Giáo trình Vật liệu và Khí cụ Điện: Phân loại, tính chất, ứng dụng kỹ thuật

Giáo trình vật liệu và khí cụ điện bao gồm đặc tính, phân loại vật liệu dẫn, cách, siêu dẫn, từ. Cấu tạo, nguyên lý, ứng dụng khí cụ điện.

• Chuyên ngành: Kỹ thuật Điện
• Đề tài: Giáo trình Vật liệu & Khí cụ Điện: Lý thuyết & Ứng dụng
• Loại tài liệu: Giáo trình

Tóm tắt

I. Tổng quan về vật liệu và khí cụ điện trong kỹ thuật

Vật liệu và khí cụ điện là nền tảng của mọi hệ thống điện hiện đại. Giáo trình này trình bày ba nhóm vật liệu chính: vật liệu dẫn điện, vật liệu cách điện và vật liệu từ. Mỗi nhóm có đặc tính riêng biệt, phục vụ mục đích kỹ thuật khác nhau. Vật liệu dẫn điện gồm kim loại, hợp kim và chất siêu dẫn. Chúng truyền tải dòng điện hiệu quả. Vật liệu cách điện ngăn dòng điện đi qua nơi không cần thiết. Chúng bảo vệ thiết bị và con người. Vật liệu từ được ứng dụng trong lõi máy biến áp, động cơ và các thiết bị cảm ứng. Khí cụ điện bao gồm cầu dao, nút nhấn, rơle, contactor và aptomat. Chúng đóng vai trò điều khiển, bảo vệ và phân phối điện năng. Việc hiểu rõ lý thuyết giúp kỹ sư lựa chọn vật liệu phù hợp.Ứng dụng thực tiễn đảm bảo hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định. Giáo trình cung cấp kiến thức từ cơ bản đến nâng cao cho sinh viên kỹ thuật điện.

1.1. Vật liệu dẫn điện và phân loại cơ bản

Vật liệu dẫn điện là chất có khả năng cho dòng điện đi qua dễ dàng. Kim loại nguyên chất như đồng và nhôm có điện dẫn suất cao nhất. Chúng được dùng làm dây dẫn và cuộn dây. Hợp kim có điện trở suất cao hơn, phù hợp làm điện trở và tiếp điểm. Chất siêu dẫn ở nhiệt độ cực thấp có điện trở bằng không.Ứng dụng siêu dẫn đang mở ra triển vọng lớn trong y tế và nghiên cứu khoa học. Việc phân loại vật liệu dẫn điện giúp kỹ sư chọn đúng vật liệu cho từng ứng dụng cụ thể trong hệ thống điện.

1.2. Vật liệu cách điện và vai trò bảo vệ

Vật liệu cách điện ngăn chặn dòng điện đi qua các phần không mong muốn. Chúng bao gồm chất rắn như sứ, mica, giấy tẩm dầu. Chất lỏng cách điện gồm dầu biến áp và sơn cách điện. Chất khí như không khí cũng đóng vai trò cách điện tự nhiên. Tính chất cách điện bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ, độ ẩm và điện áp. Hiện tượng lão hóa làm giảm khả năng cách điện theo thời gian. Kiểm tra cách điện định kỳ là việc làm cần thiết. Phương pháp thử không phá hủy giúp đánh giá tình trạng cách điện mà không gây hư hại cho thiết bị.

II. Phân tích đặc tính kỹ thuật của vật liệu điện

Mỗi loại vật liệu điện có đặc tính kỹ thuật riêng cần được phân tích kỹ lưỡng. Vật liệu dẫn điện có điện dẫn suất là thông số quan trọng nhất. Đồng nguyên chất có điện dẫn suất cao, được dùng rộng rãi trong dây dẫn điện. Hợp kim manganin và constantan có điện trở suất ổn định theo nhiệt độ. Chúng phù hợp chế tạo điện trở chuẩn và điện trở đo lường. Vật liệu cách điện có điện trở suất rất lớn, thường tính bằng đơn vị MΩ. Điện môi là đại lượng đo khả năng tích điện của vật liệu cách điện. Dầu biến áp vừa cách điện vừa tản nhiệt hiệu quả. Vật liệu từ gồm sắt kỹ thuật, ferit và hợp kim đặc biệt. Từ thẩm quyết định khả năng dẫn từ của vật liệu. Mối quan hệ giữa cảm ứng từ và cường độ từ trường biểu thị qua đường cong từ hóa. Hiểu rõ các đặc tính này giúp tối ưu hóa thiết kế hệ thống điện.

2.1. Đặc tính dẫn điện của kim loại và hợp kim

Kim loại dẫn điện nhờ cấu trúc tinh thể có electron tự do di chuyển.Đồng có điện dẫn suất khoảng 57 MS/m ở nhiệt độ 20°C. Nhôm nhẹ hơn nhưng điện dẫn suất chỉ bằng 60% đồng. Hợp kim có điện trở suất cao hơn kim loại nguyên chất. Manganin có hệ số nhiệt độ điện trở gần bằng không. Nichrom chịu nhiệt tốt, dùng làm dây đốt nóng. Sự lựa chọn vật liệu phụ thuộc vào yêu cầu kỹ thuật và điều kiện làm việc cụ thể của từng ứng dụng trong hệ thống điện.

2.2. Đặc tính cách điện và ảnh hưởng của môi trường

Đặc tính cách điện được đánh giá qua điện trở suất và điện áp đánh thủng. Nhiệt độ cao làm giảm điện trở suất của vật liệu cách điện. Độ ẩm là yếu tố nguy hiểm, gây hút ẩm và suy giảm cách điện. Điện áp vượt ngưỡng sẽ gây hiện tượng đánh thủng cách điện. Dầu biến áp phải đạt tiêu chuẩn về điện áp đánh thủng và hệ số tổn hao. Sơn cách điện bảo vệ bề mặt thiết bị khỏi hơi ẩm và bụi bẩn. Kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm hư hỏng cách điện.

III. Phân loại và nguyên lý hoạt động của khí cụ điện

Khí cụ điện là thiết bị dùng để đóng cắt, điều khiển và bảo vệ mạch điện. Phân loại theo chức năng gồm khí cụ đóng cắt và khí cụ bảo vệ. Cầu dao là khí cụ đóng cắt đơn giản nhất, vận hành bằng tay. Nút nhấn dùng để phát lệnh điều khiển từ xa. Rơle bảo vệ phát hiện sự cố và tác động cắt mạch. Contactor đóng cắt tự động nhờ mạch điều khiển điện tử. Aptomat kết hợp chức năng đóng cắt và bảo vệ quá tải. Nguyên lý hoạt động dựa trên lực điện động giữa các dây dẫn mang dòng điện. Khi dòng điện quá lớn, nhiệt lượng sinh ra gây nóng chảy tiếp điểm. Hồ quang điện hình thành khi ngắt mạch, cần được dập tắt nhanh chóng. Phương pháp dập hồ quang gồm dùng từ trường, buồng dập và khí SF6. Việc hiểu nguyên lý giúp vận hành và bảo trì khí cụ điện đúng cách.

3.1. Khí cụ đóng cắt và điều khiển cơ bản

Khí cụ đóng cắt thực hiện việc đóng ngắt mạch điện theo yêu cầu. Cầu dao cách ly dùng để cách ly thiết bị khỏi nguồn điện khi sửa chữa. Rơle trung gian mở rộng tín hiệu điều khiển cho nhiều mạch khác nhau. Contactor có cấu tạo gồm nam châm điện và hệ thống tiếp điểm. Khi cấp điện cho cuộn dây, nam châm hút lõi sắt đóng tiếp điểm. Rơle nhiệt bảo vệ động cơ khỏi quá tải nhờ lưỡng kim uốn cong. Rơle thời gian tạo độ trễ thời gian trong mạch điều khiển. Mỗi loại khí cụ có thông số kỹ thuật riêng cần được lựa chọn phù hợp.

3.2. Khí cụ bảo vệ mạch điện hạ áp

Khí cụ bảo vệ ngăn ngừa hư hỏng thiết bị và nguy hiểm cho con người. Aptomat bảo vệ ngắn mạch và quá tải trong hệ thống phân phối điện. Cầu chì là khí cụ bảo vệ đơn giản nhất, hoạt động dựa trên nguyên lý nóng chảy dây chảy. Rơle bảo vệ chạm đất phát hiện dòng rò nguy hiểm. Rơle nhiệt bảo vệ động cơ bằng cách đo dòng điện qua lưỡng kim. Thiết bị chống rò loại A hoặc AC bảo vệ người khỏi điện giật. Việc lựa chọn khí cụ bảo vệ phải dựa trên điện áp danh định, dòng điện cắt và đặc tính thời gian-dòng điện.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kiểm tra vật liệu khí cụ điện

Ứng dụng thực tiễn đòi hỏi vật liệu và khí cụ điện phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Vật liệu siêu dẫn đang mở ra nhiều triển vọng trong y tế và nghiên cứu. Máy quét MRI sử dụng nam châm siêu dẫn để tạo hình ảnh chi tiết bên trong cơ thể.Ứng dụng Josephson giúp sản xuất thiết bị y tế đo điện trường sinh học của não người. Trong công nghiệp, việc kiểm tra cách điện là hoạt động không thể thiếu. Kiểm tra phá hủy áp điện áp cao liên tục cho đến khi cách điện bị đánh thủng. Kiểm tra không phá hủy đo dòng rò, hệ số tổn hao và điện áp ngưng ion hóa. Phương pháp đo điện trở cách điện sử dụng điện áp một chiều. Thời gian tích điện RC cho biết tình trạng cách điện. Việc kiểm tra định kỳ giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị. Bảo trì đúng cách giảm chi phí sửa chữa và ngăn ngừa sự cố nguy hiểm trong vận hành hệ thống điện.

4.1. Ứng dụng vật liệu siêu dẫn trong đời sống

Vật liệu siêu dẫn có điện trở bằng không ở nhiệt độ cực thấp.Ứng dụng nổi bật nhất là máy quét MRI trong y tế. Nam châm siêu dẫn tạo từ trường mạnh giúp chụp hình ảnh chi tiết các mô trong cơ thể.Ứng dụng Josephson dùng để đo điện trường sinh học cực nhỏ do hoạt động của não. Máy tính siêu dẫn kết nối bằng giây siêu dẫn hứa hẹn tốc độ xử lý vượt trội. Máy gia tốc hạt sử dụng nam châm siêu dẫn để nghiên cứu vật chất cơ bản.Ứng dụng siêu dẫn đang mở ra kỷ nguyên mới cho khoa học và công nghệ.

4.2. Phương pháp kiểm tra và đánh giá cách điện

Kiểm tra cách điện gồm hai phương pháp chính: phá hủy và không phá hủy. Kiểm tra phá hủy áp điện áp liên tục cho đến khi cách điện bị đánh thủng. Kết quả cho biết điện áp chịu đựng tối đa của vật liệu cách điện. Kiểm tra không phá hủy đo dòng rò, hệ số tổn hao và điện áp ngưng. Đo điện trở cách điện bằng Megger với điện áp một chiều từ 500V đến 2500V. Giá trị điện trở cách điện phải đạt quy định theo bảng tiêu chuẩn. Việc kiểm tra định kỳ theo kế hoạch giúp phát hiện sớm hư hỏng. Phương pháp không phá hủy giúp theo dõi sự biến đổi của cách điện theo thời gian vận hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 Kh¸i niÖm, ph©n lo¹i vµ ®Æc tÝnh c¬ b¶n cña vËt liÖu dÉn ®iÖn . Kh¸i niÖm vËt liÖu dÉn ®iÖn. Ph©n lo¹i vËt liÖu dÉn ®iÖn . §Æc tÝnh c¬ b¶n cña vËt liÖu dÉn ®iÖn . Kim lo¹i vµ hîp kim . CÊu t¹o kim lo¹i hîp kim . TÝnh chÊt chung . Kim lo¹i vµ hîp kim cã ®iÖn dÉn suÊt cao . Hîp kim cã ®iÖn dÉn suÊt thÊp (§iÖn trë cao) . C¸c kim lo¹i kh¸c . ng dông cña hîp kim trong kü thuËt ®iÖn .1 Hîp kim dïng lµm ®iÖn trë . Hîp kim dïng lµm tiÕp ®iÓm ®iÖn .2 Các đ c tính c b n c a v t li u siêu d n . ng d ng c a v t li u siêu dân . Nh÷ng hiÓu biÕt c¬ b¶n trong kü thuËt c¸ch ®iÖn.2 Sù giµ ho¸ cña vËt liÖu c¸ch ®iÖn.3 TÝnh chÊt c¬ lý ho¸ cña ®iÖn m«i . Ph©n lo¹i vµ tÝnh chÊt c¬ b¶n cña vËt liÖu c¸ch ®iÖn. VËt liÖu c¸ch ®iÖn thÓ r¾n . VËt liÖu sø vµ mi ca . VËt liÖu dÎo vµ ®µn håi . VËt liÖu c¸ch ®iÖn ë thÓ khÝ, láng vµ nöa láng .VËt liÖu c¸ch ®iÖn ë thÓ khÝ . VËt liÖu c¸ch ®iÖn ë thÓ láng .3 S¬n vµ c¸c hîp chÊt c¸ch ®iÖn .5 Sö dông vËt liÖu c¸ch ®iÖn .1 C¸ch ®iÖn cña m¸y biÕn ¸p .2 C¸ch ®iÖn cña m¸y ®iÖn quay.3 C¸ch ®iÖn cña khÝ cô ®iÖn .6 KiÓm nghiÖm c¸ch ®iÖn .1 Ph©n nhãm vµ môc ®Ých cña viÖc kiÓm nghiÖm . KiÓm nghiÖm c¸ch ®iÖn cña m¸y biÕn ¸p .4 KiÓm nghiÖm c¸ch ®iÖn cña m¸y ph¸t .5 KiÓm nghiÖm c¸ch ®iÖn cña m¸y c¾t . Nh÷ng vËt liÖu tõ mÒm . Nhãm vËt liÖu tõ cøng . C¸c vËt liÖu ®Æc biÖt .3 ¶nh h- ëng cña t¸c ®éng c¬ häc vµ nhiÖt ®é ®Õn tÝnh dÉn tõ cña thÐp kü thuËt ®iÖn . C¬ së lý thuyÕt cña khÝcô ®iÖn .1 Ph©n lo¹i vµ c¸c yªu cÇu c¬ b¶n vÒ khÝ cô ®iÖn .1 Kh¸i qu¸t vµ ph©n lo¹i .2 C¸c yªu cÇu c¬ b¶n ®èi víi khÝ cô ®iÖn .1 Ph- ¬ng ph¸p tÝnh lùc ®iÖn ®éng dùa trªn ®Þnh luËt t¸c dông t- ¬ng hç gi÷a d©y dÉn mang dßng ®Þªn vµ tõ tr- êng (®Þnh luËt Biosavalaplax).2 Ph- ¬ng ph¸p c©n b»ng n¨ng l- îng ®Ó tÝnh lùc ®iÖn ®éng .3 TÝnh lùc ®iÖn ®éng gi÷a hai d©y dÉn song song .4 TÝnh lùc ®iÖn ®éng t¸c dông lªn mét vßng d©y dÉn mang dßng ®iÖn vµ gi÷a c¸c vßng d©y víi nhau.5 n ®Þnh lùc ®iÖn ®éng cña khÝ cô ®iÖn.3 Sù ph¸t nãng khÝ cô ®iÖn .2 Ph¸t nãng khÝ cô ®iÖn .2 BÒ mÆt tiÕp xóc, ®iÖn trë tiÕp xóc cña tiÕp ®iÓm .3 C¸c yÕu tè ¶nh h- ëng ®Õn ®iÖn trë tiÕp xóc vµ ¨n mßn kim lo¹i lµm tiÕp ®iÓm .2 Qu¸ tr×nh ph¸t sinh vµ dËp t¾t hå quang .3 Hå quang ®iÖn mét chiÒu .4 Hå quang ®iÖn xoay chiÒu . C¸c biÖn ph¸p dËp hå quang ®iÖn.2 M¹ch tõ cña nam ch©m ®iÖn mét chiÒu .3 M¹ch tõ cña nam ch©m ®iÖn xoay chiÒu . 95 Ch- ¬ng 5: KHệ C I N I U KHI N B NG TAY .1 Kh¸i niÖm chung .2 Ph©n lo¹i, cÊu t¹o .1 Kh¸i qu¸t vµ c«ng dông .2 Ph©n lo¹i vµ cÊu t¹o.3 Mét sè th«ng sè kü thuËt cña cÇu dao.1 Kh¸i qu¸t vµ c«ng dông .2 Ph©n lo¹i vµ cÊu t¹o .3 Th«ng sè kü thuËt cña nót Ên . 105 Ch- ¬ng 6: khÝ cô ®iÖn dãng c¾t vµ b¶o vÖ h¹ ¸p .1 Kh¸i qu¸t vµ c«ng dông .3 Ph©n lo¹i, cÊu t¹o.4 Th«ng sè kü thuËt, c¸ch tÝnh to¸n vµ lùa chän .1 Kh¸i qu¸t chung .2 Ph©n lo¹i, cÊu t¹o .3 C¸ch lùa chän r¬le nhiÖt .4 C¸c th«ng sè kü thuËt cña r¬le nhiÖt .5 Th«ng sè kü thuËt, ®Æc ®iÓm sö dông .1 Kh¸i niÖm chung .2 Ph©n lo¹i, cÊu t¹o.3 Th«ng sè kü thuËt .1 Kh¸i niÖm chung .2 Ph©n lo¹i, cÊu t¹o vµ nguyªn lý lµm viÖc .3 Th«ng sè kü thuËt .1 Kh¸i qu¸t vµ yªu cÇu.2 Ph©n lo¹i vµ cÊu t¹o cña ¸pt«m¸t .3 Nguyªn lý lµm viÖc cña ¸pt«m¸t (H×nh 3.4 Th«ng sè kü thuËt, tÝnh to¸n lùa chän .1 Kh¸i niÖm chung .2 Ph©n lo¹i, cÊu t¹o.4 Th«ng sè kü thuËt, lùa chän .8 R¬le trung gian .1 Kh¸i niÖm chung .2 Ph©n lo¹i, cÊu t¹o .3 C¸c th«ng sè kü thuËt .9 C«ngt¾ct¬, khëi ®éng tõ .1 Kh¸i niÖm chung .2 Ph©n lo¹i, cÊu t¹o .4 Th«ng sè kü thuËt .10 R¬le thêi gian .1 Kh¸i niÖm chung .2 R¬le thêi gian ®iÖn tõ .3 R¬ le thêi gian kiÓu ®ång hå .4 R¬le thêi gian ®iÖn tö .1 Kh¸i niÖm chung .2 CÊu t¹o, nguyªn lý lµm viÖc . 143 C©u hái vµ bµi tËp ch- ¬ng . V T LI U ĐI N Ch ng 1.1 Kh¸i niÖm, ph©n lo¹i vµ ®Æc tÝnh c¬ b¶n cña vËt liÖu dÉn ®iÖn 1. Kh¸i niÖm vËt liÖu dÉn ®iÖn VËt liÖu dÉn ®iÖn lµ mét d¹ng vËt chÊt trong ®ã cã chøa c¸c ®iÖn tÝch tù do (ngay ë ®iÒu kiÖn th- êng). Khi ®Æt chóng trong ®iÖn tr- êng c¸c ®iÖn tÝch tù do chuyÓn ®éng theo mét h- íng nhÊt ®Þnh cña ®iÖn tr- êng t¹o thµnh dßng ®iÖn lóc ®ã ta nãi r»ng vËt liÖu cã tÝnh dÉn ®iÖn. VËt liÖu cã thÓ tån t¹i ë c¸c thÓ r¾n, láng, khÝ. §ã lµ kim lo¹i hîp kim hay phi kim lo¹i vÝ dô: Than, Graphit. Ph©n lo¹i vËt liÖu dÉn ®iÖn Nhãm 1: VËt liÖu dÉn ®iÖn cã tÝnh dÉn ®iÖn tö PhÇn lín thuéc vÒ kim lo¹i, hîp kim, mét sè Ýt lµ phi kim lo¹i, th- êng tån t¹i ë thÓ r¾n tr- êng hîp ®Æc biÖt ë thÓ láng (thñy ng©n). - §Æc tr- ng cña nhãm vËt liÖu lµ: Mäi sù ho¹t ®éng cña c¸c ®iÖn tÝch kh«ng lµm thay ®æi thùc thÓ t¹o nªn vËt dÉn ®ã. - Cã hai lo¹i vËt liÖu dÉn ®iÖn tÝnh dÉn ®iÖn tö: Lo¹i 1: Cã ®iÖn trë suÊt nhá gåm c¸c vËt liÖu nh- ®ång, nh«m, vµng, b¹c. Khi sö dông th- êng lµ hîp kim. øng dông: Dïng lµm d©y dÉn, d©y ®iÖn tõ trong m¸y ®iÖn, khÝ cô ®iÖn vµ mét sè dông cô ®o l- êng. Lo¹i 2: Cã ®iÖn trë suÊt cao vÝ dô nh- : Hîp kim manganin, constantan. øng dông: Dïng lµm biÕn trë, ®iÖn trë mÉu, dïng trong c¸c lo¹i bãng ®Ìn Nhãm 2: VËt liÖu dÉn ®iÖn cã tÝnh dÉn ion. PhÇn lín chóng tån t¹i d- íi d¹ng dung dÞch nh- axit, kiÒm, muèi. §Æc tr- ng cña nhãm lµ: Khi dßng ®iÖn ch¹y qua vËt dÉn lµm thay ®æi hoÆc biÕn ®æi hãa häc trong nã. §Æc tÝnh c¬ b¶n cña vËt liÖu dÉn ®iÖn * §iÖn trë (R) Kh¸i niÖm: Lµ quan hÖ gi÷a hiÖu ®iÖn thÕ kh«ng ®æi ®Æt ë hai ®Çu d©y dÉn vµ c- êng ®é dßng ®iÖn mét chiÒu t¹o nªn trong d©y dÉn HoÆc: lµ quan hÖ gi÷a ®iÖn ¸p kh«ng ®æi trªn hai ®Çu vËt dÉn vµ c- êng ®é dßng ®iÖn ch¶y trong vËt dÉn.l/s Trong ®ã: 5 : §iÖn trë suÊt phô thuéc vµo tõng lo¹i vËt liÖi t¹o nªn vËt dÉn l, s: ChiÒu dµi vµ tiÕt diÖn d©y dÉn §¬n vÞ: ; k ; M + §iÖn dÉn: Lµ ®¹i l- îng nghÞch ®¶o cña ®iÖn trë BiÓu thøc: G = 1/R §¬n vÞ: 1/ = -1 hoÆc Siemen (S) * §iÖn trë suÊt (). Kh¸i niÖm: §iÖn trë suÊt lµ ®iÖn trë cña d©y dÉn cã chiÒu dµi lµ mét ®¬n vÞ chiÒu dµi vµ tiÕt diÖn lµ mét ®¬n vÞ diÖn tÝch. NÕu S tÝnh b»ng mm2, l tÝnh b»ng m th× = .cm + HÖ sè thay ®æi cña ®iÖn trë suÊt theo nhiÖt ®é. KÝ hiÖu:  PhÇn lín c¸c vËt dÉn khi nhiÖt ®é trong nã t¨ng th× ®iÖn trë suÊt còng t¨ng, mét sè Ýt c¸c vËt dÉn kh¸c l¹i cã tÝnh chÊt ng- îc l¹i (C¸cbon vµ dung dÞch ®iÖn ph©n) C¸ch tÝnh hÖ sè. §èi víi kho¶ng chªnh lÖch nhiÖt ®é (t2 - t1) th× hÖ sè  trung b×nh sÏ lµ:  = (t2 - t1)/t1(t2 - t1) Khi nãng ch¶y ®iÖn trë suÊt cña kim lo¹i thay ®æi th«ng th- êng t¨ng lªn trõ ¨ngtimoan, bitmut l¹i gi¶m. ë ®é kh«ng tuyÖt ®èi (00K)  cña kim lo¹i tinh khiÕt gi¶m ®ét ngét chóng thÓ hiÖn hiÖn t- îng siªu dÉn. Tr- íc ®©y hiÖn t- îng siªu dÉn kh«ng ®- îc sö dông trong thùc tÕ v×: Víi mét gi¸ trÞ nµo ®ã cña c- êng ®é tõ tr- êng nã ®· ph¸ ho¹i hiÖu øng siªu dÉn (víi kim lo¹i thuÇn nhÊt th× c- êng ®é tõ tr- êng kh«ng lín). Ng- êi ta sö dông hîp kim cã nhiÖt ®é t- ¬ng ®èi cao khi chuyÓn sang siªu dÉn vµ gi÷ ®- îc tr¹ng th¸i siªu dÉn vµ tõ tr- êng m¹nh v¸ cho dßng ®iÖn lín ®i qua. Nb3Sn: Tri niobi- ThiÕc, cã nhiÖt ®é siªu dÉn 18, 2oK V3Ga: Tri vanadi - Gali, cã nhiÖt ®é siªu dÉn 16, 8oK Nb-Ti: Niobi-Titan, cã nhiÖt ®é siªu dÉn gÇn 10oK Nb-Zn: Niobi- Ziriconi, cã nhiÖt ®é siªu dÉn gÇn 10oK B ng 1: §iÖn trë suÊt vµ hÖ sè thay ®æi ®iÖn trë suÊt theo nhiÖt ®é cña mét sè kim lo¹i. HÖ sè thay ®æi HÖ sè thay ®æi Kim §iÖn trë suÊt ë ®iÖn trë suÊt §iÖn trë suÊt ë ®iÖn trë suÊt Kim lo¹i lo¹i 20oc .mm2/m theo nhiÖt 20oc .mm2/m theo nhiÖt ®é(1/®é) ®é(1/®é) 0, 0034- 0, 0,0035- B¹c 0, 016- 0, 0165 KÏm 0, 0535- 0, 063 00429 0,00419 0, 0168-0, 0, 00392 - 0, 0,0044 - §ång Niken 0, 0614- 0, 138 0182 00445 0,00692 Vµng 0, 022 - 0, 024 0, 0035 - 0, ThÐp 0, 0918- 1, 150 0,0045 - 6 00398 0,00657 0, 0262 - 0, 0, 0040 - 0, 0,00247- Nh«m Platin 0, 0866- 0, 116 040 0049 0,00398 0, 0446 - 0, 0, 0039 - 0, 0,0042 - Manhª ThiÕc 0, 113 - 0, 143 046 0046 0,00465 M«lip®e 0, 0476 - 0, 0, 0033 - 0, 0,0038 - Ch× 0, 205 - 0, 222 n 057 00512 0,00428 Wonfra 0, 0530 - 0, Thuû 0,0009 - 0, 004 - 0, 0052 0, 952 - 0, 959 m 0612 ng©n 0,00099 + HÖ sè thay ®æi ®iÖn trë suÊt theo ¸p suÊt Khi kÐo hoÆc nÐn ®µn håi ®iÖn trë suÊt cña kim lo¹i biÕn ®æi theo:  = o (1± k) Trong ®ã: DÊu "+" øng víi khi biÕn d¹ng do kÐo, dÊu "-"do nÐn; o: đi n tr su t ban đ u c a m u : øng suÊt c¬ khÝ cña mÉu, ®¬n vÞ kg/mm2 k: HÖ sè víi Nh«m = 3, 815. * §iÖn dÉn suÊt: () Lµ ®¹i l- îng nghÞch ®¶o cña ®iÖn trë suÊt * ¶nh h- ëng cña tr- êng tõ vµ ¸nh s¸ng víi ®iÖn trë suÊt §iÖn trë suÊt cña kl còng biÕn ®æi t- ¬ng tù khi ®Æt trong mét tr- êng tõ vµ  cña mét sè vËt liÖu còng biÕn ®æi d- íi ¶nh h- ëng cña ¸nh s¸ng. * HiÖu ®iÖn thÕ tiÕp xóc vµ suÊt nhiÖt ®éng. Khi tiÕp gi¸p hai kim lo¹i kh¸c nhau víi nhau, gi÷a chóng sÏ sinh ra hiÖu ®iÖn thÕ, lµ c¬ së s¶y ra hiÖn t- îng ¨n mßn ®iÖn hãa.