Phát Triển Nguyên Liệu Cho Ngành Da Giày Việt Nam Đến Năm 2010

Luận văn phân tích chiến lược phát triển nguồn nguyên liệu cho ngành da giày Việt Nam đến năm 2010, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất.

• Tác giả: Huỳnh Thị Mỹ Linh
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Văn Phú
• Trường học: Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phát Triển Nguyên Liệu Cho Ngành Da Giày Việt Nam Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Một số vấn đề về chiến lược
• 1.1.1. Khái niệm về chiến lược
• 1.1.2. Vai trò của chiến lược
• 1.2. Hoạch định chiến lược
• 1.2.1. Xác định nhiệm vụ, mục tiêu của doanh nghiệp
• 1.2.2. Phân tích môi trường
• 1.2.3. Xây dựng và chọn lựa chiến lược thích nghi
• 1.2.3.1. Ma trận SWOT
• 1.2.3.2. Một số chiến lược để chọn lựa
• 1.3. Kết luận Chương I
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG NGUỒN NGUYÊN LIỆU CUNG CẤP CHO DA GIÀY VIỆT NAM
• 2.1. Những nét chung về ngành da giày Việt Nam giai đoạn hiện nay
• 2.1.1. Khái quát về ngành da giày
• 2.1.2. Kim ngạch xuất khẩu giày dép
• 2.1.3. Những khó khăn, hạn chế
• 2.2. Thực trạng nguyên liệu cho ngành da giày nước ta
• 2.2.1. Tình hình sản xuất nguyên liệu trong nước
• 2.2.1.1. Khái quát về các doanh nghiệp hoạt động trong ngành sản xuất nguyên liệu
• 2.2.1.2. Năng lực sản xuất
• 2.2.1.3. Lao động và đào tạo nguồn nhân lực
• 2.2.1.4. Hoạt động nghiên cứu và phát triển
• 2.2.1.5. Hệ thống thông tin
• 2.2.1.6. Khả năng tài chính
• 2.2.2. Tình hình nhập khẩu nguyên liệu
• 2.2.2.1. Kim ngạch nhập khẩu
• 2.2.2.2. Nguyên nhân của tình trạng nhập nguyên phụ liệu quá nhiều
• 2.3. Phân tích môi trường hoạt động của ngành
• 2.3.1. Môi trường vĩ mô
• 2.3.1.1. Yếu tố kinh tế
• 2.3.1.2. Yếu tố chính trị, pháp luật
• 2.3.1.3. Yếu tố xã hội
• 2.3.1.4. Yếu tố tự nhiên
• 2.3.1.5. Yếu tố công nghệ và kỹ thuật
• 2.3.2. Môi trường vi mô
• 2.3.2.1. Yếu tố khách hàng
• 2.3.2.2. Nhà cung ứng
• 2.3.2.3. Đối thủ cạnh tranh
• 2.3.2.4. Đối thủ tiềm ẩn mới
• 2.3.2.5. Sản phẩm thay thế
• 2.4. Những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, đe dọa của ngành nguyên liệu
• 2.4.1. Những điểm mạnh (S)
• 2.4.2. Những điểm yếu (W)
• 2.4.3. Các cơ hội (O)
• 2.4.4. Các đe dọa (T)
• 2.5. Kết luận Chương II
• 3. CHƯƠNG III: CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NGUỒN NGUYÊN LIỆU CHO NGÀNH DA GIÀY VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2010
• 3.1. Mục tiêu phát triển của ngành nguyên liệu đến năm 2010
• 3.1.1. Quan điểm phát triển
• 3.1.2. Mục tiêu phát triển
• 3.1.3. Phương hướng phát triển nguyên liệu cho da giày đến năm 2010 ở Việt Nam
• 3.2. Xây dựng và chọn lựa chiến lược
• 3.2.1. Chiến lược tăng trưởng tập trung theo hướng xâm nhập, phát triển thị trường, phát triển sản phẩm
• 3.2.2. Chiến lược kêu gọi các doanh nghiệp da giày liên kết, hội nhập phía sau
• 3.2.3. Chiến lược phát triển theo hướng hội nhập về phía sau với ngành nông nghiệp
• 3.2.4. Chiến lược liên doanh, liên kết, khuyến khích đầu tư 100% vốn nước ngoài
• 3.3. Một số giải pháp chủ yếu để thực hiện chiến lược
• 3.3.1. Khuyến khích đầu tư nước ngoài vào ngành sản xuất nguyên phụ liệu
• 3.3.2. Khuyến khích đầu tư của các thành phần kinh tế trong nước
• 3.3.3. Các nguồn vốn khác
• 3.3.4. Đào tạo, nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ, công nhân viên
• 3.3.5. Tìm kiếm và áp dụng khoa học - công nghệ phù hợp
• 3.3.6. Luôn tích cực tìm hiểu thông tin về chính sách, quá trình hội nhập, thị trường thế giới
• 3.4. Kiến nghị với Nhà nước
• 3.4.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách thuế, Hải quan
• 3.4.2. Thực hiện triệt để việc cải cách thủ tục hành chính
• 3.4.3. Hỗ trợ cho việc phát triển chăn nuôi
• 3.4.4. Tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng ngành công nghiệp nguyên liệu phát triển bền vững
• 3.4.5. Có chính sách ưu đãi về tài chính, thuế... cho các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nguyên liệu
• 3.5. Kiến nghị với các Bộ Ngành liên quan
• 3.5.1. Ngành Ngân hàng
• 3.6. Kết luận Chương III
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Nguyên Liệu Da Giày Việt Nam 2010

Ngành da giày Việt Nam đã trải qua nhiều thăng trầm, đặc biệt là sự suy thoái sau khi Liên Xô và các nước Đông Âu tan rã, mất đi thị trường chính. Tuy nhiên, nhờ sự linh hoạt và khả năng gia công đơn hàng, ngành đã tồn tại và phát triển. Thị trường ngày càng đòi hỏi chất lượng cao hơn, với sự xuất hiện của các thương hiệu quốc tế. Vấn đề chính là ngành da giày Việt Nam chưa có vị thế xứng đáng trên thị trường thế giới do thiếu lao động kỹ thuật cao, nguồn nguyên liệu trong nước khan hiếm và phải nhập khẩu phần lớn. Theo luận văn của Huỳnh Thị Mỹ Linh, “Chiến lược phát triển nguồn nguyên liệu cho ngành da giày Việt Nam đến năm 2010”, phát triển ngành công nghiệp nguyên liệu cho da giày là hết sức quan trọng.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Ngành Da Giày Việt Nam

Ngành da giày Việt Nam gắn liền với sự hưng thịnh của Liên Xô và các nước Đông Âu, và sự tan rã của các nước này đã gây ra nhiều khó khăn. Sự uyển chuyển và linh hoạt của ngành, thể hiện qua việc gia công đơn hàng, đã giúp ngành tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, điều này cũng cho thấy sự phụ thuộc vào đối tác nước ngoài và thiếu sự tự chủ trong sản xuất.

1.2. Vai Trò Của Nguồn Nguyên Liệu Da Giày Chất Lượng

Nguồn nguyên liệu chất lượng là yếu tố then chốt để nâng cao vị thế của ngành da giày Việt Nam trên thị trường quốc tế. Việc thiếu nguyên liệu trong nước và sự phụ thuộc vào nhập khẩu đã hạn chế khả năng cạnh tranh của ngành. Do đó, việc phát triển nguồn nguyên liệu trong nước là một yêu cầu cấp thiết.

II. Thực Trạng Nguồn Cung Nguyên Liệu Da Giày Việt Nam Hiện Nay

Hiện trạng nguồn cung nguyên liệu da giày cho thấy sự phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Các doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn nguyên liệu ổn định và chất lượng. Điều này ảnh hưởng đến giá thành nguyên liệu da giày, năng lực cạnh tranh ngành da giày, và khả năng đáp ứng nhu cầu xuất khẩu. Theo luận văn, việc phân tích môi trường hoạt động của ngành cho thấy nhiều yếu tố ảnh hưởng, từ kinh tế, chính trị, pháp luật đến xã hội, tự nhiên và công nghệ.

2.1. Phân Tích Nguồn Cung Nguyên Liệu Trong Nước

Sản xuất nguyên liệu trong nước còn hạn chế về số lượng và chất lượng. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nguyên liệu còn yếu về năng lực sản xuất, lao động và đào tạo, hoạt động nghiên cứu và phát triển, thông tin liên lạc, và khả năng tài chính. Tình hình nhập khẩu nguyên liệu chiếm tỷ trọng lớn.

2.2. Tình Hình Nhập Khẩu Nguyên Liệu Da Giày

Kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu da giày lớn, cho thấy sự phụ thuộc vào thị trường nước ngoài. Nguyên nhân của tình trạng này là do nguồn cung nguyên liệu trong nước còn hạn chế và chưa đáp ứng được nhu cầu của ngành da giày Việt Nam.

2.3. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Nguồn Cung Nguyên Liệu Da Giày

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nguồn cung nguyên liệu da giày, bao gồm yếu tố kinh tế (chu kỳ kinh tế, lạm phát), yếu tố chính trị và pháp luật (sự ổn định chính trị, chính sách thương mại), yếu tố xã hội (thái độ đối với chất lượng cuộc sống), yếu tố tự nhiên (tài nguyên thiên nhiên), và yếu tố công nghệ (chính sách đầu tư, khả năng tiếp thu công nghệ).

III. Cách Phát Triển Nguyên Liệu Ngành Da Giày Việt Nam Bền Vững

Phát triển nguyên liệu ngành da giày Việt Nam bền vững đòi hỏi một chiến lược toàn diện, bao gồm tăng trưởng tập trung, phát triển hội nhập và hợp tác quốc tế. Mục tiêu là tăng cường tự chủ nguyên liệu da giày và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Cần khuyến khích các doanh nghiệp liên kết, kêu gọi đầu tư và ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất nguyên liệu. Theo luận văn, cần xây dựng các chiến lược phù hợp để tận dụng sức mạnh, cơ hội, khắc phục điểm yếu và né tránh các đe dọa để phát triển nhanh chóng và bền vững.

3.1. Chiến Lược Tăng Trưởng Tập Trung Vào Thị Trường Nội Địa

Chiến lược này tập trung vào việc tăng trưởng sản phẩm thông thường hoặc thị trường mà không thay đổi yếu tố nào. Các chiến lược bao gồm xâm nhập thị trường, phát triển thị trường (tìm kiếm tăng trưởng bằng cách gia nhập thị trường mới với sản phẩm cũ), và phát triển sản phẩm (phát triển thị trường tại chỗ cho các sản phẩm mới để tăng trưởng).

3.2. Chiến Lược Liên Kết Và Hợp Tác Phát Triển Chuỗi Cung Ứng

Kêu gọi các doanh nghiệp da giày liên kết, hợp tác phía sau (tìm kiếm sự tăng trưởng bằng cách sở hữu hoặc kiểm soát gia tăng các nguồn cung cấp). Phát triển theo hướng hợp tác phía sau với ngành nông nghiệp. Khuyến khích đầu tư của các thành phần kinh tế trong nước.

3.3. Chiến Lược Liên Doanh Và Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài

Chiến lược liên doanh, liên kết và khuyến khích đầu tư 100% vốn nước ngoài vào ngành da giày Việt Nam. Đầu tư nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý, giúp nâng cao năng lực sản xuất nguyên liệu da giày.

IV. Giải Pháp Phát Triển Nguồn Nguyên Liệu Da Giày Hiệu Quả

Để thực hiện các chiến lược phát triển nguồn nguyên liệu da giày, cần có các giải pháp cụ thể và đồng bộ. Các giải pháp bao gồm khuyến khích đầu tư vào sản xuất nguyên liệu, nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ và công nhân viên, tìm kiếm và áp dụng khoa học - công nghệ phù hợp, luôn tích cực tìm hiểu thông tin về chính sách và quá trình hội nhập thị trường thế giới. Đồng thời, cần kiến nghị với Nhà nước về hoàn thiện pháp luật, chính sách thuế và hải quan.

4.1. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Ngành Sản Xuất Nguyên Liệu Da Giày

Khuyến khích đầu tư nước ngoài vào ngành sản xuất nguyên liệu da giày. Khuyến khích đầu tư của các thành phần kinh tế trong nước. Cần có chính sách ưu đãi về tài chính và thuế cho các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nguyên liệu da giày.

4.2. Nâng Cao Trình Độ Đội Ngũ Lao Động Ngành Da Giày

Đào tạo và nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ, công nhân viên. Tìm kiếm và áp dụng khoa học - công nghệ phù hợp. Luôn tích cực tìm hiểu thông tin về chính sách, quá trình hội nhập thị trường thế giới.

4.3. Hoàn Thiện Chính Sách Pháp Luật Hỗ Trợ Phát Triển Ngành Da Giày

Kiến nghị với Nhà nước hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách thuế, hải quan. Thực hiện cải cách thủ tục hành chính. Hỗ trợ cho phát triển chăn nuôi, đảm bảo nguồn cung da thuộc Việt Nam ổn định.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Phát Triển Nguyên Liệu Da Giày Bền Vững

Nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến trong sản xuất nguyên liệu tái chế và thân thiện với môi trường là một hướng đi quan trọng. Các nghiên cứu tập trung vào sử dụng vật liệu phụ trợ da giày mới, giảm thiểu chất thải và ô nhiễm trong quá trình sản xuất. Ứng dụng kết quả nghiên cứu giúp nâng cao chất lượng nguyên liệu da giày và đáp ứng yêu cầu về bền vững của thị trường quốc tế.

5.1. Nghiên Cứu Sử Dụng Nguyên Liệu Tái Chế Da Giày

Nghiên cứu sử dụng nguyên liệu tái chế da giày nhằm giảm thiểu tác động môi trường và tạo ra các sản phẩm thân thiện với người tiêu dùng. Điều này cũng góp phần vào sự bền vững ngành da giày.

5.2. Ứng Dụng Công Nghệ Tiên Tiến Trong Sản Xuất Vật Liệu Phụ Trợ Da Giày

Ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất vật liệu phụ trợ da giày để nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu chất thải. Điều này giúp ngành da giày Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

5.3. Đảm Bảo Tiêu Chuẩn Chất Lượng Nguyên Liệu Da Giày

Đảm bảo các tiêu chuẩn chất lượng nguyên liệu da giày thông qua kiểm tra nghiêm ngặt và chứng nhận sản phẩm. Điều này giúp xây dựng uy tín và niềm tin của khách hàng đối với sản phẩm da giày Việt Nam.

VI. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Nguyên Liệu Da Giày VN

Phát triển nguyên liệu da giày trong nước là yếu tố then chốt để xóa bỏ sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nguyên liệu nước ngoài, tiến tới phương thức mua bán thay thế và loại bỏ dần phương thức gia công, từ đó tạo nên chỗ đứng cho ngành da giày Việt Nam trên thị trường thế giới. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực của cả doanh nghiệp và nhà nước, cũng như sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để xây dựng một ngành da giày vững mạnh và bền vững.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Tự Chủ Nguyên Liệu Da Giày

Tự chủ nguyên liệu da giày là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững và khả năng cạnh tranh của ngành da giày Việt Nam. Việc giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu giúp ổn định giá thành nguyên liệu da giày và nâng cao năng lực cạnh tranh ngành da giày.

6.2. Hướng Đến Ngành Da Giày Bền Vững Trong Tương Lai

Hướng đến một ngành da giày bền vững trong tương lai bằng cách sử dụng nguyên liệu tái chế da giày, áp dụng công nghệ tiên tiến và đảm bảo các tiêu chuẩn chất lượng. Điều này giúp ngành da giày Việt Nam phát triển theo hướng thân thiện với môi trường và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2004, kim ngạch xuất khẩu ngành da giày Việt Nam đạt 2.691,6 triệu USD, vượt mục tiêu kế hoạch cả năm là 2,6 tỷ USD và đưa Việt Nam vào vị trí thứ tư thế giới về xuất khẩu giày dép, chỉ xếp sau Trung Quốc, Hồng Kông và Ý. Với năng lực sản xuất đạt trên 390 triệu đôi giày và 35 triệu túi xách vào năm 2003, ngành da giày đã khẳng định vị thế là một trong sáu ngành kinh tế mũi nhọn có kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ USD. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng ấn tượng đó là một nghịch lý kéo dài: ngành công nghiệp này phụ thuộc tới 75% - 80% vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu.

Việc thiếu hụt trầm trọng nguồn cung nội địa khiến các doanh nghiệp trong nước chủ yếu phải hoạt động dưới hình thức gia công thuần túy, khiến phần giá trị gia tăng thực tế thu về chỉ đạt khiêm tốn từ 15% đến 20% kim ngạch xuất khẩu. Tình trạng nhập siêu nguyên phụ liệu không chỉ bào mòn lợi nhuận mà còn đẩy doanh nghiệp vào thế bị động trước các biến động giá cả và thời gian giao hàng quốc tế. Trước sức ép hội nhập kinh tế sâu rộng, đề tài nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: phân tích thực trạng cung - cầu nguyên liệu, đánh giá môi trường kinh doanh và hoạch định chiến lược phát triển nguồn nguyên liệu nội địa đồng bộ đến năm 2010.

Phạm vi không gian của nghiên cứu bao quát mạng lưới doanh nghiệp sản xuất da giày và cơ sở cung ứng nguyên liệu trên phạm vi cả nước, đặc biệt tập trung tại ba vùng trọng điểm gồm Đồng bằng sông Hồng, Tam giác kinh tế phía Nam và khu vực miền Trung. Phạm vi thời gian sử dụng chuỗi dữ liệu thống kê từ năm 1997 đến năm 2004 để xây dựng định hướng chiến lược đến năm 2010. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu da giày lên 6,2 tỷ USD và nâng sản lượng giày dép lên 720 triệu đôi vào năm 2010, chuyển đổi mô hình từ gia công sang phương thức kinh doanh tự chủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị chiến lược hiện đại của Fred R. David, tiếp cận chiến lược như một tập hợp các mục tiêu dài hạn, chính sách và kế hoạch hành động nhằm phân bổ tối ưu các nguồn lực doanh nghiệp. Để nhận diện toàn diện bối cảnh hoạt động, khung phân tích môi trường vĩ mô (PEST) và mô hình năm áp lực cạnh tranh của Michael Porter được vận dụng để mổ xẻ các tác động từ kinh tế, thể chế pháp lý, công nghệ, áp lực từ nhà cung ứng, khách hàng và đối thủ tiềm ẩn.

Công cụ trung tâm được áp dụng là Ma trận SWOT, cho phép kết hợp logic giữa các Điểm mạnh (S), Điểm yếu (W), Cơ hội (O) và Đe dọa (T) để thiết lập bốn nhóm chiến lược thích nghi bao gồm SO, WO, ST và WT. Song song đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết tăng trưởng tập trung (thâm nhập thị trường, phát triển thị trường, phát triển sản phẩm) và lý thuyết liên kết dọc, trọng tâm là chiến lược hội nhập về phía sau nhằm thiết lập quyền kiểm soát đối với các yếu tố đầu vào. Nghiên cứu cũng vận dụng các khái niệm marketing căn bản của Philip Kotler về phân khúc khách hàng và quản trị chuỗi cung ứng sản xuất để định hướng phát triển sản phẩm tương thích với thị hiếu tiêu dùng.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ Niên giám Thống kê giai đoạn 2000 - 2005 của Tổng cục Thống kê, cơ sở dữ liệu xuất nhập khẩu của Tổng cục Hải quan, số liệu từ Hiệp hội Da giày TP. Hồ Chí Minh và Đề án Quy hoạch tổng thể phát triển ngành Da giày đến năm 2010 của Bộ Công nghiệp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua tham vấn ý kiến chuyên sâu của các cán bộ quản lý và chuyên gia kỹ thuật tại các doanh nghiệp da giày đầu ngành.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu đa chiều và suy luận logic. Nghiên cứu khảo sát tổng thể trên hơn 300 doanh nghiệp da giày đang hoạt động trên toàn quốc (trong đó TP. Hồ Chí Minh chiếm hơn 200 doanh nghiệp) cùng 22 cơ sở thuộc da tại TP. Hồ Chí Minh và các đơn vị sản xuất phụ liệu tiêu biểu tại Nghệ An, Huế, Cần Thơ. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng theo khu vực địa lý và quy mô sản phẩm được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện cao nhất cho bức tranh công nghiệp hỗ trợ còn non trẻ. Khung thời gian dữ liệu từ năm 1997 đến năm 2004 cung cấp đủ độ dài chuỗi thời gian để phát hiện quy luật biến động và dự phóng các chỉ tiêu sản xuất đến năm 2010 một cách khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô xuất khẩu giày dép tăng trưởng liên tục nhưng giá trị nội địa tạo ra còn rất mỏng. Giai đoạn 1997 - 1999 ghi nhận tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bình quân đạt 18,5%/năm, đột biến vào năm 1999 đạt 33,2% (tương đương 1.334 triệu USD). Giai đoạn 2000 - 2004 duy trì mức tăng bình quân 15,2%/năm, đưa kim ngạch từ 1.468 triệu USD năm 2000 lên 2.691,6 triệu USD năm 2004. Dẫu vậy, phương thức gia công vẫn chiếm trên 80% tỷ trọng, dẫn đến tỷ suất lợi nhuận thực tế trên một đơn vị sản phẩm rất thấp, giá trị gia tăng chỉ chiếm 15% - 20%.

Thứ hai, mức độ phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu ở mức báo động. Năm 2000, kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu giày dép ở mức 504,2 triệu USD, đến năm 2004 đã tăng lên 811 triệu USD (tăng 60,8%). Nếu tính gộp cả ngành dệt may và da giày, tổng giá trị nhập khẩu nguyên phụ liệu năm 2004 lên tới 2.252,7 triệu USD. Các doanh nghiệp trong nước chỉ mới tự cung ứng được khoảng 20% - 25% nhu cầu nguyên phụ liệu thông thường, còn lại phần lớn các chi tiết cao cấp như da thuộc tinh chế, đế chuyên dụng, keo dán tổng hợp và vải bạt kỹ thuật cao đều phải nhập khẩu từ Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Thứ ba, sự đứt gãy giữa tiềm năng chăn nuôi nông nghiệp và ngành công nghiệp thuộc da. Nguồn cung da thuộc trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 15% nhu cầu sản xuất giày da. Trong khi đó, quy mô đàn gia súc cả nước năm 2004 đạt 2.897,8 nghìn con trâu cùng hàng triệu con bò và lợn, có khả năng cung ứng lý thuyết khoảng 300 triệu sqft da tươi mỗi năm. Tuy nhiên, do khâu giết mổ diễn ra phân tán tại các hộ gia đình, thiếu cơ sở tập trung nên da tươi bị rách, thủng và suy giảm phẩm cấp nghiêm trọng, khiến các nhà máy thuộc da trong nước rơi vào tình trạng thiếu nguyên liệu đạt chuẩn.

Thứ tư, khoảng cách công nghệ và năng lực đầu tư nghiên cứu phát triển (R&D) bị tụt hậu sâu. Chi tiêu cho nghiên cứu và triển khai khoa học công nghệ của Việt Nam chỉ chiếm khoảng 0,4% GDP, thấp hơn rất nhiều so với mức 2% - 3% của các quốc gia lân cận. Tỷ lệ đầu tư đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp nội địa chỉ dao động từ 0,2% đến 3% doanh thu, trong khi chỉ số này ở Ấn Độ là 5% và Hàn Quốc là 10%. Hệ quả là máy móc thiết bị ngành nguyên phụ liệu da giày Việt Nam lạc hậu so với khu vực từ 20 đến 30 năm, chỉ số xếp hạng công nghệ chỉ đứng thứ 92, kém xa Trung Quốc (hạng 62) và Thái Lan (hạng 43).

Thảo luận kết quả

Thực trạng nhập khẩu quá mức xuất phát từ việc thiếu vắng quy hoạch bài bản cho công nghiệp hỗ trợ trong thời gian dài. Các cơ sở sản xuất nguyên liệu tự phát, quy mô vốn nhỏ và công nghệ lạc hậu không thể đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe về kiểu dáng, độ đồng đều và tính thời trang của các thương hiệu quốc tế như Nike hay Adidas. So với đối thủ cạnh tranh trực tiếp là Trung Quốc – quốc gia có chuỗi cung ứng khép kín với giá thành nguyên liệu cực rẻ, hay Đài Loan và Ý với trình độ thiết kế vượt trội – doanh nghiệp Việt Nam chịu áp lực kẹp giữa chi phí đầu vào cao và năng lực thiết kế yếu.

Về mặt trình bày trực quan, diễn biến này có thể được mô hình hóa thông qua biểu đồ đường kết hợp cột (dual-axis chart) thể hiện tương quan đồng biến giữa mức tăng kim ngạch xuất khẩu giày dép và đà tăng kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu giai đoạn 1997 - 2004, đi kèm bảng so sánh đối chuẩn (benchmarking table) về tỷ lệ đầu tư R&D và tuổi thọ công nghệ giữa Việt Nam với các quốc gia trong khu vực. Điều này chứng minh rằng việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa không chỉ là yêu cầu giảm chi phí đơn thuần, mà là điều kiện sống còn để chuyển dịch sang phương thức mua nguyên liệu - bán thành phẩm (FOB) trước thềm gia nhập AFTA và WTO.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, thực thi chiến lược hội nhập về phía sau với ngành nông nghiệp nhằm chuẩn hóa nguồn da tươi đầu vào. Các doanh nghiệp thuộc da cần chủ động liên kết, ứng vốn và ký hợp đồng bao tiêu dài hạn với các trung tâm chăn nuôi gia súc lớn tại Đồng bằng sông Hồng, miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long. Đích đến là đưa sản lượng da thuộc thành phẩm từ mức 40 triệu sqft năm 2005 lên 80 triệu sqft vào năm 2010. Chủ thể thực hiện là các doanh nghiệp thuộc da phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhằm công nghiệp hóa quy trình giết mổ tập trung, giảm tỷ lệ da phế phẩm xuống dưới 5% trong giai đoạn 2005 - 2008.

Thứ hai, thiết lập liên minh chiến lược giữa các doanh nghiệp sản xuất giày dép và nhà máy sản xuất nguyên phụ liệu. Các doanh nghiệp da giày cần tham gia góp vốn, liên kết dọc để thành lập các cơ sở sản xuất đế giày, vải bạt, simili và phụ liệu trang trí, bảo đảm thị trường tiêu thụ nội bộ ổn định. Mục tiêu cụ thể đến năm 2010 là nâng năng lực cung ứng đế giày đạt 550 nghìn tấn, vải các loại đạt 155 triệu yard, giả da đạt 90 triệu yard và keo tổng hợp đạt 6.000 tấn. Hiệp hội Da giày cùng các doanh nghiệp thành viên giữ vai trò hạt nhân điều phối dòng vốn và thông tin thị hiếu từ năm 2005 đến 2010.

Thứ ba, đẩy nhanh tiến độ giải ngân và quy hoạch các khu, cụm công nghiệp nguyên phụ liệu tập trung gắn liền với xử lý môi trường. Bộ Công nghiệp và chính quyền địa phương cần tập trung triển khai gói ngân sách đầu tư theo quy hoạch: 636 tỷ đồng cho Khu công nghiệp thuộc da phía Nam, 239 tỷ đồng cho các doanh nghiệp thuộc da phía Bắc, 47 tỷ đồng cho khu vực miền Trung và 100 tỷ đồng dành riêng cho các dự án xử lý nước thải, ô nhiễm môi trường giai đoạn 2003 - 2010. Việc quy hoạch phải hoàn tất trong giai đoạn 2005 - 2007 để tạo mặt bằng sạch thu hút nhà đầu tư.

Thứ tư, hoàn thiện hệ thống thể chế, cải cách chính sách thuế và đẩy mạnh thu hút FDI công nghệ cao. Nhà nước cần điều chỉnh ngay những bất cập trong chính sách thuế: hạ thuế suất nhập khẩu 30% đối với hóa chất thuộc da chuyên dùng, bãi bỏ các thủ tục hải quan rườm rà, áp dụng cơ chế đăng ký kinh doanh bình đẳng và hỗ trợ vay vốn tín dụng ưu đãi cho các dự án công nghiệp phụ trợ. Đồng thời, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần đẩy mạnh xúc tiến thu hút các dự án FDI hoặc liên doanh 100% vốn nước ngoài có công nghệ hoàn thiện bề mặt da hiện đại từ Ý, Đức, Hàn Quốc trong giai đoạn 2006 - 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là ban lãnh đạo và các nhà quản trị chiến lược tại hơn 300 doanh nghiệp sản xuất da giày trên toàn quốc. Luận văn cung cấp mô hình phân tích ma trận SWOT thực tế và các phương án liên kết dọc, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng mạng lưới cung ứng nội địa, giảm thiểu rủi ro tỷ giá và từng bước xóa bỏ sự phụ thuộc vào đơn hàng gia công.

Nhóm thứ hai là các chuyên viên hoạch định chính sách tại Bộ Công nghiệp, Bộ Thương mại, Bộ Tài chính và cơ quan Hải quan. Tài liệu này cung cấp bức tranh dữ liệu cụ thể về nút thắt thuế quan (như thuế hóa chất thuộc da 30%) và thủ tục hành chính, làm căn cứ thiết thực để sửa đổi văn bản pháp luật, ban hành chính sách ưu đãi đầu tư và quy hoạch các cụm công nghiệp hỗ trợ tập trung.

Nhóm thứ ba là các nhà đầu tư trong nước, doanh nghiệp FDI và các định chế tài chính, ngân hàng thương mại. Dữ liệu luận văn chỉ rõ dung lượng thị trường nguyên phụ liệu khổng lồ với nhu cầu hàng trăm triệu yard vải và hàng chục triệu sqft da mỗi năm, mở ra cơ hội giải ngân vốn khả thi vào các dự án sản xuất đế giày, hóa chất và da nhân tạo đến năm 2010.

Nhóm thứ tư là giảng viên, học viên cao học và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực Quản trị kinh doanh và Kinh tế công nghiệp. Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp kết hợp lý thuyết quản trị chiến lược với bài toán chuỗi cung ứng ngành hàng cụ thể tại một nền kinh tế đang chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính khiến ngành da giày Việt Nam phụ thuộc tới 75% - 80% nguyên liệu nhập khẩu là gì?
Nguyên nhân trực tiếp do năng lực sản xuất công nghiệp hỗ trợ nội địa quá yếu kém, chỉ đáp ứng 20% - 25% nhu cầu sản xuất chung. Doanh nghiệp gia công phụ thuộc chỉ định vật tư từ khách hàng ngoại, trong khi các cơ sở sản xuất nguyên liệu trong nước thiếu vốn, công nghệ lạc hậu 20 - 30 năm nên không đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng và mẫu mã quốc tế.

Tiềm năng ngành thuộc da trong nước chưa được khai thác tối ưu do những rào cản nào?
Mặc dù tổng đàn gia súc năm 2004 đạt gần 2,9 triệu con trâu và đàn bò lớn có thể cung ứng 300 triệu sqft da tươi, ngành thuộc da mới chỉ đáp ứng 15% nhu cầu. Nguyên nhân là do khâu giết mổ manh mún làm hỏng da tươi, thiếu quy hoạch khu công nghiệp tập trung và các dự án xử lý nước thải ô nhiễm đòi hỏi vốn lớn (khoảng 100 tỷ đồng).

Chiến lược hội nhập ngược về phía sau mang lại lợi ích cụ thể gì cho doanh nghiệp da giày?
Chiến lược này giúp doanh nghiệp sản xuất giày kiểm soát trực tiếp chất lượng, giá thành và tiến độ giao hàng của các nguyên liệu đầu vào như da thuộc, đế giày, vải bạt. Việc liên kết dọc giúp gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, nâng tỷ suất giá trị gia tăng từ mức 15% - 20% hiện tại lên mức cao hơn khi chuyển sang phương thức bán hàng FOB.

Kế hoạch phân bổ vốn đầu tư cho các dự án thuộc da đến năm 2010 được xác định như thế nào?
Theo quy hoạch ngành của Bộ Công nghiệp, tổng nguồn vốn đầu tư trọng điểm bao gồm 636 tỷ đồng cho Khu công nghiệp thuộc da phía Nam, 239 tỷ đồng cho các doanh nghiệp phía Bắc, 47 tỷ đồng cho khu vực miền Trung và 100 tỷ đồng dành riêng cho các công trình xử lý chất thải, bảo vệ môi trường sinh thái.

Vì sao doanh nghiệp da giày cần chuyển đổi nhanh chóng từ phương thức gia công sang mua đứt - bán đoạn?
Gia công đơn thuần khiến doanh nghiệp chịu tỷ suất lợi nhuận mỏng và hoàn toàn bị động trước biến động đơn hàng. Khi các rào cản thuế quan được dỡ bỏ sau năm 2006 theo lộ trình AFTA, việc tự chủ nguyên liệu để xuất khẩu theo phương thức FOB là con đường duy nhất giúp doanh nghiệp giữ vững thị phần và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện bức tranh ngành da giày Việt Nam giai đoạn 1997 - 2004, chỉ rõ điểm nghẽn phụ thuộc 75% - 80% nguyên phụ liệu ngoại nhập khiến giá trị gia tăng chỉ đạt 15% - 20%.
• Hệ thống hóa khung lý luận quản trị chiến lược và vận dụng thành công ma trận SWOT để xác lập 4 định hướng chiến lược then chốt cho ngành công nghiệp nguyên phụ liệu.
• Đề xuất giải pháp hội nhập ngược với ngành nông nghiệp và liên kết dọc giữa hơn 300 doanh nghiệp da giày nhằm đạt chỉ tiêu 80 triệu sqft da thuộc và 550 nghìn tấn đế giày vào năm 2010.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc giải ngân trên 1.000 tỷ đồng vốn đầu tư hạ tầng các cụm công nghiệp tập trung và hệ thống xử lý môi trường tại ba miền Bắc - Trung - Nam.
• Đưa ra khuyến nghị hoàn thiện thể chế thuế quan và thủ tục hải quan nhằm thu hút dòng vốn FDI công nghệ cao trước thềm hội nhập AFTA và WTO.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2005 đến năm 2010, các cơ quan quản lý nhà nước cùng cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng bắt tay hiện thực hóa các cụm liên kết ngành, đưa công nghiệp hỗ trợ trở thành đòn bẩy vững chắc để ngành da giày Việt Nam bứt phá mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

, ~ # ' ' BQ GIAO DVC VA DAO T~O TRlJ{1NG D~I HQC KINH TE THANH PHO HO CHi MINH. =i HUYNH THl MY LINH. PHAT TRIEN NGUON NGUYEN LIEU ·· •·. CHO NGANH DA GIAY VIETNAM DENNAM2010 .,': A ' ? CHUYEN NGANH: QUAN TRJ KINH DOANH MA SO: 60.

LU!N VAN m~c si KINH TE NGUOI Hu'ONG DAN KHOA HOC: TS. LUU VAN PHU. THANH PHO HO CHI MINH- NAM 2005 ·~ 0- r-B-Q-GIA-0-Dl)-C-VA-D-AO-TA-.TI-Iu' vr¢:N. 5"' MT)C LT)C cgro ' ? ~ LOI MODAU Chtto'ng I: CO s(j LY LU~N 1.

M()t s6 va'n d~ v~ chie'n ltiQ'c 1 1. Khai ni~m v~ chie'n lu'<;Jc 1 1. Vai tro cua chie'n lu'QC 1 1. HoC;lch dinh chie'n lu'Qc 2 1.

Xac dinh nhi~m Vl;l, ffil;IC tieu cua doanh nghi~p 2 1. Phan tich moi tru'ong 2 1. Xay dt;ing va chqn lt;ia chie'n ltiQ'c thich nghi 7 1. Ma tr~n SWOT 7 1.

M()t s6 chie'n lu'QC de' chQn h;ia 8 1. Ke't lu~n Chtio'ng I 9 Chtio'ng II: THljC TR~NG NGUON NGUYEN LI~U CUNG CAP CHO DA GIA Y VI~T NAM 10 2. Nhii'ng net chung v~ nganh da giay Vi~t Nam giai do~n hi~n nay 10 2. Khai quat v~ nganh da giay 10 2.

Kim ngC;lch xua"t khffu giay dep 11 2. Nhung kh6 khan, hC;ln che' 12 2. Tht;ic tr~ng nguyen li~u cho nganh da giay nttoc ta 13 2. Tlnh hlnh san xua"t nguyen li~u trong nu'oc 13 2.

Khai quat v~ cac doanh nghi~p hQat d()ng trong nganh san xua"t nguyen li~u 13 2. Nang ltfc san xua"t 14 2. Lao d()ng va dao tC;lO ngu6n nhan hjc 15 2. HoC;lt d()ng nghien cuu va phat trie'n 16 2.

H~ th6ng thong tin 16 2. Kha nang tai chinh 17 2. Tlnh hlnh nh~p khffu nguyen li~u 18 2. Kim ngC;lch nh~p khffu 18 2.

Nguyen nhan cua tlnh trC;lng nh~p nguyen phl;lli~u qua nhi~u 20 2. Phan tich moi tru'ong ho~t d()ng cua nganh 20 2. Moi tniong vi mo 20 2. Ye'u t6 kinh te' 20 2.

Ye'u t6 chinh tri, phap lu~t 22 2. Ye'u t6 xa hoi 23 2. Ye'u t6 tlf nhien 23 2. Ye'u t6 cong ngh~ va ky thu~t 24 2.

Moi tntong vi mo 25 2. Ye'u t6khach hang 25 · 2. Nha cung ung 25 2. Bdi thu cc;tnh tranh 27 2.

Bdi thu ti6m ffn moi 28 2. San phffm thay the' 28 2. Nhii'ng di~m m~nh, di~m ye'u, cd h()i, de dqa ctia nganh nguyen li~u 28 2. Nhung di€m mc;tnh (S) 29 2.

Nhung di~m ye'u (W) 29 2. cac co hoi (O) 30 2. Cac de dQa (T) 30 2. Ke't lu~n Chu'dng II 31 "' , ,:? ~ A A Chtidng III: CHIEN Lu'(1C PHAT TRIEN NGUON NGUYEN LI~U cno NGANH DA GIAY vrtT NAM DEN NAM 2010.

Ml}C tieu phat tri~n cua nganh nguyen li~u de'n nam 2010 32 3. Quan di~m phat tri~n 32 3. Ml;lc tieu phat tri€n 33 3. Phu'dng hu'ong phat tri~n nguyen li~u cho da giay de'n nam 2010 d Vi~tNam 35 3.

Xay dtfng va chqn h;ia chie'n lu'c;ic 36 3. Chie'n lu'QC tang tru'ong t~p trung theo hu'ong xam nh~p, phat tri€n thi tru'ong, phat tri~n san phffm 36 3. Chie'n lu'c;ic keu gQi cac doanh nghi~p da giay lien ke't, hoi nh~p phia sau 38 3. Chie'n lu'Qc phat tri~n theo hu'ong hoi nh~p v6 phia sau voi nganh nong nghi~p 40 3.

Chi€n lu'<;Jc lien doanh, lien k~t, khuy€n khich dffu tu' 100% v6n nu'oc ngoai 41 3. M()t s6 ghii phap chu ye'u d~ th1}'c hi~n chie'n hiqc 42 3. Khuy€n khich dffu tu' nu'oc ngoai vao nganh san xua"t nguyen ph1;1li~u 42 3. Khuy€n khich dffu tu' cua cac thanh phffn kinh t€ trong nu'oc 43 3.

Cac ngu6n v6n khac 44 3. E>ao t~o, nang cao trlnh d9 d<)i ngu can b<), cong nhan vien 44 3. Tlm ki€m va ap d1;1ng khoa hQC- cong ngh~ phu h<Jp 46 3.