Luận Văn Thạc Sĩ HCMUTE: Tính Toán Giá Thành Sản Xuất Điện Bằng Phần Mềm Excel

Tổng hợp kiến thức Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Xuất Điện Bằng Excel, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong chuyên ngành

• Tác giả: Nguyễn Xuân Dương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bách Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Điện
• Đề tài: Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Xuất Điện Bằng Excel
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sơ lược về cách tính giá điện hiện nay ở Việt Nam
• 1.2. Mục đích của đề tài
• 1.3. Nhiệm vụ của đề tài và giớn hạn đề tài
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: SƠ LƯỢC VỀ SẢN XUẤT ĐIỆN VÀ MUA BÁN ĐIỆN Ở VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về nguồn điện tại Việt Nam
• 2.2. Tỷ lệ giữa công suất đặt của các nhà máy điện và phụ tải lớn nhất
• 2.3. Đặc điểm xây dựng các nhà máy điện gắn liền với vị trí các nguồn năng lượng sơ cấp theo vị trí địa lý
• 2.4. Tỷ trọng các loại hình sản xuất điện năng của Việt Nam
• 2.5. Cơ cấu nguồn điện của Việt Nam
• 2.6. Thị trường phát điện
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍNH TOÁN GIÁ THÀNH SẢN XUẤT ĐIỆN CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. CÁC NHÀ MÁY THỦY ĐIỆN CHIẾN LƯỢC ĐA MỤC TIÊU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CHƯƠNG TRÌNH EXCEL ĐỂ TÍNH GIÁ ĐIỆN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phương pháp tính giá thành sản xuất điện

Phương pháp tính giá thành sản xuất điện là một trong những yếu tố quan trọng trong việc quản lý và điều hành ngành điện. Tính giá thành sản xuất không chỉ giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về chi phí mà còn hỗ trợ trong việc đưa ra các quyết định chiến lược. Trong bối cảnh hiện nay, việc áp dụng Excel trong tính toán giá thành sản xuất điện trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Excel không chỉ giúp đơn giản hóa các phép tính phức tạp mà còn cho phép người dùng dễ dàng theo dõi và phân tích dữ liệu. Việc sử dụng phần mềm Excel trong tính toán giá thành sản xuất điện giúp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả công việc.

1.1. Tầm quan trọng của việc tính giá thành sản xuất điện

Việc tính toán giá thành sản xuất điện có vai trò quan trọng trong việc xác định giá bán điện hợp lý. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của các nhà máy điện mà còn tác động đến người tiêu dùng. Giá thành sản xuất điện cần được tính toán một cách chính xác để đảm bảo tính cạnh tranh trên thị trường. Hơn nữa, việc phân tích chi phí sản xuất điện giúp các nhà quản lý nhận diện được các yếu tố ảnh hưởng đến giá thành, từ đó có thể đưa ra các biện pháp giảm chi phí hiệu quả. Việc áp dụng các phương pháp tính toán hiện đại như mô hình tính giá thành bằng Excel sẽ giúp nâng cao độ chính xác và tính minh bạch trong quá trình tính toán.

II. Các phương pháp tính giá thành sản xuất điện hiện nay

Hiện nay, có nhiều phương pháp được áp dụng để tính toán giá thành sản xuất điện. Các phương pháp này bao gồm phương pháp chi phí trực tiếp, phương pháp chi phí toàn bộ và phương pháp chi phí biên. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Phương pháp chi phí trực tiếp thường được sử dụng cho các nhà máy có quy mô nhỏ, trong khi phương pháp chi phí toàn bộ phù hợp với các nhà máy lớn hơn. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp tối ưu hóa quản lý chi phí sản xuất. Đặc biệt, việc sử dụng Excel để tính toán giúp đơn giản hóa quy trình và giảm thiểu sai sót trong tính toán.

2.1. Phương pháp chi phí trực tiếp

Phương pháp chi phí trực tiếp là phương pháp tính toán giá thành sản xuất dựa trên các chi phí phát sinh trực tiếp liên quan đến quá trình sản xuất. Phương pháp này thường được áp dụng cho các nhà máy có quy mô nhỏ, nơi mà các chi phí có thể dễ dàng theo dõi và kiểm soát. Phân tích chi phí sản xuất theo phương pháp này giúp các nhà quản lý có cái nhìn rõ ràng về các yếu tố chi phí, từ đó đưa ra các quyết định hợp lý. Tuy nhiên, phương pháp này có nhược điểm là không tính đến các chi phí gián tiếp, điều này có thể dẫn đến việc đánh giá không chính xác về giá thành sản xuất điện.

III. Ứng dụng Excel trong tính toán giá thành sản xuất điện

Việc sử dụng Excel trong tính toán giá thành sản xuất điện mang lại nhiều lợi ích. Excel cho phép người dùng dễ dàng nhập liệu, thực hiện các phép tính phức tạp và tạo ra các báo cáo chi tiết. Hơn nữa, việc sử dụng bảng tính Excel giúp người dùng có thể theo dõi và phân tích dữ liệu một cách hiệu quả. Các công thức tính toán có thể được lập trình sẵn, giúp tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót. Việc áp dụng phần mềm Excel trong tính toán giá thành sản xuất điện không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn tạo ra sự minh bạch trong quá trình tính toán.

3.1. Lợi ích của việc sử dụng Excel

Sử dụng Excel trong tính toán giá thành sản xuất điện mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đầu tiên, Excel giúp người dùng dễ dàng thực hiện các phép tính phức tạp mà không cần phải sử dụng các phần mềm chuyên dụng khác. Thứ hai, việc sử dụng Excel giúp người dùng có thể tạo ra các báo cáo chi tiết và trực quan, từ đó dễ dàng theo dõi và phân tích dữ liệu. Cuối cùng, Excel cho phép người dùng lưu trữ và chia sẻ dữ liệu một cách dễ dàng, giúp tăng cường tính hợp tác trong công việc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành điện Việt Nam hiện đang vận hành theo mô hình độc quyền với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chiếm 64% tổng công suất phát điện, trong khi các công ty cổ phần và nhà đầu tư nước ngoài chỉ chiếm lần lượt 12% và 8%. Tính đến năm 2014, tổng công suất đặt toàn hệ thống đạt khoảng 34.000 MW, với công suất khả dụng khoảng 26.000 MW. Giá điện bình quân hiện nay dao động quanh mức 1.500 đồng/kWh (bao gồm VAT), tuy nhiên biểu giá điện vẫn chưa đáp ứng đầy đủ các mục tiêu về hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và khả thi tài chính. Việc xây dựng và điều chỉnh giá điện còn mang tính hành chính, thiếu minh bạch và chưa nhận được sự đồng thuận từ các bên liên quan.

Mục tiêu chính của luận văn là phân tích các phương pháp tính toán giá thành sản xuất điện năng và giá bán điện tại Việt Nam, từ đó xây dựng một chương trình tổng quát trên phần mềm Excel để tính toán giá điện một cách minh bạch, chính xác, phục vụ cho các bên sản xuất, truyền tải, phân phối và khách hàng sử dụng điện. Nghiên cứu tập trung trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2015, với phạm vi áp dụng cho toàn bộ hệ thống điện Việt Nam, bao gồm các nhà máy thủy điện, nhiệt điện, và các nhà máy có vốn đầu tư nước ngoài.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp công cụ tính toán giá điện chuẩn xác, giúp minh bạch hóa chi phí, hỗ trợ EVN và các cơ quan quản lý trong việc xây dựng biểu giá điện hợp lý, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư vào ngành điện, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết chi phí sản xuất điện: Bao gồm các loại chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí nguyên liệu, chi phí sửa chữa, chi phí nhân công, chi phí dịch vụ mua ngoài và các chi phí khác liên quan đến sản xuất điện.
• Mô hình tính giá thành sản xuất điện theo từng loại nhà máy: Phân biệt giữa nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu, nhà máy nhiệt điện, nhà máy có vốn đầu tư nước ngoài và nhà máy sử dụng năng lượng tái tạo.
• Khái niệm chi phí tránh được (avoided cost): Áp dụng cho các nhà máy điện nhỏ và năng lượng tái tạo, làm cơ sở xác định giá bán điện tối thiểu.
• Mô hình thị trường phát điện cạnh tranh: Yêu cầu về hạ tầng CNTT và nhân lực để vận hành thị trường điện, giới hạn giá chào trên thị trường điện.

Các khái niệm chính bao gồm: chi phí khấu hao, chi phí vận hành bảo dưỡng, chi phí nhiên liệu, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), giá thành phát điện, giá bán điện, chi phí truyền tải và phân phối điện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê và khảo sát thực tế tại một số nhà máy điện tiêu biểu. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê của Cục Điều tiết Điện lực Việt Nam, báo cáo tài chính của các nhà máy điện, các văn bản pháp luật liên quan như Nghị quyết số 712/2013/UBTVQH13, Quyết định 2010/QĐ-BTC, và các quy định của Bộ Công Thương.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các nhà máy thủy điện lớn (Hòa Bình, Sơn La, Trị An), nhà máy nhiệt điện than và khí (Phả Lại, Quảng Ninh, Nhơn Trạch), các nhà máy có vốn đầu tư nước ngoài theo hình thức BOT, và các nhà máy điện nhỏ sử dụng năng lượng tái tạo. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện về loại hình và quy mô nhà máy.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công thức tính toán chi phí và giá thành theo quy định hiện hành, đồng thời xây dựng chương trình tính toán trên phần mềm Excel để mô phỏng và kiểm chứng kết quả. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2015 đến tháng 8/2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu chi phí sản xuất điện khác biệt rõ rệt giữa các loại nhà máy:

   • Nhà máy thủy điện có chi phí nguyên liệu và vật liệu chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng chi phí (dưới 5%), trong khi nhà máy nhiệt điện than và khí chiếm tới 60-70% chi phí do giá nhiên liệu cao (giá than khoảng 1.200 đồng/kg, giá khí 110.000 đồng/triệu BTU).
   • Chi phí sửa chữa lớn của nhà máy thủy điện Thác Mơ chiếm 3,02% tổng mức đầu tư, trong khi nhà máy nhiệt điện Phả Lại là 3,19%. Chi phí sửa chữa thường xuyên dao động từ 0,07% đến 1,20% tổng mức đầu tư.

2. Chi phí tiền lương và chi phí bằng tiền khác có tỷ lệ biến động lớn:

   • Chi phí tiền lương chiếm từ 1,47% đến 6,26% sản lượng điện, cao nhất ở nhà máy nhiệt điện Phả Lại.
   • Chi phí bằng tiền khác dao động từ 1,14% đến 19% tổng mức đầu tư, trong đó nhà máy thủy điện Miền Nam có tỷ lệ cao nhất 19%.

3. Giá bán điện hiện hành chưa phản ánh đầy đủ chi phí và lợi nhuận hợp lý:

   • Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu được đề xuất trong khoảng 12-15%.
   • Giá điện bình quân hiện tại chưa đáp ứng được mục tiêu thu hút đầu tư, đặc biệt với các nhà máy BOT và nhà máy sử dụng năng lượng tái tạo.

4. Chương trình Excel xây dựng giúp tính toán giá thành sản xuất điện và giá bán điện một cách minh bạch và chính xác:

   • Chương trình cho phép nhập các thông số chi phí, công suất, sản lượng điện và tự động tính toán giá thành theo từng loại nhà máy.
   • Kết quả tính toán có thể trình bày qua bảng chi tiết chi phí và biểu đồ so sánh tỷ lệ chi phí giữa các nhà máy.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sự khác biệt chi phí giữa các loại nhà máy chủ yếu do đặc điểm công nghệ và nguồn nguyên liệu. Nhà máy thủy điện tận dụng nguồn nước tự nhiên nên chi phí nhiên liệu thấp, nhưng chi phí sửa chữa lớn và chi phí bảo trì có thể tăng theo thời gian vận hành. Nhà máy nhiệt điện chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá nhiên liệu và chi phí vận chuyển.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực, giá điện Việt Nam vẫn thấp hơn mức trung bình, dẫn đến khó khăn trong thu hút đầu tư nước ngoài và tái đầu tư nâng cấp hệ thống. Việc áp dụng phương pháp tính giá thành theo chi phí biên dài hạn và xây dựng biểu giá hai thành phần (công suất và điện năng) sẽ giúp cải thiện tính minh bạch và hiệu quả kinh tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các bảng chi tiết chi phí từng loại và biểu đồ tròn thể hiện tỷ trọng chi phí trong tổng chi phí sản xuất điện, giúp các nhà quản lý dễ dàng nhận diện các yếu tố chi phí chính và đưa ra quyết định phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng rộng rãi chương trình tính toán giá thành sản xuất điện trên nền tảng Excel nhằm tăng tính minh bạch và chính xác trong việc xác định giá điện, giúp các bên liên quan dễ dàng kiểm tra và đối chiếu chi phí. Thời gian triển khai: trong vòng 1 năm, chủ thể thực hiện là EVN và các nhà máy điện.

2. Xây dựng biểu giá điện hai thành phần (công suất và điện năng) để phản ánh đúng chi phí đầu tư và vận hành, đồng thời khuyến khích tiết kiệm điện và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Thời gian thực hiện: 2 năm, chủ thể là Bộ Công Thương phối hợp với EVN.

3. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực nhân lực vận hành thị trường điện cạnh tranh, đặc biệt về hạ tầng CNTT và kỹ năng phân tích chi phí, nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường phát điện cạnh tranh. Thời gian: liên tục, chủ thể là các đơn vị đào tạo và EVN.

4. Điều chỉnh chính sách thuế và phí liên quan đến sản xuất điện, như thuế tài nguyên nước, phí môi trường, để đảm bảo công bằng và khuyến khích đầu tư vào các nguồn năng lượng sạch và tái tạo. Thời gian: 1-2 năm, chủ thể là Chính phủ và Bộ Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách ngành điện: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng biểu giá điện minh bạch, hợp lý, hỗ trợ quyết định chính sách phát triển ngành điện.

2. Các nhà đầu tư trong và ngoài nước: Thông tin chi tiết về chi phí và giá thành sản xuất điện giúp đánh giá hiệu quả đầu tư, đặc biệt với các dự án BOT và năng lượng tái tạo.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kỹ thuật điện, kinh tế năng lượng: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về phương pháp tính toán giá thành sản xuất điện và mô hình thị trường điện cạnh tranh.

4. Các đơn vị sản xuất, truyền tải và phân phối điện: Công cụ tính toán giá điện trên Excel giúp các đơn vị này quản lý chi phí, tối ưu hóa hoạt động và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao giá điện Việt Nam hiện nay chưa phản ánh đúng chi phí sản xuất?
   Giá điện hiện tại chủ yếu dựa trên chi phí hạch toán của EVN, chưa tính đến chi phí biên dài hạn và chưa xây dựng biểu giá hai thành phần, dẫn đến thiếu minh bạch và khó thu hút đầu tư.

2. Phương pháp tính giá thành sản xuất điện có gì khác biệt giữa nhà máy thủy điện và nhiệt điện?
   Nhà máy thủy điện chủ yếu tính chi phí dựa trên khấu hao, sửa chữa và chi phí vận hành, trong khi nhà máy nhiệt điện phải tính thêm chi phí nhiên liệu lớn và chi phí vận chuyển nhiên liệu.

3. Chương trình Excel xây dựng trong luận văn có ưu điểm gì?
   Chương trình cho phép nhập liệu linh hoạt, tính toán tự động và trình bày kết quả chi tiết, giúp minh bạch hóa chi phí và hỗ trợ ra quyết định chính xác.

4. Làm thế nào để biểu giá điện hai thành phần giúp cải thiện hiệu quả ngành điện?
   Biểu giá hai thành phần phân tách chi phí công suất và điện năng, giúp phản ánh đúng chi phí đầu tư và vận hành, khuyến khích sử dụng điện hiệu quả và giảm tổn thất.

5. Các nhà máy điện nhỏ và năng lượng tái tạo được áp dụng giá bán điện như thế nào?
   Áp dụng giá bán dựa trên chi phí tránh được, được Bộ Công Thương công bố hàng năm, nhằm đảm bảo lợi nhuận hợp lý và khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích chi tiết các phương pháp tính toán giá thành sản xuất điện tại Việt Nam, làm rõ sự khác biệt chi phí giữa các loại nhà máy.
• Xây dựng thành công chương trình tổng quát trên Excel giúp tính toán giá điện minh bạch, chính xác và dễ sử dụng.
• Đề xuất áp dụng biểu giá điện hai thành phần và nâng cao năng lực vận hành thị trường điện cạnh tranh nhằm cải thiện hiệu quả ngành điện.
• Khuyến nghị điều chỉnh chính sách thuế, phí và tăng cường đào tạo nhân lực để hỗ trợ phát triển bền vững ngành điện.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai chương trình tính toán tại các nhà máy, hoàn thiện biểu giá điện và xây dựng khung pháp lý hỗ trợ thị trường điện cạnh tranh.

Mời các nhà quản lý, nhà đầu tư và chuyên gia ngành điện áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển ngành điện Việt Nam bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN I. Sơ lược về cách tính giá điện hiện nay ở Việt Nam. Hiện nay, đa số các ngành trong nền kinh tế nước ta đã có sự cạnh tranh trên thị trường, song ngành điện vẫn ở thế độc quyền, đang vận hành theo mô hình liên kết dọc truyền thống. Các đơn vị tham gia vào thị trường phát điện tại Việt Nam là các công ty Nhà nước như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam (VINACOMIN), các nhà sản xuất điện độc lập (IPPs) và dự án BOT nước ngoài.

Các công ty Nhà nước chiếm thị phần rất lớn trong sản xuất điện. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) hiện đang sở hữu phần lớn công suất các nguồn điện, nắm giữ toàn bộ khâu truyền tải, phân phối và kinh doanh bán lẻ điện. EVN cũng giữ vai trò là đơn vị mua điện duy nhất, Tổng Công ty mua bán điện thuộc EVN mua điện năng từ các nhà máy điện khác ngoài EVN như Tập đoàn dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV) v. để phân phối và bán lẻ điện cho các hộ tiêu thụ điện.

Theo số liệu của Cục Điều tiết Điện lực, tính đến đầu năm 2014, tổng công suất các nguồn điện toàn hệ thống là 29. Trong đó, EVN chiếm 64%, Các Công ty cổ phần chiếm 12%, PVN chiếm 10%, TKV chiếm 6%, các nhà đầu tư nước ngoài chiếm 8%, nhập khẩu chiếm 4%. Qua các số liệu trên cho thấy: EVN nắm giữ phần lớn công suất phát điện, các thành phần khác như PVN, TKV chiếm tỷ trọng rất nhỏ, với vai trò bổ sung thêm nguồn điện đóng góp vào nguồn điện đang thiếu hụt phục vụ phát triển kinh tế xã hội, mà chưa hề mang một dấu ấn gì trong phát điện cạnh tranh và kinh doanh bán điện độc lập. Biểu giá bán điện đã được điều chỉnh nhiều lần, với sự cải tiến nhằm đáp ứng những đòi hỏi mang tính khách quan của việc hình thành giá bán điện và yêu cầu chính sách của Đảng và Nhà nước.

Biểu giá điện hiện hành được xây dựng trên cơ sở giá HV: Nguyễn Xuân Dương Page 7 Luan van GVHD: TS. NGUYỄN BÁCH PHÚC thành bình quân toàn ngành có tính đến yếu tố đầu tư phát triển và chính sách xã hội.Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi giá bán điện như thế nào để vừa phát triển ngành điện, vừa đảm bảo phát triển các ngành sản xuất khác, cạnh tranh được với các nước trong khu vực và thế giới. Giá điện bình quân được xác định trên cơ sở của giá thành bình quân toàn ngành và thuế thu nhập. Hệ thống biểu giá bán lẻ điện phân theo nhóm đối tượng khách hàng (cho các ngành sản xuất, cho khối hành chính sự nghiệp, cho kinh doanh, cho sinh hoạt, cho điện sinh hoạt dùng công tơ thẻ trả trước ); phân cấp theo điện áp, theo giờ trong ngày.

Điện là một sản phẩm quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời, nên không thể tích trữ tồn kho. Điện còn là hàng hoá hết sức nhạy cảm, mỗi sự thay đổi của giá điện đều có tác động đến sản xuất và đời sống. Đến 31/12/2002, 100% số huyện trên toàn quốc đã có điện lưới và điện tại chỗ. Việc sản xuất và cung ứng điện hiện nay chủ yếu do Tập đoàn Điện lực Việt Nam đảm nhiệm, do vậy mang tính độc quyền cao.

Chính vì vậy mà giá điện là một trong số ít giá đang được quản lý bằng các mức giá cụ thể. Tính đến nay giá điện bình quân (kể cả thuế VAT) là 1. Biểu giá điện sau mỗi lần điều chỉnh có được cải thiện, tuy nhiên vẫn chưa đáp ứng được 3 mục tiêu chủ yếu của giá điện: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội, khả thi tài chính. Biểu giá điện và ban hành các kỳ điều chỉnh giá điện còn chưa thuyết phục, mang nặng cơ chế hành chính, thiếu cơ sở khoa học, thiếu minh bạch nên khó thuyết phục được sự đồng thuận của các khoa học, quản lý, đặc biệt các khách hàng sử dụng điện.

Giá điện hiện nay đang được xây dựng chủ yếu dựa trên chi phí thống kê hạch toán giá thành của EVN (chưa đủ độ tin cậy), với mục đích bù lỗ mà không tính đến nguyên nhân và các biện pháp giảm chi phí, chưa áp dụng phương pháp phổ biến và HV: Nguyễn Xuân Dương Page 8 Luan van GVHD: TS. NGUYỄN BÁCH PHÚC hiện đại theo chi phí biên dài hạn, chưa xây dựng biểu giá 2 thành phần: công suất và điện năng, điều chỉnh giá điện mới chú ý đến làm tăng giá điện mà chưa quan tâm đến giảm giá điện như mùa nước và việc tăng công suất các nhà máy thuỷ điện, giảm tổn thất, giá thành. Mục đích của đề tài: Như các nội dung đã nêu ở phần trên, biểu giá điện và ban hành các kỳ điều chỉnh giá điện của Cơ quan quản lý nhà nước và EVN còn chưa thuyết phục, mang nặng cơ chế hành chính, chưa nhận được sự đồng thuận của khách hàng sử dụng điện, nhà khoa học. Còn theo các cơ quan quản lý nhà nước và EVN thì giá điện Việt Nam còn thấp so với các nước trong khu vực, thời gian qua việc thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư vào nguồn điện rất khó khăn do giá bán điện thấp, khó thu hồi vốn; EVN thì không có vốn để tái đầu tư, nâng cấp sửa chữa hệ thống điện để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế.

Do vậy mục tiêu chính của đề tài là phân tích mô hình hoạt động điện lực của Việt Nam từ khâu sản xuất đến truyền tải và phân phối điện để tổng hợp, tính toán giá thành sản xuất điện, giá thành truyền tải, phân phối điện và giá bán điện đến khách hàng nhằm phục vụ cho việc minh bạch giá điện, đáp ứng yêu cầu các các bên: Sản xuất điện, truyền tải điện, phân phối điện và khách hàng sử dụng điện. Nhiệm vụ của đề tài và giớn hạn đề tài: Với nội dung của đề tài sẽ phân tích các phương pháp tính toán giá thành sản xuất điện năng và giá bán điện của ngành điện Việt Nam; đánh giá các ưu nhược điểm và đề xuất phương pháp tính toán giá điện. Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê và khảo sát thực tế một số đơn vị. HV: Nguyễn Xuân Dương Page 9 Luan van GVHD: TS.

NGUYỄN BÁCH PHÚC Chương 2 SƠ LƯỢC VỀ SẢN XUẤT ĐIỆN VÀ MUA BÁN ĐIỆN Ở VIỆT NAM I. Tổng quan về nguồn điện tại Việt Nam: Hệ thống điện Việt Nam được chia thành 3 miền và liên kết bởi hệ thống truyền tải điện 500 KV. Tổng công suất đặt nguồn điện trong toàn hệ thống năm 2014 là 34.000 MW, tổng công suất khả dụng vào khoảng 26. Tỷ lệ giữa công suất đặt của các nhà máy điện và phụ tải lớn nhất: Hình 1: Tỷ lệ giữa công suất đặt của các nhà máy điện và phụ tải lớn nhất.

HV: Nguyễn Xuân Dương Page 10 Luan van GVHD: TS. NGUYỄN BÁCH PHÚC 2. Đặc điểm xây dựng các nhà máy điện gắn liền với vị trí các nguồn năng lượng sơ cấp theo vị trí địa lý Hình 2: Vị trí các nhà máy phát điện HV: Nguyễn Xuân Dương Page 11 Luan van GVHD: TS. NGUYỄN BÁCH PHÚC 3.

Tỷ trọng các loại hình sản xuất điện năng của Việt Nam: Hình 3. Tỷ trọng các loại hình sản xuất điện. HV: Nguyễn Xuân Dương Page 12 Luan van GVHD: TS. NGUYỄN BÁCH PHÚC 4.

Cơ cấu nguồn điện của Việt Nam. Cơ cấu các nguồn điện. Ghi chú: - EVN: Các nhà máy thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam. - GENCO1, GENCO2, GENCO3: Các nhà máy thuộc Tổng Công ty Phát điện 1, Tổng Công ty Phát điện 2, Tổng Công ty Phát điện 3 (thuộc EVN).

- PVN: Các nhà máy thuộc Tổng Công ty Điện lực Dầu Khí. - TKV: Các nhà máy thuộc Tập đoàn Than Khoáng Sản Việt Nam – Vina comin. - Đầu tư nước ngoài: Các nhà máy thuộc các nhà đầu tư nước ngoài. - JSC: Các nhà máy của các Công ty Cổ phần.

HV: Nguyễn Xuân Dương Page 13 Luan van GVHD: TS. NGUYỄN BÁCH PHÚC II. Thị trường phát điện. Các nhà phát điện ở Việt Nam được chia ra làm hai nhóm.

Nhóm thứ nhất là EVN và các công ty con, chiếm phần lớn nhất trong tổng công suất với 64% tổng công suất toàn nước. Nhóm thứ hai bao gồm các nhà đầu tư IPP gồm các công ty nhà nước (PetroVietnam – PVN, Vinacomin - TKV), các nhà đầu tư nước ngoài và công ty phát điện khác trong nước. Tổng công suất của nhóm thứ hai là 9.531 MW (36% tổng công suất), PVN và Vinacomin chiếm 16% trong số đó, các nhà phát điện có vốn nước ngoài chiếm 8% ; 12% thuộc các nhà phát điện địa phương và nhập khẩu. Những Nhà Phát Điện Chính Đầu tư Các nhà Nước ngoài máy phát điện độc lập khác Sở Hữu & Tập đoàn Điện Tập đoàn Dầu Tập đoàn Than Các Nhà Đầu Chủ yếu là Hoạt lực Việt Nam khí Việt Nam Khoáng sản tư Đa quốc các Tập Động 100% sở hữu 100% sở hữu Việt Nam 100% tịch: AES, đoàn Xây Kinh Nhà nước Nhà nước sở hữu Nhà EDF, Tokyo dựng và Doanh nước Electric lắp máy Power (EPC): Company, Song Da, Sumitomo, Lilama, Kyuden Licogi International Corporation Công Tổng công Tổng công Tổng công suất: Tổng công Tổng công Suất Phát suất: 16.177 Điện MW, 64% MW, hơn tổng công suất MW, 8% MW, 12% tổng công suất 10% tổng đặt cả nước tổng công tổng công đặt cả nước công suất đặt suất đặt cả suất đặt cả cả nước nước nước Chú ý Độc quyền Nhà phát điện Nắm hầu hết Đầu tư vào Là nhà khác trong việc độc lập lớn các nhà máy các dự án đầu tư phát, truyền tải nhất.

Nắm chủ điện than điện theo hợp thiểu số và bán lẻ điện. yếu các nhà đồng BOT trong các HV: Nguyễn Xuân Dương Page 14 Luan van GVHD: TS. NGUYỄN BÁCH PHÚC Nắm giữ hầu máy điện khí. dự án điện hết các nhà máy điện trọng yếu ở hầu hết các dạng.

Bảng 1: Thống kê các nhà máy phát điện tại Việt Nam. Chương 3 CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍNH TOÁN GIÁ THÀNH SẢN XUẤT ĐIỆN CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY I. CÁC NHÀ MÁY THỦY ĐIỆN CHIẾN LƯỢC ĐA MỤC TIÊU Các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu là nhà máy thủy điện nằm trong danh sách các nhà máy điện lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh do Bộ Công Thương ban hành. Bao gồm: Thủy điện Hòa Bình, Ialy, Trị An, Tuyên Quang, Sê San, Sơn La [1].