CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÀI SẢN TRONG ĐỊNH GIÁ GIÁ TRỊ DN 1. DN và vai trò thẩm định giá DN 1. Khái niệm giá trị DN Doanh nghiệp Trong nền kinh tế, DN là một bộ phận chủ yếu tạo ra GDP, có tính quyết định trong việc giữ vững nhịp độ tăng trưởng kinh tế ổn định ở mức cao và tác động tích cực vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng như biến đổi các vấn đề đời sống xã hội. - Theo Luật DN số 68/2014/QH13 do Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 26/11/2014 : “DN là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh” - Theo tiêu chuẩn thẩm định giá quốc tế 2005: “ DN là một tổ chức thương mại, công nghiệp, dịch vụ hay đầu tư đang theo đuổi một hoạt động kinh tế” Về mô hình tổ chức, DN bao gồm các loại: công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, DN tư nhân, DN nhà nước Như vậy, DN là đơn vị kinh tế quy tụ các phương tiện tài chính, vật chất và con người nhằm thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng, tiêu thụ sản phẩm hoặc dịch vụ, trên cơ sở tối đa hóa lợi ích của người tiêu dùng, thông qua đó tối đa hóa lợi của chủ sở hữu, đồng thời kết hợp một cách hợp lý các mục tiêu xã hội.
Giá trị DN Giá trị ( Value) là một khái niệm kinh tế có liên quan đến giá cả, chủ yếu do người mua và người bán xác định. Giá trị là mức giá dự tính sẽ phải trả đối với hàng hóa hoặc dịch vụ tại một thời điểm nhất định - Theo quan điểm của học thuyết Mác: Giá trị DN là giá trị của toàn bộ các tài sản (hữu hình và vô hình) thuộc quyền sở hữu hiện tại của DN - Theo quan niệm của các nhà kinh tế học theo trường phái lợi ích: Nhà đầu tư sở hữu DN vì mục tiêu lợi nhuận. Các tài sản cố định, tài sản lưu động, bộ máy kinh doanh là cách thức, là phương tiện để đạt mục tiêu lợi nhuận. Tiêu chuẩn để nhà đầu tư đánh giá hiệu quả hoạt động, quyết định bỏ vốn và đánh giá giá trị DN là các khoản thu nhập mà DN có thể mang lại cho nhà đầu tư trong tương lai.
Và vì vậy: Giá trị DN là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản lợi ích hay thu nhập mà DN mang lại cho nhà đầu tư trong quá trình kinh doanh Giá trị tài sản đang trong quá trình sử dụng của DN có xu hướng cao hơn giá trị thị trường của tài sản khi DN đang kinh doanh hiệu quả, thu được lợi nhuận cao SV: Nguyễn Thị Thảo MSV: 11123614 Chuyên đề tốt nghiệp 2 GVHD: PGS. Vũ Trí Dũng hơn so với DN cùng sản xuất sản phẩm tương tự; ngược lại có xu hướng thấp hơn giá trị thị trường khi DN làm ăn kém hiệu quả. Giá trị tài sản đang trong quá trình sử dụng cũng có xu hướng cao hơn giá trị thị trường khi DN có bằng sáng chế, giấy phép, hợp đồng sản xuất những sản phẩm đặc biệt, hoặc DN có uy tín đặc biệt, họăc các dạng tài sản thuộc sở hữu trí tuệ khác mà các DN cùng loại hình kinh doanh khác không có. Giá trị DN theo sổ sách kế toán: là tổng giá trị tài sản thể hiện trong bảng cân đối kế toán của DN theo chế độ kế toán hiện hành.
Giá trị thực tế của DN: là tổng giá trị thực tế của tài sản (hữu hình và vô hình) thuộc quyền sở hữu của DN tính theo giá thị trường tại thời điểm xác định giá trị DN. Giá trị lợi thế kinh doanh của DN: là giá trị tăng thêm do các yếu tố lợi thế tạo ra như vị trí địa lý, thương hiệu, thị trường và thị phần trong nước cũng như nước ngoài,… của DN. Thẩm định giá trị DN “Thẩm định giá trị DN: là việc ước tính giá trị của DN hay lợi ích của nó theo một mục đích nhất định bằng cách sử dụng các phương pháp thẩm định giá phù hợp” Nói cách khác, thẩm định giá DN là quá trình đánh giá hay ước lượng giá trị thị trường của các quyền và lợi ích mang lại từ sở hữu DN cho chủ DN. Quá trình này do thẩm định viên chuyên nghiệp tiến hành.
Bao gồm các công việc: - Điều tra và phân tích chi tiết các hoạt động, tài sản, các khoản ghi nợ - Đánh giá các hoạt động, tài sản, các khoản ghi nợ của công ty - Xác định giá trị hiện hữu và tiềm năng của một DN. Mặc dù những nguyên tắc, phương pháp và kỹ thuật thẩm định giá trị DN tương tự so với các lĩnh vực khác trong ngành thẩm định giá, nhưng thẩm định giá trị DN vẫn đòi hỏi có sự đào tạo, có những kỹ năng và kinh nghiệm chuyên môn riêng để có thể đưa ra được kết quả định giá khách quan nhất. Vai trò của định giá DN Với sự phát triển nhanh chóng của thị trường tài chính, thị trường chứng khoán và các thị trường tài sản khác cùng với xu hướng hội nhập, toàn cầu hóa đang diễn ra sôi động ở các cấp độ khác nhau, thêm vào đó là làn sóng sát nhập, thôn tính, tiếp quản,… của các DN thì thẩm định giá trị DN ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Nó chính là bức tranh toàn cảnh, cung cấp các thông tin tổng quát về tình hình hoạt động kinh doanh hiện tại cũng như tiềm năng phát triển SV: Nguyễn Thị Thảo MSV: 11123614 Chuyên đề tốt nghiệp 3 GVHD: PGS.
Vũ Trí Dũng trong tương lai của DN, để từ đó cung cấp các căn cứ quan trọng phục vụ cho quá trình ra quyết định của các đối tượng một cách hợp lý. Trong nền kinh tế thị trường, nhu cầu đánh giá và xác định giá trị đối với DN là một thiết yếu. Ban đầu hoạt động thẩm định giá DN chủ yếu để phục vụ nhu cầu mua bán, sát nhập, hợp nhất, liên kết DN. Đây là loại giao dịch diễn ra có tính chất thường xuyên và phổ biến trong cơ chế thị trường, phản ánh nhu cầu về đầu tư trực tiếp vào sản xuất kinh doanh, nhu cầu tài trợ cho sự tăng trưởng và phát triển bằng các yếu tố bên ngoài, nhằm tăng cường khả năng tồn tại trong môi trường tự do cạnh tranh.
Đây cũng giống như hoạt động mua bán thông thường do đó mà định giá DN để đưa ra một mức giá phù hơp với giá cả thị trường, cân bằng lợi ích cho các đối tượng tham gia. Đến nay, hoạt động kinh tế ngày càng đa dạng, kết quả định giá DN được sử dụng cho nhiều mục đích khác như cổ phần hóa, niêm yết chứng khoán trên thị trường chứng khoán, vay vốn đầu tư kinh doanh, mua bán chứng khoán, thực hiện các nghĩa vụ thuế và giải quyết các tranh chấp, thanh lý DN,…Đặc biệt là trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế, xác định giá trị DN còn có ý nghĩa chiến lược, là một bước đi quan trọng để các quốc gia tiến hành chuyển đổi loại hình sở hữu, thu hút các luồng vốn đầu tư nước ngoài, điển hình là các thương vụ sát nhập DN (M&A) diễn ra phổ biến như hiện nay. Dần khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong các hoạt động kinh tế, thẩm định giá nói chung và thẩm định giá DN lại càng được nhiều người biết đến và tin tưởng sử dụng, không chỉ là các cá nhân nhà đầu tư, người cung cấp, bản thân các nhà quản trị DN mà còn cả các tổ chức tài chính, các nhà hoạch định kinh tế vĩ mô 1. Đối với nhà đầu tư, người cung cấp Trong cách nhìn của các nhà đầu tư, người cung cấp, thông tin về GTDN có ý nghĩa hết sức quan trọng, nó cho người ta một sự đánh giá tổng quát về uy tín của DN, hiệu quả kinh doanh, khả năng tài chính và vị thế tín dụng để từ đó có cơ sở đưa ra các quyết định về đầu tư, tài trợ, tiếp tục cấp tín dụng cho DN hoặc nhà cung cấp căn nhắc xem có tiếp tục cung cấp đầu vào cho hoạt động sản xuất kinh doanh của DN nữa hay không.
Hơn nữa giá trị DN cũng quyết định giá cả cổ phiếu trên thị trường. Xác định giá trị DN sẽ giúp cho các cổ động hoặc nhà đầu tư nắm bắt một cách chi tiết về tình hình hiện tại của công ty trước khi đưa ra quyết định cuối cùng để thu được lợi suất đầu tư mong muốn. Đối với quản trị DN Giá trị DN là thông tin có ý nghĩa vô cùng quan trọng để các nhà quản trị làm cơ sở phân tích, đánh giá tình hình hiện tại của DN trước khi ra các quyết định SV: Nguyễn Thị Thảo MSV: 11123614 Chuyên đề tốt nghiệp 4 GVHD: PGS. Vũ Trí Dũng liên quan đến hoạt động kinh doanh, tái đầu tư hay quản lý tài chính của DN.
Nội dung cơ bản của quản trị tài chính, xét cho cùng chính là vì mục đích gia tăng giá trị DN, gia tăng được vốn chủ sở hữu. Thẩm định giá trị DN là công cụ hữu hiệu giúp DN cải tiến liên tục, nâng cao hiệu quả kinh doanh, góp phần ổn định môi trường kinh doanh và hạn chế rủi ro kinh doanh. Kết quả định giá DN cung cấp các thông tin về sức cạnh tranh của chính nó, khả năng hoạt động của DN thông qua sự so sánh với các DN khác trong cùng ngành. Từ đó, nhà quản trị biết được đâu là điểm mạnh, điểm yếu của DN mình để có sự điều chỉnh về chiến lược quản lý kinh doanh một cách hợp lý hơn, qua đó giúp công ty thu được lợi nhuận cao hơn, nâng tầm đươc vị thế của mình.
Đối với các nhà quản lý, hoạch định kinh tế vĩ mô Trên phương diện quản lý kinh tế vĩ mô, giá trị DN là căn cứ quan trọng để các nhà hoạch định chính sách, các tổ chức đánh giá tính ổn định của nền kinh tế, của thị trường, nhận diện các hiện tượng đầu cơ, thao túng thị trường,… theo dõi sự biến động của giá trị DN sẽ rất hữu ích trong việc dự đoán sự thay đổi của thị trường. Các công ty cổ phần đã và đang thực hiện các hoạt động IPO để đưa DN cổ phần thành DN đại chúng.