ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- PHẠM HOÀNG THẢO QUẢN LÝ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH Hà Nội - 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- PHẠM HOÀNG THẢO QUẢN LÝ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế Mã số: 60 34 04 10 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. VŨ THỊ DẬU Hà Nội - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của cô giáo hướng dẫn khoa học. Các số liệu và trích dẫn được sử dụng trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và đáng tin cậy. LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành chƣơng trình cao học và viết luận văn này, tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn, giúp đỡ và góp ý nhiệt tình của quý thầy cô Trƣờng Đại học Kinh tế - Đaịhoc̣ Quốc gia HàNôị. Trƣớc hết, tôi xin chân thành cảm ơn đến quýthầy cô trƣờng Đại học Kinh tế , đã tận tình hƣớng dâñ, giúp đỡ cho tôi trong quá trình học tập. Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến TS. Vũ Thị Dậu đã dành rất nhiều thời gian và tâm huyết hƣớng dẫn nghiên cứu và giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng nỗ lực, tìm tòi, nghiên cứu để hoàn thiện luận văn, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận đƣợc những đóng góp tận tình của quýthầy cô và các bạn. MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. i DANH MỤC BẢNG, BIỂU. ii MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP.Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý Bảo hiểm thất nghiệp và những vấn đề liên quan.Tình hình nghiên cứu Bảo hiểm thất nghiệp.Tình hình nghiên cứu về quản lý Bảo hiểm thất nghiệp.3 Khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu. Cơ sở lý luận về Quản lý bảo hiểm thất nghiệp.1 Khái niệm và mục tiêu.2 Nguyên tắc quản lý.3 Nội dung quản lý.4 Nhân tố ảnh hưởng.Tiêu chí đánh giá:.Kinh nghiệm quản lý bảo hiểm thất nghiệp trên thế giới và bài học cho Việt Nam .1 Kinh nghiệm quản lý bảo hiểm thất nghiệp trên thế giới. Bài học cho Việt Nam. 33 CHƢƠNG 2: NGUỒN TÀI LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Nguồn tài liệu.1 Tài liệu thứ cấp.2 Thu thập và xử lý tài liệu. Phƣơng pháp nghiên cứu.Phương pháp phân tích – tổng hợp. Phương pháp logic và lịch sử.3 Phương pháp thống kê, mô tả.4 Phương pháp so sánh. 39 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI.1 Tình hình Bảo hiểm thất nghiệp và bộ máy quản lý bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội.1 Thực trạng Bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội.2 Bộ máy quản lý bảo hiểm thất nghiệp. Phân tích thực trạng quản lý bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn thành Phố Hà Nội .1 Xây dựng và thực hiện quy trình bảo hiểm thất nghiệp.2 Xây dựng và ban hành chính sách bảo hiểm thất nghiệp.3 Tổ chức thực hiện.Kiểm tra, đánh giá.3 Đánh giá chung về quản lý Bảo hiểm thất nghiệp trên điạ bàn thành phố Hà Nội .Những kết quả đạt được.2 Hạn chế và nguyên nhân. 72 Chƣơng 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Bối cảnh mới và định hƣớng hoàn thiện Bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Bối cảnh mới ảnh hưởng tới Bảo hiểm thất nghiệp.Định hướng hoàn thiện quản lý Bảo hiểm thất nghiệp. Giải pháp hoàn thiện quản lý Bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội .1 Tổ chức bộ máy quản lý Bảo hiểm thất nghiệm.Quản lý và thu hồi nợ bảo hiểm thất nghiệp.3 Thu, chi và phổ biến chính sách bảo hiểm thất nghiệp.4 Cải cách thủ tục hành chính …………………………………………. Kiến nghị với cấp trên và các ban, ngành liên quan. Đối với Quốc hội. Đối với Chính phủ. Đối với các bộ, ngành. Đối với HĐND và UBND thành phố Hà Nội. 85 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TT Ký hiệu Nguyên nghĩa 1 ASEAN Association of Southeast Asian Nations 2 ASXH An sinh xã hội 3 BHTN Bảo hiểm thất nghiệp 4 BHXH Bảo hiểm xã hội 5 BHYT Bảo hiểm y tế 6 CNTT Công nghệ thông tin 7 ĐH KTQD Đại học Kinh Tế Quốc dân 8 ĐH QGHN Đại học Quốc gia Hà Nội 9 GTVL Giới thiệu việc làm 10 HĐND Hội đồng nhân dân 11 ILO International Labour Organization 12 LĐTB&XH Lao động - Thƣơng binh và Xã hội 13 NLĐ Ngƣời lao động 14 NSDLĐ Ngƣời sử dụng lao động 15 NXB Nhà xuất bản 16 TCTN Trợ cấp thất nghiệp 17 TPP The Trans-Pacific Partnershi 18 TT GTVL Trung tâm giới thiệu việc làm 19 TV Tƣ vấn 20 UBND Uỷ ban nhân dân i DANH MỤC BẢNG, BIỂU TT Bảng Nội dung Trang So sánh thực hiện Bảo hiểm thất nghiệp của Hàn 1 Bảng 1.1 30 Quốc, CHLB Đức và Việt Nam 2 Bảng 3.1 Số lƣợng và phân bố lực lƣợng lao động năm 2014 40 3 Bảng 3.2 Tỷ lệ lao động đang làm việc đã qua đào tạo năm 2014 42 Tỷ lệ thất nghiệp của lao động Hà Nội chia theo 4 Bảng 3.3 43 nóm tuổi lao động từ 15 tuổi trở lên Cơ cấu ngƣời thất nghiệp chia theo các bậc học cao 5 Bảng 3.4 44 nhất đã đạt đƣợc năm2014 6 Bảng 3.5 Tình hình thực hiện BHTN tại TP Hà Nội 46 Thống kê các văn bản Trung ƣơng ban hành nhằm 7 Bảng 3.6 59 mục đích quản lý và hƣớng dẫn thƣc hiện BHTN 8 Biểu đồ 3.1 Tỷ lệ lao động tính theo khu vực ngành nghề 41 ii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thất nghiệp là một căn bệnh kinh niên trong kinh tế thị trƣờng, làm giảm tốc độ tăng trƣởng kinh tế ảnh hƣởng đến thu nhập, đời sống dân cƣ và có thể dẫn đến bất cập trật tự xã hội. Đặc biệt, NLĐ bị thất nghiệp sẽ mất nguồn thu nhập, mất chi phí đi tìm việc, gây tâm lý nặng nề trong cuộc sống. Điều đó ảnh hƣởng đến khả năng tự đào tạo lại để chuyển đổi nghề nghiệp, trở lại thị trƣờng lao động; con cái họ sẽ gặp khó khăn khi đến trƣờng; sức khỏe họ sẽ giảm sút do thiếu kinh tế để bồi dƣỡng, chăm sóc y tế… BHTN là một bộ phận của chính sách ASXH đã đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới áp dụng. Trong điều kiện của nền kinh tế thị trƣờng thì nguy cơ bị mất việc làm là rất lớn, BHTN có tác dụng giảm áp lực căng thẳng, xung đột về lợi ích mỗi khi gặp khủng hoảng trong đời sống của ngƣời lao động và xã hội, giúp họ ổn định đời sống khi bị mất việc làm, là một trong những nguyên nhân dẫn đến “streess” nặng nề nhất trong đời sống của mỗi con ngƣời. BHTN giúp NLĐ khi bị mất việc làm, họ không những đƣợc hƣởng chế độ trợ cấp thôi việc mà còn đƣợc hỗ trợ tìm việc làm mới, đƣợc hƣởng BHYT trong thời gian NLĐ không có việc làm. Đặc biệt, họ đƣợc hỗ trợ học nghề, đào tạo nghề mới để có nhiều cơ hội kiếm việc làm trong thị trƣờng lao động. Việt Nam là quốc gia thứ 79 trên thế giới thực hiện BHTN và là nƣớc thứ 2 trong khối ASEAN triển khai chính sách này. Việt Nam bắt đầu đƣợc triển khai thực hiện BHTN theo quy định của Luật BHXH từ ngày 01/01/2009 nhằm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ thất nghiệp, bên cạnh đó BHTN còn hỗ trợ họ trong việc học nghề, tìm việc làm và chi trả BHYT. Thành phố Hà Nội – Thủ đô của Việt Nam là địa bàn tập trung lực lƣợng lao động đảo, số ngƣời hƣởng TCTN rất lớn. Nếu nhƣ năm 2010 mới có gần 5.000 ngƣời hƣởng BHTN, sang năm 2011, số ngƣời hƣởng bảo hiểm này đã tăng lên 3,8 lần. Năm tháng đầu năm 2015, Hà Nội đã chi hơn 82,6 tỷ đồng BHTN cho gần 25 nghìn ngƣời. (Bảo hiểm xã hội Hà Nội, 2015.)Từ khi triển khai thực hiện BHTN đến nay, Thành phố Hà Nội đã bố trí và tập huấn cán bộ, triển khai các 1 chính sách và chủ trƣơng của BHXH Việt Nam nhằm thực hiện một cách tốt nhất và hoàn thiện hơn công tác BHTN, giúp cho ngƣời lao động mất việc làm giảm bớt gánh nặng kinh tế cũng nhƣ tâm lý trong thời gian thất nghiệp đồng thời sớm tìm đƣợc công việc phù hợp, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, BHTN trên địa bàn TP. Hà Nội còn nhiều bất cập nhƣ: bảo hiểm chƣa phủ khắp các đối tƣợng; Chƣa có sự kết hợp chặt chẽ giữa cơ quan bảo hiểm và cơ quan lao động để nắm chắc số lƣợng ngƣời thất nghiệp; Chƣa nắm chắc tình trạng thất nghiệp thật sự của BHTN ; Chi trả bảo hiểm còn chậm trễ.Điều đó đã ảnh hƣởng không nhỏ tới cuộc sống của ngƣời bị thất nghiệp, cũng nhƣ tình hình ASXH. Thực trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân nhƣ: do thực hiện BHTN trong thời gian chƣa nhiều; Nhận thức của NSDLĐ và NLĐ còn hạn chế; Do Chính sách BHTN chƣa thật sự hƣớng tới lợi ích của NLĐ; Do thanh tra, kiểm tra BHTN chƣa hiệu quả.Trong đó, nguyên nhân từ QL BHTN là một trong những nguyên nhân chủ yếu. Chính vì thế, học viên đã chọn đề tài: “Quản lý Bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội” làm luận văn cao học của mình. Câu hỏi nghiên cứu của đề tài : Thành phố Hà Nội đã QL BHTN nhƣ thế nào? Những thành công, hạn chế và nguyên nhân trong quản lý lọai hình bảo hiểm này? Hà Nội cần có những giải pháp gì để hoàn thiện QL BHTN trên địa bàn Thành phố? 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1 Mục đích Vận dụng lý luận cơ bản về QL BHTN, luận văn phân tích, đánh giá những thành công, hạn chế và nguyên nhân của tình hình trong QL BHTN trên địa bàn Thành phố Hà Nội từ khi có chính sách BHTN đến nay; Trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp hoàn thiện QL BHTN tại Thành phố trong thời gian tới.2 Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về QL BHTN. - Tổng hợp kinh nghiệm của một số nƣớc về QL BHTN và rút ra bài học cho Thành phố Hà Nội. 2 - Phân tích và đánh giá thực trạng QL BHTN trên địa bàn thành phố Hà Nội từ khi có chính sách bảo hiểm thất nghiệp đến nay.
