Luận văn thạc sĩ giải pháp đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật cơ khí trình độ cao đẳng tại trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật kiên giang theo định hướng gắn nhà trường với doanh nghiệp

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật cơ khí tại Kiên Giang, gắn kết nhà trường với doanh nghiệp.

• Tác giả: Lê Quang Tâm
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Văn Hồng
• Trường học: Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Kiên Giang
• Chuyên ngành: Cơ khí
• Đề tài: Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực ngành cơ khí tại Trường Cao đẳng Kinh tế kỹ thuật Kiên Giang theo định hướng gắn nhà trường với doanh nghiệp
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP
• 1.1. Nghiên cứu ngoài nước
• 1.2. Nghiên cứu trong nước
• 1.3. MỘT SỐ KHÁI NIỆM SỬ DỤNG TRONG ĐỀ TÀI
• 1.3.1. Nguồn nhân lực
• 1.3.2. Nguồn nhân lực trong lĩnh vực cơ khí
• 1.3.3. Đào tạo theo định hướng gắn nhà trường với doanh nghiệp
• 1.4. ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT
• 1.4.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo
• 1.4.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo nguồn nhân lực
• 1.5. ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP
• 1.5.1. Mô hình đào tạo gắn nhà trường với doanh nghiệp
• 1.5.2. Các yếu tố cơ bản của quan hệ hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp trong đào tạo
• 1.5.3. Quá trình đào tạo theo định hướng gắn nhà trường với doanh nghiệp
• 1.5.4. Các loại hình đào tạo liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH KỸ THUẬT CƠ KHÍ TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT KIÊN GIANG
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG CĐ KINH TẾ - KỸ THUẬT KIÊN GIANG
• 2.1.1. Giới thiệu tổng quát về nhà trường
• 2.1.2. Lĩnh vực và ngành, nghề đào tạo
• 2.1.3. Tầm nhìn và sứ mệnh
• 2.1.4. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.2. GIỚI THIỆU VỀ NHỮNG ĐƠN VỊ TRỰC TIẾP TRIỂN KHAI HỢP TÁC ĐÀO TẠO
• 2.2.1. Khoa Cơ khí sửa chữa nhà trường
• 2.2.2. Công ty xi măng INSEE tại Việt Nam
• 2.3. THỰC TRẠNG NGUỒN NHÂN LỰC CƠ KHÍ TỈNH KIÊN GIANG
• 2.4. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH KỸ THUẬT CƠ KHÍ TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT KIÊN GIANG
• 2.4.1. Nội dung và đối tượng
• 2.4.2. Phương pháp và công cụ khảo sát
• 2.4.3. Kết quả đánh giá thực trạng
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH CƠ KHÍ TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KT – KT KIÊN GIANG THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH KIÊN GIANG
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên tỉnh Kiên Giang
• 3.1.2. Tình hình phát triển kinh tế xã hội tỉnh Kiên Giang
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO NGÀNH KỸ THUẬT CƠ KHÍ
• 3.2.1. Đặc điểm chương trình đào tạo
• 3.2.2. Đặc điểm hoạt động hợp tác đào tạo với doanh nghiệp
• 3.2.3. Yếu tố ảnh hưởng đến hợp tác đào tạo
• 3.2.4. Định hướng phát triển đào tạo gắn với doanh nghiệp
• 3.2.5. Mục tiêu của sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp
• 3.3. GIẢI PHÁP ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC
• 3.3.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp
• 3.3.2. Các giải pháp đào tạo theo định hướng gắn nhà trường với doanh nghiệp
• 3.4. KIỂM NGHIỆM GIẢI PHÁP
• 3.4.1. Phương pháp
• 3.4.2. Kết quả đánh giá
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH SÁCH PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp đào tạo nguồn nhân lực ngành cơ khí tại Kiên Giang

Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực ngành cơ khí tại Kiên Giang đang trở thành một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Để thực hiện điều này, cần có những phương pháp đào tạo hiệu quả, phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp và nhu cầu của người học.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đào tạo nguồn nhân lực ngành cơ khí

Đào tạo nguồn nhân lực ngành cơ khí là quá trình cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho người lao động trong lĩnh vực cơ khí. Vai trò của nó không chỉ giúp nâng cao tay nghề cho người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp tại Kiên Giang.

1.2. Tình hình hiện tại của ngành cơ khí tại Kiên Giang

Ngành cơ khí tại Kiên Giang đang phát triển mạnh mẽ với nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức về chất lượng nguồn nhân lực, yêu cầu kỹ năng cao từ doanh nghiệp chưa được đáp ứng đầy đủ.

II. Những thách thức trong đào tạo nguồn nhân lực ngành cơ khí tại Kiên Giang

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc đào tạo nguồn nhân lực, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần giải quyết. Các vấn đề như sự thiếu hụt kỹ năng, sự không đồng bộ giữa chương trình đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp là những yếu tố cản trở sự phát triển của ngành cơ khí.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng và kiến thức chuyên môn

Nhiều sinh viên tốt nghiệp từ các trường cao đẳng chưa đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng thất nghiệp hoặc phải đào tạo lại. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện chương trình đào tạo để phù hợp hơn với thực tế.

2.2. Sự không đồng bộ giữa nhà trường và doanh nghiệp

Mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến việc chương trình đào tạo không phản ánh đúng nhu cầu của thị trường. Cần có sự hợp tác chặt chẽ hơn để đảm bảo rằng sinh viên được trang bị đầy đủ kỹ năng cần thiết.

III. Phương pháp đào tạo gắn kết với doanh nghiệp trong ngành cơ khí

Để nâng cao chất lượng đào tạo, cần áp dụng các phương pháp đào tạo hiện đại, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp. Các phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp cận thực tế mà còn tạo cơ hội cho doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo.

3.1. Đào tạo theo mô hình kép

Mô hình đào tạo kép kết hợp giữa lý thuyết và thực hành tại doanh nghiệp giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và khả năng làm việc. Đây là một trong những giải pháp hiệu quả để cải thiện chất lượng đào tạo.

3.2. Hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp

Việc thiết lập các chương trình hợp tác với doanh nghiệp không chỉ giúp sinh viên có cơ hội thực tập mà còn giúp doanh nghiệp có thể tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong đào tạo nguồn nhân lực

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành cơ khí đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sinh viên tốt nghiệp có khả năng làm việc cao hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp.

4.1. Kết quả khảo sát về chất lượng đào tạo

Kết quả khảo sát cho thấy rằng sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình đào tạo gắn kết với doanh nghiệp có tỷ lệ việc làm cao hơn so với những sinh viên khác. Điều này chứng tỏ rằng sự hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp là rất cần thiết.

4.2. Những mô hình thành công trong đào tạo

Nhiều mô hình đào tạo thành công đã được triển khai tại Kiên Giang, giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo đã có những phản hồi tích cực về chất lượng sinh viên tốt nghiệp.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho ngành cơ khí tại Kiên Giang

Để phát triển bền vững ngành cơ khí tại Kiên Giang, cần tiếp tục cải thiện chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển đào tạo trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển chương trình đào tạo, đảm bảo rằng nó luôn phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần chủ động tham gia vào quá trình đào tạo, từ việc xây dựng chương trình đến việc tổ chức thực tập cho sinh viên. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhu cầu về nhân lực kỹ thuật cơ khí tay nghề cao ngày càng trở nên cấp thiết. Số liệu thống kê thực tế cho thấy hơn 80% doanh nghiệp sản xuất cơ khí trong khu vực phản ánh tình trạng thiếu hụt lao động vận hành trực tiếp, trong khi có tới khoảng 65% sinh viên tốt nghiệp cần phải đào tạo lại để đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất. Thực trạng này chỉ ra sự chênh lệch lớn giữa nội dung giảng dạy trong nhà trường và yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết bài toán kết nối cung - cầu nhân lực kỹ thuật thông qua việc xây dựng mối liên kết hữu cơ giữa cơ sở đào tạo và đơn vị sử dụng lao động. Mục tiêu cụ thể của đề tài là đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm đổi mới quy trình, nội dung và phương pháp đào tạo ngành Kỹ thuật cơ khí trình độ cao đẳng tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Kiên Giang theo định hướng gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Kiên Giang cùng các doanh nghiệp, nhà máy công nghiệp trên địa bàn thành phố Rạch Giá, huyện Kiên Lương và các khu công nghiệp phụ cận như Nhà máy xi măng INSEE Hòn Chông trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2018. Ý nghĩa nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi hướng tới nâng tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên môn ngay sau tốt nghiệp lên trên 85%, đồng thời giúp các doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 40% chi phí và thời gian đào tạo bổ sung cho nhân sự mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của các lý thuyết và mô hình đào tạo nghề tiên tiến trên thế giới. Trọng tâm là mô hình đào tạo kép của Cộng hòa Liên bang Đức với sự kết hợp song song giữa lý thuyết tại trường và thực hành chuyên sâu tại xưởng sản xuất, nơi các doanh nghiệp chi trả trung bình từ 2% đến 3% tổng quỹ lương cho công tác đào tạo ban đầu. Bên cạnh đó, luận văn kế thừa mô hình đào tạo luân phiên của Cộng hòa Pháp với cơ chế trích 0,5% quỹ lương đóng góp vào quỹ học nghề, cùng mô hình Vòng xoắn ba (Triple Helix) mô tả sự tương tác chặt chẽ giữa Nhà trường - Doanh nghiệp - Nhà nước.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào ba khái niệm cốt lõi: Nguồn nhân lực kỹ thuật cơ khí, Quá trình đào tạo định hướng nghề nghiệp, và Chuẩn năng lực theo mô hình ASK. Theo khảo sát từ các tập đoàn công nghiệp, cấu trúc năng lực chuẩn của nhân sự kỹ thuật bao gồm: Thái độ nghề nghiệp chiếm 93% mức độ kỳ vọng của nhà tuyển dụng, Kỹ năng thực hành chuyên môn chiếm 46,3%, Kiến thức chuyên môn và Ngoại ngữ chiếm lần lượt 76,7% và 69,8%. Quy trình đào tạo định hướng doanh nghiệp được thiết kế đảo ngược so với cách làm truyền thống: xuất phát từ chuẩn đầu ra theo yêu cầu vị trí việc làm để xác định công nghệ đào tạo và tiêu chuẩn tuyển sinh đầu vào.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Kiên Giang, hệ thống văn bản pháp quy như Luật Giáo dục năm 2005 và Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, kết hợp dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực địa. Cỡ mẫu khảo sát gồm 120 đối tượng, bao gồm 45 cán bộ quản lý và giảng viên khoa Cơ khí sửa chữa, cùng 75 chuyên gia kỹ thuật, nhà quản lý nhân sự tại các nhà máy sản xuất như Công ty Xi măng INSEE Việt Nam và các xưởng cơ khí trên địa bàn tỉnh.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện và phản ánh chính xác đánh giá của các bên liên quan. Luận văn sử dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả (tính tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình và độ lệch chuẩn) trên phần mềm xử lý dữ liệu để lượng hóa mức độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa rõ ràng các chỉ báo định tính. Quá trình khảo sát, thu thập và xử lý số liệu được triển khai chặt chẽ từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 12 năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng đào tạo ngành Kỹ thuật cơ khí tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Kiên Giang mang lại những phát hiện quan trọng:

• Mức độ đáp ứng chuẩn kỹ năng nghề nghiệp của sinh viên còn nhiều hạn chế: Chỉ có khoảng 35,4% sinh viên tốt nghiệp được doanh nghiệp đánh giá là làm chủ được các thiết bị gia công tự động như máy tiện CNC, máy phay CNC và quy trình bảo trì công nghiệp phức tạp mà không cần người kèm cặp.
• Tính liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp còn lỏng lẻo: Có tới 68,5% hoạt động hợp tác giữa hai bên mới dừng lại ở mức độ cử sinh viên đi tham quan thực tế hoặc bố trí các đợt thực tập ngắn hạn từ 4 đến 6 tuần, thiếu vắng các hợp đồng hợp tác chiến lược về xây dựng chương trình đào tạo dài hạn.
• Sự chênh lệch trong đánh giá các thành tố năng lực ASK: Khoảng 72,3% doanh nghiệp ghi nhận sinh viên có thái độ học tập và ý thức kỷ luật tốt, tuy nhiên năng lực ngoại ngữ chuyên ngành và kỹ năng giải quyết sự cố kỹ thuật độc lập chỉ đạt mức 42,1% so với kỳ vọng thực tế của dây chuyền sản xuất hiện đại.
• Sự đồng thuận cao về tính cấp bách của đổi mới đào tạo: Kết quả thăm dò ý kiến chuyên gia ghi nhận 91,7% ý kiến đánh giá việc chuyển đổi mô hình đào tạo theo hướng gắn kết với doanh nghiệp là rất cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh cho sinh viên trường nghề.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ việc cơ sở vật chất và trang thiết bị thực hành tại xưởng trường chưa bắt kịp tốc độ đổi mới công nghệ của các nhà máy công nghiệp. Khi đối chiếu với các nghiên cứu của các chuyên gia giáo dục nghề nghiệp trong nước, sự chênh lệch này là rào cản phổ biến tại các trường cao đẳng địa phương do hạn chế về nguồn vốn đầu tư công.

Dữ liệu khảo sát khi được tổng hợp qua bảng phân tích tương quan và biểu đồ cột đã phản ánh rõ: Thời lượng thực hành tại doanh nghiệp có mối tương quan thuận với mức độ tự tin và năng lực thích ứng công việc của người học. Những sinh viên được trải nghiệm các mô-đun học việc trực tiếp tại dây chuyền của Nhà máy xi măng INSEE Hòn Chông đạt tỷ lệ tuyển dụng chính thức lên tới 90% ngay trong tháng đầu tiên sau tốt nghiệp.

Ý nghĩa của phát hiện này khẳng định rằng việc đào tạo không thể tiếp tục áp dụng phương thức cung cấp kiến thức may sẵn theo lý thuyết chung, mà bắt buộc phải chuyển sang phương thức may đo theo đơn đặt hàng cụ thể của từng vị trí việc làm tại doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện quá trình đào tạo nguồn nhân lực ngành cơ khí, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Tái cấu trúc chương trình đào tạo theo cấu trúc mô-đun linh hoạt: Ban Giám hiệu cùng Khoa Cơ khí sửa chữa chủ trì rà soát, điều chỉnh tỷ lệ thời lượng đạt 30% lý thuyết và 70% thực hành. Tích hợp sâu các học phần gia công máy CNC, phần mềm thiết kế CAD và bảo trì tự động hóa vào chương trình chính khóa. Mục tiêu nâng mức độ đáp ứng kỹ năng nghề của sinh viên lên 85% trong giai đoạn 2019 - 2021.
• Mở rộng cơ chế hợp tác giảng dạy và thực tập tại doanh nghiệp: Phòng Quản lý Đào tạo phối hợp cùng các doanh nghiệp đối tác như Công ty Xi măng INSEE Việt Nam thiết lập mô hình học kỳ doanh nghiệp kéo dài từ 3 đến 6 tháng. Huy động đội ngũ kỹ sư, thợ bậc cao từ nhà máy tham gia trực tiếp tối thiểu 20% thời lượng hướng dẫn thực hành chuyên sâu.
• Đổi mới phương thức kiểm tra và đánh giá kết quả học tập: Đội ngũ giảng viên kết hợp với cán bộ kỹ thuật của doanh nghiệp tổ chức đánh giá tay nghề sinh viên trực tiếp trên sản phẩm gia công và thao tác vận hành thực tế tại xưởng sản xuất, giảm tỷ trọng các bài thi lý thuyết viết xuống dưới 25% tổng điểm đánh giá.
• Hoàn thiện chính sách hỗ trợ và quỹ phát triển kỹ năng nghề địa phương: Đề xuất Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Kiên Giang phối hợp cùng các hiệp hội doanh nghiệp xây dựng quy chế chia sẻ chi phí đào tạo, trích từ 1,5% đến 2,0% ngân sách đào tạo của doanh nghiệp phục vụ tái đầu tư trang thiết bị học tập trong giai đoạn 2019 - 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Giám hiệu và các nhà quản lý cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học và quy trình thực tiễn để xây dựng mô hình hợp tác toàn diện với doanh nghiệp, giúp nâng cao chất lượng đào tạo và định vị uy tín của nhà trường.
• Giảng viên chuyên ngành Kỹ thuật cơ khí và Công nghệ: Tài liệu hỗ trợ phương pháp biên soạn giáo án, tái cấu trúc bài giảng tích hợp giữa lý thuyết và kỹ năng thao tác máy móc hiện đại theo chuẩn năng lực thực tế.
• Ban Lãnh đạo và Phòng Nhân sự các doanh nghiệp sản xuất cơ khí, vật liệu xây dựng: Cung cấp giải pháp tiếp cận nguồn lao động kỹ thuật chất lượng cao, tối ưu hóa quy trình tuyển dụng và giảm thiểu chi phí tái đào tạo nội bộ.
• Học viên cao học và các nhà nghiên cứu giáo dục học: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh, bộ công cụ khảo sát thực chứng và phương pháp đánh giá chuyên gia có độ tin cậy cao cho các đề tài nghiên cứu về liên kết đào tạo nghề.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp mang lại lợi thế cạnh tranh cụ thể nào cho sinh viên ngành cơ khí? Sinh viên được trực tiếp thực hành trên các dây chuyền công nghệ cao như máy CNC và hệ thống máy nghiền công nghiệp tại Nhà máy xi măng INSEE Hòn Chông. Nhờ 70% thời lượng rèn luyện tay nghề thực tế, khoảng 85% người học có việc làm ngay sau tốt nghiệp với mức lương khởi điểm cao hơn khoảng 20% so với sinh viên học theo phương pháp truyền thống.

Làm thế nào để thu hút doanh nghiệp chủ động tham gia sâu vào quá trình đào tạo của nhà trường? Nhà trường cần chuyển từ đào tạo thuần túy sang cung ứng nhân lực may đo theo đơn đặt hàng, trao quyền cho doanh nghiệp tham gia thẩm định chương trình và đánh giá tay nghề. Lợi ích trực tiếp là doanh nghiệp tuyển dụng được nhân sự làm được việc ngay, tiết kiệm khoảng 40% chi phí đào tạo lại.

Mô hình tam giác năng lực ASK được ứng dụng như thế nào trong đào tạo kỹ thuật cơ khí? Mô hình ASK lượng hóa 3 thành tố: Thái độ chiếm 93% tiêu chí tuyển chọn ban đầu, Kỹ năng thực hành chuyên môn chiếm 46,3%, Kiến thức và ngoại ngữ chiếm 37,2%. Quy trình đào tạo tập trung rèn luyện tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động và kỹ năng vận hành máy móc an toàn theo chuẩn nhà máy.

Điểm khác biệt chính giữa mô hình đào tạo kép của Đức và việc ứng dụng tại Kiên Giang là gì? Mô hình tại Đức có khung pháp lý bắt buộc với nguồn thu từ 2% đến 3% quỹ lương doanh nghiệp. Tại Kiên Giang, mô hình được vận dụng linh hoạt thông qua các thỏa thuận hợp tác song phương, đưa sinh viên tham gia học kỳ doanh nghiệp từ 3 đến 6 tháng tại các khu công nghiệp trọng điểm.

Giải pháp then chốt nào giúp nhà trường giải quyết sự lạc hậu về trang thiết bị thực hành cơ khí? Giải pháp hiệu quả nhất là đưa sinh viên và giảng viên trực tiếp đến thực hành tại xưởng sản xuất của các doanh nghiệp đối tác, đồng thời mời các kỹ sư nhà máy tham gia giảng dạy từ 20% thời lượng chuyên ngành nhằm tận dụng máy móc hiện đại sẵn có của doanh nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận về đào tạo nhân lực kỹ thuật cơ khí theo định hướng liên kết nhà trường với doanh nghiệp, vận dụng sáng tạo mô hình đào tạo kép và mô hình ASK.
• Phản ánh trung thực thực trạng đào tạo tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Kiên Giang, chỉ rõ 68,5% hoạt động liên kết trước đây còn mang tính hình thức và thiếu sự tham gia sâu của doanh nghiệp.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp có tính đột phá cao, tập trung tái cấu trúc thời lượng đào tạo 30% lý thuyết và 70% thực hành cùng mô hình học kỳ doanh nghiệp.
• Đánh giá kiểm nghiệm từ các chuyên gia kỹ thuật và nhà giáo dục khẳng định tính cần thiết và khả thi của hệ thống giải pháp với tỷ lệ tán thành đạt trên 90%.
• Cung cấp mô hình thực tiễn kiểu mẫu có thể nhân rộng cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Đóng góp chính của công trình nghiên cứu là tạo ra cầu nối hiệu quả giữa đào tạo và sử dụng lao động, giúp giải quyết triệt để nghịch lý thiếu hụt thợ bậc cao trong ngành kỹ thuật cơ khí. Kế hoạch tiếp theo cần tập trung triển khai thí điểm các mô-đun liên kết trong giai đoạn 2019 - 2021 và tiến hành mở rộng toàn diện cho các khối ngành kỹ thuật khác đến năm 2025. Các cơ sở đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động ký kết hợp tác chiến lược ngay hôm nay để cùng kiến tạo nguồn nhân lực kỹ thuật vững vàng cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC THEO ĐỊNH HƯỚNG GẮN NHÀTRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP 1. Nghiên cứu ngoài nước Mối quan hệ giữa nhà trường với doanh nghiệp được hình thành từ rất lâu và được nhiều nước trên thế giới nghiên cứu và ứng dụng, điển hình như: Đức, Pháp, Na Uy, Singapore, …Mối quan hệ này thông qua các mô hình đào tạo và đã mang lại những lợi ích to lớn cho cả phía nhà trường và doanh nghiệp. Mô hình “đào tạo kép” của Cộng hòa Liên Ban Đức là đào tạo nghề được tiến hành song song giữa nhà trường (NT) doanh nghiệp với doanh nghiệp, sự kết hợp giữa việc học trong môi trường có sự gần gũi với thực tế sản xuất của doanh nghiệp và một cơ sở có năng lực chuyên môn về sư phạm, nghiệp vụ dạy nghề. Theo đó, phía doanh nghiệp tập trung cung cấp các kiến thức và kỹ năng thực tế, còn nhà trường cung cấp khối kiến thức lý thuyết về cơ bản.

Người học được trang bị các kiến thức và kỹ năng cơ bản tại các trường nghề, sau đó họ được rèn luyện và phát triển kỹ năng nghề nghiệp tại các cơ sở sản xuất. Doanh nghiệp được phép tham gia rộng rãi vào hoạt động đào tạo nghề thông qua các quy định của nhà nước được thể hiện cụ thể trong luật dạy nghề. Theo Bộ Luật đào tạo nghề của Đức, quy định những điều lệ rất chi tiết và tích cực, trong đó luật nhấn mạnh trách nhiệm của xã hội đối với việc đào tạo nghề. Bộ Luật còn là cơ sở pháp lý cho hệ thống đào tạo kép thành hệ thống tiêu chuẩn chất lượng dạy nghề ở Cộng Hòa Liên Ban Đức.

Chi phí đào tạo do chính quyền bang trả cho phần học tại trường theo chương trình, còn các doanh nghiệp trả chi phí trực tiếp cho việc đào tạo thực hành tại DN với mức trung bình 2 - 3% tổng quỹ tiền lương cho đào tạo ban đầu [7]. 8 Mô hình hợp tác này có cơ chế quản lý là chính quyền Bang chịu trách nhiệm quản lý trường nghề và chính phủ Liên bang chịu trách nhiệm quản lý đào tạo nghề tại DN. Việc dạy nghề tại DN đều do các DN trực tiếp tổ chức, song việc kiểm soát là do Công đoàn cùng với sự tham gia của các quan sát viên và hội đồng công nhân tại doanh nghiệp thực hiện. Công đoàn tham gia vào mọi công đoạn của hệ thống đào tạo kép trong doanh nghiệp từ quá trình lựa chọn HS cho đến duy trì một chương trình học hiện đại, kiểm soát chất lượng và bảo vệ công nhân khỏi nguy cơ như bị trả lương thấp hoặc không được đào tạo đầy đủ.

Mặt khác, mô hình hợp tác đào tạo nghề kép còn được thực hiện theo những quy chế do Chính phủ Liên bang quy định, như quy định theo nhu cầu cung cấp vị trí đào tạo của các DN. Các DN được quyết định số lượng công nhân được đào tạo và đào tạo theo chuyên ngành nào, DN được quyền tự lựa chọn các ứng viên được tham gia đào tạo. Mô hình đào tạo kép đã khẳng định được tính ưu việt của nó, bởi người học được rèn luyện kỷ luật lao động, tác phong công nghiệp và năng lực nghề nghiệp phù hợp với nhu cầu DN. Vì vậy, trong những năm gần đây có rất nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng mô hình này cho đào tạo nghề, như: Phần Lan, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ… Hệ thống dạy nghề tại Pháp thì rất đa dạng, sự chuyên môn hóa được chú trọng rất nhiều nhằm trang bị cho người lao động đi vào thực tế sản xuất, Nước Pháp có mô hình “đào tạo luân phiên” (Alternation) [19].

Mô hình này Pháp đã áp dụng rất thành công, hiệu quả trong việc đào tạo nhân lực lao động qua sự phối hợp của trường học và DN, người học học các phần cơ bản, đại cương, lý thuyết chuyên môn, thực hành cơ bản tại trường do GV của trường thực hiện, thực tập sản xuất được tiến hành tại DN với sự tham gia của cán bộ, nhân viên của DN. Việc thi, kiểm tra, tốt nghiệp thực hiện tại trường, thi thực hành, kiểm tra tay nghề được tiến hành tại DN. Theo mô hình đào tạo luân phiên, người học được linh hoạt lựa chọn nội dung học, nội dung chương trình được phân 9 chia thành từng khóa học, tiếp thu kiến thức rất chuyên sâu do nội dung được chia thành những phần nhỏ, kéo dài trong toàn bộ thời gian học. Với mô hình này, cơ chế chủ yếu nhằm duy trì cũng như tác động chính đến quan hệ giữa NT và DN là cơ chế về lợi ích tài chính, DN khi sử dụng học viên đã tốt nghiệp phải nộp cho trường đào tạo hoặc cho nhà nước một khoản thuế (thuế học nghề) bằng 0,5% quỹ lương của doanh nghiệp.

Trong đó, 0,2% cho NT và 0,3% cho cán bộ DN tham gia đào tạo nghề. DN và thị trường lao động đặc biệt quan tâm và tin tưởng vào chất lượng đào tạo của mô hình này. Các xí nghiệp sản xuất rất quan tâm và ủng hộ người học thực tập tại nhà máy [19]. Khi nghiên cứu và bàn về lợi ích của hoạt động liên kết đào tạo, tổ chức Cedefop (European Centre for the Development of Vocational Training – Trung tâm Phát triển Đào tạo nghề châu Âu), cũng như các tác giả: Kathrin Hoeckel; Rita Nikolai và Christian Ebner.

đã có những kiến giải khá toàn diện về lợi ích mang lại cho các bên tham gia thông qua con đường hợp tác đào tạo giữa NT với DN [20]. Đặc biệt, từ năm 2005 đến năm 2009, Trung tâm Phát triển Đào tạo nghề châu Âu (Cedefop) đã triển khai nghiên cứu về lợi ích liên kết đào tạo với DN theo nhiều hướng khác nhau tại 21 quốc gia châu Âu như: Cộng hoà Séc, Đan Mạch, Đức, Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Cộng hoà Séc, Latvi, Hungary, Hà lan, Austria, Ba lan, Bồ đào nha, Romania, Slovenia, Slovakia, Phần lan, Thụy điển và Vương quốc Anh cũng như Nauy và Iceland. Kể từ đó khẳng định: 2 nhóm lợi ích chính mà chương trình liên kết đào tạo nghề đem lại là: Lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội. Cả 2 nhóm lợi ích đều được phân tích cụ thể qua 3 cấp độ: Cấp độ vi mô (lợi ích của cá nhân); Cấp độ trung gian (lợi ích của DN); Cấp độ vĩ mô (lợi ích của xã hội).

Ngoài ra, các thành viên của trung tâm Cedefop cũng rất quan tâm đến yếu tố tiền lương và cơ hội việc làm. Theo họ, đây là những yếu tố tạo nên thành công của quan hệ hợp tác đào tạo [20]. Từ những phân tích trên cho thấy, mối quan hệ giữa nhà trường và doanh 10 nghiệp tại các nước trên thế giới, đặc biệt là các nước phát triển là mối quan hệ bình đẳng, hai bên cùng có lợi, chứ không phải là mối hỗ trợ từ một phía. Tại các nước này, các cơ sở đào tạo, đặc biệt là các trường có tầm cỡ, đồng thời cũng là những trung tâm sáng tạo với những phát minh sáng chế quan trọng, nơi hội tụ những tài năng lớn và đội ngũ nghiên cứu chuyên nghiệp, được nhà nước đầu tư đáng kể về phòng thí nghiệm, trang thiết bị để thực hiện những công trình nghiên cứu quan trọng.

Tận dụng nguồn lực này để giải quyết những vần đề riêng của mình qua những hợp đồng khoa học công nghệ chắc chắn sẽ mang lại những lợi ích kinh tế cao hơn so với việc từng doanh nghiệp tự đầu tư để thực hiện. Nhưng mối quan hệ thuận lợi giữa nhà trường và doanh nghiệp tại các nước này không phải tự nhiên mà có. Mặc dù không lộ diện, nhưng trong mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp luôn có sự hiện diện của nhà nước, của chính quyền địa phương thông qua hệ thống cơ chế chính sách và môi trường pháp lý. Đó chính là mô hình “vòng xoắn ba” (triple helix) gồm: Nhà trường - Doanh nghiệp - Nhà nước.

Nghiên cứu trong nước Mô hình cho liên kết đào tạo tại DN ở Việt Nam hiện nay thực hiện theo hai dạng như : Dạy nghề phối hợp giữa cơ sở đào tạo và DN (doanh nghiệp – thực hiện theo cơ sở đào tạo): Đây là mô hình đào tạo theo địa chỉ, có kỹ năng chuyên sâu, lao động được phân phối, phân công theo nguyên tắc tuân thủ chấp hành [8]; Dạy nghề tại xí nghiệp, dạy nghề tại nơi làm việc (thực hiện tại DN): Là mô hình đào tạo theo hợp đồng, cam kết, có kỹ năng phù hợp và lao động tự chịu trách nhiệm [5]. Đáng chú ý là mô hình tổ chức hợp tác đào tạo giữa NT với DN trong Khu công nghiệp của các Trường Dạy nghề Việt Nam - Singapore (tại khu công nghiệp Việt Nam - Singapore). Theo đó, NT chịu trách nhiệm về hạ tầng cơ sở, tuyển dụng đội ngũ, cung cấp kinh phí hoạt động thường xuyên, Chính phủ Singapore cung cấp chương trình đào tạo, máy móc thiết bị, tổ chức đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ GV, cử chuyên gia cùng quản lý điều hành hoạt động, khu công nghiệp Việt 11 Nam-Singapore hỗ trợ các chi phí phục vụ công tác quản lý, trang bị văn phòng, bố trí việc làm cho người học khi tốt nghiệp [5]. Tại Trường CĐN Dung Quất: Trường không tuyển sinh tràn lan mà tuyển theo đơn đặt hàng của các DN, tập trung đào tạo các ngành mà các DN đang cần, trường nhận được sự hỗ trợ đắc lực từ phía DN như cung cấp trang thiết bị, chịu trách nhiệm hướng dẫn thực tập cho HSSV trong học kỳ DN của chương trình đào tạo [5].

Khu công nghiệp với các tập đoàn kinh tế lớn có nhu cầu nhân lực cao là môi trường thuận lợi cho các CSĐT. Đào tạo nhân lực tại chỗ, đào tạo theo địa chỉ, đào tạo gắn với việc làm trở thành chất xúc tác quan trọng kết dính giữa CSĐT với DN. Trên thực tế, các CSĐT trong khu công nghiệp nói chung, trong trường nghề nói riêng đã có quan hệ gắn kết với DN trên các phương diện: Liên kết trong tuyển sinh; Liên kết về xây dựng nội dung chương trình; Liên kết về nguồn lực; Liên kết về giải quyết việc làm cho SV sau tốt nghiệp. Tuy bước đầu thành công song mô hình trong QHHT đào tạo với DN trên chưa được nhân rộng vì nhiều lý do khách quan như: Phần lớn DN Việt Nam chưa đủ mạnh để thành lập CSĐT thuộc DN cũng như CSĐT không đủ năng lực thành lập DN trong CSĐT; Cơ chế chính sách quy định trách nhiệm, quyền lợi của DN trong đào tạo nhân lực chưa đầy đủ, chưa phát huy hiệu lực,.

đã tác động không nhỏ đến mối quan hệ hợp tác của DN [5].