MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Quá trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế đang diễn ra hết sức sôi động. Bắt đầu từ năm 2018, khi hiệp định CPTPP có hiệu lực, Việt Nam sẽ nâng cao được cơ hội tiếp cận với thị trường thế giới, sẽ tiếp cận với những nền kinh tế phát triển, điều đó cũng đồng nghĩa với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn trong toàn bộ nền kinh tế. Đồng thời, đất nước ta đang trong thời kỳ biến đổi mạnh mẽ của nền kinh tế, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, đưa đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống. Để thực hiện thành công chiến lược đó nhu cầu về vốn đầu tư là rất lớn và cần thiết.
Vì vậy, các ngân hàng hiện nay không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ, mở rộng mạng lưới hoạt động, chạy đua lãi suất và hiện đại hóa ngân hàng nhằm phát triển các sản phẩm huy động vốn. Trong đó, sản phẩm tiền gửi khách hàng cá nhân đang được các ngân hàng thương mại đặc biệt quan tâm do tiềm năng vốn trong dân cư còn rất lớn mà chưa được khai thác nhiều vì người dân còn thiếu lòng tin ở ngân hàng, chưa am hiểu về khả năng sinh lời từ những khoản tiền nhàn rỗi trong túi của mỗi người. Là một trong những Ngân hàng thương mại lớn nhất tại Việt Nam, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam nói chung và chi nhánh Sở giao dịch 1 nói riêng đang tích cực triển khai nhiều biện pháp phát triển các sản phẩm tiền gửi khách hàng cá nhân nhằm tài trợ cho các dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá của đất nước. Theo đó, chi nhánh đã thực hiện tuyên truyền quảng cáo với nhiều hoạt động như: phát tờ rơi tới từng khu phố; quảng cáo trên đài phát thanh; treo poster và banner… các chương trình khuyến mại cũng được chi nhánh triển khai như: “Hái lộc vàng cùng BIDV”, “May mắn nhân đôi – Niềm vui gấp bội”, “Gửi tiền ngay – Quay trúng lớn”.đã được khách hàng trên địa bàn tham gia và hưởng ứng nhiệt tình.
Tuy nhiên, do phải đối mặt với tình hình khó khăn chung của nền kinh tế cùng sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng trên địa bàn nên hoạt động phát triển sản phẩm tiền gửi khách hàng cá nhân tại Chi nhánh chưa đạt kết quả như mong đợi. Khách hàng chưa hoàn toàn tin tưởng vào Chi nhánh họ còn e ngại khi sử dụng các sản phẩm tiền gửi cá nhân do Chi nhánh cung ứng. Điều này dẫn đến doanh số, số 1 lượng khách hàng và thị phần huy động vốn từ sản phẩm tiền gửi của BIDV chi nhánh Sở giao dịch 1 trong giai đoạn 2015-2017 không ngừng giảm xuống. Theo đó, doanh số tiền gửi khách hàng cá nhân của Chi nhánh giảm từ 9.534 tỷ đồng năm 2015 xuống còn 8.745 tỷ đồng năm 2017; Số lượng khách hàng cá nhân gửi tiền tại Chi nhánh giảm từ 9.534 khách hàng xuống còn 8.745 khách hàng; Thị phần của chi nhánh trên địa bàn Hà Nội giảm từ 18% xuống 15,6%.
Trước thực trạng trên, để giúp Ban lãnh đạo Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Sở giao dịch 1 nhận thức rõ những thành công cũng như hạn chế trong công tác phát triển sản phẩm tiền gửi khách hàng cá nhân tại Chi nhánh thời gian qua. Đồng thời, giúp nhà quản lý có cơ sở thực hiện các giải pháp phát triển doanh số sản phẩm tiền gửi, nâng cao thị phần và gia tăng quy mô khách hàng cá nhân gửi tiền tại Chi nhánh, tác giả lựa chọn đề tài “Phát triển sản phẩm tiền gửi khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ phần BIDV chi nhánh Sở giáo dịch 1” làm đề tài luận văn tốt nghiệp. Tổng quan tình hình nghiên cứu Huy động vốn là một trong những hoạt động chính tạo ra lợi nhuận cho các ngân hàng thương mại. Do vậy, nghiên cứu về hoạt động huy động vốn, huy động vốn dân cư, huy động vốn từ các sản phẩm tiền gửi khách hàng cá nhân đã được nhiều tác giả thực hiện.
Sau đây, tác giả tổng hợp một vài công trình nghiên cứu nổi bật: Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Đức Toàn (2012) về “Phát triển nguồn tiền gửi từ dân cư tại BIDV Phú Thọ”. Thực hiện nghiên cứu, tác giả đã hệ thống hoá, phân tích và làm rõ những vấn đề cơ bản liên quan đến hoạt động huy động dân cư của ngân hàng thương mại. Trên cơ sở bám sát lý thuyết về phát triển huy động vốn dân cư, tác giả tập trung đánh giá thực trạng hoạt động huy động vốn dân cư tại BIDV Phú Thọ, từ đó đã làm rõ những kết quả đạt được, những mặt còn hạn chế và xác định nguyên nhân gây ra. Căn cứ vào những hạn chế còn tồn tại, tác giả đã đưa ra ba giải pháp mà BIDV Phú Thọ có thể thực hiện trong thời gian tới nhằm phát triển nguồn tiền gửi từ dân cư, đó là: mở rộng mạng lưới huy động vốn từ dân cư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông, tiếp thị và quảng bá.
Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn thiết thức trong nâng cao hiệu 2 quả kinh doanh, giúp BIDV Phú Thọ vươn lên giữ vị trí thứ hai thị phần huy động vốn dân cư trên địa bàn tỉnh. Nghiên cứu của tác giả Mansour Mshauri (2012) về “Assessment of the factors that influencing deposits mobilization in commercial bank Tanzania” Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến huy động tiền gửi khách hàng cá nhân tại các ngân hàng thương mại ở Tanzania. Nghiên cứu đặc biệt đánh giá tầm quan trọng, khả năng ứng dụng và xác định các yếu tố quan trọng nhất đối với hoạt động huy động vốn nói chung và huy động tiền gửi cá nhân nói riêng. Nghiên cứu sử dụng phương pháp lấy mẫu có mục đích để chọn đáp viên trả lời bảng hỏi.
Bảng câu hỏi được phân phối ngẫu nhiên cho những người trả lời trong sáu ngân hàng bao gồm các ngân hàng CRDB, NMB, NBC, BoA, PBZ và Barclays. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các yếu tố: cơ sở vật chất, công nghệ ngân hàng, vị trí ngân hàng, lãi suất, năng lực của nhân viên, chất lượng dịch vụ và chiến lược tiếp thị của ngân hàng là những yếu tố quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động huy động tiền gửi cá nhân. Trong đó, yếu tố nguồn nhân lực có mức độ ảnh hưởng lớn nhất và yếu tố lãi suất có mức ảnh hưởng thấp nhất. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng giúp các ngân hàng thương mại ở Tanzania mở rộng thị phần, nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn nói chung huy động tiền gửi khách hàng cá nhân nói riêng.
Nghiên cứu của Phạm Thị Hồng Nhung (2017) về “Nâng cao hiệu quả huy động tiền gửi tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Phú Mỹ”. Trong nghiên cứu, tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác huy động vốn, các chỉ tiêu đo lường hiệu quả huy động vốn nói chung và huy động tiền gửi nói riêng. Thu thập dữ liệu về kết quả kinh doanh và các chỉ tiêu cụ thể về hoạt động huy động tiền gửi của BIDV Phú Mỹ, các chi nhánh BIDV khác trên địa bàn tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu và một số ngân hàng khác trên địa bàn huyện Tân Thành. Dựa vào kết quả phân tích tình hình huy động vốn và hiệu quả huy động tiền gửi tại chi nhánh BIDV Phú Mỹ giai đoạn 2012 – 2016, kết quả đánh giá khảo sát khách hàng.
Tác giả đã đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm phát huy thế mạnh sẵn có, khắc phục những khó khăn, hạn chế còn tồn tại góp phần giúp BIDV Phú Mỹ nâng cao hiệu quả công tác huy động vốn, mở rộng thị phần, tăng trưởng và phát triển 3 bền vững, vươn lên nắm giữ vị thế dẫn đầu về thị phần huy động tiền gửi dân cư trên địa bàn. Nghiên cứu của Trịnh Thị Thanh Nhàn (2012) về “Tăng cường huy động vốn từ khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam – Phòng giao dịch Đội Cấn”. Trong hoạt động huy động vốn, ngân hàng Quốc tế - Phòng giao dịch Đội Cấn đã triển khai rất nhiều biện pháp tích cực nhằm huy động tối đa nguồn vốn trong dân cư. Nhờ vậy, nguồn tiền gửi được năm sau bao giờ cũng cao hơn năm trước, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế địa phương, tạo công ăn việc làm cho nhân dân, góp phần nâng cao đời sống dân cư.
Tuy nhiên, hoạt động huy động vốn khách hàng cá nhân của Chi nhánh còn rất nhiều hạn chế như hệ thống sản phẩm thiếu đa dạng, lãi suất không linh hoạt, công nghệ thông tin, cơ sở vật chất chưa được đầu tư đồng bộ… Trên cơ sở hạn chế này, Trịnh Thị Thanh Nhàn (2012) đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả, tăng cường nguồn tiền gửi từ khách hàng cá nhân của ngân hàng Quốc tế - Đội Cấn giúp Chi nhánh có những chuyển biến mạnh mẽ hơn, tích cực hơn, làm tròn trách nhiệm chủ lực và chủ đạo trong hoạt động kinh doanh nói chung và hoạt động huy động vốn nói riêng. Nghiên cứu của Lê Thị Ngọc Hiền (2015) về “Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam chi nhánh tỉnh Vĩnh Long”. Nghiên cứu đã xác định và đánh giá tác động các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn bằng tiền gửi của ngân hàng thương mại ở Việt Nam trước tình hình kinh tế tài chính hiện tại và dự đoán những cơ hội và thách thức phải đối mặt trong tương lai thông qua các mô hình phân tích ảnh hưởng và phân tích định lượng. Từ kết quả nghiên cứu, nghiên cứu đưa ra một số giải pháp kiến nghị nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh của các ngân hàng thương mại trong nước trước tình hình kinh tế hiện tại và những thay đổi trong tương lai.
Tuy nhiên, nghiên cứu thực hiện chung chung đối với hoạt động huy động vốn nên không làm bật được các nội dung trong phát triển huy động vốn thông qua các sản phẩm tiền gửi khách hàng cá nhân. Nghiên cứu của tác giả Arip Perbawa (2014) về “Factors affecting Mudaraba deposits on islamic commercial bank in Indonesia”.