Luận văn: Quản lí dạy học môn Nghệ thuật tại trường THCS quận Cẩm Lệ, Đà Nẵng

Luận văn phân tích thực trạng quản lí dạy học môn Nghệ thuật tại các trường THCS quận Cẩm Lệ, Đà Nẵng, từ đó đề xuất các biện pháp quản lí hiệu quả.

• Tác giả: Hồ Thị Trinh Nữ
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thanh Hùng
• Trường học: Đại học Đà Nẵng, Trường Đại học Sư phạm
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lí hoạt động dạy học môn Nghệ thuật ở các trường Trung học cơ sở quận Cẩm Lệ thành phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của quản lí dạy học nghệ thuật THCS

Quản lí dạy học nghệ thuật là một lĩnh vực quan trọng trong quản lý giáo dục hiện đại. Đây là quá trình điều hành, tổ chức và giám sát các hoạt động dạy học môn nghệ thuật ở trường trung học cơ sở (THCS) nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục toàn diện. Việc quản lí hoạt động dạy học môn nghệ thuật không chỉ đơn thuần là truyền thụ kiến thức mà còn phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh. Tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng, công tác quản lí dạy học nghệ thuật đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Sự phát triển của dạy học nghệ thuật THCS góp phần xây dựng nền tảng văn hóa và thẩm mỹ cho thế hệ học sinh, đồng thời giúp phát hiện và bồi dưỡng những tài năng nghệ thuật từ sớm.

1.1. Định nghĩa quản lí dạy học nghệ thuật

Quản lí dạy học nghệ thuật là hệ thống các hoạt động được thực hiện bởi ban lãnh đạo trường nhằm điều hành, tổ chức, giám sát toàn bộ quy trình dạy học môn nghệ thuật. Bao gồm quản lí mục tiêu dạy học, nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, hoạt động học tập của học sinh, đánh giá kết quả học tập và các điều kiện hỗ trợ. Mục đích chính là đảm bảo chất lượng dạy học nghệ thuật THCS đạt tiêu chuẩn giáo dục quốc gia.

1.2. Ý nghĩa của quản lí trong phát triển giáo dục nghệ thuật

Quản lí hiệu quả hoạt động dạy học nghệ thuật giúp tối ưu hóa nguồn lực giáo dục, nâng cao chất lượng giáo viên, cải thiện điều kiện vật chất, và tạo môi trường học tập tích cực. Điều này góp phần phát triển năng lực sáng tạo, tư duy phê phán, và kỹ năng giao tiếp của học sinh THCS, đồng thời giúp thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện.

II. Thực trạng quản lí dạy học nghệ thuật tại các trường THCS quận Cẩm Lệ

Qua khảo sát thực trạng quản lí dạy học nghệ thuật tại các trường THCS quận Cẩm Lệ, ta thấy rằng công tác quản lí có những nét tích cực nhưng còn nhiều hạn chế. Một số trường đã thực hiện quản lí mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực, tuy nhiên tính nhất quán và hiệu quả còn chưa cao. Nội dung dạy học môn nghệ thuật chưa được đa dạng hóa đầy đủ, chủ yếu tập trung vào lý thuyết hơn là thực hành sáng tạo. Các điều kiện hỗ trợ dạy học như cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, tài liệu tham khảo còn tương đối thiếu thốn. Ngoài ra, đánh giá kết quả dạy học chưa phản ánh đầy đủ năng lực sáng tạo và phát triển cá nhân của học sinh.

2.1. Những ưu điểm trong quản lí dạy học nghệ thuật hiện tại

Các trường THCS tại quận Cẩm Lệ đã có những bước tiến tích cực: ban lãnh đạo quan tâm đến quản lí hoạt động dạy học môn nghệ thuật, giáo viên nghệ thuật có trình độ chuyên môn tương đối, một số trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa như hòa nhạc, triển lãm, biểu diễn nghệ thuật. Ngoài ra, nhận thức của cộng đồng giáo dục về tầm quan trọng của dạy học nghệ thuật đang dần được nâng cao.

2.2. Những tồn tại cần cải thiện

Tồn tại chính là thiếu thống nhất trong quản lí nội dung dạy học, phương pháp giảng dạy chưa đủ hiện đại, cơ sở vật chất và thiết bị không đáp ứng nhu cầu, đánh giá kết quả học tập chưa khoa học. Thời lượng dạy học cho môn nghệ thuật còn hạn chế, tích cực của học sinh trong học tập chưa được khai thác tối đa.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí dạy học nghệ thuật THCS

Quản lí dạy học nghệ thuật chịu tác động từ nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Các yếu tố chủ quan bao gồm nhận thức và lý tưởng quản lý của ban lãnh đạo, năng lực chuyên môn của giáo viên nghệ thuật, động lực học tập của học sinh, và tinh thần trách nhiệm của toàn bộ đội ngũ giáo dục. Các yếu tố khách quan liên quan đến chính sách giáo dục quốc gia, định hướng phát triển của địa phương, tình hình kinh tế-xã hội của quận Cẩm Lệ, điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường, và sự hỗ trợ từ gia đình, xã hội. Sự tương tác giữa các yếu tố này quyết định hiệu quả của quản lí hoạt động dạy học môn nghệ thuật tại các trường THCS.

3.1. Các yếu tố chủ quan

Nhận thức của lãnh đạo và giáo viên về mục tiêu dạy học nghệ thuật, năng lực chuyên môn và kỹ năng quản lý của ban điều hành, thái độ và động lực của giáo viên nghệ thuật trong công tác dạy học, cũng như hứng thú học tập của học sinh đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quản lí dạy học. Ngoài ra, ý thức trách nhiệm của cán bộ quản lý trong việc giám sát, đánh giá hoạt động dạy học cũng là yếu tố quan trọng.

3.2. Các yếu tố khách quan

Chính sách giáo dục từ Bộ GD&ĐT, kế hoạch phát triển của địa phương, tài chính giáo dục dành cho cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, điều kiện kinh tế-xã hội của quần thể học sinh, cũng như sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng địa phương ảnh hưởng lớn đến việc thực hiện quản lí dạy học nghệ thuật THCS một cách hiệu quả.

IV. Biện pháp cải thiện quản lí dạy học nghệ thuật tại quận Cẩm Lệ

Để nâng cao chất lượng quản lí dạy học nghệ thuật tại các trường THCS quận Cẩm Lệ, cần thực hiện các biện pháp toàn diện. Thứ nhất, nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của dạy học nghệ thuật trong phát triển phẩm chất con người. Thứ hai, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực sáng tạo và tư duy phê phán của học sinh. Thứ ba, đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động dạy học, kết hợp dạy học lý thuyết với thực hành sáng tạo. Thứ tư, cải thiện điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học. Cuối cùng, hoàn thiện hệ thống đánh giá kết quả dạy học một cách khoa học và toàn diện.

4.1. Nâng cao nhận thức và đổi mới phương pháp dạy học

Cần tổ chức seminar, tập huấn để nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý trường và giáo viên nghệ thuật về mục tiêu dạy học nghệ thuật THCS theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực. Đổi mới phương pháp giảng dạy từ cách tiếp cận truyền thống sang phương pháp tích cực, khuyến khích học sinh sáng tạo, tham gia thực hành, và phát triển tư duy phản biện. Chia sẻ kinh nghiệm, thực hành tốt giữa các giáo viên.

4.2. Đa dạng hóa và cải thiện điều kiện dạy học

Đa dạng hóa nội dung dạy học nghệ thuật, kết hợp các lĩnh vực như hội họa, âm nhạc, kịch, vào chương trình học. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, triển lãm, biểu diễn, cuộc thi để kích thích sự tham gia tích cực của học sinh. Đầu tư cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị dạy học hiện đại, xây dựng phòng học nghệ thuật đầu đủ. Hoàn thiện quy chế đánh giá kết quả dạy học dựa trên năng lực, sáng tạo của học sinh, không chỉ dựa trên điểm số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGHỆ THUẬT Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Nghệ thuật với chức năng giáo dục thẩm mĩ là vấn đề đã được nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục quan tâm nghiên cứu. Ngay từ thời cổ đại, lí luận về nghệ thuật đã “ xuất hiện trong các tư tưởng của các nhà triết học như Platon (427- 347 TCN), Xôcrát (469 – 399 TCN), Khổng Tử (551 – 479 TCN) đến thời kì Phục Hưng và thời kì Cổ điển lý luận về nghệ thuật đã đạt được nhiều thành tựu với các tác phẩm của Lê-ô na đơ Vanh-xi (1452 – 1529), Đêni Điđrô (1713 – 1784), Kant (1724 – 1804), Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791). Đặc biệt là những đóng góp của Hêghen (1770 – 1831), là một trong những triết gia vĩ đại thời kỳ cổ điển của nước Đức và của cả nhân loại [10].

Quan điểm về mỹ học của Heghel là một trong những nguồn gốc lý luận trực tiếp quan trọng nhất của mỹ học Mác – Lê nin sau này. Mỹ học mác xít đã nhấn mạnh ý nghĩa quyết định của thực tiễn xã hội đối với sự hình thành ý thức thẩm mĩ của con người cũng như đối với sự phát triển sáng tạo theo quy luật cái đẹp. Có thể nói, trong lịch sử giáo dục thế giới, ngay từ khi có nhà trường thì đã có thẩm mĩ và vấn đề giáo dục thẩm mĩ. Âm nhạc và Mĩ thuật là các môn học quan trọng trong quá trình giáo dục thẩm mĩ cho học sinh tại nhà trường.

Các nhà quản lý giáo dục đã rất quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động giáo dục thẩm mĩ sao cho có hiệu quả nhất để đạt được mục tiêu đề ra, nhằm hình thành và phát triển một cách toàn diện về nhân cách cho người học. Trong giai đoạn phát triển kinh tế theo xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất người học đã được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam đã có những công trình nghiên cứu về giáo dục, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy học. Tiêu biểu là các tác giả: Phạm Minh Hạc (1981) [17], Nguyễn Ngọc Quang (1989) [30], Phạm Viết Vượng (2012) [42], Nguyễn Văn Lê (2002) [22], Hà Thế Ngữ (2001) [25], Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2012) [23], Đặng Xuân Hải (2012) [18],… Những công trình nghiên cứu trên với tầm vóc quy mô về giá trị lí luận và thực tiễn được ứng dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả to lớn trong phát triển sự nghiệp giáo dục nước nhà.

Đối với hoạt động dạy học môn âm nhạc cũng có một số công trình nghiên cứu như: Hoàng Long - Hoàng Lân (2005), Phương pháp dạy học âm nhạc, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm [24]; Chương trình Giáo dục phổ thông mới, Bộ GD&ĐT (2018) [8]; Âm nhạc và mĩ thuật 6, 7, 8, 9, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam [6,7]; Lê Anh Tuấn 6 (2010), Phương pháp dạy học âm nhạc ở Tiểu học và Trung học cơ sở, NXB Đại học Sư phạm [37]; Lê Anh Tuấn, Nguyễn Phúc Linh, (2016), Phương pháp tư duy tích cực và sáng tạo trong giáo dục âm nhạc, Nhà xuất bản Hồng Đức [38]; Cao Hồng Phương (2019) - Đổi mới phương pháp dạy học âm nhạc ở trường THCS, thực trạng và giải pháp; Tạp chí Khoa học và công nghệ [29]. Đối với hoạt động dạy học phân môn mĩ thuật cũng đã được một số tác giả nghiên cứu, nhưng được trình bày ở góc độ khác như tác giả Vũ Minh Tâm với Mỹ học và giáo dục thẩm mỹ [35]; tác giả Thái Duy Tuyên trình bày vấn đề giáo dục thẩm mĩ: Giáo dục học hiện đại, những nội dung cơ bản [40]; tác giả Trần Túy với Vai trò của nghệ thuật trong giáo dục thẩm mỹ [39]; nhóm tác giả Nguyễn Quốc Toản với Mĩ thuật và phương pháp dạy học mĩ thuật [2014]; tác giả Trần Thị Tuyết Oanh với cuốn với Đánh giá trong giáo dục [27]. ” Tác giả Phạm Văn Tuyến (2017), Khoa nghệ thuật, Trường ĐHSP Hà Nội bàn về “Giáo dục nghệ thuật- vai trò và trách nhiệm” [41] đề cập đến vai trò giáo dục nghệ thuật đối với giáo dục phổ thông Việt Nam, bài viết của tác giả nêu lên thực trạng và hệ lụy của việc giáo dục nghệ thuật bị coi nhẹ, khi các luồng văn hóa ngoại lai đang dần xâm nhập vào nước ta. Tác giả cũng cho rằng: “Về lĩnh vực âm nhạc, truyền thông đã tốn nhiều giấy mực đối với kiểu thị hiếu âm nhạc nhảm nhí và thiếu nghệ thuật.

Trong mỹ thuật, tác phẩm nghệ thuật chân chính thì chỉ tồn tại trong bảo tàng hay ở các phòng tranh dùng để bán cho khách “tây” còn đồng bào Việt ta mua tranh của các anh thợ vẽ và chép tranh để bắt nó trở thành tác phẩm nghệ thuật. Nhiều khi những thảm họa thời trang, những phong cách thẩm mỹ quá ư là hài hước vẫn hiển nhiên trở thành mốt. Sự mất hút của ngôi nhà truyền thống Việt và phong cách nửa tây nửa ta không phải do lỗi của ngành kiến trúc mà là lỗi đầu tiên thuộc về nền giáo dục quốc dân khi không cung cấp tri thức tối thiểu cho công dân trong giáo dục phổ thông” [41]. Bàn về vai trò của giáo dục thẩm mĩ trong việc xây dựng nhân cách con người Việt Nam hiện nay, trong Tạp chí Giáo dục, Số đặc biệt kì 1 tháng 5/2020, tr 240-243 tác giả Nguyễn Thị Thanh Hà (Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên) [26] đưa ra quan điểm về giáo dục thẩm mĩ, tác giả cho rằng: “Giáo dục thẩm mĩ là giáo dục sự hiểu biết, cảm xúc cái đẹp và lòng mong muốn xây dựng, thể hiện, sáng tạo cái đẹp trong hiện thực, với mục đích mở rộng nhận thức của con người và xây dựng thế giới tình cảm của họ, phát triển và củng cố quan hệ nhân đạo đối với con người và cuộc sống.

Giáo dục thẩm mĩ góp phần phát triển toàn diện nhân cách, tích cực giúp cho việc thấm nhuần các tư tưởng tiên tiến của thời đại, thể hiện sự gắn bó chặt chẽ giữa chân - thiện – mĩ” hay “Giáo dục thẩm mĩ là nâng cao năng lực thẩm mĩ ở mỗi người, trong đó có việc bồi dưỡng các cảm xúc thẩm mĩ, thị hiếu thẩm mĩ và lí tưởng thẩm mĩ. Xây dựng những tình cảm thẩm mĩ để con người có thể phân biệt rạch ròi cái cũ, cái mới, cái đẹp, cái xấu - đây được coi là công việc trọng tâm của giáo dục thẩm 7 mĩ. Không có những cảm xúc này thì con người không có điều kiện để thưởng thức, đánh giá và sáng tạo”. Phát biểu tại Hội thảo “Nâng cao chất lượng giáo dục nghệ thuật trong trường học” diễn ra trong ngày 21/8/2019, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Hữu Độ đã trao đổi các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nghệ thuật trong các trường phổ thông, đặc biệt đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới chuẩn bị triển khai [26]: - Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho rằng phải thay đổi nhận thức về giáo dục nghệ thuật: Khẳng định tầm quan trọng của giáo dục nghệ thuật.

Nhưng theo Bộ trưởng, vấn đề này chưa được chú trọng đúng mức; đâu đó vẫn coi đây là môn phụ: “Giáo dục nghệ thuật là một thành tố của giáo dục toàn diện: đức - trí - thể - mỹ. Khi có một cảm thụ tốt về nghệ thuật thì chân thiện mỹ, tính nhân bản, tiềm năng sáng tạo đươc khơi dậy” - Theo Thứ trưởng Nguyễn Hữu Độ: Bàn về 5 vấn đề của giáo dục Nghệ thuật, trong đó vấn đề đầu tiên là cần nhận thức đúng tầm quan trọng của giáo dục nghệ “ thuật. Giáo dục nghệ thuật là một thành tố của giáo dục toàn diện, góp phần quan trọng hình thành nhân cách, đạo đức người học. Các công trình này đã nêu ra những quan niệm khoa học về việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh thông qua giáo dục nghệ thuật (âm nhạc, mĩ thuật) đúng như trong Chương trình giáo dục phổ thông (2018) môn nghệ thuật đã xác định: Môn nghệ thuật giúp cho học sinh phát triển phẩm chất chung và năng lực cốt, rèn luyện các kĩ năng cảm thụ, phân tích, ứng dụng và sáng tạo nghệ thuật; có hệ thống kiến thức phổ thông nền tảng về nghệ thuật.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, khi Đảng và nhà nước ta đang thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo thì rất ít công trình nghiên cứu sâu về quản lý hoạt động dạy học môn nghệ thuật cho học sinh ở các trường THCS. Do vậy, nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn nghệ thuật ở các trường THCS quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng sẽ đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông 2018, có ý nghĩa vô cùng quan trọng không chỉ về cơ sở lý luận mà còn cả về ý nghĩa thực tiễn. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Môn nghệ thuật Nghệ thuật (art) bắt nguồn từ tiếng La tinh (ars) có nghĩa là Kỹ năng hay Thủ công.

Nghệ thuật là một trong những phương tiện biểu đạt lâu đời và quan trọng bậc nhất được phát triển bởi con người và đã trở thành một phần tất yếu trong đời sống của xã hội loài người. Nghệ thuật thường bị ảnh hưởng bởi văn hóa, địa lý và được thúc đẩy bởi sự thôi thúc sáng tạo của con người. Các môn nghệ thuật (tiếng Anh: the arts) hay loại hình/hình thức nghệ thuật là 8 một phần quan trọng của văn hóa, bao gồm nhiều lĩnh vực/hình thức nghệ thuật mà tất cả đều sử dụng sự thôi thúc mang tính sáng tạo của con người [29]. Thuật ngữ chỉ một loạt nhiều lĩnh vực, hình thức tồn tại ổn định của nghệ thuật là hình họa, kiến trúc, điêu khắc, âm nhạc, văn học, sân khấu, xiếc, nhiếp ảnh, điện ảnh,v.

chứ không phải chỉ có ” "nghệ thuật" trong nghĩa hiện đại thường dùng để chỉ các môn nghệ thuật thị giác mà thôi. Những lĩnh vực nghệ thuật chính yếu khác là các môn nghệ thuật văn chương, thường gọi là văn chương – bao gồm thơ, tiểu thuyết, và truyện ngắn, cùng những hình thức khác – và nghệ thuật trình diễn, trong đó có âm nhạc, múa, ảo thuật, kịch nghệ và điện ảnh. Môn nghệ thuật ở trường THCS là một phần quan trọng của chương trình giáo dục, được biết đến bởi hai phân môn âm nhạc và mĩ thuật [29]. Môn nghệ thuật với chức năng giáo dục thẩm mĩ, dùng âm thanh, hình ảnh, màu sắc,.