Phần mở đầu. - Phần nội dung. - Phần kết luận và kiến nghị. 5 skkn PHẦN NỘI DUNG I.
Các phẩm chất năng lực Ngày 28/7/2017, chương trình giáo dục phổ thông tổng thể chính thức được Ban chỉ đạo đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông thông qua. Cụ thể, chương trình giáo dục phổ thông tổng thể nêu lên 5 phẩm chất chủ yếu cần hình thành, phát triển ở học sinh là: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. Về năng lực, chương trình hướng đến 10 năng lực cốt lõi gồm: - Những năng lực chung được tất cả các môn học và hoạt động giáo dục góp phần hình thành, phát triển: Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. - Những năng lực chuyên môn được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học, hoạt động giáo dục nhất định: Năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội, năng lực công nghệ, năng lực tin học, năng lực thẩm mỹ, năng lực thể chất.
Bên cạnh việc hình thành, phát triển các năng lực cốt lõi, chương trình giáo dục phổ thông tổng thể còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng lực đặc biệt (năng khiếu) của học sinh. Trên cơ sở chân dung học sinh mới với 5 phẩm chất và 10 năng lực nói trên cùng với những đặc thù của mô hình giáo dục đang được thực hiện tại trường, nhóm soạn thảo đề xuất khung phẩm chất và năng lực học sinh Trường THPT. Khung phẩm chất và năng lực học sinh Trường THPT quy định các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, quy định những nguyên tắc và định hướng chung cho các hoạt động giáo dục của trường (hoạt động dạy học, hoạt động bổ trợ và hoạt động ngoại khóa). Nguyên tắc xây dựng khung phẩm chất và năng lực Việc xây dựng khung phẩm chất và năng lực học sinh Trường THPT được thực hiện theo những nguyên tắc cơ bản sau đây: - Khung phẩm chất và năng lực học sinh Trường THPT phải được xây dựng dựa trên những biểu hiện về phẩm chất và năng lực học sinh quy định trong chương trình giáo dục phổ thông tổng thể (gọi tắt là “chân dung học sinh mới”).
- Chân dung học sinh mới được Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định theo 3 cấp (xếp theo thứ tự tăng dần: Tiểu học, THCS, THPT), kế thừa và phát triển những phẩm chất và năng lực đã đạt được ở những cấp trước đó. Vì vậy khi đề xuất 6 skkn khung phẩm chất và năng lực học sinh Trường THPT, các phẩm chất và năng lực ở cả 3 cấp. - Với mỗi phẩm chất trong khung phẩm chất và năng lực học sinh Trường THPT, nhóm soạn thảo đề xuất cách viết thống nhất sau: Khái niệm (phẩm chất đó là gì?), biểu hiện (bản thân cần làm gì?), phương hướng hành động (tác động với xung quanh như thế nào?). - 5 Phẩm chất, 10 năng lực, và các năng lực chuyên biệt môn Địa lí.
Khung phẩm chất và năng lực của học sinh. Biểu hiện phẩm chất của học sinh Phẩm chất Nội dung - Yêu thương, tự hào, quý trọng những giá trị vật thể, phi vật thể của quê hương, đất nước Việt Nam. - Có ý thức và hành động (tích cực, hiệu quả) nhằm xây dựng và bảo 1. Yêu vệ sự thiêng liêng, vẹn toàn những giá trị của đất nước.
Tích cực xây nước dựng đất nước trong thời kỳ đổi mới và hội nhập. Có trách nhiệm lan truyền lòng yêu nước và vận động xung quanh hành động tích cực vì đất nước. Nhân ái Đồng cảm, thấu hiểu, yêu thương con người thể hiện cụ thể bằng lời nói, hành động. Yêu Biết thể hiện sự bất bình, biết đấu tranh để bảo vệ người khác quý mọi khỏi nhữnghành vi xâm hại an toàn và lợi ích chính đáng.
người Chủ động, tích cực vận động xã hộihướng tới xây dựng một môi trường nhân văn. Tôn trọng sự đa dạng cá tính, sự khác biệt về phẩm chất, năng 2. Tôn lực, năng khiếu, sở thích, nghề nghiệp, hoàn cảnh sống và những sắc trọng sự thái văn hoá dân tộc của từng cá nhân. khác biệt Có ý thức giao lưu học hỏi các nền văn hoá khác.
giữa mọi người Tích cực tác động để các cá nhân khác biệt hoà nhập xã hội, để cộng đồngđón nhận những khác biệt của một cá nhân bất kì. Nhận thức và hành động theo lẽ phải; biết nhận lỗi, sửa sai khi phạm sai lầm. Trung Sẵn sàng đấu tranh bảo vệ lẽ phải, bảo vệ người tốt, điều tốt. thực Có ý thức tham gia và vận động người khác tham gia phát hiện, đấu tranh với các hành vi thiếu trung thực trong học tập và trong cuộc sống.
Trách nhiệm 4. Có Tích cực, tự giác chăm sóc, bảo vệ, hoàn thiện bản thân về trí trách nhiệm tuệ, tâm hồn và thể chất. với bản thân Sẵn sàng chịu trách nhiệm về lời nói, hành động của bản thân. Tuyên truyền, vận động người xung quanh về trách nhiệm với 7 skkn bản thân.
Có ý thức làm tròn bổn phận với những người thân trong gia 4. trách nhiệm Biết chăm sóc, sẻ chia, bảo vệ gia đình. với gia đình Tuyên truyền, vận động người xung quanh về trách nhiệm với gia đình. Có ý thức và hành động bảo vệ tài sản công, giữ gìn luật lệ của 4.
Có nhà trường và xã hội. trách nhiệm Có ý thức học tập, rèn luyện để phát huy truyền thống của nhà với nhà trường. Tích cực đóng góp cho các hoạt động công ích. trường và Vận động người khác gìn giữ và phát huy truyền thống của nhà xã hội trường, bảo vệ của công, chấp hành luật pháp và tham gia vào các hoạt động công ích.
Trân trọng, giữ gìn tài nguyên thiên nhiên và môi trường sống. Có Hiểu rõ ý nghĩa của tiết kiệm đối với sự phát triển bền vững của môi trách nhiệm trường sống. với môi Sử dụng tiết kiệm tài nguyên; đấu tranh chống lại các hành vi trường sống lãng phí tài nguyên, huỷ hoại môi trường sống. Tuyên truyền vận động xã hội bảo vệ tài nguyên và môi trường.
Chăm chỉ Hứng thú, tự giác, chủ động, sáng tạo trong tiếp cận kiến thức mới qua sách vở và thực tiễn. Có ý thức học hỏi từ mọi người, từ cuộc sống, không ngừng 5. Ham hoàn thiện bản thân. học Có ý thức vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.
Có ý chí vượt khó khăn để học tập hiệu quả. Tích cực chia sẻ kiến thức của bản thân cho xã hội. Yêu thích, hứng thú, chủ động, sáng tạo trong công việc. Có ý thức vận dụng kiến thức đã học vào công việc.
Chăm Có ý chí vượt khó khăn để làm việc hiệu quả. làm Có định hướng nghề nghiệp và quyết tâm theo đuổi mục tiêu đó. Tích cực hỗ trợ, giúp đỡ người khác trong công việc. Biểu hiện năng lực của học sinh 3.
Các năng lực chung Các năng lực Nội dung cụ thể 1. Năng lực tự chủ và tự học 1. Tự lực Luôn chủ động, tích cực thực hiện những công việc của bản thân trong học tập và trong cuộc sống; biết giúp đỡ người sống ỷ lại vươn lên để có lối sống tự lực. Tự khẳng Biết khẳng định và bảo vệ quyền, nhu cầu cá nhân phù hợp với định và bảo đạo đức và pháp luật.
vệ quyền, nhu cầu chính đáng 1. Tự điều – Đánh giá được những ưu điểm và hạn chế về tình cảm, cảm chỉnh tình xúc của bản thân; tự tin, lạc quan. cảm, thái độ, – Biết tự điều chỉnh tình cảm, thái độ, hành vi của bản thân; hành vi của luôn bình tĩnh và có cách cư xử đúng. – Sẵn sàng đón nhận và quyết tâm vượt qua thử thách trong học tập và đời sống.
– Biết tránh các tệ nạn xã hội. Thích – Điều chỉnh được hiểu biết, kĩ năng, kinh nghiệm của cá nhân ứng với cuộc cần cho hoạt động mới, môi trường sống mới. sống – Thay đổi được cách tư duy, cách biểu hiện thái độ, cảm xúc của bản thân để đáp ứng với yêu cầu mới, hoàn cảnh mới 1. Định – Nhận thức được cá tính và giá trị sống của bản thân.
hướng nghề – Nắm được những thông tin chính về thị trường lao động, về nghiệp yêu cầu và triển vọng của các ngành nghề. – Xác định được hướng phát triển phù hợp sau trung học phổ thông; lập được kế hoạch, lựa chọn học các môn học phù hợp với định hướng nghề nghiệp của bản thân. Tự học, – Xác định được nhiệm vụ học tập dựa trên kết quả đã đạt tự hoàn thiện được; biết đặt mục tiêu học tập chi tiết, cụ thể, khắc phục những hạn chế. – Đánh giá và điều chỉnh được kế hoạch học tập; hình thành cách học riêng của bản thân; tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp với mục đích, nhiệm vụ học tập khác nhau; ghi chép thông tin bằng các hình thức phù hợp, thuận lợi cho việc ghi nhớ, sử dụng, bổ sung khi cần thiết.
– Tự nhận ra và điều chỉnh được những sai sót, hạn chế của bản thân trong quá trình học tập; suy ngẫm cách học của mình, rút kinh nghiệm để có thể vận dụng vào các tình huống khác; biết tự điều chỉnh cách học. – Biết thường xuyên tu dưỡng theo mục tiêu phấn đấu cá nhân và các giá trị công dân. Năng lực giao tiếp và hợp tác 9 skkn 2. Xác định – Xác định được mục đích giao tiếp phù hợp với đối tượng và mục đích, nội ngữ cảnh giao tiếp; dự kiến được thuận lợi, khó khăn để đạt dung, phương được mục đích trong giao tiếp.
tiện và thái – Biết lựa chọn nội dung, kiểu loại văn bản, ngôn ngữ và các độ giao tiếp phương tiện giao tiếp khác phù hợp với ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp. – Tiếp nhận được các văn bản về những vấn đề khoa học, nghệ thuật phù hợp với khả năng và định hướng nghề nghiệp của bản thân, có sử dụng ngôn ngữ kết hợp với các loại phương tiện phi ngôn ngữ đa dạng. – Biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp với các loại phương tiện phi ngôn ngữ đa dạng để trình bày thông tin, ý tưởng và để thảo – Biết chủ động trong giao tiếp; tự tin và biết kiểm soát cảm xúc, thái độ khi nói trước nhiều người. Thiết lập, - Nhận biết và thấu cảm được suy nghĩ, tình cảm, thái độ của phát triển các người khác.
quan hệ xã - Xác định đúng nguyên nhân mâu thuẫn giữa bản thân với hội; điều người khác hoặc giữa người khác với nhau và biết cách hóa chỉnh và hóa giải mâu thuẫn. giải các mâu thuẫn 2.