Luận Văn Thạc Sĩ Về Phương Pháp Đào Tạo Nghề Lái Tàu Tại Trường Cao Đẳng Nghề Đường Sắt

Luận văn thạc sĩ phân tích phương pháp đào tạo nghề lái tàu tại trường cao đẳng nghề đường sắt, gắn kết nhà trường với doanh nghiệp.

• Người hướng dẫn: Ts. Bùi Văn Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Phương Pháp Đào Tạo Nghề Lái Tàu Tại Trường Cao Đẳng Nghề Đường Sắt Theo Định Hướng Gắn Nhà Trường Với Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LÝ LỊCH KHOA HỌC
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
• PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• Nghiên cứu lý luận
• Phương pháp tổng kết kinh nghiệm từ thực tiễn
• Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• Phương pháp chuyên gia
• CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO NGHỀ THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM SỬ DỤNG TRONG ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Phương pháp đào tạo nghề
• 1.2.2. Phương pháp
• 1.2.3. Đào tạo nghề
• 1.2.4. Phương pháp đào tạo nghề
• 1.2.5. Phương pháp ĐTN theo định hướng gắn NT với DN
• 1.3. MÔ HÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NT VỚI DN CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 1.3.1. Mô hình đào tạo kép của CHLBĐ
• 1.3.2. Mô hình đào tạo linh hoạt của Nauy
• 1.3.3. Mô hình đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương của Nhật
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO NGHỀ THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NT VỚI DN
• 1.4.1. Đào tạo nghề theo định hướng gắn NT với DN
• 1.4.2. Mối quan hệ trong ĐTN theo định hướng gắn NT với DN
• 1.4.3. Các thành phần tham ĐTN theo định hướng gắn NT với DN
• 1.4.4. Đặc điểm về hiệu quả của ĐTN theo định hướng gắn NT với DN
• 1.4.5. Qui trình thực hiện phương pháp ĐTN theo định hướng gắn NT với DN
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO NGHỀ LÁI TÀU THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐƯỜNG SẮT
• 2.1. GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ LỊCH SỬ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐƯỜNG SẮT
• 2.1.1. Thông tin chung
• 2.1.2. Khái quát lịch về sử và phát triển nhà trường
• 2.1.3. Chức năng nhiệm vụ
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức và nhân sự của nhà trường
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ PHỤC VỤ CHO CÁC DOANH NGHIỆP TRONG NGÀNH ĐƯỜNG SẮT
• 2.2.1. Đặc điểm mô hình hoạt động của tổng công ty Đường Sắt Việt Nam
• 2.2.2. Trường cao đẳng nghề Đường Sắt đào tạo, phát triển nguồn lực cho ngành Đường Sắt
• 2.3. KHẢO SÁT THỰC TRẠNG PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO NGHỀ LÁI TÀU TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐƯỜNG SẮT THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NT VỚI DN
• 2.3.1. Nội dung và đối tượng
• 2.3.2. Phương pháp và công cụ
• 2.3.3. Kết quả đánh giá thực trạng
• 2.3.3.1. Thực trạng về hoạt động thiết kế xây dựng chương trình, nội dung đào tạo nghề trong NT hiện nay
• 2.3.3.2. Thực trạng về hoạt động dạy học trong NT hiện nay
• 2.3.3.3. Thực trạng về đánh giá chất lượng đào tạo trong NT hiện nay
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO NGHỀ LÁI TÀU THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP VÀ VẬN DỤNG ĐÀO TẠO MÔ ĐUN KỸ THUẬT LÁI ĐẦU MÁY TRONG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRUNG CẤP NGHỀ LÁI TÀU
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NGÀNH ĐƯỜNG SẮT Ở TỔNG CÔNG TY ĐƯỜNG SẮT VIỆT NAM
• 3.1.1. Chủ trương phát triển
• 3.1.2. Yêu cầu về đào tạo và phát triển nguồn lực lao động theo chủ trương phát triển của tổng công ty Đường Sắt Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn 2030
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM ĐÀO TẠO TRUNG CẤP NGHỀ LÁI TÀU ĐƯỜNG SẮT
• 3.2.1. Đặc điểm chương trình đào tạo trung cấp nghề lái tàu
• 3.2.2. Đặc điểm nội dung mô đun kỹ thuật lái đầu máy
• 3.2.3. Tính cấp thiết trong hoạt động ĐTN Lái tàu
• 3.2.4. Tính đổi mới
• 3.2.5. Tính ứng dụng thực tiễn
• 3.2.6. Tính kế thừa và sáng tạo
• 3.3. THỰC HIỆN ĐÀO TẠO MÔ ĐUN KỸ THUẬT LÁI ĐẦU MÁY THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NT VỚI DN
• 3.3.1. Qui trình tổ chức thực hiện hoạt động đào tạo mô đun kỹ thuật lái đầu máy
• 3.3.2. Ví dụ minh họa
• 3.4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.4.1. Mục tiêu đào tạo của mô đun cần đánh giá
• 3.4.2. Công cụ đánh giá
• 3.4.3. Phạm vi, cơ sở và sản phẩm thực nghiệm
• 3.4.3.1. Phạm vi thực nghiệm
• 3.4.3.2. Cơ sở thực nghiệm
• 3.4.4. Đối tượng và phương pháp thực nghiệm
• 3.4.4.1. Đối tượng thực nghiệm
• 3.4.4.2. Phương pháp thực nghiệm
• 3.4.5. Xử lý và phân tích kết quả thực nghiệm
• 3.4.5.1. Kết quả học tập của học sinh các lớp TN và ĐC
• 3.4.5.2. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm
• 3.4.5.3. Lập bảng và tính trung bình cộng về điểm số
• 3.4.5.4. Phương sai, độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên
• 3.4.5.5. Kiểm nghiệm sự khác nhau giữa x ĐC và xTN sử dụng giá trị thống kê t
• 3.4.5.6. Kiểm nghiệm sự khác nhau ĐC 2 và TNC 2 sử dụng giá trị F
• 3.4.5.7. Đồ thị tần suất
• 3.4.5.8. Đồ thị tần suất hội tụ tiến
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương pháp đào tạo nghề lái tàu gắn kết nhà trường với doanh nghiệp

Phương pháp đào tạo nghề lái tàu hiện nay đang trở thành một trong những vấn đề quan trọng trong giáo dục nghề nghiệp. Sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Đào tạo nghề lái tàu cần phải được thiết kế sao cho phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp, từ đó tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành đường sắt.

1.1. Định nghĩa và vai trò của phương pháp đào tạo nghề lái tàu

Phương pháp đào tạo nghề lái tàu là quá trình truyền đạt kiến thức và kỹ năng cần thiết cho người học để họ có thể thực hiện công việc lái tàu một cách an toàn và hiệu quả. Vai trò của phương pháp này không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà còn giúp người học phát triển kỹ năng thực hành, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.

1.2. Lợi ích của việc gắn kết nhà trường với doanh nghiệp trong đào tạo nghề

Việc gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp mang lại nhiều lợi ích, bao gồm việc cải thiện chất lượng đào tạo, tăng cường khả năng tuyển dụng cho sinh viên, và tạo ra một môi trường học tập thực tiễn hơn. Doanh nghiệp có thể tham gia vào quá trình thiết kế chương trình đào tạo, đảm bảo rằng nội dung giảng dạy phù hợp với nhu cầu thực tế.

II. Những thách thức trong việc đào tạo nghề lái tàu gắn kết với doanh nghiệp

Mặc dù việc gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Các vấn đề như sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, sự không đồng bộ trong chương trình đào tạo và nhu cầu của doanh nghiệp, hay sự thiếu hụt về nguồn lực giảng dạy có thể ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo

Nhiều trường cao đẳng nghề hiện nay vẫn chưa có đủ cơ sở vật chất và thiết bị hiện đại để phục vụ cho việc đào tạo nghề lái tàu. Điều này dẫn đến việc sinh viên không được thực hành đầy đủ, ảnh hưởng đến khả năng làm việc sau khi tốt nghiệp.

2.2. Sự không đồng bộ giữa chương trình đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp

Chương trình đào tạo nghề lái tàu đôi khi không theo kịp với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và yêu cầu từ doanh nghiệp. Điều này khiến cho sinh viên ra trường không đáp ứng được yêu cầu thực tế của công việc.

III. Phương pháp đào tạo nghề lái tàu hiệu quả gắn kết với doanh nghiệp

Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề lái tàu, cần áp dụng các phương pháp đào tạo hiện đại và hiệu quả. Các phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành cần thiết cho công việc.

3.1. Đào tạo thực hành tại doanh nghiệp

Đào tạo thực hành tại doanh nghiệp là một trong những phương pháp hiệu quả nhất. Sinh viên sẽ có cơ hội làm việc trực tiếp trong môi trường thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và hiểu biết về công việc.

3.2. Sử dụng công nghệ trong đào tạo nghề lái tàu

Việc áp dụng công nghệ vào đào tạo nghề lái tàu, như mô phỏng lái tàu, giúp sinh viên có thể thực hành trong môi trường an toàn và hiệu quả. Công nghệ cũng giúp nâng cao tính tương tác và hấp dẫn trong quá trình học tập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong đào tạo nghề lái tàu

Nghiên cứu về phương pháp đào tạo nghề lái tàu gắn kết với doanh nghiệp đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp hiện đại có thể nâng cao chất lượng đào tạo. Các kết quả thực tiễn từ các trường cao đẳng nghề cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong kỹ năng của sinh viên sau khi áp dụng các phương pháp này.

4.1. Kết quả từ các chương trình đào tạo thực tế

Nhiều trường đã thực hiện các chương trình đào tạo thực tế tại doanh nghiệp và nhận thấy sự cải thiện đáng kể trong kỹ năng của sinh viên. Họ có thể làm việc hiệu quả hơn và nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc.

4.2. Phản hồi từ doanh nghiệp về chất lượng sinh viên

Doanh nghiệp đã có những phản hồi tích cực về chất lượng sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình đào tạo gắn kết. Họ đánh giá cao khả năng làm việc và sự tự tin của sinh viên khi tham gia vào công việc thực tế.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho đào tạo nghề lái tàu

Đào tạo nghề lái tàu gắn kết với doanh nghiệp là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Để nâng cao chất lượng đào tạo, cần tiếp tục cải tiến phương pháp giảng dạy, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và áp dụng công nghệ mới vào quá trình đào tạo.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần có những định hướng rõ ràng về việc phát triển chương trình đào tạo nghề lái tàu, đảm bảo rằng nó luôn phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và sự phát triển của công nghệ.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp

Hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ giúp cải thiện chất lượng đào tạo, từ đó tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành đường sắt. Cần có các chương trình hợp tác cụ thể để đảm bảo sự gắn kết này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường lao động Việt Nam trong giai đoạn phát triển công nghiệp hóa và hiện đại hóa đang đối mặt với nghịch lý lớn về chất lượng nguồn nhân lực. Theo số liệu thống kê từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, trong quý 2 năm 2016, cả nước có hơn 1,1 triệu người trong độ tuổi lao động rơi vào tình trạng thất nghiệp, tăng 16.400 người so với quý 1 cùng năm. Đáng chú ý, trong số đó có tới 418.200 người đã qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật, bao gồm 191.300 người có trình độ đại học trở lên, 94.800 người tốt nghiệp cao đẳng và khoảng 59.000 người tốt nghiệp trung cấp. Bên cạnh đó, báo cáo của Ngân hàng Thế giới chỉ ra rằng chỉ số chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam chỉ đạt 3,79 trên thang điểm 10, xếp vị trí 11 trên 12 quốc gia châu Á tham gia khảo sát. Thực trạng này phản ánh khoảng cách lớn giữa hoạt động đào tạo tại nhà trường và yêu cầu thực tế từ phía doanh nghiệp sử dụng lao động.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết sự thiếu hụt kỹ năng thực hành nghề nghiệp của học sinh ngành lái tàu, khắc phục tình trạng doanh nghiệp phải đào tạo lại sau khi tuyển dụng. Mục tiêu cụ thể của đề tài là xây dựng và hoàn thiện quy trình tổ chức phương pháp đào tạo mô-đun kỹ thuật lái đầu máy thuộc chương trình đào tạo trung cấp nghề lái tàu tại Trường Cao đẳng nghề Đường sắt theo định hướng gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Trường Cao đẳng nghề Đường sắt - Phân hiệu phía Nam kết hợp cùng Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn trong giai đoạn 2016-2017. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc nâng tỷ lệ thời lượng thực hành nghề lên mức 50% đến 70%, đồng thời giúp cắt giảm ước tính khoảng 30% đến 40% chi phí đào tạo lại cho doanh nghiệp đường sắt sau tuyển dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận hệ thống lý luận giáo dục nghề nghiệp hiện đại dựa trên ba mô hình đào tạo gắn kết nhà trường và doanh nghiệp tiêu biểu trên thế giới:

Mô hình đào tạo kép của Cộng hòa Liên bang Đức: Đây là mô hình chuẩn mực được xây dựng dựa trên Luật Đào tạo nghề ban hành từ năm 1969. Theo thống kê của ngành giáo dục Đức năm 2007, có tới 93,3% doanh nghiệp sở hữu cơ sở đào tạo nghề riêng hoặc liên kết trực tiếp để đào tạo nhân lực. Học viên vừa học lý thuyết tại trường vừa rèn luyện kỹ năng thực hành trực tiếp tại dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp.

Mô hình đào tạo linh hoạt của Na Uy: Áp dụng cơ chế đào tạo 2+2 với 2 năm học tập tại trường và 2 năm thực tập có hưởng lương tại doanh nghiệp. Chính phủ Na Uy hỗ trợ kinh phí đào tạo thực tập cho doanh nghiệp ở mức 12.000 Euro cho 2 năm, đồng thời doanh nghiệp chi trả 40% mức lương cơ bản trong năm đầu và 60% trong năm thứ hai.

Mô hình đào tạo nguồn nhân lực địa phương của Nhật Bản: Phân định rõ trách nhiệm khi nhà trường tập trung giáo dục đạo đức nghề nghiệp, tác phong công nghiệp và kỹ năng cơ bản, còn doanh nghiệp đảm nhiệm bồi dưỡng chuyên sâu theo công nghệ thực tế.

Bên cạnh các mô hình quốc tế, nghiên cứu vận dụng các khái niệm cốt lõi theo Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2015. Các khái niệm chính bao gồm: phương pháp đào tạo nghề, chuẩn đầu ra theo năng lực thực hiện, và cấu trúc quan hệ hợp tác ba bên bình đẳng giữa Nhà trường - Doanh nghiệp - Người học dưới sự điều tiết của cơ quan quản lý nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học cao:

Khảo sát thực trạng bằng bảng hỏi: Cỡ mẫu khảo sát gồm 120 đối tượng, bao gồm 40 cán bộ quản lý và giảng viên Trường Cao đẳng nghề Đường sắt, 30 cán bộ quản lý và kỹ sư tại Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn, cùng 50 học sinh đang theo học nghề lái tàu. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng có chủ đích nhằm thu thập đầy đủ đánh giá đa chiều từ các chủ thể tham gia đào tạo.

Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến chuyên sâu của các chuyên gia đầu ngành có trên 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vận tải đầu máy và quản lý giáo dục nghề nghiệp.

Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm trên mô-đun kỹ thuật lái đầu máy với 60 học sinh khóa 2016A, chia đều thành 2 nhóm: lớp thực nghiệm gồm 30 học sinh và lớp đối chứng gồm 30 học sinh. Lớp thực nghiệm được giảng dạy theo quy trình gắn kết với doanh nghiệp, trong khi lớp đối chứng học theo phương pháp truyền thống.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Sử dụng các đại lượng thống kê mô tả như điểm trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên để so sánh kết quả. Kiểm định t-Student và kiểm định Fisher F-test được lựa chọn để đánh giá sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về kết quả học tập giữa hai nhóm với mức ý nghĩa p < 0,05, giúp loại bỏ các yếu tố ngẫu nhiên trong đánh giá sư phạm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện 1: Khảo sát thực trạng cho thấy sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp còn lỏng lẻo. Theo số liệu khảo sát, chỉ khoảng 40% doanh nghiệp trong ngành có nhu cầu và chủ động tham gia liên kết đào tạo với nhà trường. Hoạt động thiết kế chương trình truyền thống chủ yếu dựa vào thiết bị hiện có của trường chiếm trên 75%, dẫn đến sự lạc hậu về công nghệ so với thực tế vận hành đầu máy xe lửa.

Phát hiện 2: Cơ cấu thời lượng đào tạo truyền thống còn nặng về lý thuyết, thời gian thực hành chỉ chiếm khoảng 30% đến 40% tổng thời lượng môn học. Khi áp dụng phương pháp đào tạo mới gắn kết với doanh nghiệp, tỷ lệ giờ dạy thực hành kỹ thuật lái đầu máy được nâng lên mức 50% đến 70%, học sinh được trực tiếp thao tác trên các đầu máy diesel hiện đại đang khai thác tại xí nghiệp.

Phát hiện 3: Kết quả thực nghiệm sư phạm trên mô-đun kỹ thuật lái đầu máy ghi nhận sự vượt trội rõ rệt của lớp thực nghiệm. Điểm trung bình môn học của lớp thực nghiệm đạt 8,15 điểm, cao hơn đáng kể so với mức 6,85 điểm của lớp đối chứng. Tỷ lệ học sinh đạt loại khá và giỏi ở lớp thực nghiệm đạt 86,7%, trong khi ở lớp đối chứng chỉ đạt 53,3%, chênh lệch tới 33,4%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên sự cải thiện vượt bậc của nhóm thực nghiệm là việc người học được tiếp cận sớm với môi trường sản xuất thực tế tại Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn. Giảng viên nhà trường phối hợp cùng đội ngũ lái tàu giàu kinh nghiệm của doanh nghiệp trực tiếp hướng dẫn xử lý các tình huống kỹ thuật phức tạp ngay trên cabin đầu máy.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua bảng phân phối tần suất và đồ thị đường cong tần suất hội tụ tiến. Đồ thị cho thấy đường cong tích lũy điểm số của lớp thực nghiệm luôn lệch hẳn về phía bên phải so với lớp đối chứng. Kết quả kiểm định t-Student với giá trị tính toán t = 4,52 lớn hơn giá trị t tới hạn (t = 2,00 ở mức ý nghĩa 0,05), cùng với phương sai điểm số của lớp thực nghiệm nhỏ hơn lớp đối chứng, chứng minh học sinh lớp thực nghiệm không chỉ đạt kết quả cao hơn mà mức độ tiếp thu kỹ năng còn đồng đều hơn.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Bùi Văn Hồng về đào tạo nguồn nhân lực gắn kết với doanh nghiệp, khẳng định việc chuyển đổi từ đào tạo cung ứng theo năng lực có sẵn sang đào tạo theo đơn đặt hàng và địa chỉ sử dụng của doanh nghiệp là hướng đi tất yếu của giáo dục nghề nghiệp hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Giải pháp 1: Chuẩn hóa quy trình tổ chức đào tạo mô-đun kỹ thuật lái đầu máy gắn với sản xuất thực tế.

• Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo và Khoa Đường sắt đô thị thuộc Trường Cao đẳng nghề Đường sắt.
• Động từ hành động: Xây dựng, ban hành và áp dụng thống nhất quy trình 4 giai đoạn từ phân tích công việc, lập kế hoạch thực hành tại xí nghiệp đến đánh giá kết quả.
• Target metric: 100% học sinh ngành lái tàu được học thực hành theo quy trình gắn kết chuẩn hóa.
• Timeline: Triển khai hoàn tất trong quý 1 và quý 2 năm học.

Giải pháp 2: Ký kết thỏa thuận nguyên tắc hợp tác đào tạo và chia sẻ cơ sở vật chất.

• Chủ thể thực hiện: Trường Cao đẳng nghề Đường sắt phối hợp với Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.
• Động từ hành động: Đàm phán và thiết lập hợp đồng hợp tác đào tạo dài hạn về việc sử dụng thiết bị đầu máy, bãi thực tập cho người học.
• Target metric: Đảm bảo tối thiểu 60% thời lượng mô-đun chuyên môn được rèn luyện trực tiếp trên phương tiện của doanh nghiệp.
• Timeline: Định kỳ ký kết và rà soát 2 năm một lần trước mỗi khóa tuyển sinh mới.

Giải pháp 3: Bồi dưỡng nâng cao năng lực thực tiễn cho giảng viên và chuẩn hóa đội ngũ hướng dẫn viên tại doanh nghiệp.

• Chủ thể thực hiện: Ban Quản trị nhà trường phối hợp cùng Ban Giám đốc xí nghiệp.
• Động từ hành động: Cử giảng viên dạy thực hành đi thực tế sản xuất hàng năm và tập huấn phương pháp sư phạm cho kỹ sư xí nghiệp.
• Target metric: 100% giảng viên chuyên ngành tham gia thực tế tại doanh nghiệp ít nhất 4 tuần mỗi năm.
• Timeline: Tổ chức hàng năm vào kỳ nghỉ hè giữa các năm học.

Giải pháp 4: Hoàn thiện cơ chế chính sách tài chính và trách nhiệm xã hội trong đào tạo nghề.

• Chủ thể thực hiện: Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và Bộ Giao thông vận tải, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
• Động từ hành động: Kiến nghị ban hành quy chế trích quỹ đào tạo của doanh nghiệp để hỗ trợ phụ cấp cho học sinh thực tập và giảm trừ chi phí đào tạo vào thuế.
• Target metric: Tiết kiệm 30% đến 40% chi phí tuyển dụng và đào tạo lại nhân sự mới cho ngành đường sắt giai đoạn 2017-2020.
• Timeline: Hoàn thiện khung chính sách trong giai đoạn 2018-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ quản lý và Ban Giám hiệu các trường cao đẳng, trung cấp nghề kỹ thuật. Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn giúp đổi mới phương thức quản lý đào tạo, chuyển đổi chương trình giảng dạy từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực thực hiện theo nhu cầu của thị trường lao động. Use case: Tái cấu trúc khung chương trình đào tạo các ngành kỹ thuật công nghiệp nặng.

Nhóm 2: Lãnh đạo doanh nghiệp và cán bộ quản lý nhân sự ngành đường sắt, giao thông vận tải. Công trình giúp doanh nghiệp hiểu rõ lợi ích kinh tế khi tham gia sâu vào quy trình đào tạo, từ đó chủ động đặt hàng nguồn nhân lực chất lượng cao và giảm thiểu rủi ro vận hành do thiếu kỹ năng. Use case: Xây dựng thỏa thuận hợp tác đào tạo và kế hoạch tiếp nhận thực tập sinh lái đầu máy.

Nhóm 3: Giảng viên và giáo viên dạy nghề kỹ thuật lái tàu. Cung cấp giáo án chi tiết, quy trình tổ chức bài giảng thực hành tích hợp và bộ công cụ đánh giá kỹ năng tay nghề đạt chuẩn doanh nghiệp. Use case: Vận dụng giảng dạy mô-đun kỹ thuật lái đầu máy và các mô-đun chuyên môn cơ khí động lực.

Nhóm 4: Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Giáo dục học, Quản lý giáo dục. Cung cấp cơ sở lý luận vững chắc, phương pháp luận nghiên cứu và hệ thống xử lý số liệu thực nghiệm sư phạm chuẩn mực. Use case: Tham khảo thiết kế nghiên cứu thực nghiệm và phát triển đề tài về mô hình hợp tác giáo dục - doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Điểm đổi mới căn bản của phương pháp đào tạo mô-đun kỹ thuật lái đầu máy trong luận văn là gì? Điểm đột phá là sự chuyển đổi từ đào tạo khép kín trong nhà trường sang mô hình liên kết đào tạo ba bên: Nhà trường - Doanh nghiệp - Người học. Thời lượng thực hành trên thiết bị thật tại Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn được nâng lên mức 50% đến 70%, giúp điểm trung bình thực hành của học sinh tăng từ 6,85 lên 8,15 điểm.

Mô hình đào tạo quốc tế nào đã được luận văn kế thừa và vận dụng? Luận văn đã kế thừa tinh hoa từ mô hình đào tạo kép của Cộng hòa Liên bang Đức nơi có 93,3% doanh nghiệp sở hữu trường nghề, kết hợp với mô hình 2+2 linh hoạt của Na Uy hỗ trợ 12.000 Euro cho doanh nghiệp tiếp nhận thực tập, và quan điểm phân định vai trò đào tạo cơ bản - chuyên sâu của Nhật Bản.

Doanh nghiệp được hưởng những lợi ích cụ thể nào khi tham gia đào tạo cùng nhà trường? Doanh nghiệp giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt thợ bậc cao, tuyển dụng được nhân sự có thể làm việc ngay trên hệ thống đầu máy thực tế mà không mất thời gian đào tạo lại, giúp tiết kiệm ước tính khoảng 30% đến 40% chi phí bồi dưỡng kỹ năng ban đầu.

Độ tin cậy của kết quả thực nghiệm sư phạm được chứng minh bằng các chỉ số nào? Kết quả được kiểm định thống kê qua 60 học sinh chia thành lớp thực nghiệm và đối chứng. Kiểm định t-Student cho giá trị t = 4,52 vượt trội so với t tới hạn là 2,00 ở mức ý nghĩa 0,05, cùng tỷ lệ học sinh khá giỏi đạt 86,7% so với 53,3% ở nhóm đối chứng, khẳng định tính hiệu quả vững chắc.

Nhà trường và doanh nghiệp phối hợp đánh giá kết quả học tập của người học như thế nào? Nhà trường chịu trách nhiệm đánh giá kiến thức cơ sở và kỹ thuật an toàn ban đầu. Khi học sinh bước vào giai đoạn thực hành sản xuất, các kỹ sư và lái tàu chính của xí nghiệp trực tiếp chấm điểm kỹ năng thao tác trên đầu máy, cùng tham gia hội đồng thi tốt nghiệp thực hành nghề.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp đào tạo nghề theo định hướng gắn kết Nhà trường với Doanh nghiệp dựa trên các mô hình tiên tiến của Đức, Na Uy và Nhật Bản.
• Khảo sát thực trạng chỉ ra hạn chế lớn khi chỉ có khoảng 40% doanh nghiệp tham gia liên kết đào tạo, thúc đẩy tính cấp thiết phải đổi mới phương pháp giảng dạy.
• Đề xuất và chuẩn hóa thành công quy trình đào tạo mô-đun kỹ thuật lái đầu máy, nâng tỷ lệ thực hành nghề nghiệp lên 50% đến 70% trên phương tiện thực tế.
• Thực nghiệm sư phạm trên 60 học sinh chứng minh tính ưu việt vượt trội với điểm trung bình đạt 8,15 điểm và tỷ lệ khá giỏi đạt 86,7%, được công bố trên Tạp chí Thiết bị Giáo dục số 151 tháng 8 năm 2017.
• Đưa ra hệ thống 4 giải pháp đồng bộ về chương trình, cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ và chính sách tài chính cho ngành đường sắt giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn 2030.

Đóng góp chính của luận văn là đã giải quyết bài toán gắn kết đào tạo giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp vận tải đường sắt bằng một quy trình giảng dạy mô-đun cụ thể, có tính khả thi cao. Các cơ sở đào tạo nghề kỹ thuật và doanh nghiệp vận tải đường sắt cần khẩn trương phối hợp nhân rộng quy trình đào tạo này vào các mô-đun chuyên ngành khác như gác ghi, thông tin tín hiệu, góp phần xây dựng nguồn nhân lực đường sắt chất lượng cao và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO NGHỀ THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP 1.TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.Trên thế giới Ở Châu Âu, quá trình công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng vào nửa cuối thế kỷ thứ 17 làm xuất hiện các hình thức ĐTN nhằm đáp ứng được nhu cầu một nguồn lực lớn lao động cho xã hội. Trong số các hình thức đào tạo điển hình phải kể đến thành công của nước Đức, Na Uy. Hình thức này đã được lan truyền đến Pháp, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Tây Ban Nha và các nước châu lục khác. Đào tạo nghề theo định hướng gắn NT với DN đã được nhiều nước trên thế giới nghiên cứu và ứng dụng, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, hiệu quả của hoạt động gắn kết đào tạo đã mang lại lợi ích kinh tế to lớn cho cả hai phía NT và DN.

Na Uy [13] được xem là quốc gia sở hữu nhiều mô hình dạy nghề tiên tiến trên thế giới. Hệ thống giáo dục - dạy nghề của Na Uy đang sử dụng mô hình 2+2, tức là 2 năm học ở trường và 2 năm học thực tế tại nhà máy hoặc DN. Tuy nhiên theo hướng linh hoạt hơn, việc thực tập không nhất thiết phải là 2 năm cuối cùng mà do DN và NT lập kế hoạch đan xen trong quá trình 4 năm học. Ngoài mô hình 2+2, Nauy còn thành công ở mô hình 1+3, tức 1 năm tại trường và 3 năm học tại DN; mô hình 0+4, tức 4 năm học tại DN CHLB Đức [29] là một trong những quốc gia đã tạo được sự phát triển kinh tế-xã hội cao nhờ làm tốt chiến lược phát triển nguồn nhân lực, trong đó hệ thống đào tạo nghề kép được coi là mô hình đào tạo có hiệu quả.

Hệ thống đào tạo nghề là sự kết hợp giữa việc học trong môi trường thực tế của DN, DN tập trung vào việc cung cấp kiến thức và kỹ năng thực tế phù hợp với công nghệ sản xuất của DN. Năm 1969 CHLB Đức đã cho ra bộ luật dạy nghề làm cơ sở pháp lý cho hệ thống đào tạo kép thành hệ thống tiêu chuẩn chất lượng nghề chủ chốt.Tại Đức thì các 7 trường không những liên kết với DN trong hoạt động đào tạo mà các trường còn trực thuộc trong DN. Theo thống kê năm 2007 có khoảng 93,3 % các công ty sở hữu trường dạy nghề riêng và phát triển chiến lược nhân sự trong tương lai thông qua các mô hình dạy nghề Tại Thái Lan [6], chính phủ và các cơ quan hữu trách rất coi trọng hệ thống thông tin thị trường lao động ĐTN. đã có những kiến giải khá toàn diện về lợi ích mang lại cho các bên tham gia thông qua con đường hợp tác đào tạo giữa NT với DN.

Đặc biệt, từ năm 2005 đến năm 2009, trung tâm Phát triển Đào tạo nghề châu Âu (Cedefop) đã triển khai nghiên cứu về lợi ích liên kết đào tạo với DN theo nhiều hướng khác nhau tại 21 quốc gia châu Âu như: Cộng hoà Séc, Đan Mạch, Đức, Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Latvi, Hungary, Hà lan, Austria, Ba lan, Bồ đào nha, Romania, Slovenia, Slovakia, Phần lan, Thụy điển và Vương quốc Anh cũng như Nauy và Iceland. Để từ đó khẳng định: 2 nhóm lợi ích chính mà chương trình liên kết ĐTN mang lại là: Lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội. Cả 2 nhóm lợi ích đều được phân tích cụ thể qua 3 cấp độ: Cấp độ vi mô (lợi ích của cá nhân); Cấp độ trung gian (lợi ích của DN); Cấp độ vĩ mô (lợi ích của xã hội) [18]. Ngoài ra, các thành viên của trung tâm Cedefop cũng rất quan tâm đến yếu tố tiền lương và cơ hội việc làm.

Theo họ, đây là những yếu tố tạo nên thành công của quan hệ hợp tác để gắn kết đào tạo. Các tác giả: Chana Kasipar, Se-Yung LIM, Alexander Schnarr, Wu Quanquan, Xu Ying, Frank Bünning (2009) [20]; Chun Gyun Jung (2001) [21]; Rita Nikolai and Christian Ebner (2011) [22], khi nghiên cứu về giải pháp thúc đẩy mối 8 quan hệ hợp tác giữa NT và DN trong liên kết đào tạo cũng đã đề cập tới nhiều giải pháp liên kết mang lại hiệu quả tích cực như: đào tạo tại xí nghiệp, nơi sản xuất với vai trò chủ đạo thuộc về cơ sở sử dụng nhân lực. Theo tác giả Frank Bünning và Schnarr (2009) [20] cần chú ý đến hoạt động xúc tiến chiến dịch cộng tác (strategic partnership) giữa các thành viên như: Các cá nhân; Gia đình; Cộng đồng; Các tổ chức tình nguyện; Cơ sở đào tạo tư nhân; Cơ sở đào tạo quốc gia; Công nhân và tổ chức; Người quản lý và tổ chức; Chính phủ. Vấn đề là phải tạo được sự thoải mái, tự nguyện trong liên kết.

Nghiên cứu về những quy định, trách nhiệm đối với các bên trong quan hệ hợp tác, các tác giả: Chana Kasipar, Se-Yung LIM, Alexander Schnarr, Xu Ying, Frank Bünning (2009) [20]; Tazeen Fasih (2008) [24] nhấn mạnh tới trách nhiệm, vai trò của DN, các quy định về nghĩa vụ, khoản kinh phí đóng góp cho quỹ đào tạo, hỗ trợ phát triển nhân lực, các chính sách cho vay vốn với lãi suất ưu đãi, chính sách khuyến khích DN tự đào tạo lao động thông qua việc cho phép DN tính chi phí đào tạo nhân lực vào chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm; chính sách đào tạo miễn phí thông qua một số dự án dạy nghề cho một số đối tượng lao động thuộc nhóm yếu thế trong xã hội Từ những phân tích trên cho thấy, mối quan hệ giữa NT và DN tại các nước trên thế giới, đặc biệt là các nước phát triển là mối quan hệ bình đẳng, hai bên cùng có lợi, không phải là chỉ hỗ trợ từ một phía. Tổ chức lao động quốc tế (ILO) đã đưa ra nhiều khuyến cáo cho các quốc gia, nhất là các nước đang phát triển trong việc ĐTN gắn với thị trường lao động nhằm giải quyết việc làm, gắn với việc phân công điều tiết lao động trong các vùng miền hoặc giữa các quốc gia. Các chương trình này hiện đang được coi như một phương thức đào tạo có hiệu quả. Việc gắn kết này thể hiện chủ yếu ở nội dung chương trình đào tạo, hình thức, phương pháp đào tạo, qui trình đào tạo và cách thức giải quyết việc làm sau đào tạo cho người học 1.Trong nước Văn kiện đại hội Đảng lần XII, Đảng ta đưa ra đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, xác định đây là một kế sách, 9 quốc sách hàng đầu, tiêu điểm của sự phát triển, mang tính đột phá, khai mở con đường phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong thế kỷ XXI, khẳng định triết lý nhân sinh mới của nền giáo dục nước nhà “dạy người, dạy chữ, dạy nghề”.

Với yêu cầu CNH-HĐH đất nước, đặc biệt do sự chuyển biến từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường. Trong cơ chế thị trường, nhất là trong nền kinh tế tri thức tương lai, giá trị của sức lao động tuỳ thuộc vào trình độ, tay nghề, khả năng về mọi mặt của người lao động. Để nâng cao được chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực ĐTN, đòi hỏi NT phải chủ động chuẩn bị tiềm lực về cơ sở vật chất, trang thiết bị nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn lực chất lượng cao phù hợp với yêu cầu của DN. Xuất phát từ những lý do trên mà hoạt động gắn kết đào tạo giữa NT và DN đã được nghiên cứu, rút kinh nghiệm từ các nước tiên tiến trên thế giới và được vận dụng vào các chính sách của Việt Nam.

Điều này được cụ thể hoá trong Luật giáo dục năm 2005, Quy chế trường nghề nhà nước năm 1993, Điều lệ trường cao đẳng nghề năm 2007. Luật giáo dục nghề nghiệp có hiệu lực 1 tháng 7 năm 2015, Điều lệ trường cao đẳng nghề năm 2015. Cụ thể Luật giáo dục nghề nghiệp, Chương I, điều 4 qui định mục tiêu của giáo dục nghề nghiệp là đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, có năng lực hành nghề tương ứng với trình độ đào tạo; có đạo đức, sức khỏe; có trách nhiệm nghề nghiệp; có khả năng sáng tạo, thích ứng với môi trường làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế; bảo đảm nâng cao năng suất, chất lượng lao động; tạo điều kiện cho người học sau khi hoàn thành khóa học có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn. Chương IV, luật giáo dục nghề nghiệp cũng đã qui định rõ ở Điều 30 và 31 về quyền và nghĩa vụ của DN trong hoạt động đào tạo nghề[12] Nhìn chung, mô hình cho hình thức quan hệ gắn kết giữa NT với DN ở Việt Nam hiện nay thực hiện theo hai dạng như: Dạy nghề phối hợp giữa cơ sở đào tạo và DN (thực hiện tại cơ sở đào tạo và DN): Đây là mô hình đào tạo theo địa chỉ, có kỹ năng chuyên sâu, lao động được phân phối, phân công theo nguyên tắc tuân thủ chấp hành; Dạy nghề tại xí nghiệp, dạy nghề tại nơi làm việc (thực hiện tại DN): Là 10 mô hình đào tạo theo hợp đồng, cam kết, có kỹ năng phù hợp và lao động tự chịu trách nhiệm.

Đáng chú ý là mô hình tổ chức hợp tác đào tạo giữa NT với DN trong Khu công nghiệp của các Trường cao đẳng nghề Việt Nam - Singapore (tại khu công nghiệp Việt Nam - Singapore) [8]. Theo đó, NT chịu trách nhiệm về hạ tầng cơ sở, tuyển dụng đội ngũ, cung cấp kinh phí hoạt động thường xuyên, chính phủ Singapore cung cấp chương trình đào tạo, máy móc thiết bị, tổ chức đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ GV, cử chuyên gia cùng quản lý điều hành hoạt động, khu công nghiệp Việt Nam-Singapore hỗ trợ các chi phí phục vụ công tác quản lý, trang bị văn phòng, bố trí việc làm cho người học khi tốt nghiệp. Với Trường CĐN Dung Quất: Trường không tuyển sinh tràn lan mà tuyển theo đơn đặt hàng của các DN, tập trung đào tạo các ngành mà các DN đang cần, trường nhận được sự hỗ trợ đắc lực từ phía DN như cung cấp trang thiết bị, chịu trách nhiệm hướng dẫn thực tập cho HS-SV trong học kỳ DN của chương trình đào tạo. Khu công nghiệp với các tập đoàn kinh tế lớn có nhu cầu nhân lực cao là môi trường thuận lợi cho các CSĐT.

Đào tạo nhân lực tại chỗ, đào tạo theo địa chỉ, đào tạo gắn với việc làm trở thành chất xúc tác quan trọng kết dính giữa CSĐT với DN.