Quản lý hoạt động phát triển vận động cho trẻ 5-6 tuổi tại mầm non công lập Gò Vấp, TPHCM

Nghiên cứu thực trạng, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động phát triển vận động cho trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non công lập Gò Vấp.

• Tác giả: Vũ Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Mỹ Dung
• Trường học: Đại học Đà Nẵng, Trường Đại học Sư phạm
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động phát triển vận động cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển vận động cho trẻ 5 6 tuổi

Phát triển vận động là một trong những lĩnh vực quan trọng của giáo dục mầm non, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển toàn diện của trẻ em. Trẻ ở độ tuổi 5-6 năm đang ở giai đoạn phát triển vận động vô cùng tích cực, nơi các em cần được khuyến khích vận động để phát triển cơ thể, xương khớp và các kỹ năng vận động cơ bản. Theo nghiên cứu của Đại học Đà Nẵng, hoạt động vận động không chỉ giúp trẻ phát triển thể chất mà còn hỗ trợ phát triển nhận thức, cảm xúc và kỹ năng xã hội. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy có những thách thức trong việc quản lý và tổ chức các hoạt động này tại các trường mầm non công lập.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của hoạt động phát triển vận động

Hoạt động phát triển vận động là những tập luyện có mục đích, được thiết kế để giúp trẻ phát triển các kỹ năng vận động cơ bản như chạy, nhảy, bò, trèo và giữ thăng bằng. Các hoạt động này không chỉ rèn luyện sức khỏe mà còn phát triển sự tự tin, khả năng hợp tác và kỷ luật tự thân của trẻ. Trong giai đoạn 5-6 tuổi, trẻ có khả năng học hỏi nhanh chóng và cần được hướng dẫn bởi những người chuyên nghiệp để đạt được kết quả tốt nhất.

1.2. Đặc điểm phát triển trẻ 5 6 tuổi

Trẻ ở tuổi 5-6 thường có sự phát triển vận động nhanh chóng với khả năng kiểm soát cơ thể tốt hơn. Các em bắt đầu có khả năng thực hiện các chuyển động phức tạp như nhảy nhót, cân bằng và các trò chơi có quy tắc. Ngoài ra, trẻ ở độ tuổi này cũng có nhu cầu cao về hoạt động nhóm và mong muốn được công nhận, yêu cầu các giáo viên phải có phương pháp dạy dỏa phù hợp và tạo ra môi trường khích lệ.

II. Thực trạng quản lý hoạt động phát triển vận động tại các trường mầm non

Nghiên cứu thực trạng tại các trường mầm non công lập quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy những tồn tại và hạn chế đáng kể. Mặc dù nhân thức về tầm quan trọng của hoạt động vận động đã được cải thiện, nhưng việc quản lý và triển khai vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Các trường thường thiếu điều kiện cơ sở vật chất như sân chơi, dụng cụ thể dục, và các giáo viên chưa được đào tạo đủ về phương pháp phát triển vận động hiện đại. Ngoài ra, sự hợp tác giữa nhà trường và gia đình còn hạn chế, dẫn đến việc trẻ không được hỗ trợ nhất quán trong quá trình phát triển vận động.

2.1. Những hạn chế hiện nay trong quản lý hoạt động vận động

Các hạn chế chính bao gồm: thiếu hụt cơ sở vật chất và dụng cụ, không đủ nhân lực chuyên môn, kế hoạch quản lý hoạt động vận động chưa rõ ràng, và việc đánh giá kết quả phát triển còn mơ hồ. Nhiều giáo viên chưa nắm rõ nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động vận động phù hợp với độ tuổi. Bên cạnh đó, sự tham gia của cha mẹ trong quá trình này còn yếu, ảnh hưởng đến tính hiệu quả của các hoạt động tại nhà.

2.2. Nguyên nhân của các vấn đề quản lý

Nguyên nhân gốc rễ bao gồm: thiếu đầu tư từ nhà nước, thiếu chương trình đào tạo chuyên sâu cho giáo viên, khó khăn trong lập kế hoạch chi tiết, và sự hiểu biết hạn chế của gia đình về tầm quan trọng của hoạt động vận động. Ngoài ra, tải trọng công việc lớn của giáo viên khiến họ không có thời gian để chuẩn bị kỹ các hoạt động vận động đạt chất lượng cao.

III. Các giải pháp quản lý hoạt động phát triển vận động hiệu quả

Để cải thiện tình hình, cần triển khai một hệ thống giải pháp toàn diện nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động phát triển vận động. Trước hết, nhà trường cần lập kế hoạch rõ ràng với các mục tiêu cụ thể, đo lường được. Thứ hai, phải đầu tư vào cơ sở vật chất như sân chơi rộng, dụng cụ thể dục an toàn và phù hợp độ tuổi. Thứ ba, tổ chức đào tạo định kỳ cho giáo viên về phương pháp phát triển vận động hiện đại và kỹ năng tổ chức hoạt động hiệu quả. Cuối cùng, cần tăng cường hợp tác với gia đình qua các chương trình hướng dẫn cha mẹ và hoạt động ngoài giờ học.

3.1. Giải pháp về cơ sở vật chất và dụng cụ

Các trường cần xây dựng sân chơi tiêu chuẩn với diện tích đủ lớn, bề mặt an toàn. Đầu tư dụng cụ thể dục đa dạng như bóng, vòng, tấm thảm, cầu thang, xà nhập như theo tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, cần có phòng hoạt động ngoài trời được che chắn, tránh thời tiết xấu nhưng vẫn đảm bảo an toàn cho trẻ. Định kỳ kiểm tra, bảo dưỡng dụng cụ để đảm bảo chất lượng.

3.2. Giải pháp về phát triển nhân lực và đào tạo

Cần tổ chức khóa đào tạo chuyên nghiệp cho giáo viên về phát triển vận động trẻ mầm non. Các khóa này nên bao gồm lý thuyết và thực hành, giúp giáo viên nắm vững phương pháp giảng dạy hiệu quả. Ngoài ra, cần kết nối với các chuyên gia để tư vấn, hướng dẫn và xây dựng chương trình vận động phù hợp với điều kiện địa phương.

3.3. Giải pháp về quản lý và tổ chức hoạt động

Nhà trường cần xây dựng kế hoạch chi tiết từng tháng, từng tuần với nội dung cụ thể cho các nhóm tuổi. Thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ để theo dõi tiến độ phát triển vận động của từng trẻ. Tổ chức buổi họp định kỳ giữa giáo viên để chia sẻ kinh nghiệm, giải quyết vấn đề và cải tiến hoạt động liên tục.

IV. Vai trò của gia đình và cộng đồng trong phát triển vận động trẻ

Phát triển vận động của trẻ không chỉ phụ thuộc vào nhà trường mà còn cần sự hợp tác chặt chẽ từ gia đình. Cha mẹ cần được hướng dẫn để tạo môi trường tại nhà giúp trẻ vận động thường xuyên, an toàn và vui vẻ. Bên cạnh đó, cộng đồng địa phương cũng có vai trò quan trọng trong việc cung cấp không gian công cộng để trẻ chơi, vận động. Các hoạt động ngoài giờ học, tham gia vào các sự kiện thể dục tại cộng đồng sẽ giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội cũng như yêu thích vận động từ sớm. Khi có sự phối hợp tốt giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng, các em sẽ có cơ hội phát triển toàn diện nhất.

4.1. Hướng dẫn cha mẹ về phát triển vận động tại nhà

Nhà trường cần tổ chức các buổi hội thảo, tối lớp để giáo dục cha mẹ về tầm quan trọng của vận động. Cung cấp tài liệu hướng dẫn cụ thể về các bài tập vận động có thể thực hiện tại nhà với dụng cụ đơn giản. Khuyến khích cha mẹ tham gia cùng trẻ vào các hoạt động ngoài trời như đi bộ, chơi đá banh, chơi đập cầu. Thiết lập hệ thống giao tiếp giữa nhà trường và gia đình để theo dõi tiến bộ của trẻ.

4.2. Xây dựng cộng đồng hỗ trợ phát triển vận động

Cơ quan chính quyền địa phương cần quy hoạch các sân chơi công cộng sạch sẽ, an toàn cho trẻ. Tổ chức các sự kiện thể thao cộng đồng để trẻ có cơ hội tham gia, học hỏi. Phối hợp giữa trường mầm non với các tổ chức xã hội để cung cấp các chương trình hỗ trợ bổ sung. Tạo môi trường khuyến khích để trẻ chơi, vận động ngoài trời một cách tự nguyện và an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phát triển vận động cho trẻ 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non công lập. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động động phát triển vận động cho trẻ 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động phát triển vận động cho trẻ 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non công lập quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI Ở CÁC TRƢỜNG MẦM NON CÔNG LẬP 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Có thể nói các kỹ năng vận động cơ bản hình thành cùng với sự tiến hoá của loài ngƣời thông qua con đƣờng lao động và đấu tranh sinh tồn với thiên nhiên. Trẻ em là giai đoạn bình minh của con ngƣời, chăm sóc sức khoẻ cho trẻ là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà bậc học giáo dục quan tâm. Trong công tác giáo dục thể chất cho trẻ Mầm non, nhiệm vụ giáo dục phát triển các kỹ năng vận động cơ bản đƣợc đặt lên hàng đầu.

Chính vì vậy, vấn đề này thu hút đƣợc sự quan tâm của nhiều nhà khoa học trong và ngoài nƣớc. Từ thời cổ đại ở phƣơng Tây, đã chú trọng đến việc rèn luyện kỹ năng vận động cơ bản cho trẻ bằng con đƣờng kinh nghiệm. Dần dần họ đã biết liên kết các biện pháp cụ thể để rèn luyện kỹ năng vận động cơ bản với các biện pháp rèn luyện và phát triển sức nhanh, mạnh, bền… thành một hệ thống thống nhất. Mục tiêu của nền giáo dục này là đào tạo các chiến binh phục vụ cho các cuộc chinh chiến, nên quá trình rèn luyện các kỹ năng chiến đấu nhƣ đi, chạy, lăn, bò, trƣờn…đƣợc đặt lên hàng đầu.

Coomenxki (1592 – 1670) ngƣời Tiệp Khắc đƣợc coi là “Ông tổ của nền giáo dục cận đại”, là ngƣời đặt nền móng cho khoa học giáo dục nói chung và GDMN nói riêng. Nội dung giáo dục trẻ mầm non đƣợc ông ấn định trong chƣơng trình hƣớng tới phát triển toàn diện cho trẻ, cụ thể: + Giáo dục thể chất: Phát triển vận động, các điều kiện giáo dục thể chất, coi trò chơi là phƣơng tiện giáo dục thể chất cho trẻ. + Giáo dục đạo đức: Giáo dục trẻ mong muốn đƣợc hoạt động, yêu lao động, trung thực, ngăn nắp, gọn gàng. + Giáo dục lao động: kỹ năng lao động phù hợp với lứa tuổi + Giáo dục trí tuệ: Nội dung giáo dục cần quan tâm đến việc cung cấp cho trẻ biểu tƣợng đơn giản về thế giới xung quanh.

[23] - Trò chơi vận động dành cho trẻ mẫu giáo, Tác giả E. Chimôpphaêva, Nxb TP. Hồ Chí Minh, 1986. [11] - Lí luận và phương pháp giáo dục thể chất cho trẻ trước tuổi đi học, Tác giả A.

Khuckhalaieva, Nxb Thể dục thể thao, 1979 [1]. - Maria Montessori là nhà giáo dục ngƣời Ý, bản chất của phƣơng pháp Montessori đó là hoạt động tự do của trẻ trong môi trƣờng đƣợc chuẩn bị sẵn với sự 6 hƣớng dẫn hạn chế của giáo viên. Trẻ mẫu giáo chủ động tích cực học còn giáo viên trở thành đối tác nhạy cảm của trẻ, sẵn sàng giúp trẻ vào thời điểm cần thiết. Giáo viên chủ yếu làm việc với từng trẻ và nhóm trẻ, trong khi đó các trẻ khác sẽ hoạt động với vật liệu mà chúng đã biết.

Bà coi giáo dục là giúp trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần ngay từ khi mới sinh ra. Điều kiện và phƣơng tiện chủ yếu giúp trẻ tự phát triển bên môi trƣờng đã có là giáo viên, ngƣời đƣợc đào tạo chuyên môn, nắm vững phƣơng pháp làm việc với trẻ nhỏ. [17] Những công trình nghiên cứu khoa học về phƣơng pháp của các nhà lý luận ngƣời Nga có ảnh hƣởng đáng kể đến sự phát triển lý luận và thực tiễn của giáo dục thể chất mầm non. Cùng với các tác giả khác, họ đã nghiên cứu chƣơng trình giáo dục thể chất cho trẻ, giáo trình giảng dạy cho trƣờng Trung học Sƣ phạm và những trò chơi vận động cho các trƣờng mầm non.

Các nhà giáo dục trên thế giới chủ yếu nghiên cứu về giáo dục mầm non hay về giáo dục phát triển thể chất, những trò chơi vận động. Đây là những tiền đề cho hƣớng nghiên cứu về phát triển vận động tại trƣờng mầm non. Các nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam, với mục tiêu giúp trẻ phát triển toàn diện về đức - trí - thể - mỹ, đặc biệt phát triển các tố chất nhanh, mạnh, bền, dẻo dai và khéo léo góp phần nâng cao tầm vóc của trẻ em Việt nam. Đảng và Nhà nƣớc ta cũng đã đặc biệt chú trọng tới công tác chăm sóc giáo dục thể chất cho trẻ.

Đặc biệt chú trọng đến nhiệm vụ phát triển vận động cho trẻ từ 0-6 tuổi, và coi nhiệm vụ này là nhiệm vụ quan trọng đầu tiên phải thực hiện ngay từ mắt xích đầu tiên này, trên cơ sở đó nó sẽ đƣợc tiếp tục thực hiện trong các bậc học tiếp theo. Các vấn đề liên quan đến giáo dục thể chất cho trẻ cũng đã đƣợc khá nhiều tác giả trong nƣớc quan tâm nghiên cứu. Trong cuốn “Vun trồng thể lực cho đàn em nhỏ”, tác giả Lƣơng Kim Chung đã nêu ra các phƣơng tiện và phƣơng pháp rèn luyện thể chất cho trẻ mẫu giáo lớn, trong đó chú trọng nhất đến các bài tập rèn luyện thể chất, các trò chơi vận động và việc tổ chức các hoạt động ngoài trời. Một nghiên cứu năm 2001, của tác giả Trần Bích Liễu, cuốn sách này cung cấp những tri thức khoa học về nghiệp vụ quản lý trƣờng mầm non và hệ thống các bài tập hình thành các kỹ năng cơ bản của ngƣời Hiệu trƣởng nhƣ: kỹ năng lập kế hoạch [19].

Tạ Thúy Lan, Trần Thị Loan (2018), Sự phát triển thể chất trẻ em lứa tuổi mầm non, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội. Giáo trình đƣợc sử dụng cho hệ cao đẳng sƣ phạm mầm non với 13 chƣơng, tác giả trình bày kiến thức cơ bản về thể chất trẻ em, nhất là bậc mầm non. 7 Những năm gần đây có một số tác giả tiến hành nghiên cứu các vấn đề liên quan đến hoạt động chăm sóc, GD trẻ mầm non và đã đề ra những biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc sức khỏe cho trẻ mầm non đã cung cấp nhiều kiến thức lý luận và thực tế cho các nhà quản lý GD mầm non nhƣ: Đề tài luận văn thạc sĩ: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả GD thể chất cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề” của tác giả Lục Thị Trung Hải, Đại học sƣ phạm Hà Nội, năm 2015. Tác giả tập trung nghiên cứu vào vai trò hoạt động chơi trong sự phát triển thể chất của trẻ và đề ra những biện pháp làm nâng cao hiệu quả GD thể chất cho trẻ thông qua các trò chơi đóng vai theo chủ đề, góp phần phát triển vận động trẻ nhằm nâng cao SKTC cho trẻ [43].

Đề tài luận văn thạc sĩ: “Một số biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi trong hoạt động chung có mục đích GD thể chất” của tác giả Lý Thị Anh, Đại học Sƣ phạm Hà Nội, năm 2005. Đề tài đi sâu vào nghiên cứu những biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi trong hoạt động GD thể chất nhằm phát triển thể chất cho trẻ [44]. Đặng Hồng Phƣơng (2014) Giáo trình lý luận và phƣơng pháp giáo dục thể chất cho trẻ lứa tuổi mầm non, NXB Đại học Sƣ phạm. [28] Trần Lan Hƣơng, Trần Thị Nga, Nguyễn Thị Thanh Thủy, Nguyễn Thị Thƣ (2014), Hƣớng dẫn các hoạt động phát triển thể chất cho trẻ mầm non, Nguyễn Bá Minh (chủ biên), (2015), Hƣớng dẫn tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trƣờng mầm non, NXB Giáo dục Việt Nam.

Huỳnh Kim Vui (2015), Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo bé nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất cho trẻ, Luận văn thạc sỹ, Đại học sƣ phạm Hà Nội. Lục Thị Trung Hải (2005), Một số biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề, Luận văn Thạc sỹ, Đại học sƣ phạm Hà Nội. Vũ Huyền Trâm (2006), Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng vận động cơ bản cho trẻ 3-4 tuổi thông qua trò chơi vận động, Luận văn thạc sỹ. Từ năm học 2022 - 2023 đến nay, Nhiệm vụ Giáo dục mầm non đã chỉ đạo xây dựng thực hiện chuyên đề: "Nâng cao chất lƣợng giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trƣờng mầm non".

Những công trình nghiên cứu trên tuy có sự khác nhau về phƣơng diện, mức độ nghiên cứu nhƣng nhìn chung đều cho thấy vai trò của các kỹ năng vận động cơ bản đối với sự phát triển của trẻ MN, coi đó là một trong những nhiệm vụ cơ bản của 8 giáo dục thể chất cho trẻ lứa tuổi này, và làm cơ sở cho các đề tài và các công trình khác ra đời. Các khái niệm chính của đề tài 1. Hoạt động phát triển vận động Phát triển vận động là một lĩnh vực quan trọng trong sự phát triển toàn diện của mỗi đứa trẻ, sự phát triển này bắt đầu ngay từ giai đoạn sơ sinh. Trẻ nhỏ thƣờng phát triển vận động theo một trình tự nhất định.

Ở từng giai đoạn nhất định, trẻ đạt tới những cột mốc phát triển nhƣ: biết tự ngồi, tự đứng và tự bƣớc đi. Và ở mỗi một giai đoạn trẻ sẽ thể hiện những kỹ năng vận động khác nhau, nhƣng đều thuộc 2 nhóm kỹ năng vận động chính: kỹ năng vận động thô và kỹ năng vận động tinh. - Kỹ năng vận động thô: Theo Hoàng Thị Bƣởi (2001) cho rằng vận động thô là những kỹ năng liên quan đến vận động, hoặc sự phối hợp vận động các cơ lớn của cơ thể. Vận động thô gồm những khả năng nhƣ lăn, bò trƣờn, xoay cơ thể, chạy nhảy, đi đứng, cò, đá chân, ném, vung tay, kéo, đẩy, leo trèo, giữ thăng bằng trên một chân… Trẻ phát triển kỹ năng vận động thô trƣớc kỹ năng vận động tinh [16, tr34].

- Kỹ năng vận động tinh: Theo Nguyễn Sinh Thảo - Nguyễn Thị Tuất (2013) thì vận động tinh là những kỹ năng liên quan đến các cơ nhỏ của mắt và bàn tay (điều khiển bàn tay và các ngón tay).