Luận án Tiến sĩ của Hilary Rhodes: Công tước Burgundy và Thập tự chinh (1095-1220)

Luận án Tiến sĩ này khai thác sâu vai trò của Công tước Burgundy trong các cuộc Thập tự chinh từ năm 1095 đến 1220, phân tích ảnh hưởng và đóng góp của họ.

• Tác giả: Hilary Marie Rhodes
• Người hướng dẫn: Dr Alan V. Murray
• Trường học: University of Leeds
• Chuyên ngành: Lịch sử Trung cổ
• Đề tài: Công quốc Burgundy và các cuộc Thập tự chinh, 1095–1220
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Leeds

Tóm tắt

I. Tổng quan về Công tước Burgundy và các cuộc Thập tự chinh

Luận án Tiến sĩ của Hilary Rhodes tại Đại học Leeds (2018) nghiên cứu mối quan hệ giữa Công tước Burgundy và phong trào Thập tự chinh giai đoạn 1095-1220. Burgundy là một vùng lãnh thổ quan trọng ở miền đông nước Pháp, hình thành từ sự phân chia theo Hiệp ước Verdun năm 843. Công tước Burgundy nắm giữ quyền lực chính trị và quân sự đáng kể trong thời kỳ Trung cổ. Các cuộc Thập tự chinh bắt đầu từ lời kêu gọi của Giáo hoàng Urbanô II tại Công đồng Clermont năm 1095. Nhiều lãnh chúa Burgundy đã tham gia các chiến dịch quân sự tại Đất Thánh. Nghiên cứu này phân tích vai trò của giới quý tộc Burgundy trong việc ủng hộ, tài trợ và trực tiếp tham gia các cuộc viễn chinh. Công tước Burgundy không chỉ đóng góp quân đội mà còn ảnh hưởng đến chính sách ngoại giao của vương quốc Pháp. Luận án khám phá mối liên hệ giữa quyền lực thế tục và tinh thần tôn giáo trong bối cảnh Thập tự chinh.

1.1. Bối cảnh lịch sử vùng Burgundy thời Trung cổ

Vùng Burgundy có nguồn gốc từ bộ lạc Burgundiones thời cổ đại, sau đó được sáp nhập vào nhà nước Merovingian vào giữa thế kỷ thứ sáu. Lãnh thổ mở rộng đáng kể, bao gồm lưu vực sông Loire và Saône-Rhône, với thủ đô tại Orléans. Hiệp ước Verdun năm 843 chia vùng này thành hai phần: phần phía tây thuộc về Charles le Chauve trở thành Công quốc Burgundy, phần phía đông thuộc về Hoàng đế La Mã Thần thánh Lothaire I. Sự phân chia này định hình ranh giới chính trị giữa Burgundy thuộc Pháp và Burgundy thuộc đế chế.

1.2. Vai trò của tu viện Cluny trong phong trào Thập tự chinh

Tu viện Cluny, nằm ở trung tâm Burgundy, đóng vai trò quan trọng trong đời sống tôn giáo thời Trung cổ. Mặc dù Cluny không trực tiếp khởi xướng Thập tự chinh, sự kiện tu viện trưởng Maiolus bị bắt cóc bởi quân Hồi giáo năm 972 đã gây phẫn nộ khắp nước Pháp. Mối đe dọa từ người Muslim tại dãy Alps tạo ra phản ứng dữ dội trong giới tu sĩ. Cluny duy trì ảnh hưởng lớn đối với Giáo hội và giới quý tộc Burgundy, gián tiếp thúc đẩy tinh thần tham gia các cuộc viễn chinh Thánh địa.

II. Phân tích sự tham gia của Công tước Burgundy vào Thập tự chinh

Sự tham gia của Công tước Burgundy vào các cuộc Thập tự chinh thể hiện qua nhiều khía cạnh khác nhau. Giới quý tộc Burgundy tham gia từ cuộc Thập tự chinh thứ nhất (1095-1099) cho đến các chiến dịch sau đó. Công tước Burgundy cung cấp quân đội, tài chính và nguồn lực hậu cần cho các đoàn viễn chinh. Mối quan hệ giữa Công tước với Giáo hoàng và các vua Pháp ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tham gia. Luận án của Rhodes phân tích các nguồn tài liệu lịch sử bao gồm biên niên sử, thư từ và văn bản pháp lý. Các tài liệu cho thấy Burgundy không chỉ tham gia vì lý do tôn giáo mà còn vì lợi ích chính trị và kinh tế. Việc kiểm soát các tuyến thương mại và mở rộng ảnh hưởng chính trị là động lực quan trọng. Công tước Burgundy cũng duy trì quan hệ với các quốc gia Thập tự chinh tại Levant.

2.1. Động lực chính trị và tôn giáo đằng sau sự tham gia

Công tước Burgundy tham gia Thập tự chinh với nhiều động lực phức tạp. Về mặt tôn giáo, lời hứa được tha tội và phần thưởng tâm linh từ Giáo hoàng là yếu tố quan trọng. Về chính trị, việc tham gia Thập tự chinh giúp củng cố vị thế của Công tước trong vương quốc Pháp. Mối quan hệ với nhà Capetian, triều đại cầm quyền Pháp, cũng ảnh hưởng đến quyết định tham gia. Các lãnh chúa Burgundy còn tìm kiếm cơ hội mở rộng lãnh thổ và quyền lực tại vùng Levant.

2.2. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu lịch sử

Nghiên cứu sử dụng nhiều loại nguồn tài liệu đa dạng từ thời Trung cổ. Biên niên sử của các tu sĩ và sử gia cung cấp thông tin về các sự kiện quân sự. Thư từ và văn bản pháp lý cho thấy mối quan hệ chính trị giữa các bên. Tài liệu từ tu viện Cluny và các giáo phận Burgundy bổ sung góc nhìn tôn giáo. Rhodes áp dụng phương pháp phân tích phê bình nguồn để đánh giá tính xác thực và bối cảnh của từng tài liệu.

III. Phương pháp luận nghiên cứu trong luận án Burgundy và Thập tự chinh

Luận án của Hilary Rhodes áp dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành kết hợp lịch sử chính trị, quân sự và tôn giáo. Phương pháp tiếp cận lịch sử so sánh được sử dụng để đánh giá vai trò của Burgundy so với các vùng khác tại Pháp. Rhodes phân tích mối quan hệ giữa quyền lực thế tục và giáo quyền trong bối cảnh Thập tự chinh. Nghiên cứu cũng xem xét tác động của Thập tự chinh đối với cấu trúc xã hội và kinh tế của Burgundy. Phương pháp phân tích mạng lưới quan hệ giúp hiểu rõ các liên minh chính trị giữa Công tước Burgundy với các thế lực khác. Việc sử dụng nguồn tài liệu đa dạng từ nhiều quốc gia cho phép xây dựng bức tranh toàn diện. Rhodes cũng áp dụng phương pháp phê bình văn bản để đánh giá tính chính xác của các nguồn sử liệu thời Trung cổ.

3.1. Phương pháp tiếp cận liên ngành trong nghiên cứu lịch sử

Phương pháp liên ngành của Rhodes kết hợp nhiều lĩnh vực nghiên cứu khác nhau. Lịch sử quân sự giúp phân tích các chiến dịch Thập tự chinh mà Burgundy tham gia. Lịch sử chính trị làm rõ mối quan hệ giữa Công tước với triều đình Pháp và Giáo hội. Nghiên cứu tôn giáo khám phá ảnh hưởng của các dòng tu, đặc biệt là Cluny. Phương pháp so sánh với các vùng khác tại Pháp đánh giá mức độ tham gia đặc thù của Burgundy.

3.2. Xử lý nguồn tài liệu và thách thức nghiên cứu

Việc xử lý nguồn tài liệu thời Trung cổ đặt ra nhiều thách thức cho nhà nghiên cứu. Nhiều văn bản bị hư hỏng hoặc thiếu sót qua nhiều thế kỷ. Ngôn ngữ Latinh cổ và tiếng Pháp cổ đòi hỏi kỹ năng dịch thuật chuyên sâu. Rhodes phải đối chiếu nhiều nguồn khác nhau để xác minh thông tin. Trung tâm Nghiên cứu Văn minh Trung cổ tại Đại học Poitiers hỗ trợ việc tiếp cận tài liệu quý hiếm trong quá trình nghiên cứu.

IV. Kết luận và ứng dụng nghiên cứu Burgundy trong Thập tự chinh

Luận án của Hilary Rhodes đóng góp quan trọng cho hiểu biết về vai trò của Công tước Burgundy trong các cuộc Thập tự chinh. Nghiên cứu chứng minh rằng Burgundy không phải là nhân tố trung tâm nhưng có ảnh hưởng đáng kể đến phong trào Thập tự chinh. Mối quan hệ giữa quyền lực thế tục và tôn giáo tại Burgundy phản ánh đặc trưng của xã hội Trung cổ. Công tước Burgundy vừa là lãnh chúa phong kiến vừa là người bảo vệ đức tin Công giáo. Nghiên cứu cũng cho thấy Thập tự chinh tác động ngược lại đến cấu trúc quyền lực tại Burgundy. Việc tham gia các cuộc viễn chinh ảnh hưởng đến tài chính, nhân lực và chính trị nội bộ của Công quốc. Kết luận của luận án mở ra hướng nghiên cứu mới về vai trò của các vùng lãnh thổ nhỏ hơn trong phong trào Thập tự chinh.

4.1. Đóng góp của luận án cho ngành nghiên cứu Thập tự chinh

Luận án Rhodes bổ sung góc nhìn mới cho ngành nghiên cứu Thập tự chinh. Thay vì tập trung vào các nhân vật nổi tiếng như vua hay Giáo hoàng, nghiên cứu xem xét vai trò của một vùng lãnh thổ cụ thể. Phương pháp tiếp cận này giúp hiểu rõ hơn cách thức Thập tự chinh tác động đến các cộng đồng địa phương. Nghiên cứu cũng kết nối lịch sử Burgundy với bối cảnh rộng lớn hơn của châu Âu thời Trung cổ.

4.2. Hướng phát triển và ứng dụng trong nghiên cứu lịch sử

Kết quả nghiên cứu mở ra nhiều hướng phát triển mới cho lĩnh vực lịch sử Trung cổ. Các nhà nghiên cứu có thể áp dụng phương pháp tương tự để khảo sát vai trò của các vùng khác trong Thập tự chinh. So sánh giữa Burgundy với các công quốc như Normandy hay Aquitaine sẽ làm rõ sự đa dạng của phong trào. Nghiên cứu cũng có ứng dụng trong giảng dạy lịch sử Trung cổ tại các trường đại học.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu của Hilary Marie Rhodes (2018) tại Viện Nghiên cứu Trung cổ thuộc Đại học Leeds với tiêu đề "The Duchy of Burgundy and the Crusades, 1095–1220" đại diện cho một bước tiến tiên phong trong việc tái định hình lịch sử phong kiến Pháp và phong trào Thập tự chinh giai đoạn trung kỳ (High Middle Ages). Trong suốt hai thế kỷ giữa lời kêu gọi Thập tự chinh lần thứ nhất năm 1095 và sự thất thủ của Acre năm 1291, Vương quốc Pháp chuyển mình từ một tập hợp các thái ấp phân quyền thành một cường quốc thế tục hàng đầu Tây Âu. Tuy nhiên, trong khi các khu vực lân cận như Normandy, Champagne, Flanders hay Anjou đều được khảo sát cặn kẽ, Công quốc Burgundy thời kỳ Capetian (1032–1361) lại bị học giới hiện đại lãng quên gần như hoàn toàn. Luận án chỉ ra thực trạng đáng kinh ngạc: "The Annales de Bourgogne, the pre-eminent journal of Burgundian history, has not printed a single article on Burgundian crusading in the period of 1095–1291".

Khoảng trống học thuật (research gap) này bắt nguồn từ ba giả định sai lầm trong biên niên sử truyền thống: thứ nhất, định kiến xem Burgundy chỉ là một "vệ tinh thụ động" (passive satellite) của chế độ quân chủ Pháp; thứ hai, sự thiếu vắng sức hút hào nhoáng và các xung đột kịch tính như của các vị vua Plantagenet; thứ ba, việc giới nghiên cứu chỉ tập trung vào các công tước dòng Valois hậu kỳ (1363–1482) như Philip the Good với các chiến dịch Thập tự chinh muộn, tạo nên cảm giác sai lệch rằng Burgundy chỉ phát triển ý thức Thập tự chinh từ thế kỷ XIV.

Luận án xây dựng hệ thống câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và giả thuyết khoa học (Hypotheses - H) cụ thể:

• RQ1: Cấu trúc chính trị lưỡng cực (bicephalous polity) của Burgundy – vừa là một công quốc phụ thuộc vương triều Capetian Pháp, vừa là một bá quốc thuộc Thánh chế La Mã – đã định hình phản ứng tôn giáo và quân sự của giới quý tộc địa phương đối với các chiến dịch Thập tự chinh như thế nào?
• RQ2: Đâu là các cơ chế gia đình, ký ức dòng họ và mạng lưới tu viện (đặc biệt là Cluny và Cîteaux) thúc đẩy hoặc kìm hãm sự tham gia của các hiệp sĩ vùng Burgundy?
• RQ3: Mối quan hệ tương hỗ giữa vương quyền Capetian đang trỗi dậy và công quyền công tước tại Dijon phản ánh điều gì qua việc lãnh đạo và tài trợ cho các cuộc viễn chinh từ 1095 đến 1220?
• H1: Sự tham gia Thập tự chinh của các công tước Burgundy không thuần túy xuất phát từ nhiệt thành tôn giáo mà là công cụ thương lượng chính trị trực tiếp với Vương quyền Pháp (Capetian Crown).
• H2: Ký ức gia tộc và nghĩa vụ thân tộc (kinship networks) đóng vai trò cấu trúc quyết định trong việc huy động quân sự bền vững qua nhiều thế hệ hơn là sự trung thành với một nhà nước trung ương.
• H3: Burgundy giữ vai trò then chốt trong việc chuyển hóa thần học chiến tranh thánh thông qua phong trào Hòa bình của Thiên Chúa (Peace of God) và sự xuất hiện của Dòng Xitô (Cistercian Order).

Khung lý thuyết của luận án tích hợp Lý thuyết Ký ức Gia tộc (Family Memory Theory) của Nicholas L. Paul (2012), Mô hình Động lực Biến đổi Phong kiến (Feudal Transformation Model) của Georges Duby (1953) và Fredric Cheyette (2002), cùng Lý thuyết Tiến hóa Chiến tranh Thánh (Holy War Evolution Theory) của Carl Erdmann (1935). Đóng góp định lượng của nghiên cứu thể hiện qua việc định danh và lập hồ sơ phả hệ của gần 100 thập tự quân Burgundy (Burgundian crusaders), xác định sự tham gia của 3 công tước Capetian và 3 bá tước Đế chế, phân tích gần 50 hiệp sĩ tham gia Thập tự chinh III (chiếm gần 50% tổng số mẫu), đồng thời khai thác kho ngữ liệu số hóa gồm hơn 15.000 văn kiện (charters) từ cơ sở dữ liệu CBMA. Phạm vi nghiên cứu bao trùm 125 năm bản lề (1095–1220), trải rộng trên các vùng địa lý Côte-d’Or, Nièvre, Saône-et-Loire và Yonne.

Literature Review và Positioning

Khảo cứu văn hiến cho thấy sự phân mảnh sâu sắc giữa các luồng nghiên cứu lịch sử trung đại. Luồng thứ nhất tập trung vào phong trào Thập tự chinh hậu kỳ của các công tước Valois với các tác phẩm của Richard Vaughan (1970), Jacques Paviot (2004) và Elizabeth Moodey (2012), tập trung vào tuyên truyền và ý thức hệ hiệp sĩ thế kỷ XV. Luồng thứ hai là các công trình sử học khu vực của Jean Dunbabin (2000), Kimberly LoPrete (2007) và Karl Ferdinand Werner (1979), nghiên cứu sự trỗi dậy của vương quyền Capetian và cấu trúc giới quý tộc nhưng xem nhẹ hoạt động Thập tự chinh của Burgundy. Luồng thứ ba do Constance Brittain Bouchard (1987, 1991, 2001) dẫn đầu với các công trình kinh điển như Sword, Miter, and Cloister, phân tích mối quan hệ giữa giới quý tộc và giáo hội Burgundy nhưng không chuyên sâu vào các chiến dịch quân sự viễn chinh tại Levant hay Iberia.

Trong các cuộc tranh luận học thuật lớn, luận án định vị mình giữa hai đối cực lý thuyết gay gắt:

1. Tranh luận về "Đột biến phong kiến" (Mutation féodale): Georges Duby (1953) lập luận rằng quyền lực công cộng sụp đổ hoàn toàn quanh năm 1000 tại vùng Mâconnais, nhường chỗ cho sự vô chính phủ của các lãnh chúa tư nhân (castellans). Ngược lại, Fredric Cheyette (2002) và Stephen D. White (1996) chứng minh rằng quyền lực pháp lý địa phương vẫn duy trì tính liên tục và không hề có sự sụp đổ cấu trúc xã hội toàn diện. Luận án của Rhodes ủng hộ quan điểm xét lại của Cheyette, chỉ ra rằng các lâu đài và lãnh chúa địa phương đóng vai trò trung gian duy trì trật tự và quản lý tư pháp thay vì chỉ gây hỗn loạn.
2. Vai trò của Dòng Tu Cluny đối với nguồn gốc Thập tự chinh: H.E.J. Cowdrey (1970, 1973) cho rằng Cluny là cội nguồn tư tưởng của phong trào Thập tự chinh thông qua phong trào Hòa bình của Thiên Chúa (Peace of God). Ngược lại, Étienne Delaruelle (1971) và Giles Constable (2008) phản biện rằng Cluny duy trì sự thận trọng sâu sắc đối với bạo lực hiệp sĩ; mô hình militia Christi nguyên thủy của Cluny ưu tiên phụng vụ và lời cầu nguyện của tu sĩ hơn là hành động vũ lực ngoài thế tục. Rhodes chứng minh thái độ của Cluny là sự đàm phán cẩn trọng, thực dụng và có phần lưỡng lự chứ không hề cổ súy Thập tự chinh một cách mù quáng.

So với các nghiên cứu điển hình quốc tế như Marcus Bull (1993) về lòng mộ đạo hiệp sĩ vùng Limousin và Gascony, hay Penelope Adair (2003) về gia tộc bá tước Flanders, luận án của Rhodes tạo ra bước đột phá khi chỉ ra rằng trong khi Flanders và Limousin phản ứng mãnh liệt và tức thì với Thập tự chinh I (1096–1099), thì Burgundy lại có phản ứng vô cùng dè dặt, bị chi phối trực tiếp bởi các xung đột địa chính trị giữa Công tước Odo I với Viện trưởng Hugh của Cluny và Vua Philip I của Pháp.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và thách thức sâu sắc Lý thuyết Ký ức Gia tộc của Nicholas L. Paul: "from a practical point of view, crusading would seem to have been almost impossible without the support of kindred". Tác giả chứng minh rằng ký ức Thập tự chinh không chỉ là sự hoài niệm tôn giáo thụ động mà là một công cụ kinh tế - chính trị chủ động nhằm củng cố tính chính danh của các dòng họ quý tộc trung lưu như Donzy, Toucy, Champlitte, Noyers, Brive và Seignelay.

 (Mạng lưới Thân tộc & Ký ức)             (Hệ thống Tu viện & Cải cách)

Mô hình lý thuyết đề xuất 4 mệnh đề khoa học (Propositions):

• Mệnh đề P1: Mức độ tham gia Thập tự chinh của lãnh chúa Burgundy tỷ lệ thuận với mức độ can dự và áp lực chính trị từ Vương quyền Capetian, thay vì mức độ sùng đạo cá nhân đơn thuần.
• Mệnh đề P2: Sự vắng mặt của các thủ lĩnh cấp cao trong đợt sóng đầu tiên (1096) dẫn đến việc Burgundy bị loại trừ khỏi ký ức thi ca anh hùng ca (chanson de geste), buộc thế hệ sau phải tái tạo tính chính danh thông qua các văn khế tu viện.
• Mệnh đề P3: Mạng lưới liên minh hôn nhân liên khu vực (Iberia, Flanders, Champagne) quyết định dòng chảy tài chính và nhân lực viễn chinh của các nhánh bá tước và công tước.
• Mệnh đề P4: Các trung tâm cải cách tu viện (Cluny và sau đó là Cîteaux) đóng vai trò là các "ngân hàng địa chính trị" (geopolitical and financial hubs), chuyển hóa đất đai thế tục thành thanh khoản cho các hiệp sĩ viễn chinh.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của Rhodes tích hợp ba trụ cột:

1. Khái niệm "Thực thể chính trị hai đầu" (Bicephalous Polity): Giải thích vị thế địa chính trị độc nhất vô nhị của Burgundy nằm giữa ảnh hưởng của vua Pháp và hoàng đế Đức, tạo ra sự linh hoạt và mâu thuẫn trong nghĩa vụ phong kiến.
2. Khái niệm "Đồng thuận gia tộc" (Laudatio Parentum): Dựa trên luận điểm của Stephen D. White: "gifts or confirmations of gifts tended to be clustered around critical moments in the main donor’s life-cycle or in the developmental cycle of a kin group to which he belonged". Các văn khế trước ngày lên đường phản ánh việc chuyển nhượng tài sản, giải quyết tranh chấp đất đai với tu viện và chuẩn bị cho nguy cơ tử trận.
3. Khái niệm "Sám hối mang tính biểu diễn" (Performative Penance): Phân tích hành vi tôn giáo của các hiệp sĩ như một phương thức tái thiết lập địa vị xã hội sau các xung đột bạo lực nội bộ.

Điều kiện biên (Boundary conditions) được xác định rõ: Khung phân tích áp dụng cho tầng lớp quý tộc sở hữu đất đai và có dấu ấn văn bản tại các giáo phận Autun, Auxerre, Chalon, Langres, Mâcon, Nevers trong giai đoạn 1095–1220.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng triết lý Hiện thực Phê phán (Critical Realism) kết hợp với Thông diễn học Sử học (Historical Hermeneutics). Thiết kế nghiên cứu đa tầng (Multi-level design) được triển khai qua 3 cấp độ:

• Cấp độ vĩ mô (Macro-level): Mối quan hệ ngoại giao giữa Vương quyền Capetian, Tòa Thánh La Mã và Đế quốc La Mã Thần thánh.
• Cấp độ trung mô (Meso-level): Cấu trúc thể chế của các dòng tu Cluny, Cîteaux và mạng lưới giáo phận địa phương.
• Cấp độ vi mô (Micro-level): Tiểu sử tập thể (Prosopography) của các gia tộc quý tộc và cá nhân hiệp sĩ.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu bao gồm việc thu thập, phân loại và đối chiếu nguồn tài liệu sơ cấp đồ sộ:

• Nguồn văn khế (Diplomatic Charters): Khai thác kho ngữ liệu số hóa Corpus Burgundiae Medii Aevi (CBMA) do LAMOP (Université de Paris-Sorbonne) và Université de Bourgogne phối hợp phát triển với hơn 15.000 văn bản; các tập văn khế in ấn kinh điển gồm Chartes et documents de Saint-Bénigne de Dijon (ed. Chaume & Chevrier), Recueil des chartes de l’abbaye de Cluny (ed. Bernard & Bruel), Cartulaires de l’abbaye de Molesme (ed. Laurent), Cartulaire de Marcigny-sur-Loire (ed. Richard), và đặc biệt là Cartulaire général de l’Yonne (ed. Maximilien Quantin) phục vụ khảo sát Thập tự chinh III.
• Biên niên sử tự sự (Narrative Chronicles): Albert of Aachen (Historia Ierosolimitana), Orderic Vitalis (Ecclesiastical History), Rigord (Gesta Philippi Augusti), Roger of Howden (Chronica), Itinerarium Peregrinorum et Gesta Regis Ricardi, Geoffrey de Villehardouin (La conquête de Constantinople), Peter of les Vaux-de-Cernay (Historia Albigensis), và sử thi Chanson d’Antioche.
• Phương pháp Tam giác đạc (Triangulation): Đối chiếu chéo giữa văn khế pháp lý tài chính (hiến tặng, cầm cố đất đai trước khi viễn chinh) với các biên niên sử tự sự nhằm loại bỏ các chi tiết thêu dệt thi ca hoặc thiên kiến chính trị của người viết sử.

Độ tin cậy của dữ liệu được đảm bảo bằng việc hiệu đính các sai sót niên đại và phả hệ tồn tại từ bộ sách 9 tập Histoire des ducs de Bourgogne của Ernest Petit (1885–1905), đồng thời kiểm tra tính xác thực của các văn bản trong Patrologia Latina và Recueil des historiens des Gaules et de la France.

Data và phân tích

Dữ liệu định lượng cho thấy sự biến động rõ rệt về mức độ tham gia qua các thời kỳ:

• Giai đoạn 1096–1099 (First Crusade): Sự tham gia vô cùng nghèo nàn của Burgundy; chỉ có vài cá nhân như Achard of Montmerle và Oliver of Jussey (đều thuộc nhánh bá tước comital).
• Giai đoạn 1101 (Crusade of 1101): Sự tham gia ồ ạt mang tính chuộc tội của Công tước Odo I cùng các bá tước Stephen I và Rainald II.
• Giai đoạn 1147–1149 (Second Crusade): Động viên quy mô lớn tập trung quanh mạng lưới thân tộc của Bernard of Clairvaux và Godfrey of Langres.
• Giai đoạn 1189–1192 (Third Crusade): Đỉnh cao tham gia với gần 50 nhân vật quý tộc được ghi nhận trong Cartulaire général de l’Yonne, phản ánh hậu quả trực tiếp từ cuộc chiến năm 1186 giữa Vua Philip II Augustus và Công tước Hugh III.
• Giai đoạn 1202–1220 (Fourth & Albigensian Crusades): Chuyển hướng sang các chiến dịch cục bộ tại miền Nam nước Pháp dưới sự bảo trợ của Dòng Cîteaux.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Bác bỏ định kiến về sự tham gia đồng loạt trong Thập tự chinh I: Công tước Odo I của Burgundy hoàn toàn từ chối tham gia chiến dịch năm 1096 bất chấp lời kêu gọi của Giáo hoàng Urban II (người từng là tu sĩ Cluny). Sự vắng mặt này bắt nguồn từ các tranh chấp nội bộ gay gắt với Viện trưởng Hugh of Semur của Cluny và sự thiếu gắn kết với vương quyền Pháp thời kỳ đó. Odo I chỉ tham gia đợt viễn chinh năm 1101 sau khi chịu các bất lợi chính trị và áp lực chế tài từ Giáo hội, biến chuyến đi thành một nghĩa vụ chuộc lỗi chính trị hơn là lòng mộ đạo nguyên sơ.
2. Giải mã và bác bỏ huyền thoại nữ anh hùng "Florina of Burgundy": Sử học lãng mạn trung đại và hiện đại (kể cả phả hệ của Bouchard) từng ca tụng Florina – người được cho là con gái của Odo I, cùng chồng là Sven của Đan Mạch chiến đấu kiên cường và tử trận tại Anatolia. Bằng phương pháp phê bình văn bản và đối chiếu văn khế đương thời, Rhodes chứng minh Florina là một nhân vật hoàn toàn hư cấu do người viết sử Albert of Aachen sáng tạo; người con gái thực sự thứ hai của Odo I là Agnes of Grancey, người hoàn toàn không tham gia Thập tự chinh.
3. Tái định vị Cuộc Thập tự chinh II như một sáng kiến bắt nguồn từ mạng lưới Burgundy: Thay vì xem Thập tự chinh II là sản phẩm thuần túy của Vua Louis VII và Giáo hoàng Eugenius III, nghiên cứu chứng minh chiến dịch này được xây dựng trên một không gian ảnh hưởng đặc thù của Burgundy, vận hành thông qua các mối liên kết gia tộc và tu viện mật thiết của Bernard of Clairvaux và Godfrey of Langres ngay tại các lãnh địa quanh Dijon.
4. Tái cấu trúc mối quan hệ đối đầu giữa Hugh III và Richard the Lionheart trong Thập tự chinh III: Biên niên sử Anglo-Norman (Roger of Howden, Ambroise, Itinerarium Peregrinorum) thường miêu tả Công tước Hugh III của Burgundy như một kẻ phản trắc, tư lợi và đối đầu mù quáng với Vua Richard I của Anh sau khi Vua Philip II trở về nước. Luận án chỉ ra rằng sự hợp tác quân sự giữa Richard I và Hugh III ban đầu diễn ra hết sức chặt chẽ và chuyên nghiệp; sự đổ vỡ chỉ xảy ra sau các bế tắc chiến thuật và kiệt quệ tài chính ngoài ý muốn, phản ánh sự mở rộng quyền lực Capetian vào nội bộ công quốc hơn là hiềm khích cá nhân thuần túy.
5. Sự biến chuyển vai trò của Dòng Cîteaux trong Thập tự chinh IV và Albigensian: Luận án chỉ ra sự chuyển dịch căn bản trong phương thức can dự Thập tự chinh đầu thế kỷ XIII: giới quý tộc thế tục Burgundy trở nên thận trọng hơn (Công tước Odo III từ chối quyền chỉ huy Thập tự chinh IV năm 1201), nhường vai trò đầu tàu tư tưởng, tuyển mộ và tài chính cho tu viện trưởng và các giám mục Cistercian, đặc biệt là trong việc chuyển hướng vũ lực chống lại phe Cathar tại miền Nam nước Pháp.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Cung cấp mô hình phân tích mới về mối quan hệ giữa trung ương và địa phương trong quá trình hình thành nhà nước phong kiến (State-building in Medieval France), chứng minh rằng phong trào Thập tự chinh vừa là công cụ tích hợp lãnh thổ của vương triều Capetian, vừa là đấu trường để các thân vương quốc khẳng định quyền tự trị tương đối.
• Về phương pháp luận: Thiết lập tiêu chuẩn mẫu mực trong việc kết hợp dữ liệu văn khế cục bộ (diplomatics) với mạng lưới tiểu sử tập thể (prosopography) để giải cấu trúc các huyền thoại văn học biên niên sử.
• Về ứng dụng thực tiễn: Cung cấp cơ sở khoa học cho các dự án số hóa di sản trung cổ, biên mục tài liệu lưu trữ tại các tỉnh Côte-d’Or, Saône-et-Loire, Yonne và tối ưu hóa hệ thống dữ liệu số CBMA.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận một số giới hạn nghiên cứu khách quan:

1. Sự thiên lệch của nguồn tư liệu tu viện: Phần lớn chứng thư lưu trữ thuộc về các dòng tu (Cluny, Cîteaux, Saint-Bénigne), do đó phản ánh góc nhìn và mục đích tôn giáo của giới tu sĩ, có thể phóng đại tính sám hối của các hiệp sĩ trước khi lên đường.
2. Sự thiếu hụt nguồn tư liệu thế tục của Bá quốc Burgundy: Do tình trạng phân mảnh lưu trữ tại vùng Comté (phía Đông sông Saône), nguồn tài liệu văn khế bá quốc chỉ phong phú từ sau năm 1166, gây khó khăn cho việc so sánh đồng bộ với Công quốc Capetian trong thế kỷ XI.
3. Khó khăn trong việc định danh tầng lớp binh lính không quý tộc: Phương pháp prosopography chỉ tiếp cận được tầng lớp hiệp sĩ, quý tộc sở hữu đất đai, trong khi hàng ngàn binh lính, bộ binh và tùy tùng bình dân tham gia đoàn quân hoàn toàn không để lại dấu vết văn bản.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Hướng 1: Mở rộng phân tích mạng lưới kinh tế - tín dụng: Khảo sát các khế ước vay nợ giữa thập tự quân Burgundy với các cộng đồng Do Thái và thương nhân Ý.
• Hướng 2: Nghiên cứu so sánh xuyên quốc gia: So sánh mô hình quý tộc quân sự của Bá quốc Burgundy với các thân vương quốc thuộc Đế quốc La Mã Thần thánh như Swabia hay Bavaria.
• Hướng 3: Ứng dụng Phân tích Mạng lưới Xã hội (Social Network Analysis - SNA) trên nền tảng kỹ thuật số để trực quan hóa toàn diện hơn 15.000 thực thể trong cơ sở dữ liệu CBMA.
• Hướng 4: Nghiên cứu giới (Gender Studies): Khảo sát vai trò quản lý lãnh địa và bảo tồn ký ức của các nữ quý tộc Burgundy (như Nữ công tước Sibylla hay Alix of Vergy) khi chồng tham gia viễn chinh.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án của Hilary Marie Rhodes tạo ra tác động học thuật sâu rộng, lấp đầy khoảng trống hơn 100 năm trong sử học Burgundy và phong trào Thập tự chinh. Về mặt học thuật, công trình cung cấp một tài liệu tham khảo nền tảng bằng tiếng Anh, phá vỡ sự cô lập của các tài liệu tiếng Latin và tiếng Pháp cổ vốn khó tiếp cận. Về di sản văn hóa và lưu trữ, nghiên cứu nâng cao giá trị của kho lưu trữ CBMA và các trung tâm nghiên cứu tại Dijon, Auxerre và Poitiers (CESCM). Về mặt xã hội, luận án đóng góp vào việc hiểu đúng bản chất phức tạp, đa chiều của quan hệ lịch sử giữa phương Tây và thế giới Hồi giáo, giải cấu trúc các diễn ngôn chính trị hóa lịch sử Thập tự chinh trong thời kỳ hiện đại.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Nhà nghiên cứu sơ khởi: Tiếp cận phương pháp luận prosopography kết hợp văn khế học, đồng thời kế thừa danh mục dữ liệu của gần 100 thập tự quân Burgundy.
• Giáo sư & Học giả cấp cao: Sử dụng các phát hiện để tái cấu trúc giáo trình lịch sử phong kiến Pháp, quan hệ Capetian - Plantagenet và lịch sử tôn giáo Trung Cổ.
• Chuyên gia Lưu trữ & Nhân văn Số (Digital Humanities): Khai thác mô hình liên kết dữ liệu giữa biên niên sử và chứng thư số hóa của dự án CBMA.
• Nhà quản lý Văn hóa & Bảo tàng: Ứng dụng để xây dựng các trưng bày lịch sử chuyên đề tại vùng Bourgogne-Franche-Comté về di sản dòng tu Cluny, Cîteaux và các tuyến đường hành hương/thập tự chinh.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp độc đáo nhất là việc xây dựng mô hình "Tham gia Thập tự chinh có điều kiện chính trị" (Politically-Mediated Crusading Model), mở rộng trực tiếp Lý thuyết Ký ức Gia tộc (Family Memory Theory) của Nicholas L. Paul và Lý thuyết Vương quyền Capetian của Karl Ferdinand Werner. Luận án chứng minh rằng mức độ hưởng ứng Thập tự chinh của một thân vương quốc không tỷ lệ thuận với nhiệt thành tôn giáo tự thân mà là hàm số của mức độ dung hòa hoặc xung đột chính trị với Vương quyền trung ương và Giáo hội La Mã.

2. Sự đổi mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây thể hiện như thế nào?

So với công trình kinh điển của Ernest Petit (1885–1905) vốn phụ thuộc vào biên niên sử địa phương và mắc nhiều sai sót phả hệ, hay nghiên cứu của Marcus Bull (1993) chỉ tập trung vào động cơ sùng đạo cá nhân, Rhodes tiên phong kết hợp phân tích tiểu sử tập thể (prosopography) với phê bình văn thư học số hóa (digital diplomatics) từ kho dữ liệu CBMA. Phương pháp này cho phép kiểm chứng chéo và loại bỏ các nhân vật hư cấu trong sử thi tự sự.

3. Phát hiện bất ngờ nhất với bằng chứng cụ thể từ dữ liệu là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là việc giải mã thành công nhân vật "Florina of Burgundy". Dù được ghi chép trong sử biên niên của Albert of Aachen và được nhiều sử gia hiện đại thừa nhận, dữ liệu văn khế tại Saint-Bénigne và Cluny chứng minh bà không hề tồn tại trong phả hệ công tước thực tế. Người con gái thực sự bị lãng quên là Agnes of Grancey, qua đó lật tẩy cơ chế thêu dệt thi ca của giới hiệp sĩ trung đại.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không?

Có. Luận án cung cấp bảng đối chiếu chi tiết hệ thống chữ viết tắt, mã định danh tài liệu lưu trữ từ các tập văn khế (CGY, CSBD, CSED, RCAC, CBMA) cùng danh mục quy chiếu địa danh lịch sử sang địa giới hành chính hiện đại (département và arrondissement), cho phép các nhà nghiên cứu độc lập truy xuất và xác minh chính xác từng văn bản.

5. Kế hoạch nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào?

Kế hoạch 10 năm tập trung vào việc số hóa toàn diện mạng lưới phả hệ - văn thư Burgundy thế kỷ XI–XIII, xây dựng bản đồ GIS về các tuyến đường hành quân của thập tự quân Burgundy sang Levant và Iberia, đồng thời mở rộng khảo sát sang các mối liên kết tài chính với các ngân hàng sơ khai tại miền Bắc nước Ý.

Kết luận

Luận án của Hilary Marie Rhodes xác lập 6 đóng góp mang tính bước ngoặt cho học giới:

1. Tái phát hiện và đưa Công quốc Burgundy thời kỳ Capetian (1095–1220) trở lại vị trí trung tâm trong bức tranh toàn cảnh của lịch sử Thập tự chinh trung đại.
2. Lập hồ sơ dữ liệu tiểu sử tập thể hoàn chỉnh cho gần 100 thập tự quân vùng Burgundy, đính chính hàng loạt sai sót phả hệ kéo dài hơn một thế kỷ từ thời Ernest Petit.
3. Bác bỏ dứt điểm tính xác thực của nhân vật lịch sử hư cấu Florina of Burgundy thông qua phê bình văn khế học nghiêm cẩn.
4. Tái định vị Cuộc Thập tự chinh II như một phong trào bắt nguồn trực tiếp từ mạng lưới tôn giáo - thân tộc cục bộ của Burgundy xung quanh Bernard of Clairvaux.
5. Giải cấu trúc định kiến lịch sử về vai trò đối đầu tiêu cực của Công tước Hugh III trong Thập tự chinh III, phục hồi bức tranh hợp tác chiến thuật chân thực với Richard the Lionheart.
6. Chứng minh vai trò chuyển dịch mang tính cấu trúc của Dòng Xitô (Cîteaux) trong việc thể chế hóa và tài trợ cho các chiến dịch Thập tự chinh thế kỷ XIII.

Công trình mở ra ba luồng nghiên cứu mới: lịch sử kinh tế - văn khế của các đoàn viễn chinh, nghiên cứu so sánh các thực thể chính trị hai đầu tại biên giới Pháp - Đức, và ứng dụng nhân văn số trong giải mã ký ức trung cổ. Nghiên cứu khẳng định rằng việc thấu hiểu phong trào Thập tự chinh đòi hỏi sự phân tích vi mô sâu sắc tại từng vùng lãnh địa, nơi đức tin tôn giáo, tham vọng chính trị và ký ức gia tộc luôn đan bện chặt chẽ vào nhau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Hilary Rhodes – PhD Thesis THE DUCHY OF BURGUNDY AND THE CRUSADES, 1095–1220 Submitted in accordance with the requirements for the degree of Doctor of Philosophy by HILARY MARIE RHODES UNIVERSITY OF LEEDS School of History Institute for Medieval Studies NOVEMBER 2018 1 Hilary Rhodes – PhD Thesis The candidate confirms that the work submitted is her own and that appropriate credit has been given where reference has been made to the work of others. This copy has been supplied on the understanding that it is copyright material and that no quotation from the thesis may be published without proper acknowledgement. The right of Hilary Marie Rhodes to be identified as author of this work has been asserted by her in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988. 2 Hilary Rhodes – PhD Thesis ACKNOWLEDGMENTS Completing a PhD certainly takes the help of the proverbial village, and I am grateful to list my own village here.

I owe the greatest intellectual debt to my supervisors, Dr Alan V. Murray and Dr Jonathan Jarrett at the University of Leeds, as well as Dr Guy Perry. Work in Progress sessions in the Institute of Medieval Studies/School of History also produced useful comment and critique, among those from Professor Julia Barrow, Professor Emilia Jamroziak, Dr Alaric Hall, and others, including my postgraduate peers. Teaching in the School has usefully enhanced my academic experience and pedagogical skills, including on the modules of Dr Anyaa Anim-Addo, Dr Iona McCleery, Dr Jonathan Jarrett, and Dr Marta Cobb.

I am also grateful to Professor Jonathan Phillips and Dr Mike Horswell at Royal Holloway, University of London, for allowing my participation in the crusades conferences hosted there in 2015 and 2016, as well as to Dr Kathryn Hurlock at Manchester Metropolitan University for the same in 2018. My studies have been funded by a School of History scholarship from the University of Leeds, and partially by my work in the Education Outreach office. I would like to thank Emma Chippendale and Joanna Phillips particularly for their help in administration and oversight. A research visit to the Centre d’études supérieures de civilisation médiévale at the University of Poitiers in 2018 was made possible by Leeds’ Research Fund and Extraordinary Fund, and I am grateful to Professor Martin Aurell and the staff and faculty at the CESCM for their helpfulness and hospitality.

Ongoing professional development events and major opportunities, such as the annual International Medieval Congress, have further enriched my experience at Leeds. I am also in gratitude to Liz Oxley at the university counselling centre. I likewise appreciate the various 3 Hilary Rhodes – PhD Thesis coffee shops across campus, and the city of Leeds more generally, where I have spent many enjoyable hours working on both academic and non-academic pursuits. Personally, I am in the greatest debts of all, in many ways, to friends and family.

My parents, Kevin and Janet, for unending optimism, steadfast support, and generous financial assistance. My sister Gillian, for her bravery, example, and belief, and my sister Darcy, for always persevering. My dear friend Sigita, for company, support, London and Leeds weekends, and eating well. To Svenja, Emily, Liv, and Ioana for taking me around Ireland, Portsmouth, the Harry Potter studios, and Romania, to Sarah, for generous gifts and personal support, and Annie, for an excellent Edinburgh day trip.

To Lucy, for IMS meetups and late-stage dissertation care packages. To my friends both near and far, who have been generous and inspiring and funny and vital in too many ways to count. Most particularly to Adrienne and Christine, my invaluable and near-constant virtual companions, for keeping me sane, engaged, and entertained through several years. (Any insanity is my own fault.) I’m quite sure I could not have done it without you.

And lastly, of course, to William. It’s all his fault I’m here. 4 Hilary Rhodes – PhD Thesis TABLE OF CONTENTS Family Tree ………………………………………………………………………7 Burgundy in the Ninth and Tenth Centuries………………………………………8 Burgundy in the Twelfth and Thirteenth Centuries……………………………….9 List of Abbrevations………………………………………………………………10 Introduction ………………………………………………………………………. Chapter 1: Burgundy at the Dawn of the Crusades: Familial, Political, and Religious Histories ………………………………………………………………………………….29 ▪ Geography, Territory, and Polity: From Carolingians to Capetians, 843–1032….

29 ▪ Politics, Family, and Power in Burgundy, 1032–95…………………………….40 ▪ Cluny and the Prehistory of the Crusades: 910–c.1050……………………………44 ▪ Battling the Muslims and Cluniac Reform: Burgundians in Iberia, 1063–87……. Chapter 2: Considering Contrasts: Burgundian Participation on the First Crusade, 1095–1101 …………………………………………………………….70 ▪ France on the Eve of the First Crusade: Clermont, Recruitment, and Resistance….71 ▪ Doing Christian Duty: Burgundian First Crusaders, 1096–99…………………….78 ▪ Making Amends: Burgundy Goes on Crusade, 1101……………………………… 86 ▪ Cluny and the Crown of France: Odo of Burgundy and the Crusade………………. Chapter 3: Transforming Traditions: The Burgundian Second Crusade, 1119–49………….108 ▪ Dukes, Counts, and Kings: Political Change and Context, 1102–45……………….109 ▪ Canon Law and Crusader-Kings: Creating a New Political Paradigm…………….120 ▪ The Folly of Christendom?: Participation and Penance in the Second Crusade…. Chapter 4: Between King and Emperor: The Evolving Burgundies, 1146–87……………….146 ▪ Power Struggles and Dynastic Development: The Dukes, 1143–65…………….147 ▪ Burgundy and the Holy Land: Marriages and Expeditions, 1162–79…………….160 ▪ Challenges to the Crown: France and Burgundy, 1180–87.

Chapter 5: Intimate Enemies: Burgundy on the Third Crusade, 1187–92………………….179 • The Fall of Jerusalem and Initial Response, 1185–88………………………….180 • Burgundy Prepares for the Crusade, 1188–90………………………………….187 • The Third Crusade, 1190–92………………………………………………….202 5 Hilary Rhodes – PhD Thesis VI. Chapter 6: The Early Thirteenth Century: Burgundy, France, and Rome, 1193–1223…………………………………………………………….219 • Marriages, Politics, and Papal Reprisals, 1193–1200…………………………….220 • The Fourth Crusade: From Cîteaux to Constantinople, 1200–04………………….230 • The Crown of France, the Cistercians, and the Albigensian Crusade, 1203–09….240 • Aftermath: Nation Building and Crusading Memory……………………………….266 6 Hilary Rhodes – PhD Thesis 7 Hilary Rhodes – PhD Thesis BURGUNDY IN THE NINTH AND TENTH CENTURIES Image source: Marco Zanoli, Wikimedia <https://upload.org/wikipedia/commons/4/4a/Karte_Hoch_und_Niederburgund_EN.png> 8 Hilary Rhodes – PhD Thesis BURGUNDY IN THE TWELFTH AND THIRTEENTH CENTURIES Image source: Marco Zanoli, Wikimedia <https://upload.org/wikipedia/commons/e/ec/Map_Kingdom_Arelat_EN.png> 9 Hilary Rhodes – PhD Thesis LIST OF ABBREVIATIONS AA Albert of Aachen, Historia Ierosolimitana (ed. Susan Edgington) ATF Alberic of Trois-Fontaines (RHGF and MGH) CAM Cartulaires de l’abbaye de Molesme (ed. Jacques Laurent) CCB Chartes de communes et d’affranchissements en Bourgogne (ed.

Joseph Garnier) CGY Cartulaire général de l’Yonne (ed. Maximilien Quantin) Cîteaux Chartes et documents concernant l’abbaye de Cîteaux (ed. Jean Marilier) CSBD Chartes et documents de Saint-Bénigne de Dijon (ed. Georges Chevrier and Maurice Chaume) CSED Chartes de l’abbaye de Saint-Étienne de Dijon (ed.

Georges Valat) DLKJ Die Urkunden der lateinischen Könige von Jerusalem (ed. Hans Eberhard Mayer) DRI Die Register Innocenz III (ed. various) GPA Rigord, Gesta Philippi Augusti (ed. Elisabeth Carpentier, Georges Pon, and Yves Chauvin) GV Geoffrey de Villehardouin (ed.

Caroline Smith) HA Historia Albigensium (Peter of les Vaux-de-Cernay) HAC History of the Albigensian Crusade (ed. Sibly) HdB Histoire des ducs de Bourgogne (Ernest Petit) HGMV Histoire généalogique de la maison de Vergy (André Duchesne) IP Itinerarium Peregrinorum (ed. William Stubbs, trans. Helen Nicholson) LCC La conquête de Constantinople (ed.

Edmond Faral) MGH Monumenta Germaniae Historica (ed. various) OV Orderic Vitalis, Ecclesiastical History (ed. Marjorie Chibnall) PL Patrologia Latina (ed. Migne) RCAC Recueil des chartes de l’abbaye de Cluny (ed.

Auguste Bernard and Alexandre Bruel) RH Roger of Howden, Annals (trans. Riley) and Chronica (ed. William Stubbs) RHGF Recueil des historiens des Gaules et de la France (ed. various) RPA Recueil des actes de Philippe Auguste (ed.

Clovis Brunel, Charles Samaran) SMC Sword, Miter, and Cloister (Constance Brittain Bouchard) WT William of Tyre, Deeds Done Beyond the Sea (trans. Emily Babcock & August C. Krey) and Chronica (ed.C Huygens) 10 Hilary Rhodes – PhD Thesis INTRODUCTION In the two centuries between the call for the First Crusade in November 1095 and the fall of the city of Acre to the Mamluk Turks in June 1291, all of Europe underwent dramatic political, physical, social, cultural, and religious change, but possibly nowhere more so than the birthplace of the movement: the medieval kingdom of France. Over the course of the crusades, it transformed from a collection of largely independent fiefs and principalities, ruled by a fairly limited king, to arguably the pre-eminent secular power in the Western world.

Its relationship to the crusades has been studied almost exhaustively, but the duchy of Capetian Burgundy (1032– 1361) has to date lacked any sustained analytical treatment in this context, such as which nearly all of its regional counterparts have received in detail. There are several reasons for this. One is a mistaken assumption that Burgundy was merely a passive satellite of the French monarchy, and strong impulses to political centralisation in France have led to a historical narrative of conformity. Secondly, Burgundy lacked the readily visible glamour of the Plantagenet territories and the political and personal conflicts of their charismatic rulers.

Finally, the well-documented Valois dukes (1363–1482) and their neo-crusading exploits have contributed to the impression that it was only in the late medieval period that the duchy developed a distinct or independent crusading interest. Yet in the first 125 years of the crusades, three dukes of Burgundy and three counts of Burgundy (including Frederick Barbarossa, Holy Roman Emperor) joined up and in multiple cases led crusades, which were comparable to and often greater than other French principalities. But this was not merely a ducal endeavour, and it is possible to identify close to a hundred Burgundian crusaders over the same period, active in Iberia, the Holy Land, Greece, and southern France. This is remarkable given that Burgundy produced no dedicated crusading narratives and barely had a presence in the foundational First Crusade.

11 Hilary Rhodes – PhD Thesis In surveying the extant literature, the space for such an undertaking becomes readily apparent. Popular interest in the crusades has revived sharply since the attacks of 11 September 2001, and resulted in a number of new general histories joining older scholarship. But despite the work done on many subsections of crusade studies, Burgundy’s near-total invisibility remains striking, as examination of its involvement is almost completely restricted to the powerful fourteenth and fifteenth-century Valois dukes.1 The Annales de Bourgogne, the pre-eminent journal of Burgundian history, has not printed a single article on Burgundian crusading in the period of 1095–1291.2 Instead, works have focused on powerful individuals such as Duke Philip the Good (r. 1419–67),3 the French Valois monarchy as a whole,4 the relations to royal and regional politics,5 and the emerging sense of Burgundian statehood and authority.6 Due to these developments, the effects of the Hundred Years War and persistent Anglo-French conflict, and the eventual influence of the French wars of religion, the appeal of Burgundy in this era is easily visible.

But it did not only begin to be relevant in this time period, and nor did its crusade contributions spring from nowhere. Furthermore, while other regions of France were subject to the dual governance of rival English and French kings, Burgundy was uniquely divided as both a French duchy within the remit of the Capetian monarchs, and as a German county nominally subject to the Holy Roman Emperors. The borders between the regions were never entirely clear and often overlapped, supported by marriages, church patronage, and other customary acts of 1 Elizabeth Johnson Moodey, Illuminated Crusader Histories for Philip the Good of Burgundy (Turnhout: Brepols, 2012) and Jacques Paviot, ‘Burgundy and the Crusade’, in Crusading in the Fifteenth Century: Message and Impact, ed. by Norman Housley (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2004), 70–80.

2 Centre d’Études Bourguignonnes, Annales de Bourgogne, 55 vols (Dijon: Venot, 1929–46, 1979–2015). 3 Richard Vaughan, Philip the Good: The Apogee of Burgundy (Harlow: Longman, 1970). See also Andrew Heron, ‘Il fault fait guerre pour paix avoir’: Crusading Propaganda at the Court of Duke Philippe le Bon of Burgundy (1419-1467)’ (unpublished PhD thesis, University of Cambridge, 1991) <http://ethos.do?uin=uk. Knecht, The Valois: Kings of France 1328–1589 (London: Hambledon, 2004).

5 Kathleen Daly, ‘French Pretensions to Valois Burgundy: History and Polemic in the Fifteenth and Early Sixteenth Centuries’, Publications du centre européen d'etudes bourguignonnes, 44 (2004), 9–22.