CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN DẠY MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Nghiên cứu của Belyaeva E. về sự hình thành năng lực nghề nghiệp của giáo viên có liên quan đến bồi dưỡng và nâng cao trình độ cho người giáo viên đã đưa ra những năng lực nội dung trọng tâm quan trọng cần phải thực hiện bồi dưỡng đó là năng lực đào tạo năng lực nghề nghiệp năng lực xã hội đạo đức nhân cách.
Những nội dung này được rút ra dựa trên việc nghiên cứu kinh nghiệm của nền giáo dục các nước Mỹ Nga và châu Âu,… [29] Michel Dvelay, “Peut; On former les Enisgnants” [32]; N. Bondurep, “Hệ phương pháp hoạt động giáo dục trong trường phổ thông” [34], Jacques Nimier “GV rèn luyện tâm lý”. Các tác giả đều đã nhận định rằng việc đào tạo đối với người giáo viên không chỉ thực hiện ở trong các cơ sở đào tạo ngành nghề sư phạm trong suốt quá trình làm việc công tác người làm viên phải luôn luôn bồi dưỡng đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn kỹ năng. Các tác giả đều nhận định rằng vị trí tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng đối với người giáo viên là rất to lớn.
Cho đến nay các kết luận này đều chứng minh tính đúng đắn của nó. Do vậy việc đổi mới đào tạo giáo viên phải được chuyển từ tĩnh sang động, tức là được thực hiện thường xuyên liên tục trong suốt cuộc đời Michel Develay: “Một số vấn đề về đào tạo GV” lại giải thích rằng việc đào tạo bồi dưỡng giáo viên cần phải được thực hiện theo phương thức mới đó chính là tập trung vào việc lấy người học làm trung tâm. Thông qua việc đào tạo và bồi dưỡng được thực hiện từ ban đầu cũng như được thực hiện 7 thường xuyên người giáo viên có thể có được các năng lực phù hợp đối với từng bộ môn cũng như có các kỹ năng để đảm bảo phát huy năng lực của người học sinh [32]. Ở Việt Nam Vũ Thị Thanh (2017), quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên Trung học cơ sở huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Giáo dục.
Luận văn đã góp phần làm sáng tỏ những lý luận cơ bản về bồi dưỡng giáo viên và vận dụng khoa học quản lý vào quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên THCS huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang. Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số biện pháp quản lý hiệu quả cho công tác này [26]. Hoàng Thị Chiên (2018)- bồi dưỡng năng lực dạy học môn khoa học tự nhiên cho giáo viên trường trung học cơ sở; Tạp chí Tân Trào, số 8, 2018. Không chỉ cung cấp các kiến thức liên quan đến Khoa Học Tự Nhiên học sinh học bộ môn này có thể phát triển các phẩm chất tốt đẹp như tự tin, trung thực cũng như có thể hình thành các năng lực liên quan đến việc tìm hiểu khám phá thế giới tự nhiên.
Ngoài ra người học sinh có thể có được các năng lực vận dụng tổng hợp kiến thức của các bộ môn khoa học tự nhiên trong cuộc sống hàng ngày, từ đó hình thành nên người công dân tốt có năng lực để phát triển bền vững xã hội cũng như môi trường tự nhiên. Tác giả đã nghiên cứu về hoạt động bồi dưỡng cho giáo viên trong đó, đi sâu vào việc bồi dưỡng về năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên thông qua khám phá và bảo vệ môi trường. Đây cũng chính là một trong những nội dung của chương trình dạy học Khoa học tự nhiên trong các trường trung học cơ sở hiện nay [12]. Đinh Thị Hồng Vân, Đoàn Thị Thu Hoài (2019)- thực trạng bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở tại thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Tạp chí Khoa học – Đại học Huế.
Tác giả đã đánh giá thực trạng bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở tại các trường học công lập ở thành phố Vũng Tàu. 8 206 cán bộ quản lý (CBQL) và GV ở 6 trường THCS đã tham gia khảo sát. Khi phân tích kết quả khảo sát thì Hầu hết cán bộ quản lý cũng như là giáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của việc bồi dưỡng đối với người giáo viên. Đồng thời thực trạng nghiên cứu đã các trường cho thấy cán bộ quản lý đều đã chú trọng thực hiện việc bồi dưỡng với những nội dung và hình thức đa dạng.
Mặc dù vậy vẫn còn một số cán bộ quản lý và giáo viên chưa nhận thức đầy đủ để vai trò của hoạt động này. Hơn thế nữa, một số nội dung và hình thức có hiệu quả cao nhưng chưa được thực hiện một cách thường xuyên. Cũng dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng các tác giả đã đưa ra kiến nghị một số giải pháp để hoàn thiện nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động bồi dưỡng đối với giáo viên trong các trường trung học cơ sở [28]. Nguyễn Thị Thu Thơm (2020)- quản lí bồi dưỡng NLDH cho giáo viên THCS khu vực miền núi phía Bắc theo định hướng đổi mới giáo dục phổ thông, luận án tiến sỹ, Đại học Sư phạm - Đại học Thái nguyên.
Nghiên cứu của tác giả đã cung cấp thêm cơ sở lý luận liên quan đến bồi dưỡng năng lực đại học cho giáo viên và quản lý bồi dưỡng năng lực đại học cho giáo viên trung học cơ sở nhằm đảm bảo đổi mới giáo dục phổ thông trong những năm tiếp theo. Tác giả cũng đã nghiên cứu những kinh nghiệm từ thực tiễn tại các địa phương các trường. Ngoài ra thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp tác giả đã đánh giá thực trạng năng lực dạy học của giáo viên trung học cơ sở khu vực miền núi phía Bắc, đồng thời đánh giá thực trạng hoạt động bồi dưỡng cũng như quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học tại các trường học này nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở khu vực miền núi phía Bắc cũng được tác giả quan tâm nghiên cứu và làm rõ để xác định nguyên nhân của những hạn chế.
Dựa trên phân tích thực trạng tác giả đã đưa ra 6 giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở khu vực miền núi phía Bắc trong thời gian tới đây [26]. 9 Nguyễn Đăng Nam (2020)- quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên dạy môn khoa học tự nhiên ở các trường Trung học cơ sở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang, luận văn thạc sỹ, Đại học Sư phạm Thái Nguyên. Tác giả đã nghiên cứu thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên dạy môn khoa học tự nhiên. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện là ở các trường trung học cơ sở tại huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang trong các năm học 2017-2018 và 2018 2019.
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng tác giả đã đề xuất các biện pháp quản lý tại các trường học này trong thời gian tới đây [24]. Mặc dù có khá nhiều tác giả đã nghiên cứu về bồi dưỡng giáo viên nói chung và bồi dưỡng giáo viên THCS nói riêng nhưng chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu về bồi dưỡng cho GV THCS để đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới 2018. Bên cạnh đó, cũng có rất ít nghiên cứu riêng về bồi dưỡng cho giáo viên giảng dạy các môn Khoa học tự nhiên tại các trường THCS. Các nghiên cứu cũng được thực hiện tại các địa bàn nghiên cứu khác nhau và từ năm 2020 trở về trước khi chương trình GDPT mới mới được áp dụng.
Do đó, nghiên cứu của tác giả hoàn toàn không trùng lặp với các công trình khác đã công bố. Các khái niệm cơ bản 1. Bồi dưỡng “Bồi dưỡng có thể hiểu là hàng loạt các hoạt động nhằm bổ sung, làm phong phú thêm thêm kiến thức, kỹ năng cho cá nhân nhằm nâng cao hơn, hoàn thiện hoặc tạo ra các năng lực cụ thể cho họ. hoạt động bồi dưỡng chính là quá trình mà các chủ thể thực hiện bồi dưỡng tác động lên đối tượng được bồi dưỡng từ đó giúp cho các đối tượng được bồi dưỡng có thể hình thành hoặc tăng thêm năng lực phẩm chất theo hướng tích cực hơn” [20, tr.
UNESCO thì lại cho rằng bồi dưỡng với ý nghĩa là nâng cao nghề nghiệp. Do đó, quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ của bản thân nhằm 10 đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp của bản thân trong hiện tại cũng như chuẩn bị cho tương lai. Như vậy, có thể cho rằng bồi dưỡng chính là quá trình bổ sung kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và các kỹ năng tương ứng nhằm phát triển năng lực và phẩm chất cho chủ thể được bồi dưỡng đó. Người tiến hành bồi dưỡng phải là những người đã được đào tạo và có một trình độ chuyên môn cao, có kỹ năng và kinh nghiệm.
Hoạt động bồi dưỡng có thể hiểu về mặt bản chất chính là quá trình tăng thêm, làm phong phú thêm các kiến thức kỹ năng. Qua đó có thể giúp người giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn cũng như nghiệp vụ trong lĩnh vực nhiệm vụ của mình. Bồi dưỡng giáo viên Bồi dưỡng giáo viên là quá trình mà các cá nhân và các tổ chức thực hiện để có thể bổ sung và làm phong phú hơn kỹ năng trình độ chuyên môn nghiệp vụ hay kiến thức để đáp ứng nhu cầu giảng dạy nghiên cứu học tập của người giáo viên. Bồi dưỡng giáo viên giúp người giáo viên có thêm tri thức cũng như hình thành và phát triển các kỹ năng còn thiếu hoặc chưa tốt từ đó có thể nâng cao trình độ gia tăng thêm năng lực trong lĩnh vực hoạt động chuyên môn.
Người giáo viên cần được bồi dưỡng thường xuyên liên tục trong suốt cuộc đờ. Quản lý Quản lý là thuật ngữ đã được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu và đưa ra khái niệm. Theo Heinz Odonnell thì cho rằng: “Hoạt động quản lý là hoạt động thiết yếu cần thiết để có thể phối hợp nỗ lực của mọi cá nhân vì một mục tiêu chung của tổ chức.