Luận Văn Thạc Sĩ: Phương Pháp Giải Phương Trình và Bất Phương Trình

Khám phá các phương pháp hàm hiệu quả để giải phương trình và bất phương trình trong luận văn thạc sĩ HUS. Tìm hiểu kiến thức chuyên sâu.

• Tác giả: Dương Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phương Nam
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Xây Dựng Hệ Thống Kiểm Kê Khí Nhà Kính Trong Chăn Nuôi Gia Súc Và Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH VÀ HỆ THỐNG KIỂM KÊ KNK TRONG CHĂN NUÔI GIA SÚC
• 1.1. Biến đổi khí hậu và phát thải khí nhà kính
• 1.2. Biến đổi khí hậu
• 1.3. Phát thải KNK trong chăn nuôi gia súc
• 1.4. Hệ thống kiểm kê KNK và kiểm kê KNK trong chăn nuôi
• 1.4.1. Khái niệm chung về hệ thống kiểm kê KNK
• 1.4.2. Giới thiệu về hệ thống kiểm kê KNK quốc gia và hoạt động kiểm kê trong chăn nuôi của một số nước trên thế giới
• 1.4.3. Hiện trạng xây dựng hệ thống kiểm kê KNK ở Việt Nam
• 1.4.4. Kiểm kê khí nhà kính năm 2010 của Việt Nam
• 1.4.5. Các nguồn phát thải/hấp thụ chính
• 1.4.6. Kết quả kiểm kê khí nhà kính ngành chăn nuôi gia súc
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG HỆ THỐNG KIỂM KÊ KHÍ NHÀ KÍNH TRONG CHĂN NUÔI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Phương pháp kế thừa
• 2.2. Đối tượng của phương pháp
• 2.3. Nội dung phương pháp
• 2.4. Phương pháp điều tra xã hội học
• 2.4.1. Đối tượng của phương pháp
• 2.4.2. Nội dung phương pháp
• 2.5. Phương pháp tham vấn chuyên gia
• 2.5.1. Đối tượng của phương pháp
• 2.5.2. Nội dung phương pháp
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN CHO NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG HỆ THỐNG KIỂM KÊ KHÍ NHÀ KÍNH TRONG CHĂN NUÔI VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
• 3.1. Kết quả và phân tích về khả năng xây dựng hệ thống kiểm kê KNK cho lĩnh vực chăn nuôi gia súc của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn
• 3.2. Kết quả và phân tích nhu cầu của các đơn vị liên quan đến kiểm kê KNK trong lĩnh vực chăn nuôi gia súc
• 3.3. Năng lực thực hiện các hoạt động kiểm kê KNK của các đơn vị liên quan
• 3.4. Đề xuất hệ thống kiểm kê khí nhà kính trong chăn nuôi gia súc
• 3.5. Đề xuất sắp xếp tổ chức thực hiện kiểm kê khí nhà kính của Quốc gia
• 3.6. Đề xuất sắp xếp tổ chức thực hiện kiểm kê khí nhà kính của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
• 3.7. Biểu mẫu thu thập số liệu hoạt động và phương pháp luận tính toán phát thải cho kiểm kê KNK trong lĩnh vực chăn nuôi gia súc
• 3.8. Hoạt động đảm bảo chất lượng (QA) và kiểm tra chất lượng (QC) trong lĩnh vực chăn nuôi gia súc
• 3.9. Một số biện pháp đề xuất nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm kê KNK và giảm phát thải trong hoạt động chăn nuôi gia súc
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương pháp giải phương trình và bất phương trình trong nghiên cứu khoa học

Phương pháp giải phương trình và bất phương trình là những công cụ quan trọng trong nghiên cứu khoa học. Chúng giúp các nhà nghiên cứu mô hình hóa và phân tích các hiện tượng tự nhiên, từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả. Việc hiểu rõ các phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn tạo ra những ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

1.1. Khái niệm về phương trình và bất phương trình trong nghiên cứu

Phương trình là một biểu thức toán học thể hiện sự bình đẳng giữa hai đại lượng. Trong khi đó, bất phương trình thể hiện mối quan hệ không bình đẳng. Cả hai đều có vai trò quan trọng trong việc mô hình hóa các hiện tượng trong nghiên cứu khoa học.

1.2. Tầm quan trọng của phương pháp giải trong nghiên cứu khoa học

Phương pháp giải phương trình và bất phương trình giúp các nhà nghiên cứu tìm ra các giá trị cần thiết để mô hình hóa các hiện tượng. Điều này không chỉ giúp nâng cao độ chính xác của nghiên cứu mà còn tạo ra những ứng dụng thực tiễn trong các lĩnh vực như vật lý, hóa học và sinh học.

II. Các thách thức trong việc giải phương trình và bất phương trình trong nghiên cứu khoa học

Mặc dù phương pháp giải phương trình và bất phương trình rất hữu ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình áp dụng. Những thách thức này có thể đến từ tính phức tạp của phương trình, sự không chính xác trong dữ liệu đầu vào, hoặc sự thay đổi của các yếu tố môi trường.

2.1. Tính phức tạp của phương trình trong nghiên cứu

Nhiều phương trình trong nghiên cứu khoa học có cấu trúc phức tạp, đòi hỏi các phương pháp giải tiên tiến. Việc này có thể gây khó khăn cho các nhà nghiên cứu trong việc tìm ra giải pháp chính xác.

2.2. Sự không chính xác trong dữ liệu đầu vào

Dữ liệu đầu vào không chính xác có thể dẫn đến kết quả sai lệch trong quá trình giải phương trình và bất phương trình. Điều này đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải kiểm tra và xác thực dữ liệu một cách cẩn thận.

III. Phương pháp giải phương trình và bất phương trình hiệu quả trong nghiên cứu khoa học

Có nhiều phương pháp khác nhau để giải phương trình và bất phương trình, từ các phương pháp số đến các phương pháp phân tích. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu.

3.1. Phương pháp số trong giải phương trình

Phương pháp số là một trong những cách hiệu quả để giải các phương trình phức tạp. Các phương pháp này bao gồm phương pháp Newton-Raphson, phương pháp bisection, và nhiều phương pháp khác.

3.2. Phương pháp phân tích trong giải bất phương trình

Phương pháp phân tích giúp xác định các giá trị của biến trong bất phương trình. Các kỹ thuật như phân tích đồ thị và phân tích đại số có thể được áp dụng để tìm ra các giải pháp tối ưu.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp giải phương trình và bất phương trình trong nghiên cứu khoa học

Phương pháp giải phương trình và bất phương trình không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong các lĩnh vực như vật lý, hóa học, và sinh học. Những ứng dụng này giúp cải thiện quy trình nghiên cứu và phát triển các giải pháp mới.

4.1. Ứng dụng trong vật lý

Trong vật lý, các phương trình mô tả các hiện tượng như chuyển động, lực, và năng lượng. Việc giải các phương trình này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về các quy luật tự nhiên.

4.2. Ứng dụng trong hóa học

Trong hóa học, phương pháp giải bất phương trình có thể được sử dụng để dự đoán phản ứng hóa học và tính toán các thông số quan trọng như nồng độ và áp suất.

V. Kết luận và tương lai của phương pháp giải phương trình và bất phương trình trong nghiên cứu khoa học

Phương pháp giải phương trình và bất phương trình đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học. Tương lai của các phương pháp này sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ và các phương pháp mới trong toán học.

5.1. Xu hướng phát triển trong nghiên cứu

Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và máy học đang mở ra những hướng đi mới trong việc giải phương trình và bất phương trình. Điều này hứa hẹn sẽ nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong nghiên cứu.

5.2. Tầm quan trọng của việc đào tạo

Đào tạo các nhà nghiên cứu về phương pháp giải phương trình và bất phương trình là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu và tạo ra những ứng dụng thực tiễn có giá trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng phức tạp, phát thải khí nhà kính từ sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam chiếm trên 43% tổng lượng phát thải quốc gia, tương đương khoảng 65.000 nghìn tấn CO2 tương đương mỗi năm ở giai đoạn 2000 và đạt mức 88.400 nghìn tấn CO2 tương đương vào năm 2010 theo Báo cáo cập nhật lần thứ nhất (BUR1). Trong cơ cấu đó, hoạt động chăn nuôi gia súc là một nguồn phát thải trọng điểm với tổng lượng phát thải đạt 18.027 nghìn tấn CO2 tương đương năm 2010, chiếm 20,4% tổng phát thải của toàn ngành nông nghiệp. Phát thải chăn nuôi chủ yếu bắt nguồn từ hai quá trình sinh học chính: quá trình lên men thức ăn trong dạ cỏ động vật nhai lại sinh ra khí metan (CH4) và quá trình quản lý, xử lý chất thải hữu cơ sinh ra cả khí metan (CH4) cùng oxit nitơ (N2O).

Mặc dù lượng phát thải có quy mô lớn và tốc độ gia tăng nhanh chóng, công tác kiểm kê khí nhà kính ngành chăn nuôi tại Việt Nam trước năm 2015 vẫn chỉ dừng lại ở mức độ thử nghiệm theo khuôn khổ các dự án quốc tế ngắn hạn mà chưa có một hệ thống thể chế chính thống, đồng bộ và vận hành định kỳ hàng năm. Đề tài luận văn thạc sĩ tập trung giải quyết vấn đề then chốt: đánh giá hiện trạng năng lực, nhận diện các điểm nghẽn thể chế và kỹ thuật, từ đó thiết kế một hệ thống kiểm kê khí nhà kính chuyên biệt cho tiểu lĩnh vực chăn nuôi gia súc trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong mối liên kết chặt chẽ với Hệ thống kiểm kê khí nhà kính Quốc gia do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì.

Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi toàn quốc với mốc dữ liệu trọng tâm từ năm 2000 đến 2010, định hướng hoàn thiện khung quản lý đến năm 2020. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học xác thực nhằm hỗ trợ triển khai Quyết định số 3119/QĐ-BNN-KHCN về đề án giảm phát thải trong nông nghiệp hướng tới mục tiêu giảm 20% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2020, đồng thời chuẩn hóa chỉ số đo đếm, báo cáo và thẩm tra (MRV) phục vụ việc hoàn thiện các Thông báo quốc gia và báo cáo BUR nộp cho Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận kiểm kê khí nhà kính quốc tế dựa trên các tài liệu hướng dẫn chuẩn hóa của Ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC), bao gồm Hướng dẫn sửa đổi năm 1996, Hướng dẫn thực hành tốt GPG 2000 và Hướng dẫn kiểm kê quốc gia năm 2006. Khung lý thuyết này phân định rõ hai nguồn phát sinh khí nhà kính chính trong chăn nuôi: (1) Quá trình lên men đường ruột - tạo ra khí CH4 qua cơ chế phân giải xenluloza của hệ vi sinh vật kỵ khí trong dạ cỏ động vật nhai lại như trâu, bò, dê; và (2) Hệ thống quản lý phân động vật - phát sinh khí CH4 trong điều kiện ủ kỵ khí cùng khí N2O qua các quá trình nitrat hóa và phản nitrat hóa.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết về sắp xếp thể chế và quản trị công theo quy định tại Điều 5.1 của Nghị định thư Kyoto và các Quyết định 1/CP.16, Quyết định 2/CP.17 của UNFCCC. Mô hình hệ thống kiểm kê được xây dựng như một cấu trúc động gồm 4 trụ cột tương tác: Sắp xếp thể chế và chức năng nhiệm vụ; Phương pháp tính toán và biểu mẫu báo cáo; Hoạt động đảm bảo chất lượng (QA) và kiểm soát chất lượng (QC); Lưu trữ dữ liệu và cải tiến chu trình. Ba khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt gồm: Số liệu hoạt động (tổng đàn, phương thức nuôi); Hệ số phát thải (theo các bậc phân cấp Tier 1 và Tier 2); và Quản lý độ không chắc chắn.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp kế thừa được áp dụng nhằm tổng hợp, phân tích các bộ dữ liệu thứ cấp từ 02 Thông báo quốc gia, Báo cáo BUR1 năm 2014, Niên giám thống kê quốc gia và hệ thống chỉ tiêu thống kê theo Quyết định số 3201/QĐ-BNN-KH. Nghiên cứu cũng kế thừa bài học kinh nghiệm về mô hình điều phối của các quốc gia phát triển như Nhật Bản, Cộng hòa Liên bang Đức và các nước có điều kiện tương đồng trong khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Indonesia.

Phương pháp điều tra xã hội học được thực hiện với quy mô cỡ mẫu gồm 50 phiếu khảo sát chuyên sâu dành cho các cán bộ quản lý, chuyên viên hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu tại 04 đơn vị trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Cục Chăn nuôi, Viện Chăn nuôi, Trung tâm Tin học và Thống kê, Viện Môi trường Nông nghiệp) cùng cán bộ Tổng cục Thống kê. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm tiếp cận trực tiếp các chủ thể nắm giữ dữ liệu và trực tiếp thực thi chính sách, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao cho việc phân tích năng lực tổ chức.

Phương pháp tham vấn chuyên gia được tiến hành thông qua 03 hội thảo khoa học quy mô lớn do Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu tổ chức vào tháng 10/2014, tháng 3/2015 và tháng 6/2015, thu hút sự tham gia của khoảng 70 chuyên gia và nhà khoa học đầu ngành mỗi phiên để phản biện quy trình kỹ thuật, biểu mẫu báo cáo và phân định thẩm quyền quản lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả kiểm kê cho thấy năm 2010, tổng lượng phát thải khí nhà kính từ chăn nuôi gia súc tại Việt Nam đạt 18.027 nghìn tấn CO2 tương đương. Trong đó, phát thải do tiêu hóa thức ăn chiếm 9.467 nghìn tấn CO2 tương đương (52,5% phát thải chăn nuôi), với đàn bò là nguồn đóng góp lớn nhất đạt 5.399 nghìn tấn (chiếm 57,0% tiểu lĩnh vực), tiếp theo là đàn trâu với 3.322 nghìn tấn (chiếm 35,1%) và đàn lợn 575 nghìn tấn (chiếm 6,1%). Phát thải từ quản lý chất thải chăn nuôi đạt 8.560 nghìn tấn CO2 tương đương (47,5%), trong đó khí N2O chiếm ưu thế tuyệt đối với 6.240 nghìn tấn CO2 tương đương (tương ứng 72,9% phát thải từ quản lý phân), trong khi khí CH4 đóng góp 2.319 nghìn tấn CO2 tương đương (chiếm 27,1%).

Thứ hai, khảo sát xã hội học ghi nhận 100% cán bộ được hỏi (50/50 người) khẳng định tính cấp thiết phải xây dựng hệ thống kiểm kê khí nhà kính chuyên ngành. Về mức độ ưu tiên, có tới 70% số người (35/50 cán bộ) cho rằng ưu tiên số một là hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn pháp lý, 22% ưu tiên xây dựng biểu mẫu thu thập dữ liệu, 6% ưu tiên quy trình tính toán kỹ thuật và chỉ 2% chọn đào tạo năng lực. Đáng chú ý, 100% người được khảo sát chưa nắm rõ các chính sách, chiến lược và cơ cấu tổ chức cụ thể của hoạt động kiểm kê khí nhà kính trong chăn nuôi.

Thứ ba, về năng lực thể chế, chỉ có 8% số ý kiến đánh giá năng lực thực thi chính sách giảm nhẹ phát thải của ngành nông nghiệp ở mức tốt và rất tốt, 32% đánh giá mức khá, trong khi có tới 52% đánh giá trung bình và 8% đánh giá kém. Về chủ thể thực hiện, 66% ý kiến khẳng định các cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có năng lực và vai trò phù hợp nhất để chủ trì kiểm kê ngành, vượt trội so với chính quyền địa phương (18%), hiệp hội ngành nghề (12%) và doanh nghiệp tư nhân (4%).

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích phản ánh rõ nét thực trạng manh mún trong cơ chế kiểm kê khí nhà kính tại Việt Nam giai đoạn khảo sát. Việc đàn bò và đàn trâu chiếm tới 92,1% tổng lượng phát thải từ tiêu hóa thức ăn hoàn toàn phù hợp với đặc điểm sinh lý học của động vật nhai lại có dạ cỏ, tương đồng với các báo cáo kiểm kê của IPCC và các quốc gia châu Á. Tuy nhiên, toàn bộ tính toán hiện tại vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào hệ số phát thải mặc định Bậc 1 (Tier 1) của IPCC 1996 sửa đổi do chưa có nghiên cứu đo đạc thực tế để thiết lập hệ số đặc trưng quốc gia (Tier 2).

Khi so sánh với mô hình quốc tế, Cộng hòa Liên bang Đức giao Cơ quan Môi trường Liên bang (UBA) làm đầu mối quốc gia và Viện Johann Heinrich von Thünen chịu trách nhiệm chuyên môn kiểm kê nông nghiệp với chuỗi dữ liệu minh bạch từ trang trại. Tương tự, Nhật Bản đã kiểm soát và giảm tới 28,7% lượng CH4 từ quản lý phân trong giai đoạn 1990-2010 nhờ hoàn thiện hệ thống thể chế thống nhất giữa Bộ Môi trường và Bộ Nông nghiệp. Tại Việt Nam, khoảng trống lớn nhất nằm ở khâu thu thập số liệu: Quyết định 3201/QĐ-BNN-KH chỉ thống kê tổng đàn gia súc định kỳ 6 tháng một lần mà hoàn toàn thiếu vắng các thông số về tỷ lệ quản lý phân (hầm biogas, ủ phân khô, xả thải lỏng hay xử lý kỵ khí).

Để phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách, các bộ dữ liệu phát thải này có thể được biểu diễn trực quan hóa qua biểu đồ cột chồng phân tích cơ cấu khí phát thải (CH4 và N2O) theo từng nhóm vật nuôi, kết hợp biểu đồ tròn thể hiện mức độ sẵn sàng thể chế và bảng ma trận đối chiếu sai số giữa phương pháp Tier 1 và Tier 2.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, ban hành khung thể chế và quy chế điều phối liên ngành: Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định thành lập Hệ thống kiểm kê khí nhà kính Quốc gia. Thiết lập quy chế chia sẻ dữ liệu bắt buộc định kỳ 2 năm một lần giữa Cục Chăn nuôi, Viện Môi trường Nông nghiệp và Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, hoàn thành trước năm 2017.

Thứ hai, chuẩn hóa hệ thống biểu mẫu thu thập số liệu hoạt động: Cục Chăn nuôi phối hợp cùng Tổng cục Thống kê ban hành 02 bộ biểu mẫu thống kê chi tiết hóa cho tiểu lĩnh vực tiêu hóa thức ăn và quản lý chất thải. Đưa các chỉ tiêu về khẩu phần thức ăn, tỷ lệ sử dụng hầm biogas và hình thức xử lý chất thải vào hệ thống báo cáo của 100% các trang trại quy mô vừa và lớn trên toàn quốc trước năm 2018.

Thứ ba, nghiên cứu xây dựng hệ số phát thải đặc trưng quốc gia (Tier 2): Viện Môi trường Nông nghiệp phối hợp với Viện Chăn nuôi thực hiện các đề tài nghiên cứu thực nghiệm nhằm xác định hệ số phát thải CH4 và N2O cho đàn bò thịt (khoảng 5,9 triệu con), bò sữa (128,4 nghìn con) và trâu (2,0 triệu con) theo điều kiện khí hậu và dinh dưỡng của Việt Nam. Mục tiêu giảm độ không chắc chắn trong tính toán từ mức 30-50% hiện tại xuống dưới 15% vào năm 2020.

Thứ tư, thiết lập quy trình kiểm soát chất lượng (QC) và đảm bảo chất lượng (QA) 3 cấp: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành lập Tổ công tác chuyên trách kiểm kê khí nhà kính ngành, tổ chức tập huấn kỹ thuật cho trên 200 lượt cán bộ quản lý và thống kê tại 63 chi cục chăn nuôi và thú y tỉnh, thành phố nhằm chuẩn hóa cơ sở dữ liệu kiểm kê phục vụ Đề án 1775/QĐ-TTg đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Cục Chăn nuôi): Sử dụng khung thể chế đề xuất, phân định trách nhiệm 4 trụ cột và hệ thống biểu mẫu để xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn hóa quy trình báo cáo kiểm kê định kỳ 2 năm một lần phục vụ nghĩa vụ quốc gia với UNFCCC.

Thứ hai, các viện nghiên cứu chuyên ngành và trường đại học: Khai thác kho dữ liệu cơ sở năm 2010 với 18.027 nghìn tấn CO2 tương đương cùng phương pháp luận IPCC để giảng dạy, phát triển các mô hình tính toán phát thải Bậc 2 (Tier 2) và nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật giảm phát thải khí metan trong dinh dưỡng vật nuôi.

Thứ ba, doanh nghiệp và hợp tác xã chăn nuôi quy mô trang trại: Ứng dụng bảng chỉ tiêu kỹ thuật và phương pháp định lượng phát thải chất thải chuồng trại để thiết kế các công trình biogas, xử lý chất thải đạt chuẩn môi trường, sẵn sàng tham gia thị trường tín chỉ carbon theo Đề án 1775/QĐ-TTg.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ, đơn vị tư vấn môi trường và chuyên gia quốc tế: Sử dụng kết quả khảo sát thực trạng năng lực từ 50 cán bộ và bài học so sánh quốc tế (Nhật Bản, Đức, Thái Lan) để xây dựng các đề án hỗ trợ kỹ thuật, tài trợ NAMA ngành nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chăn nuôi gia súc lại là nguồn phát thải khí nhà kính lớn trong nông nghiệp? Chăn nuôi gia súc phát thải lượng lớn khí nhà kính do quá trình lên men dạ cỏ của động vật nhai lại sinh ra khí metan (năm 2010 đạt 9.467 nghìn tấn CO2 tương đương) và quá trình phân hủy kỵ khí chất thải phát sinh khí CH4 cùng N2O (đạt 8.560 nghìn tấn CO2 tương đương). Tổng phát thải chăn nuôi chiếm 20,4% phát thải ngành nông nghiệp.

Hệ thống kiểm kê khí nhà kính chăn nuôi tại Việt Nam áp dụng phương pháp luận nào? Việt Nam chủ yếu áp dụng phương pháp Bậc 1 (Tier 1) theo Hướng dẫn kiểm kê năm 1996 sửa đổi và GPG 2000 của IPCC. Phương pháp này nhân số lượng đầu gia súc theo số liệu thống kê định kỳ với hệ số phát thải mặc định quốc tế do chưa có hệ số phát thải đặc trưng quốc gia.

Rào cản lớn nhất trong việc xây dựng hệ thống kiểm kê khí nhà kính chăn nuôi là gì? Khảo sát 50 cán bộ quản lý cho thấy 70% xác định điểm nghẽn lớn nhất là thiếu hành lang pháp lý và văn bản hướng dẫn cụ thể. Ngoài ra, 100% cán bộ chưa nắm bắt được cơ chế tổ chức kiểm kê ngành, trong khi số liệu thống kê hiện hành chưa thu thập thông tin về công nghệ quản lý phân.

Làm thế nào để nâng cao độ chính xác từ phương pháp Bậc 1 lên Bậc 2 trong kiểm kê? Cần tiến hành các nghiên cứu thực nghiệm đo đạc khẩu phần ăn, năng lượng tổng số và tỷ lệ tiêu hóa của 5,9 triệu con bò thịt và 2,0 triệu con trâu tại các vùng sinh thái. Việc này giúp xác định hệ số phát thải riêng của Việt Nam, giảm độ không chắc chắn từ trên 30% xuống dưới 15%.

Kiểm kê khí nhà kính ngành chăn nuôi đóng góp gì cho các cam kết quốc tế của Việt Nam? Kiểm kê định kỳ cung cấp dữ liệu minh bạch, nhất quán để xây dựng Báo cáo cập nhật hai năm một lần (BUR) và Thông báo quốc gia nộp cho UNFCCC theo Quyết định 2/CP.17. Đồng thời, đây là căn cứ đo lường mức giảm phát thải trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC).

Kết luận

• Luận văn lượng hóa toàn diện bức tranh phát thải khí nhà kính ngành chăn nuôi năm 2010 với tổng lượng 18.027 nghìn tấn CO2 tương đương, chiếm 20,4% tổng phát thải nông nghiệp.
• Phát hiện khoảng trống lớn về thể chế khi 100% cán bộ khảo sát chưa nắm rõ chính sách kiểm kê ngành và 70% ưu tiên hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật.
• Đề xuất hoàn chỉnh mô hình sắp xếp thể chế phân định rõ trách nhiệm giữa Bộ Tài nguyên và Môi trường (cơ quan đầu mối) và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cơ quan chuyên ngành).
• Chuẩn hóa hệ thống 02 bộ biểu mẫu thu thập số liệu hoạt động và thiết lập lộ trình nghiên cứu hệ số phát thải Bậc 2 giai đoạn 2018-2020.
• Xây dựng quy trình đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng (QA/QC) 3 cấp nhằm tăng cường tính minh bạch, hỗ trợ thực hiện mục tiêu giảm 20% phát thải nông nghiệp theo Quyết định 3119/QĐ-BNN-KHCN.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan chức năng cần khẩn trương thể chế hóa các đề xuất của luận văn vào Nghị định về kiểm kê khí nhà kính, thúc đẩy hợp tác công - tư để chuyển đổi số liệu hoạt động chăn nuôi thành các giải pháp giảm phát thải hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Cho đến năm 2015, việc xây dựng Hệ thống Quốc gia về kiểm kê khí nhà kính (KNK) tại Việt Nam vẫn chƣa đƣợc nghiên cứu hoàn chỉnh và công bố để áp dụng cho các hoạt động liên quan đến kiểm kê KNK của các Bộ, Nghành và lĩnh vực liên quan. Trong đó, hoạt động chăn nuôi gia súc trong lĩnh vực Nông nghiệp cũng cần có một cơ chế thực hiện để tiến hành kiểm kê phát thải KNK hàng năm. Thực tế, nội dung kỹ thuật tính toán kiểm kê KNK của Việt Nam đã thực hiện theo các hƣớng dẫn về kiểm kê KNK của Ban liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC). Tuy nhiên, kiểm kê KNK cho các lĩnh vực liên quan mới chỉ đƣợc thực hiện một vài năm thí điểm (năm 1994, 2000 và 2010) thông qua các dự án quốc tế với sự hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật.

Kết quả lƣợng phát thải KNK đã đƣợc chính thức công bố qua hai thông báo quốc gia của Việt Nam cho Công ƣớc khu của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC) và báo cáo cập nhật hai năm một lần của Việt Nam cho UNFCCC. Đây là các tài liệu chính thống về kết quả phát thải KNK của Việt Nam. Do đó, việc hoàn thiện một cơ chế phù hợp để ngành chăn nuôi gia súc có thể kiểm kê KNK hàng năm là một trong những nhiệm vụ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NNPTNT) và Bộ Tài nguyên Môi trƣờng (TNMT) trong giai đoạn hiện nay. Với mục tiêu nghiên cứu đánh giá hiện trạng năng lực, nhu cầu hỗ trợ cho hoạt động tính toán phát thải KNK của ngành chăn nuôi gia súc tại Việt Nam và đề xuất một sắp xếp thể chế hợp lý cho Bộ NNPTNT, luận văn thạc sĩ “Nghiên cứu xây dựng hệ thống kiểm kê khí nhà kính trong chăn nuôi gia súc và đề xuất giải pháp quản lý” sẽ góp phần đề xuất một hoạt động quản lý cho các đơn vị quản lý nhà nƣớc.

Luận văn đƣợc thực hiện trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ mang tên: “Nghiên cứu xây dựng hệ thống kiểm kê KNK tại Việt Nam” (QĐ 1579/BTNMT, 2013). Là một trong 17 hợp phần của Hệ thống Quốc gia, phạm vi của luận văn hƣớng đến các hoạt động quản lý và sắp xếp thể chế cho hoạt động chăn nuôi gia súc trong phạm vi rộng lớn của một hệ thống vĩ mô cấp quốc gia. Tuy nhiên, 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiên cứu sau cũng cố gắng góp phần để đáp ứng kịp thời yêu cầu của đơn vị quản lý nhà nƣớc đang đƣợc đặt ra. Luận văn thạc sĩ sẽ góp phần đƣa căn cứ khoa học gắn liền với điều kiện kinh tế xã hội của Việt Nam trong công tác quản lý nhà nƣớc, nhằm sử dụng và quản lý hợp lý hoạt động chăn nuôi gia súc, đi liền với bảo vệ môi trƣờng và vẫn đạt đƣợc mục tiêu phát triển kinh tế của đất nƣớc.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH VÀ HỆ THỐNG KIỂM KÊ KNK TRONG CHĂN NUÔI GIA SÚC 1. Biến đổi khí hậu và phát thải khí nhà kính 1. Biến đổi khí hậu a. Khái niệm về BĐKH Biến đổi khí hậu (BĐKH) trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tƣơng lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo trong một giai đoạn nhất định tính bằng thập kỷ hay hàng triệu năm (Trần Thục và cs.

Sự biến đổi có thể là thay đổi thời tiết bình quân hay thay đổi sự phân bố các sự kiện thời tiết quanh một mức trung bình. Sự biến đổi khí hậu có thể giới hạn trong một vùng nhất định hay có thể xuất hiện trên toàn cầu. Trong những năm gần đây, đặc biệt là trong bối cảnh chính sách môi trƣờng BĐKH thƣờng đề cập tới sự thay đổi khí hậu hiện nay và đƣợc gọi chung bằng hiện tƣợng nóng lên toàn cầu. Hiện nay có rất nhiều định nghĩa về BĐKH.

Theo báo cáo lần thứ 5 của Ban Liên chính phủ về BĐKH (IPCC), BĐKH đƣợc định nghĩa nhƣ sau: “BĐKH là sự biến đổi về trạng thái của hệ thống khí hậu, đƣợc nhận biết qua sự biến đổi về trung bình và/hoặc sự biến động của các thuộc tính của nó; duy trì trong một khoảng thời gian dài, điển hình là vài thập kỷ hoặc dài hơn”. “BĐKH trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tƣơng lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo”. Theo Công ƣớc khung của Liên hợp quốc về BĐKH (UNFCCC): “BĐKH là “những ảnh hƣởng có hại của khí hậu” là những biến đổi trong môi trƣờng vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hƣởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và hoạt động quản lý hoặc đến hoạt động của các hệ thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con ngƣời”. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tác động của BĐKH BĐKH có thể gây ảnh hƣởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến tất cả các loài sinh vật trên trái đất và ảnh hƣởng đến mọi hoạt động của con ngƣời. BĐKH làm cho khí hậu thay đổi thất thƣờng, khi nhiệt độ tăng cao làm ảnh hƣởng đến mức chịu đựng của một số loài, môi trƣờng sinh thái xấu đi (Hoffmann, 2008). Trái đất nóng lên cũng làm tăng sốc nhiệt (stress nhiệt) ở gia súc (Hoffmann, 2008). Sốc nhiệt trong chăn nuôi ngày một gia tăng do ảnh hƣởng của BĐKH và gây thiệt hại cho ngành chăn nuôi ở nhiều nƣớc nhƣ làm giảm năng suất sinh trƣởng - sinh sản ở vật nuôi và làm tăng chi phí chăn nuôi do phải đầu tƣ thêm thiết bị chuồng trại (hệ thống thông gió và làm mát…) để giảm nhẹ tác động của sốc nhiệt.

Tác động của BĐKH đối với nền kinh tế xã hội Việt Nam là rất nghiêm trọng và là một thách thức cho mục tiêu xóa đói giảm nghèo, các mục tiêu thiên niên kỷ và sự phát triển bền vững của đất nƣớc trong đó sản xuất nông nghiệp đƣợc coi là một trong những lĩnh vực đƣợc đánh giá dễ bị tổn thƣơng nhất do biến đổi khí hậu và nƣớc biển dâng (Trần Thục và cộng sự, 2015). Ở nƣớc ta, trong những năm vừa qua dịch bệnh trên gia súc (tai xanh, lở mồm long móng…) không ngừng bùng phát với diễn biến và cƣờng độ ngày càng phức tạp, hậu quả là hàng trăm nghìn gia súc bị chết hoặc bị tiêu hủy gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngƣời chăn nuôi. Tình hình này cho thấy BĐKH đang ảnh hƣởng đến mọi mặt của sản xuất nông nghiệp và gây hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi (Bộ TNMT, 2014b). Biện pháp ứng phó với BĐKH Ứng phó với BĐKH là các hoạt động của con ngƣời nhằm thích ứng và giảm nhẹ các tác nhân gây ra BĐKH tức là giảm phát thải khí nhà kính (KNK).

Giảm phát thải KNK tức là làm giảm khả năng phát sinh các khí gây hiệu ứng nhà kính vào môi trƣờng. Các nguồn phát thải KNK chủ yếu hiện nay đến từ các ngành công nghiệp, nông nghiệp, các hoạt động sinh hoạt của con ngƣời (sử dụng nhiên liệu hóa thạch, giao thông. KNK cũng phát sinh từ một số nguồn thiên nhiên (hoạt động của núi lửa phát sinh CH4, các sinh vật sống thải ra CO2 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trong quá trình hô hấp…) Tuy nhiên, lƣợng đóng góp của các nguồn này vào lƣợng phát thải KNK toàn cầu ít hơn rất nhiều so với hoạt động của con ngƣời. Phát thải KNK trong chăn nuôi gia súc Theo phân loại của Ban liên chính phủ về BĐKH (IPCC) phát thải KNK trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp đƣợc thải ra từ nhiều nguồn khác nhau.

KNK phát thải từ ngành nông nghiệp chủ yếu là các khí CO2, CH4 và N2O (IPCC, 2006). Ở Nhật Bản, lƣợng KNK phát thải của ngành nông nghiệp năm 2010 là 25 nghìn tấn CO2 tƣơng đƣơng chiếm 2% tổng lƣợng phát thải. Lƣu ý là hoạt động này không bao gồm phát thải từ lĩnh vực Sử dụng đất, quản lý sử dụng đất và rừng (LULUCF) (Japan Report, 2012). Trong chăn nuôi gia súc KNK phát thải từ quá trình lên men đƣờng ruột và quá trình quản lý phân bao gồm khí CH4 và N2O.

Theo báo cáo kiểm kê Nhật Bản 2010, lƣợng CH4 phát thải từ quá trình lên men đƣờng ruột năm 2010 là 6,67 nghìn tấn CO2 tƣơng đƣơng chiếm 0,5% tổng lƣợng phát thải (Không bao gồm LULUCF), giảm 13,1% so với năm 1990. Lƣợng CH4 và N2O phát thải từ quá trình quản lý phân trong năm 2010 là 2,205 nghìn tấn CO2 tƣơng đƣơng và 5,475 nghìn tấn CO2 tƣơng đƣơng chiếm 0,2% và 0,4% tổng lƣợng phát thải (không bao gồm LULUCF), giảm 28,7% và 1% so với năm 1990. Do Việt Nam là một nƣớc nông nghiệp, phát thải KNK trong khu vực nông nghiệp chiếm một tỷ lệ khá lớn (Bộ TNMT, 2011b). Lƣợng phát thải KNK từ hoạt động nông nghiệp mỗi năm tƣơng đƣơng 65 nghìn tấn CO2, chiếm trên 43% tổng lƣợng KNK phát thải của cả nƣớc.

Nguồn phát thải chủ yếu là từ canh tác lúa, đốt phụ phẩm nông nghiệp và chất thải chăn nuôi. Dự báo lƣợng khí thải đến năm 2030 sẽ tăng lên gần 30%. Theo Báo cáo cập nhật lần thứ nhất hai năm một lần của Việt Nam cho UNFCCC (BUR1), tổng phát thải KNK năm 2010 trong lĩnh vực nông nghiệp là 88,4 triệu tấn CO2 tƣơng đƣơng, trong đó 50% phát thải từ canh tác lúa nƣớc, 27% từ đất nông nghiệp, 11% từ quá trình tiêu hóa thức ăn, 10% từ quản lý phân bón, 2% từ đốt phụ phẩm nông nghiệp. Kết quả chi tiết phát thải trong lĩnh vực nông nghiệp đƣợc thể hiện trong hình 1.

5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phát thải KNK năm 2010 trong lĩnh vực nông nghiệp (Bộ TNMT, 2014a) Phát thải KNK trong chăn nuôi gia súc bao gồm khí CH4 và khí N2O phát thải từ quá trình lên men tiêu hóa và quá trình quản lý phân của gia súc. Theo tính toán trong Thông báo quốc gia lần thứ hai (2010) lƣợng phát thải KNK của chăn nuôi năm 2000 là 11,2 nghìn tấn CO2 tƣơng đƣơng chiếm tỷ trọng 17% lƣợng phát thải trong lĩnh vực nông nghiệp năm 2000. Cũng theo thông báo này, kết quả phát thải theo loại KNK năm 2000 bao gồm (i) CO2 là 0,068 triệu tấn, chiếm 44,9%, (ii) CH4 là 0,066 triệu tấn CO2 tƣơng đƣơng chiếm 44% và (iii) N2O là 0,017 triệu tấn CO2 tƣơng đƣơng chiếm 11,1% (Bảng 1.