không thực hiện đúng quy định pháp luật gây lãng phí, thất thoát, tham nhũng trong quá trình thực hiện đầu tƣ xây dựng, đề xuất bổ sung hoàn chỉnh cơ chế chính sách liên quan đến đầu tƣ xây dựng.
- “Báo cáo rà soát nâng cao hiệu quả đầu tư của nền kinh tế Việt Nam hiện nay” của Bộ kế hoạch và Đầu tƣ vào năm 2011, báo cáo đã chỉ ra hệ thống rào cản đối với hiệu quả đầu tƣ của kinh tế Việt Nam. Qua đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tƣ công Việt Nam. - Công trình nghiên cứu “Lập ngân sách theo kết quả đầu ra và sự vận dụng vào trong quản lý chi tiêu công của Việt Nam” của tác giả Sử Đình Thành vào năm 2004, tác giả đã hệ thống hoá và phát triển lý luận về quản lý chi tiêu công trong nền kinh tế thị trƣờng, phân tích và đánh giá thực trạng lập và quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra trong quản lý chi tiêu công ở Việt Nam. 6 z - “Nghiên cứu hoàn thiện hệ thống giám sát và đánh giá chi tiêu công ở Việt Nam”, năm 2012 của tác giả Sử Đình Thành.
Đề tài đã hƣớng tới hoàn thiện thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá (M&E) chi tiêu công dựa trên kết quả. Hệ thống M&E chi tiêu công dựa trên kết quả là phƣơng thức quản trị công hiện đại, cung cấp công cụ đo lƣờng kết quả chi tiêu công và gắn chi tiêu công với mục tiêu ƣu tiên. Nghiên cứu hƣớng tới mục tiêu tìm kiếm cách thức phát triển hệ thống M&E phù hợp với bối cảnh hội nhập của Việt Nam, nhằm tăng cƣờng cải cách khu vực công hƣớng tới phát triển bền vững. - Công trình nghiên cứu “Chống thất thoát lãng phí trong đầu tư XDCB từ vốn ngân sách: Phân tích từ góc độ của Kiểm toán nhà nước” của tác giả Hồ Minh Thế vào năm 2010.
Đề tài đã nhận diện một số vấn đề thƣờng gặp gây thất thoát lãng phí trong đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN qua thực tiễn hoạt động kinh tế nhà nƣớc. Từ đó đề ra giải pháp hoàn thiện công tác phòng chống thất thoát lãng phí trong đầu tƣ công ở Việt Nam. Ngoài ra còn các công trình nghiên cứu của các cơ quan nhà nƣớc, bộ ngành ở Việt Nam nhƣ Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ, Bộ Tài chính, Tổng hội xây dựng Việt Nam, một số tổ chức quốc tế đã công bố các báo cáo, báo cáo thƣờng niên, nghiên cứu, đánh giá, ấn phẩm trong đó có đề cập đến chi tiêu công của Việt Nam. Cụ thể nhƣ: WB công bố các báo cáo và các ấn phẩm về kinh tế xã hội Việt Nam (Báo cáo phát triển Việt Nam, Việt Nam quản lý chi tiêu công để tăng trƣởng và giảm nghèo…).
Nghiên cứu về vấn đề hiệu quả sử dụng NSNN vào đầu tƣ XDCB ở góc độ địa phƣơng có thể kể đến một số đề tài: - Luận văn Thạc sỹ “Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của thành phố Hà Nội” (2012) của tác giả Lê Toàn Thắng. Đề tài đã hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nƣớc của Thành phố Hà Nội. Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nƣớc của Thành phố Hà Nội. Đề xuất phƣơng hƣớng, giải pháp quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nƣớc của Thành phố Hà Nội.
- Luận án Tiến sĩ Kinh tế “Hiệu quả dự án đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Giang” năm 2012, của tác giả Lê Thế Sáu. Đề tài đã hệ thống hóa và làm 7 z rõ thêm những lý luận cơ bản về hiệu quả của các dự án đầu tƣ bằng vốn NSNN, kinh nghiệm quản lý dự án đầu tƣ công từ một số dự án ở một số nƣớc trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Từ đó, tác giả phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả dự án đầu tƣ bằng vốn NSNN trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, qua đó rút ra những kết quả đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến dự án đầu tƣ bằng vốn NSNN chƣa hiệu quả trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Qua đó, đề xuất giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả dự án đầu tƣ bằng vốn NSNN trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.
- Đề tài luận văn thạc sỹ “Quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách Nhà nước trên địa bàn Tỉnh Ninh Bình”. Luận văn đƣợc thực hiện trên cơ sở kế thừa và phát huy những kết quả nghiên cứu dƣới góc độ lý luận, kinh nghiệm của thế giới, của một số địa phƣơng khác trong nƣớc. Đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN trên địa bàn Tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2005-2009, những kết quả đạt đƣợc, những tồn tại hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại hạn chế. Từ đó đề tài đã đề xuất phƣơng hƣớng, giải pháp và những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đầu tƣ XDCB từ vốn NSNN trên địa bàn Tỉnh Ninh Bình.
Các giải pháp đƣợc đề xuất sẽ góp phần phát huy tính chủ động, sáng tạo của các cấp chính quyền địa phƣơng, tạo lập môi trƣờng tài chính lành mạnh nhằm giải phóng và phát triển các nguồn lực, phân bổ ngân sách một cách hợp lý, đảm bảo công bằng sử dụng có hiệu quả nguồn NSNN phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh Ninh Bình. Các công trình nghiên cứu trên do cá nhân các nhà khoa học hoặc do các tổ chức, cơ quan công bố, với mức độ khác nhau đều có chung nhận định về hiệu quả đầu tƣ từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam nói chung và ở một số các địa phƣơng còn thấp, các nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân thất thoát, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực… Nhìn chung, chƣa có công trình nào luận giải một cách đầy đủ và có hệ thống quá trình quản lý, đề xuất các giải pháp mang tính khoa học nhằm hoàn thiện quản lý chi Đầu tƣ XDCB từ NSNN riêng cho tỉnh Nghệ An.