Chương I VIET BAO : Vĩ TRI CHIEN LUOC VA TRUYEN THONG ĐAU TRANH TRONG LICH SƯ I. VI TRE CHIEN LUOC CYA VIET BAC. "Việt Bắc" tên gọi ẫy có cội nguồn lịch sử từ trong cach mang thang Tam (1945), lúc do gọi la Khu giải phong, bao gồm cac tinh Cao Bằng, Bắc Kan (cũ), Lang Son, Thai Nguyên (củ), Tuyên Quang va iia Giang. Lần đầu tiên trong lich sử danh tu "Việt Bắc" xuất hiện trong thư của Hồ ChÍ Minh gửi đồng bao các tinh Gao~ B&c-Lang nhân ngay Quốc khánh nước ta (2-9-1947).
Trong thư Nguoi nói : "Việt Bắc trước kia la căn cử địa cach mệnh da nồi tiếng khắp cA nước. Cách mệnh đã do Việt Bắo mà thanh công, thi khang chiến sẽ do Việt Bắc ma tHắng loi". ¥Tr đó, danh tù Việt Bắc dung đề chi các tinh vung nai phía bắc Bắc Bộ nói trên da đi vao lịch sử. Việt Bắc là cái "nôi" của cách mạng; là "đất thánh" cha cuc khẳng chiến chong thực dân Phap xâm lược (1946-1954).
Diên tÍch tự nhiên Việt Bắc khoằng 50.000 kn, chiễm 15% điện tích tự nhiên ch nước va bằng 32% điện tÍch tự nhiên miền Bắc.» Địa hinh Việt Bắc đa dang, nổi liền phÍa Nam Trung ee biểu hiện rõ nhất là cøc huyện phía bắc và đông bắc tinh Cao Bằng va Ha Giang, cao từ 200-300 mét so với mặt biển. Núi chiếm khoảng hai phần ba điện tích tự nhiên. Vol chế độ khí hậu nhiệt doi gid mua, co lượng mưa trung binh trong năm từ 1400-1600 mm ; nhiệt dé trung bÌnh năm vào khoảng 23°C ở vùng thấp, 20-22°C ở vung có độ cao trung bình (200-500m) và đươi 20°C ở dé cao từ 500m trở lên ; tổng nhiệt lượng toàn năm vào khoảng 800020 ở vùng thấp, 7000-8000°C ở vùng có độ ceo từ 200~500m va duoi 750070 ở độ cao từ 500m tro lên ; độ am trung bÌnh toàn năm khoảng 81-83% / 95 : 159,160, 161_7, khí hậu Việt Bắc thích hợp vơi sự sinh trưởng của nhiều loài thảo mộc nhiệt doi va ca cận ôn doi. Do vậy, o Việt Bac, rừng núi de xen lẫn núi đất trùng trùng, điệp diép.
Đó lä cée sơn khối Bắc Son với day Kei Kinh, canh cung Ngân Sơn, canh cùng sông Gam với các day Phja Dạ (Pia-Y-a) Phia Biooc (Pia-U-Uac) va ngon Tam BACs isis Địa hình Việt Bắc cao về phía bắc, nhưng lại thấp dan về phía nam ve tây nam. Cac huyện Pho Yên, Phu Binh (Bắc Thai). Nam Son Dương (Tuyên Quang ) wee thềm cd được đồng bằng hóa trở thanh vùng ban sơn địa, la cai gạch nối giữa nui va đồng bằng. Co thể noi địa hình Việt Bắc hiểm trở, kín dao, nhung không bị chia cắt, cô độc, ma nối liền một giải vơi trung châu va đồng bằẰng.
*Việt Bắc la vung mii, nhưng cũng lắm sông, suối, ao, + lì 5 : ; J N h hds Sông, suối ở Việt Bắc cấu tạo theo năm hệ thống chính: ee séng chảy vao Tây Giang (Trung Quốc) va cée sông chảy về miền Duyên Hai. Trước đây, khi sự khai thác, lam chủ thiên nhiên của con người con co những hạn chế, nhiều nơi ở Việt Bắc được coi la rung thiêng nước độc (ác thủy). Tính riêng o Cao Hằng "năm huyện đều có lam chương, ma Quảng Uyên lại nặng hon" /2B8 : 386 7, Voi quân thù không quen thuy thổ thi đó la điều bất lợi cho chúng. Điều có y nghĩa lon hơn là sông, suối, ao, hồ ở Việt Bắc chẳng nhưng giữ vai tro quen trọng trong doi sống kinh tế của đồng bao, ma con phat huy tác dụng quan trọng trong sự nghiệp giai phóng dân tộc va bao vệ Tổ quốc «* °Cao Bằng co sông Bằng Giang, sông Bác Vọng, sông Năng, có hồ Thang Hen, hồ Ba Bể,.
Mặc đầu sông € Cao Bằng nhỏ, hẹp, chảy siết va nhiều thác ghềnh, lưu lượng nươc thấp về mùa khô, song vẫn co thể đi lại bằng thuyền mang để ÁRuyên chở lâm sản. Theo sông Mang, thuyền nhỏ co thể di từ mổ sắt (Sốc Giang) dến Te Lung, sat biên giơi Việt Trung. Xưa kia, đồng bao theo sông Năng, di thuyền qua Ai ha Thống đến tận 7 động La Hồi Long Châu, Trung Quốc. / 28 : 401 Lạng, Sơn có sông Kỳ Cùng, sông Tạng, sông Chung, sông Bắc Khê va sông Văn Mich chay từ Pat Xát (Quảng Hinh) qua thị xa Lạng Son, sang Trung quốc.
Nhân dan vùng biên giơi hàng hóa. Đổ con la con sông giữ vai tro giao thông quan trọng trong cach mạng. -® - đường thủy chiến lược quan trong cle căn cứ dia Việt Bắc". Wsre%:7 Bac Thái co sông Công, sông Cầu, Sông Cầu bắt nguồn từ Chợ Đồn, chảy qua Bắc Kạn về Thai Nguyên.
Bằng mảng va thuyền, đồng bao caéc dan tộc đa chuyển ngô, khoai, sẵn, nửa, mai, song, may, gỗ, củ nâu, then va quặng sắt về xuôi,Ngược lại, thuyền nhỏ trong mùa khô va thuyền lơn vao mua mưa co thể đi tu đươi xuôi, qua Dap Cau (Bắc Ninh), ngược dong sông Cầu, thả neo tại bến Đồng MO, trung tâm của tỉnh ly Thai Nguyên, xưa kia trên bến, duoi thuyền sam uất. VỀ mặt quân sự, sông Cầu từ thoi Ly da dược lợi dung lam chiến hao thiên nhiên trong cuộc khang chiến chống Téng. Do que trình kiến tạo địa chất, cùng sự tac động của khí hậu, sông ngoi ngang, đọc, de lam cho địa hình Việt Bắc thành muôn hÌnh, muôn vẻ. Giữa cac ngọn núi la khe sâu , thung lũng lòng chảo rông, hẹp khác nhau, hết sức kín đáo, vừa thuận lợi cho chăn nuôi, sản xuất, doi sống, vừa co tac dung che dấu, báo vệ lực lượng.
Sự xâm thực của nước mưa, của dong suối lộ thiên ve suối ngầm đã tạo ra nhiều hang động lơn ở những khu vực có núi dé vôi. Khảo cổ học da phat hiện nhiều hang động, mei đá. ngườm ở Võ Nhai (Bắc Thái). Bắc Son, Binh Gia (Lạng Sơn).
đã giữa hay thoi kỳ dé moi. : ` £ J Jựt=, Bis Khi xe hội có nhiều rối ren, giặc giã, hen = = đã ngườm kín đáo la nơi tốt nhất để đồng bào cóc dan tộc cất đấu lương thực, thực phẩm, gia súc va dùng lam nơi để con người 4n nau. Các lang ban miền nui đều có hang sâu hay lân, lũng lam "hau cứ". Co những hang rộng lớn như hang Mo Ga (Vũ Nhai, Bắc Thái) la nơi chạy giặc của hang ngan quần chung nhân dfn các dfn tộc các xa Lâu Thượng, Phúc Thượng.
Co hang bí mật chi co một gia đình biết như hang Pắc Bo (Hà Quảng, Cao Bằng), là nơi cất dấu thóc gạo của ông May Li ở Sum Đắc, gần cột mốc biên gidơl. hGŒäc hang động ở Bắc Sơn (Lạng Son), Võ Nhai (Bắc Thái), hang Kéo Quang (Nguyên Binh), Động Bố LÌnh(Quảng Hòa) thuộc Cao Bằng. da gắn liền với phong trao cách mạng ở địa phương. Hang Pắc Bo dã đi vao lich sử dân tộc, gắn liền voi doi hoạt động của Hồ Chí Minh ở Việt Bac Hình thé hiểm trở của nui, sông, các thung lũng, hang động, mái dã ngườm.
được nhân dân ta phat huy tec dụng mạnh me trong cach mạng va trong khang chién : rung che luc lượng, rừng vây quân thu. eViét Bắc, tuy rừng núi hiểm trở, nhiều nơi xung yếu, biên äi xa xôi, nhưng nhớ hệ thống giao thông dường bộ như những nhanh cây trở về thân gốc, nên du phải treo đèo, lặn nuối, Việt Bắc đều có thể liên lạc được vơi trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của ca nược, xưa la Thăng Long, nay la thủ đô Hà Noi. Theo quốc 16 3 từ Ha Nội qua Thái Nguyên, Bắc Ken, lên Cao Bằng (315 km). Từ trung tâm tỉnh ly Cao Bằng có BC đương ôtô tỏa đi cac huyện.
Những huyện tiếp giáp biên gici như Tra Linh, Quảng Hoa, Trùng Khánh, Ha Quảng, Bảo Lạc ., voi đường biên dai trên 300 km, có tới hàng chục cửa khẩu va hang trăm lối mon thông sang Trung Quốc. Trong đó, đường Quảng Uyên ra Thủy Khẩu, Long Châu (Trung Quốc) trở thanh con đường trọng yếu cua nhân dân hai nước vùng biển, của các chiến si cach mạng đầu thé ky XX va phong trào giải phóng dân tộc dươi sự lãnh đạo của Dang cộng san Việt Nam. Hệ thống giao thông thủy bộ trong nội địa va ra nước ngoai của Cao Bằng lam cho tinh Cao Bằng co vị trí quan trọng có tầm chiến lược ở Việt Bắc không chỉ trên lĩnh vực kinh tể, xa hội ma ca về chính trị, quân sự. Ti Ha Nội, theo quốc lộ 2 qua Việt Tri đến Tuyên Quang( 164 km), lên Hà Giang (317 km).
Từ tỉnh ly Ha Giang có dường ôtô đi huyện vung cao Meo Vac (168 km), đến Bảo Lạc (Cao Bằng) 206 km. Từ trung tâm thị xã re Thanh ThỦy (20 km) dén biên giới Việt Trung. Con đường nay đã từng chứng kién những chiến công oanh liệt của quân va dan ta trong cac cuộc đấu tranh chống quân xâm 1ược. Ha Giang la vung cao, thì Tuyên Quang lại 1a vùng thấp.
Đó la tỉnh vưa tiếp xúc voi trung du, đồng bằng, lại vừa dễ dang liên lạc với các tỉnh Thai Nguyên (cũ), Bắc Ken(Cu) va Cao Bằng. Do vậy, Tuyên Quang duoi triều Lê la căn cứ của dong họ Vũ từ Gia quốc công Vũ Văn Mật dén Vũ , Gông Đức, bổn doithé tập, ca thay 150 năm, trấn trị Tuyên - - 46 - một địa ban quan trọng của khơi nghĩa Nùng Văn Vân ở Béo Lạc (Cao Bằng) nôi lên chống nha Nguyễn năm 1833. Lạng Sơn la tỉnh giao thông thuận lợi hơn cả. Hệ thống giao thông mở bốn phương trời, lam cho Leng Sơn có vị trí quan trọng chiến lược về quân av, sim uất về kinh tế.
Xưa kia theo hương quốc lộ 1A ngay nay từ Đồng Đăng về Hà Nội (158 km) là con đường chính. Đổ la con đường xâm lược của phong kiến phương Bắc d6i vơi Việt Nam. Nhưng, đồng thoi đó cũng 14 con đường thiên cỗ hết sức vẻ vang của dân tộc ta trong lich sử đấu tranh chống ngoại xâm. Đường Ha Nội ~ Đồng Đăng với cửa ai Nem Quan là can duong bộ thông thương chính giữa Việt Nam va Trung Quốc.
Ngay nay thêm đương sắt Ha Nội - Đồng Đăng. Ngoai quốc lộ 1A, Lạng Son con co quốc lộ 4A : Lạng Son = Cao Bằng, 4B : Lạng Son - Móng Gái, 1B : Lạng Son®= Thøi Nguyên. Va, hang chục con dường liên huyện, nhiều cửa äi lon nhỏ voi hang trăm đường mòn thông sang Trung Quốc, La điểm hội tụ xuôi, ngược, trong, ngoai, nền kinh tế ngoại thương Lạng Sơn rất phat đạt, cho tơi thoi Quang Trung -Nguyễn Huệ, Lạng Son vẫn có mậu dich trường /ð9:360_7. Cung như Cao BEng, nổi lên ở Lạng Đơn con là bức phén giậu báo vệ về phương Bắc.