Dạy Học Tâm Lý Học Du Lịch Hướng Vào Phát Triển Năng Lực Tự Học Cho Sinh Viên

Luận án này tập trung vào việc phát triển năng lực tự học cho sinh viên thông qua môn Tâm lý học du lịch tại các trường đại học. 265 trang · 2017.

• Tác giả: Nguyễn Giang Nam
• Người hướng dẫn: TS Đặng Thành Hưng
• Trường học: Đại học
• Chuyên ngành: Lí luận và Lịch sử giáo dục
• Đề tài: Dạy Học Tâm Lí Học Du Lịch Hướng Vào Phát Triển Năng Lực Tự Học Cho Sinh Viên
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết khoa học
• 0.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Nội dung
• 0.8. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.8.1. Phương pháp luận chung
• 0.8.2. Các phương pháp nghiên cứu lí luận
• 0.8.3. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 0.8.4. Các phương pháp khác
• 0.9. Những luận điểm bảo vệ
• 0.10. Đóng góp mới của luận án
• 0.11. Cấu trúc luận án
• 1. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG DẠY HỌC TÂM LÍ HỌC DU LỊCH HƯỚNG VÀO PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN Ở MỘT SỐ TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Tình hình chung của dạy học Tâm lí học du lịch ở đại học
• 1.2. Các ngành nghề có đào tạo Tâm lí học du lịch
• 1.3. Phương pháp và hình thức dạy học Tâm lí học du lịch
• 1.4. Tổ chức khảo sát thực trạng dạy học Tâm lí học du lịch hướng vào phát triển năng lực tự học ở một số trường đại học
• 1.4.1. Mục đích, qui mô, địa bàn và khách thể khảo sát
• 1.4.2. Nội dung khảo sát
• 1.4.3. Phương pháp và kĩ thuật khảo sát
• 1.5. Kết quả khảo sát thực trạng. Nhận thức của CBQL, GV và SV về tự học và năng lực tự học
• 1.6. Thực trạng năng lực tự học của sinh viên qua tự đánh giá
• 1.7. Phương pháp và hình thức dạy học Tâm lí học du lịch hướng vào phát triển năng lực tự học. Nhận định chung
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC TÂM LÍ HỌC DU LỊCH HƯỚNG VÀO PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC
• 2.1. Thiết kế và thực hiện dạy học qua Seminer chuyên đề. Thiết kế chuyên đề Năng lực tự học ở đại học
• 2.2. Tổ chức học tập chuyên đề dưới hình thức seminer
• 2.3. Tổ chức dạy học qua dự án học tập Tâm lí học du lịch
• 2.3.1. Thiết kế một số dự án học tập
• 2.3.2. Tổ chức học tập theo dự án
• 2.4. Hướng dẫn học tập qua các bài tập thực hành Tâm lí học du lịch
• 2.4.1. Lựa chọn và xây dựng một số bài tập thực hành đòi hỏi tự học của sinh viên
• 2.4.2. Hướng dẫn học tập qua thực hiện các bài tập
• 2.5. Đánh giá sản phẩm học tập
• 2.6. Hướng dẫn và khuyến khích tự học qua đề tài nghiên cứu tâm lí học du lịch
• 2.6.1. Lựa chọn vấn đề và xác định các đề tài nghiên cứu
• 2.6.2. Hướng dẫn học tập trong quá trình nghiên cứu
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM KHOA HỌC
• 3.1. Khái quát về quá trình thực nghiệm
• 3.2. Mục đích, qui mô, địa bàn và đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm. Phương pháp và kĩ thuật tiến hành. Phân tích kết quả thực nghiệm
• 3.3.1. Kết quả học tập Tâm lí học du lịch
• 3.3.2. Tri thức về tự học
• 3.3.3. Một số kĩ năng học tập cơ bản
• 3.3.4. Nhận định chung về thực nghiệm
• 3.4. Tác động của các biện pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.4.1. Sự cải thiện kết quả và thái độ học tập Tâm lí học du lịch
• 3.4.2. Sự cải thiện năng lực tự học của sinh viên
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Với các trường đại học có đào tạo Tâm lí học du lịch
• 4.2. Với các giảng viên dạy Tâm lí học du lịch
• 4.3. Với sinh viên học tập Tâm lí học du lịch
• DANH MỤC NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Năng Lực Tự Học và Tâm Lý Học Du Lịch

Luận án này tập trung vào việc phát triển năng lực tự học cho sinh viên thông qua môn Tâm lý học du lịch tại các trường đại học. Trong bối cảnh hiện tại, việc trang bị kiến thức chuyên môn không còn là yếu tố duy nhất đảm bảo thành công trong sự nghiệp. Sinh viên cần khả năng tự học, tự nghiên cứu và liên tục cập nhật kiến thức để thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của ngành du lịch. Luận án sẽ đi sâu vào cơ sở lý luận, thực trạng và các biện pháp cụ thể để nâng cao năng lực tự học của sinh viên, từ đó cải thiện kết quả học tập và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tế. Môn Tâm lý học du lịch đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành du lịch.

1.1. Vai Trò Quan Trọng của Tự Học trong Giáo Dục Đại Học

Tự học không chỉ là một kỹ năng mà còn là một thái độ, một tinh thần học tập suốt đời. Nó giúp sinh viên chủ động tiếp thu kiến thức, phát triển tư duy phản biện và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo. Trong bối cảnh giáo dục đại học, tự học đóng vai trò then chốt trong việc giúp sinh viên làm chủ kiến thức và phát triển năng lực chuyên môn. Việc phát triển năng lực tự học giúp sinh viên mở rộng học vấn nghề nghiệp qua nghiên cứu các chuyên khảo, bài báo khoa học, kết quả nghiên cứu ngoài giáo trình, sinh viên sẽ có hứng thú học tập cao hơn. Nhu cầu này ngày càng trở nên cấp thiết khi lượng thông tin ngày càng lớn và thay đổi liên tục.

1.2. Môn Tâm Lý Học Du Lịch Cầu Nối Kiến Thức và Thực Tiễn

Tâm lý học du lịch là môn học bắt buộc đối với sinh viên các chuyên ngành du lịch, cung cấp kiến thức về hành vi, tâm lý của du khách và người làm du lịch. Môn học này không chỉ trang bị kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên hiểu rõ hơn về nhu cầu, mong muốn của khách hàng, từ đó xây dựng các sản phẩm, dịch vụ du lịch phù hợp. Theo nghiên cứu, trong các trường đại học hiện nay, giảng viên chưa giúp sinh viên khai thác được hết tri thức và kỹ năng nghề nghiệp của môn học; mức độ chỉ ra phạm vi và cách vận dụng kiến thức vào hoạt động trong lĩnh vực du lịch còn hạn chế.

II. Thách Thức Phát Triển Năng Lực Tự Học Tâm Lý Du Lịch

Hiện nay, việc phát triển năng lực tự học cho sinh viên trong môn Tâm lý học du lịch còn gặp nhiều thách thức. Phương pháp dạy học truyền thống vẫn còn phổ biến, ít chú trọng đến việc khuyến khích sinh viên tự nghiên cứu, tìm tòi kiến thức. Nội dung môn học đôi khi còn nặng về lý thuyết, ít liên hệ với thực tế. Bên cạnh đó, năng lực tự học của sinh viên còn hạn chế, thiếu kỹ năng tìm kiếm, xử lý thông tin và quản lý thời gian. Các yếu tố tác động đến hạn chế đó là chậm đổi mới và áp dụng các chiến lược, phương pháp dạy học hiện đại, các phương tiện kỹ thuật dạy học hiệu quả trong môn học này.

2.1. Phương Pháp Dạy Học Truyền Thống Rào Cản Tự Học

Phương pháp dạy học truyền thống thường tập trung vào việc truyền thụ kiến thức một chiều từ giảng viên đến sinh viên. Sinh viên thụ động tiếp thu kiến thức và ít có cơ hội tham gia vào quá trình học tập. Điều này hạn chế khả năng tự nghiên cứu, tìm tòi kiến thức và phát triển tư duy phản biện của sinh viên. Hình thức tổ chức dạy học được sử dụng để tổ chức giờ học Tâm lý học du lịch chủ yếu là hình thức học tập lớp - bài. Các hình thức học tập khác giúp người học có cơ hội được thử sức, được trải nghiệm trong quá trình học tập, được cọ sát thực tế như tham quan, thực tế, thực hành không có nhiều cơ hội được thực hiện.

2.2. Thiếu Hụt Kỹ Năng Tự Học Sinh Viên Cần Trang Bị Gì

Nhiều sinh viên còn thiếu các kỹ năng cơ bản để tự học hiệu quả, như kỹ năng tìm kiếm, đánh giá và xử lý thông tin, kỹ năng lập kế hoạch và quản lý thời gian, kỹ năng làm việc nhóm và giao tiếp hiệu quả. Việc thiếu hụt các kỹ năng này khiến sinh viên gặp khó khăn trong việc tự học và đạt kết quả tốt trong môn Tâm lý học du lịch. Chỉ thuộc và nhớ giáo trình và làm đủ bài tập là hoàn thành nhiệm vụ. Khi thi chỉ cần nhắc lại đúng giáo trình là đạt kết quả khá, kết quả giỏi. Sinh viên khó mở rộng học vấn nghề nghiệp qua nghiên cứu các chuyên khảo, bài báo khoa học, kết quả nghiên cứu ngoài giáo trình vì nói chung năng lực tự học của các em chưa đủ.

III. Cách Dạy Học Seminar Phát Triển Tự Học Tâm Lý Du Lịch

Seminar chuyên đề là một phương pháp dạy học hiệu quả để phát triển năng lực tự học cho sinh viên trong môn Tâm lý học du lịch. Bằng cách tổ chức các buổi seminar, sinh viên có cơ hội tự nghiên cứu, tìm tòi kiến thức về một chủ đề cụ thể, sau đó trình bày và thảo luận với các bạn cùng lớp. Giảng viên đóng vai trò là người hướng dẫn, gợi mở và giúp sinh viên giải quyết các vấn đề khó khăn. Hình thức này giúp sinh viên chủ động tiếp thu kiến thức, phát triển kỹ năng thuyết trình, phản biện và làm việc nhóm.

3.1. Thiết Kế Seminar Chuyên Đề Bí Quyết Thành Công

Để tổ chức một buổi seminar chuyên đề thành công, cần lựa chọn chủ đề phù hợp với nội dung môn học và năng lực của sinh viên. Sau đó, chia sinh viên thành các nhóm nhỏ và giao cho mỗi nhóm một nhiệm vụ cụ thể. Giảng viên cần cung cấp tài liệu tham khảo và hướng dẫn cho sinh viên, đồng thời khuyến khích sinh viên tự tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Chủ đề nên liên quan đến Năng lực tự học ở đại học. Nên tạo điều kiện và có sự hướng dẫn để sinh viên có thể thảo luận và tranh luận về chủ đề.

3.2. Tổ Chức Seminar Hiệu Quả Tăng Cường Tương Tác

Trong quá trình tổ chức seminar, cần tạo điều kiện để sinh viên tương tác và trao đổi ý kiến với nhau. Khuyến khích sinh viên đặt câu hỏi, phản biện và chia sẻ kinh nghiệm thực tế. Giảng viên cần lắng nghe ý kiến của sinh viên, đưa ra phản hồi mang tính xây dựng và giúp sinh viên hiểu rõ hơn về chủ đề. Nên để sinh viên có thể tự đánh giá lẫn nhau sau khi kết thúc buổi seminar.

3.3. Ứng dụng Seminar vào giảng dạy Tâm Lý học du lịch

Có thể áp dụng seminar và chia nhóm thảo luận về các chuyên đề cụ thể trong môn học. Ví dụ, có thể chia nhóm và trình bày về tâm lý của từng loại khách du lịch. Qua đó giúp sinh viên có thể nắm rõ hơn về tâm lý của từng đối tượng du khách để có thể giao tiếp hiệu quả hơn trong công việc sau này.

IV. Dự Án Học Tập Nâng Cao Tự Học Tâm Lý Học Du Lịch

Dạy học theo dự án là một phương pháp dạy học tích cực, khuyến khích sinh viên chủ động tham gia vào quá trình học tập. Trong môn Tâm lý học du lịch, sinh viên có thể thực hiện các dự án nghiên cứu về các vấn đề thực tế trong ngành du lịch, như phân tích hành vi của du khách, đánh giá chất lượng dịch vụ du lịch hoặc đề xuất các giải pháp nâng cao trải nghiệm của du khách. Qua đó, sinh viên có cơ hội áp dụng kiến thức đã học vào thực tế, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm.

4.1. Thiết Kế Dự Án Gắn Lý Thuyết và Thực Tiễn

Để thiết kế một dự án học tập hiệu quả, cần xác định rõ mục tiêu, nội dung và phạm vi của dự án. Dự án cần gắn liền với các vấn đề thực tế trong ngành du lịch và phù hợp với năng lực của sinh viên. Giảng viên cần cung cấp hướng dẫn chi tiết cho sinh viên, đồng thời khuyến khích sinh viên tự tìm kiếm thông tin và sáng tạo trong quá trình thực hiện dự án. Nên cho sinh viên tự lựa chọn đề tài theo sở thích và năng lực.

4.2. Tổ Chức Thực Hiện Tự Chủ và Hợp Tác

Trong quá trình thực hiện dự án, sinh viên cần được trao quyền tự chủ và khuyến khích hợp tác với nhau. Giảng viên đóng vai trò là người hỗ trợ, tư vấn và giúp sinh viên giải quyết các khó khăn. Kết quả dự án cần được đánh giá một cách khách quan và công bằng, dựa trên các tiêu chí rõ ràng. Nên tổ chức các buổi báo cáo dự án để sinh viên có cơ hội chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau.

4.3. Gợi ý dự án học tập môn Tâm Lý học du lịch

Một vài gợi ý về dự án học tập: Nghiên cứu về sự hài lòng của khách du lịch tại một điểm đến cụ thể. Phân tích tác động của văn hóa địa phương đến trải nghiệm du lịch. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch dựa trên nghiên cứu tâm lý khách hàng.

V. Ứng Dụng Bài Tập Thực Hành Tăng Tự Học TLHDL

Bài tập thực hành là một công cụ hữu hiệu để củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng cho sinh viên trong môn Tâm lý học du lịch. Bằng cách thực hiện các bài tập thực hành, sinh viên có cơ hội vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các tình huống cụ thể trong ngành du lịch. Giảng viên cần lựa chọn các bài tập thực hành phù hợp với nội dung môn học và năng lực của sinh viên, đồng thời cung cấp hướng dẫn chi tiết và phản hồi mang tính xây dựng.

5.1. Lựa Chọn Bài Tập Phù Hợp và Thú Vị

Các bài tập thực hành cần gắn liền với các vấn đề thực tế trong ngành du lịch và có tính ứng dụng cao. Nên lựa chọn các bài tập có tính mở, khuyến khích sinh viên sáng tạo và tìm ra nhiều cách giải quyết khác nhau. Giảng viên nên cung cấp nhiều lựa chọn bài tập khác nhau để sinh viên có thể lựa chọn bài tập phù hợp với sở thích và năng lực của mình. Nên để sinh viên tự xây dựng bài tập cho mình dưới sự hướng dẫn của giảng viên.

5.2. Hướng Dẫn Thực Hiện Chi Tiết và Rõ Ràng

Giảng viên cần cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách thực hiện bài tập, bao gồm mục tiêu, nội dung, yêu cầu và tiêu chí đánh giá. Nên chia nhỏ bài tập thành các bước nhỏ và hướng dẫn sinh viên từng bước một. Trong quá trình sinh viên thực hiện bài tập, giảng viên cần theo dõi, hỗ trợ và giải đáp các thắc mắc của sinh viên. Cần đảm bảo bài tập có thể đo lường được kết quả thực hiện.

VI. Đề Tài Nghiên Cứu Hỗ Trợ Tự Học Tâm Lý Học Du Lịch

Hướng dẫn sinh viên thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học là một cách hiệu quả để phát triển năng lực tự học và tư duy nghiên cứu cho sinh viên trong môn Tâm lý học du lịch. Quá trình nghiên cứu giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng tìm kiếm, phân tích và tổng hợp thông tin, kỹ năng viết báo cáo và trình bày kết quả nghiên cứu. Giảng viên đóng vai trò là người hướng dẫn, định hướng và giúp sinh viên giải quyết các vấn đề khó khăn trong quá trình nghiên cứu.

6.1. Lựa Chọn Đề Tài Mới Mẻ và Thiết Thực

Các đề tài nghiên cứu cần có tính mới mẻ, thiết thực và liên quan đến các vấn đề cấp thiết trong ngành du lịch. Nên khuyến khích sinh viên lựa chọn các đề tài mà họ quan tâm và có kiến thức nền tảng. Giảng viên cần giúp sinh viên xác định rõ mục tiêu, phạm vi và phương pháp nghiên cứu. Nên gợi ý một số đề tài cụ thể cho sinh viên tham khảo.

6.2. Hướng Dẫn Nghiên Cứu Từng Bước và Cụ Thể

Giảng viên cần hướng dẫn sinh viên từng bước trong quá trình nghiên cứu, từ việc xây dựng đề cương nghiên cứu, thu thập và phân tích dữ liệu, đến viết báo cáo và trình bày kết quả nghiên cứu. Nên cung cấp cho sinh viên các tài liệu tham khảo và công cụ hỗ trợ nghiên cứu. Giảng viên cần thường xuyên kiểm tra tiến độ nghiên cứu và đưa ra phản hồi mang tính xây dựng. Cần khuyến khích sinh viên tham gia các hội thảo khoa học để trình bày kết quả nghiên cứu của mình.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài "Dạy học Tâm lí học du lịch ở đại học hướng vào phát triển năng lực tự học cho sinh viên" được nghiên cứu sinh Nguyễn Giang Nam thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Đặng Thành Hưng và TS. Nguyễn Đức Sơn, bảo vệ tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ Giáo dục và Đào tạo) năm 2017, thuộc chuyên ngành Lí luận và Lịch sử giáo dục (Mã số: 9 14 01 02).

Tâm lí học du lịch là môn học bắt buộc thuộc khối kiến thức giáo dục chuyên nghiệp trong chương trình đào tạo các chuyên ngành Hướng dẫn du lịch, Du lịch học và Văn hoá du lịch, Quản trị kinh doanh du lịch và khách sạn, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản trị kinh doanh lữ hành và hướng dẫn du lịch, Quản trị doanh nghiệp khách sạn và du lịch. Môn học giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực nghề nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn giảng dạy tại các trường đại học bộc lộ nhiều bất cập: giảng viên chưa giúp sinh viên khai thác sâu tri thức và kĩ năng nghề nghiệp; mức độ vận dụng vào hoạt động du lịch còn hạn chế; phương pháp dạy học chậm đổi mới; quản lý đào tạo chưa thích ứng đầy đủ với hệ thống tín chỉ; hình thức tổ chức chủ yếu là dạy học lớp - bài truyền thống; việc kiểm tra, đánh giá nặng về tái hiện giáo trình. Quyết định hơn cả là việc dạy học môn học này còn thiếu sự chú trọng phát triển năng lực tự học của sinh viên. Về mặt lí luận, các nghiên cứu về phát triển năng lực tự học đã được thực hiện nhiều ở các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Giáo dục học, nhưng chưa có công trình nghiên cứu cụ thể về cách dạy và cách học môn Tâm lí học du lịch để phát triển năng lực tự học cho sinh viên đại học. Đây là khoảng trống nghiên cứu mà luận án xác định giải quyết.

Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất các biện pháp dạy học môn Tâm lí học du lịch ở đại học hướng vào phát triển năng lực tự học cho sinh viên nhằm nâng cao kết quả học tập.

Giả thuyết khoa học được xác định: Nếu các biện pháp dạy học Tâm lí học du lịch ở đại học tạo ra được môi trường học tập giàu trải nghiệm, nhiều cơ hội thực hành, thực tế, khuyến khích và dựa vào năng lực nền tảng của sinh viên thì chúng sẽ tác động tích cực đến quá trình tự học và phát triển năng lực tự học của các em.

Nhiệm vụ nghiên cứu gồm 4 nội dung đánh số theo văn bản:

1. Xác định cơ sở lí luận của dạy học Tâm lí học du lịch ở đại học hướng vào phát triển năng lực tự học của sinh viên.
2. Tổ chức khảo sát thực trạng dạy học Tâm lí học du lịch hướng vào phát triển năng lực tự học của sinh viên ở một số trường đại học.
3. Đề xuất một số biện pháp dạy học Tâm lí học du lịch ở đại học hướng vào phát triển năng lực tự học của sinh viên.
4. Tổ chức thực nghiệm khoa học và lấy ý kiến đánh giá của chuyên gia để đánh giá kết quả nghiên cứu.

Khách thể nghiên cứu là hoạt động dạy học môn Tâm lí học du lịch trong phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở trường đại học. Đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ giữa sự phát triển năng lực tự học của sinh viên và quá trình dạy học Tâm lí học du lịch ở trường đại học.

Phạm vi nghiên cứu: Về địa bàn và quy mô, luận án khảo sát thực trạng trên mẫu 300 sinh viên năm thứ hai thuộc các chuyên ngành Hướng dẫn viên du lịch, Quản trị kinh doanh dịch vụ và lữ hành, Quản trị kinh doanh du lịch và khách sạn, Văn hóa du lịch tại 7 cơ sở đào tạo: Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Thăng Long, Đại học Văn hóa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Thành Đô, Đại học Dân lập Phương Đông, Viện Đại học Mở Hà Nội. Về nội dung, năng lực tự học của sinh viên được giới hạn ở khía cạnh tri thức về tự học và 3 kĩ năng học tập cơ bản: kĩ năng tiếp nhận thông tin học tập, kĩ năng tiến hành ôn tập, kĩ năng tự đánh giá.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan lịch sử nghiên cứu của luận án phân định thành hai nhóm vấn đề chính: các nghiên cứu về tự học, năng lực tự học và các nghiên cứu về dạy học Tâm lí học du lịch.

Về vấn đề tự học và phát triển năng lực tự học:

• Các thuật ngữ quốc tế phổ biến được điểm lại gồm: Independent Learning (học độc lập), Self-regulated Learning (học tự điều chỉnh), Self-directed Learning (học tự chỉ đạo) và Self-managed Learning (học tự quản lí). Cội nguồn triết lí của tự học được gắn với Lí thuyết nhu cầu người của J. Maslow (1970).
• Harris, Bruce (1992) và Schunk, D. (1989, 1990, 2001) nghiên cứu đặc điểm tự học ở sinh viên giỏi cùng mối tương quan với thành tích học tập. Các công trình năm 2001 phân tích tính độc lập của người học (Independent Learner) và chỉ ra học sinh phổ thông còn thiếu hiểu biết về tự học cùng các kĩ năng học tập cơ bản.
• Madalena Mo ching Mok và Cheng, Yin Cheong (2001; báo cáo tại Hội nghị ECER 2000 ở Edinburgh, Scotland) giải thích hiện tượng tự học, đề xuất việc ứng dụng Internet, công nghệ thông tin và xây dựng môi trường học tập mở nhằm chuyển đổi mô hình từ dạy học lấy giáo viên làm trung tâm sang lấy học sinh làm trung tâm.
• Bates, I. (2003) nghiên cứu tác động của môi trường gia đình. Virginia Smith Harvey, Louis A. Chickie-Wolfe (2007) và Winne, P. (2002) khảo sát mục đích, động cơ, nhu cầu của người tự học, các chiến lược phát triển và phương pháp đo lường năng lực tự học theo quan điểm nhận thức xã hội, văn hóa.
• Tại Việt Nam, luận án điểm lại tư tưởng tự học của Chủ tịch Hồ Chí Minh ("Lấy tự học làm cốt, có thảo luận và chỉ đạo giúp vào"); phong trào "biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo" tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội từ những năm 1960; các bài viết trên Tạp chí Giáo dục của Nguyễn Kỳ, Trần Hồng Quân, Phạm Minh Hạc. Năm 1998, Hội thảo "Nghiên cứu và phát triển tự học, tự đào tạo" công bố bài viết của Đỗ Mười, Phan Trọng Luận (bài "Tự học - một chìa khóa vàng"), Nguyễn Nghĩa Dân. Trong giai đoạn tiếp theo, các nghiên cứu của Nguyễn Cảnh Toàn, Bùi Tường, Vũ Văn Tảo, Đặng Thành Hưng (1999) phân tích bản chất, điều kiện và nền tảng sinh học, tâm lí, xã hội của tự học. Các tác giả khác nghiên cứu phát triển năng lực tự học trong từng môn học: môn Toán (nghiên cứu của các tác giả năm 2003, 2006, 2008, 2011, 2013), môn Hóa học (nghiên cứu năm 2007, 2009, 2013), môn Vật lí (nghiên cứu năm 2005, 2008, 2010), môn Sinh học, Địa lí và môn Giáo dục học trong trường sư phạm.

Về dạy học Tâm lí học du lịch:

• Các nghiên cứu về quản lý và tâm lí du lịch tương đối phong phú, song mảng dạy học môn học này còn rất ít. Trong phạm vi dạy học tâm lí học nói chung, Đỗ Thị Châu (2008) nghiên cứu dạy học qua seminer và tình huống; Nông Thị Hiếu (2014) khảo sát ứng dụng công nghệ thông tin; Phạm Thanh Hải (2000) khai thác thơ ca, tục ngữ; Nguyễn Hữu Long (1987) nghiên cứu hình thành các khái niệm cơ bản của tâm lí học đại cương (Cảm giác, Tri giác, Tư duy, Tưởng tượng); Nguyễn Thị Tuyết Mai (2013) bàn về dạy học Tâm lí học quản lí; Nguyễn Thị Bích Phượng (2013) sử dụng kĩ thuật sắm vai; Trần Thị Xuyến (2008) xây dựng quy trình thảo luận; Hương Trà (2012) thiết kế trò chơi ô chữ.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án chỉ rõ: Phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào học sinh phổ thông hoặc các môn khoa học cơ bản, sư phạm; tiêu chí đo lường mức độ hình thành năng lực tự học chưa được xác định cụ thể; chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện việc dạy học môn Tâm lí học du lịch ở đại học hướng vào phát triển năng lực tự học cho sinh viên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên các khái niệm và cơ sở lý thuyết sau:

• Năng lực (Competency): Luận án sử dụng quan niệm của Đặng Thành Hưng (2012), xác định năng lực là "tổ hợp những hành động vật chất và tinh thần tương ứng với dạng hoạt động nhất định ở cá nhân dựa vào những thuộc tính cá nhân (sinh học, tâm lí và giá trị xã hội) được thực hiện tự giác và dẫn đến kết quả phù hợp với trình độ thực tế của hoạt động hay những qui định đặt ra". Năng lực có bản chất tâm lí nhưng hình thức vật chất là hành động, hành vi có kết quả đo lường được.
• Tự học: Được định nghĩa là "chiến lược học tập cá nhân độc lập, không phụ thuộc trực tiếp vào người dạy hay học chế nhất định, do người học tự mình quyết định và tự nguyện tiến hành học tập kể từ mục đích, nội dung, cách thức, phương tiện, môi trường và điều kiện học tập cho đến kế hoạch và nguồn lực học tập". Nguyên tắc bản chất của tự học là tính độc lập và tính tự nguyện.
• Năng lực tự học: Là "năng lực cho phép cá nhân học độc lập và tự nguyện theo đúng nghĩa của khái niệm tự học, đạt được kết quả học tập mong muốn và thể hiện được quá trình học tập hiệu quả".
• Cấu trúc năng lực tự học của sinh viên trong luận án: Bao gồm tri thức về tự học và 3 kĩ năng học tập cơ bản:
  1. Kĩ năng tiếp nhận thông tin học tập: Gồm 3 thao tác cơ bản: nhận diện thông tin, phân loại thông tin và lưu giữ thông tin. Khi xét theo nhiệm vụ học tập thực tế, kĩ năng này bao gồm 6 kĩ năng thành phần: làm việc với sách và tài liệu in; nghe - ghi đồng thời và ghi nhớ; tra cứu dữ liệu điện tử/số; quan sát, điều tra, thực nghiệm thu thập dữ liệu; truy cập khai thác thông tin mạng Internet/LAN/thư điện tử; tra cứu mục lục thư viện truyền thống và điện tử.
  2. Kĩ năng ôn tập: Là quá trình gồm 4 thao tác điều chỉnh linh hoạt: xác định mô hình, kĩ thuật, công cụ ôn tập (sử dụng bản đồ khái niệm, ma trận, đồ thị, tóm tắt); tập hợp nội dung ôn tập; xử lí và tổ chức nội dung ôn tập; ghi nhớ nội dung ôn tập.
  3. Kĩ năng tự đánh giá: Là quá trình gồm 5 bước: tự xác định mục tiêu và thái độ học tập; xác định đối tượng đánh giá cụ thể; lượng định dữ liệu cần sử dụng; so sánh kết quả lượng định với mục tiêu đã đề ra; rút ra kết luận về giá trị.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp luận: Tiếp cận năng lực trong dạy học, tiếp cận hoạt động và dựa vào bản chất lí luận của tự học và năng lực tự học.
• Phương pháp nghiên cứu lí luận: Phân tích lịch sử - lôgíc, khái quát hóa lí luận, so sánh và mô hình hóa.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra bằng bảng hỏi, phỏng vấn, quan sát, test chuẩn hóa; tổng kết kinh nghiệm dạy học qua phân tích hồ sơ giảng dạy, dự giờ; thực nghiệm khoa học sư phạm có đối chứng.
• Phương pháp bổ trợ: Phương pháp chuyên gia và phương pháp xử lí số liệu bằng toán thống kê.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lí luận của dạy học Tâm lí học du lịch ở đại học hướng vào phát triển năng lực tự học của sinh viên

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lí luận về môn học và năng lực tự học:

• Khái niệm và nội dung môn Tâm lí học du lịch: Tâm lí học du lịch (Psychology of Tourism hoặc Travel Psychology) là lĩnh vực thực hành của khoa học tâm lí, áp dụng các lí thuyết tâm lí vào giải quyết các vấn đề lí luận và thực tiễn của ngành kinh tế - xã hội du lịch. Nội dung môn học tập trung vào 6 mảng chính: vấn đề lí luận cơ bản về tâm lí du khách; ảnh hưởng của các hiện tượng tâm lí xã hội trong du lịch; đặc điểm tâm lí của khách du lịch; đặc điểm tâm lí của nhà cung ứng du lịch; mối quan hệ giữa người phục vụ và người tiêu dùng du lịch; giao tiếp trong du lịch.
• Đặc điểm dạy học môn học: Dạy học đáp ứng yêu cầu của hệ thống tín chỉ (chuyển từ thuyết trình trên lớp sang hướng dẫn ngoài giờ, tăng cường trải nghiệm); sử dụng phương pháp phù hợp với tính chất nghề nghiệp du lịch; đáp ứng nhu cầu nghiên cứu và xu hướng học tập vượt ra khỏi nội dung chương trình qui định của sinh viên; tổ chức trong điều kiện phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại.
• Đặc điểm sinh viên: Sinh viên năm thứ hai có sự phát triển tự ý thức mạnh mẽ, nhu cầu tự khẳng định và định hình nghề nghiệp rõ nét; tư duy nhận thức chuyển từ lí thuyết sang tích hợp thực tiễn; học tập thông qua hành động cảm tính đến lí tính, học bằng trải nghiệm và hợp tác nhóm.
• Cấu trúc năng lực tự học: Tác giả xây dựng khung khái niệm và phân tích chi tiết bản chất, cấu trúc kỹ thuật của 3 kĩ năng then chốt (tiếp nhận thông tin, ôn tập, tự đánh giá) cùng vai trò của tri thức tự học đối với sinh viên đại học.

Chương 2. Thực trạng dạy học Tâm lí học du lịch hướng vào phát triển năng lực tự học của sinh viên ở một số trường đại học

Chương này trình bày kết quả khảo sát thực trạng trên 300 sinh viên năm thứ hai, cùng đội ngũ cán bộ quản lí và giảng viên tại 7 trường đại học trên địa bàn Hà Nội:

• Nhận thức về tự học và năng lực tự học: Cán bộ quản lí, giảng viên và sinh viên đều nhận thức được tầm quan trọng của tự học và năng lực tự học. Tuy nhiên, mức độ hiểu đúng bản chất còn hạn chế; việc chuyển hóa từ nhận thức thành hành động dạy và học tự giác chưa cao.
• Thực trạng năng lực tự học của sinh viên: Qua số liệu tự đánh giá, sinh viên còn thiếu hụt tri thức về quy trình và phương pháp tự học. Điểm đánh giá các kĩ năng học tập (tiếp nhận thông tin, ôn tập, tự đánh giá) chủ yếu ở mức trung bình; kĩ năng tìm kiếm, xử lí thông tin số hóa và kĩ năng tự lượng định kết quả học tập còn yếu.
• Thực trạng phương pháp và hình thức dạy học: Giảng viên chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình truyền thống theo hình thức lớp - bài; các phương pháp dạy học tích cực nhằm kích thích năng lực tự học ít được áp dụng thường xuyên. Cán bộ quản lí và giảng viên chưa hiểu đầy đủ bản chất kỹ thuật của các hình thức như dạy học theo dự án hay seminer chuyên đề.
• Thực trạng nội dung môn học: Phân tích chương trình cho thấy nội dung giảng dạy còn mang nặng tính lí thuyết đại cương, thiếu tính chuyên sâu về nghiệp vụ; các nội dung mang tính thực tiễn nghề nghiệp như Tâm lí học lao động du lịch, Tâm lí học văn hóa du lịch, Tâm lí học hành vi du khách còn mờ nhạt.

Chương 3. Một số biện pháp dạy học Tâm lí học du lịch hướng vào phát triển năng lực tự học

Tác giả đề xuất hệ thống 4 biện pháp dạy học cụ thể nhằm tác động vào tri thức và các kĩ năng học tập:

1. Thiết kế và thực hiện dạy học qua Seminer chuyên đề: Xây dựng và tổ chức chuyên đề "Năng lực tự học ở đại học" kết hợp với các chủ đề lí thuyết chuyên sâu của môn học. Biện pháp này giúp nâng cao nhận thức lí luận về tự học, rèn luyện kĩ năng thu thập tài liệu, kĩ năng thuyết trình, tranh luận khoa học và kĩ năng tự đánh giá.
2. Tổ chức dạy học qua dự án học tập Tâm lí học du lịch: Thiết kế các chủ đề dự án gắn liền với tình huống du lịch thực tế (chẳng hạn khảo sát hành vi tiêu dùng của khách du lịch, xây dựng chương trình chăm sóc khách hàng theo tâm lí lứa tuổi). Quy trình tổ chức bao gồm: lập kế hoạch thực hiện của nhóm, triển khai thu thập dữ liệu thực tế, xử lí thông tin và báo cáo sản phẩm. Đánh giá kết quả được thực hiện thông qua Phiếu đánh giá cá nhân và Phiếu đánh giá nhóm.
3. Hướng dẫn học tập qua các bài tập thực hành Tâm lí học du lịch: Xây dựng hệ thống bài tập thực hành tình huống nghiệp vụ đòi hỏi tính độc lập tìm tòi của sinh viên; hướng dẫn quy trình sinh viên tự giải quyết bài tập cá nhân và nhóm; đánh giá sản phẩm học tập theo tiêu chí rõ ràng.
4. Hướng dẫn và khuyến khích tự học qua đề tài nghiên cứu tâm lí học du lịch: Hướng dẫn sinh viên lựa chọn vấn đề nghiên cứu từ thực tiễn hoạt động du lịch; định hướng phương pháp nghiên cứu, kĩ thuật thu thập thông tin và xử lí dữ liệu thực tế; rèn luyện kĩ năng viết báo cáo và kĩ năng tư duy nghiên cứu độc lập ở trình độ cao.

Chương 4. Thực nghiệm khoa học

Chương 4 kiểm định tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất thông qua thực nghiệm sư phạm:

• Quy mô và thiết kế thực nghiệm: Lựa chọn các lớp sinh viên tương đương nhau về trình độ đầu vào, chia thành nhóm Thực nghiệm (TN) và nhóm Đối chứng (ĐC). Nhóm TN được tổ chức dạy học theo 4 biện pháp đề xuất; nhóm ĐC học theo phương pháp thông thường.
• Các nội dung kiểm tra và tham số thống kê: Tiến hành kiểm tra, quan sát và đo lường trước và sau thực nghiệm ở các nội dung: kết quả học tập môn Tâm lí học du lịch; mức độ hiểu biết tri thức về tự học; điểm quan sát kĩ năng học tập cơ bản; điểm quan sát thái độ học tập.

Dưới đây là bảng tổng hợp các nội dung và chỉ số thực nghiệm được ghi nhận trong danh mục bảng của luận án:

Nội dung khảo sát / kiểm định	Đối tượng so sánh	Thời điểm đo	Chỉ số thống kê ghi nhận
Kết quả kiểm tra môn Tâm lí học du lịch	Lớp TN và Lớp ĐC	Đầu vào	Phân phối điểm, tham số kiểm định thống kê
Kết quả kiểm tra môn Tâm lí học du lịch	Lớp TN và Lớp ĐC	Đầu ra	Phân phối điểm, phân loại theo thang đánh giá, tham số kiểm định
Tiến triển kết quả môn học	Lớp TN	Đầu vào - Đầu ra	Phân phối điểm, đường luỹ tích điểm kiểm tra
Tri thức về tự học của sinh viên	Lớp TN và Lớp ĐC	Đầu vào	Phân phối điểm, tham số kiểm định thống kê
Tri thức về tự học của sinh viên	Lớp TN và Lớp ĐC	Đầu ra	Phân phối điểm, phân loại theo thang đánh giá, tham số kiểm định
Tiến triển tri thức về tự học	Lớp TN	Đầu vào - Đầu ra	Phân phối điểm, đường luỹ tích điểm kiểm tra
Kĩ năng học tập cơ bản (KNHT)	Nhóm TN	Đầu vào - Đầu ra	Phân phối điểm quan sát, phân loại kết quả, tham số kiểm định
Thái độ học tập (TĐHT)	Nhóm TN	Đầu vào - Đầu ra	Phân phối điểm quan sát, phân loại kết quả, tham số kiểm định

Kết quả xử lí toán thống kê cho thấy: Ở thời điểm đầu vào, kết quả học tập, tri thức tự học và kĩ năng học tập của hai nhóm TN và ĐC không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê. Ở thời điểm đầu ra, điểm kiểm tra môn học và điểm tri thức tự học của nhóm TN cao hơn rõ rệt so với nhóm ĐC; tỉ lệ sinh viên đạt loại khá, giỏi ở nhóm TN tăng lên. Điểm số quan sát kĩ năng học tập và thái độ học tập của nhóm TN ở đầu ra có sự cải thiện rõ rệt so với đầu vào, khẳng định tác động tích cực của các biện pháp dạy học đề xuất.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lí luận:

• Luận án đã mô tả cụ thể các kĩ năng học tập quan trọng trong điều kiện học tập hiện đại gồm: kĩ năng tiếp nhận thông tin học tập, kĩ năng ôn tập, kĩ năng tự đánh giá học tập như những thành tố cơ bản của năng lực tự học ở sinh viên đại học.
• Làm rõ bản chất, cấu trúc thao tác và mối quan hệ giữa các thành phần của năng lực tự học trong mối liên hệ với phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ và dạy học tiếp cận năng lực.

Về mặt thực tiễn:

• Qua điều tra thực trạng dạy học Tâm lí học du lịch tại 7 trường đại học, luận án phát hiện: dù giảng viên và sinh viên nhận thức rõ vai trò của môn học, song thực tiễn còn nhiều hạn chế về nội dung và phương pháp. Nội dung còn nặng về phần tâm lí học đại cương, trong khi các mảng chuyên ngành như Tâm lí học lao động du lịch, Tâm lí học văn hóa du lịch, Tâm lí học hành vi du khách còn mờ nhạt. Phương pháp dạy học chủ yếu tập trung vào truyền thụ lí thuyết, thiếu trải nghiệm và giải quyết vấn đề thực tế.
• Đề xuất được 4 biện pháp dạy học Tâm lí học du lịch tập trung vào lí luận kĩ năng học tập, lí luận về tự học, trải nghiệm và thực hành tâm lí học thông qua seminer chuyên đề, bài tập thực hành, dự án học tập và đề tài nghiên cứu.

Khuyến nghị đề xuất:

• Với các trường đại học: Điều chỉnh chương trình môn học theo hướng tăng tỉ lượng thực hành, trải nghiệm; trang bị đồng bộ học liệu, cơ sở dữ liệu số phục vụ tự học của sinh viên.
• Với giảng viên: Đổi mới phương pháp dạy học, chuyển đổi vai trò từ truyền thụ một chiều sang thiết kế, tổ chức và định hướng hoạt động tự học; xây dựng ngân hàng bài tập tình huống và chủ đề dự án gắn với hoạt động kinh doanh du lịch.
• Với sinh viên: Chủ động nâng cao nhận thức về tự học, rèn luyện thường xuyên 3 kĩ năng học tập cơ bản; tích cực tham gia các hoạt động thực hành, dã ngoại và nghiên cứu khoa học.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế:

• Về phạm vi mẫu khảo sát và thực nghiệm: Luận án chỉ tiến hành khảo sát và thực nghiệm trên nhóm đối tượng sinh viên năm thứ hai thuộc một số trường đại học tại khu vực Hà Nội, chưa mở rộng ra các vùng miền khác.
• Về nội dung cấu trúc năng lực tự học: Do giới hạn nghiên cứu, luận án chỉ tập trung làm sâu 3 kĩ năng học tập cơ bản (tiếp nhận thông tin, ôn tập, tự đánh giá) cùng thành tố tri thức về tự học, chưa đi sâu vào toàn bộ các kĩ năng nhận thức phức hợp khác của năng lực tự học.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi khảo sát và thực nghiệm sư phạm sang các trường đại học đào tạo ngành du lịch tại khu vực miền Trung và miền Nam để tăng tính đại diện.
• Nghiên cứu ứng dụng các biện pháp dạy học phát triển năng lực tự học sang các môn học chuyên nghiệp khác của ngành du lịch (như Nghiệp vụ hướng dẫn, Quản trị khách sạn, Giao tiếp kinh doanh du lịch).
• Đi sâu nghiên cứu các công cụ kiểm tra, đánh giá tự động hóa và ứng dụng e-learning hỗ trợ phát triển năng lực tự học cho sinh viên theo hệ thống tín chỉ.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho các đối tượng sau:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Lí luận và Lịch sử giáo dục, Lí luận dạy học: Tham khảo khung lí thuyết về cấu trúc năng lực tự học, cách thức phân rã các kĩ năng học tập thành hệ thống thao tác đo lường được và quy trình thiết kế thực nghiệm sư phạm có đối chứng.
• Giảng viên giảng dạy môn Tâm lí học du lịch và các môn nghiệp vụ du lịch: Khai thác quy trình tổ chức seminer chuyên đề, phương pháp xây dựng bài tập tình huống thực hành, kế hoạch dạy học theo dự án cùng các biểu mẫu đánh giá nhóm, đánh giá cá nhân đã được kiểm chứng qua thực nghiệm.
• Cán bộ quản lí đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học ngành du lịch: Tham khảo căn cứ thực tiễn để rà soát chương trình chi tiết môn Tâm lí học du lịch, giảm bớt phần lí thuyết đại cương dàn trải, tăng cường học phần thực tế, thực hành nhằm đáp ứng chuẩn đầu ra của ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực tự học trong luận án được hiểu theo định nghĩa nào?
   Luận án xác định năng lực tự học là năng lực cho phép cá nhân học tập độc lập và tự nguyện theo đúng nghĩa của khái niệm tự học, đạt được kết quả học tập mong muốn và thể hiện được quá trình học tập hiệu quả. Năng lực này dựa trên nền tảng sinh học, tâm lí, xã hội của cá nhân và gắn liền với hệ thống các kĩ năng học tập.

2. Nội dung năng lực tự học của sinh viên được luận án giới hạn ở những thành tố cụ thể nào?
   Luận án giới hạn nghiên cứu năng lực tự học ở khía cạnh tri thức về tự học và 3 kĩ năng học tập cơ bản: kĩ năng tiếp nhận thông tin học tập, kĩ năng tiến hành ôn tập và kĩ năng tự đánh giá.

3. Quy mô và địa bàn khảo sát thực trạng của luận án được tiến hành ở đâu?
   Khảo sát thực trạng được thực hiện trên mẫu 300 sinh viên năm thứ hai thuộc các chuyên ngành du lịch tại 7 cơ sở đào tạo ở Hà Nội: Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Thăng Long, Đại học Văn hóa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Thành Đô, Đại học Dân lập Phương Đông và Viện Đại học Mở Hà Nội.

4. Bốn biện pháp dạy học Tâm lí học du lịch được đề xuất trong luận án gồm những gì?
   Bốn biện pháp gồm: (1) Thiết kế và thực hiện dạy học qua Seminer chuyên đề; (2) Tổ chức dạy học qua dự án học tập Tâm lí học du lịch; (3) Hướng dẫn học tập qua các bài tập thực hành Tâm lí học du lịch; (4) Hướng dẫn và khuyến khích tự học qua đề tài nghiên cứu tâm lí học du lịch.

5. Thực nghiệm khoa học đã đo lường những chỉ số nào để khẳng định hiệu quả của các biện pháp?
   Quá trình thực nghiệm đã đo lường và kiểm định thống kê: phân phối điểm kiểm tra môn Tâm lí học du lịch (đầu vào, đầu ra giữa lớp TN và ĐC); điểm kiểm tra tri thức về tự học (đầu vào, đầu ra giữa lớp TN và ĐC); điểm quan sát kĩ năng học tập và điểm quan sát thái độ học tập của nhóm thực nghiệm trước và sau tác động.

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Giang Nam đã giải quyết vấn đề dạy học môn Tâm lí học du lịch ở đại học theo hướng phát triển năng lực tự học cho sinh viên trong phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Tác giả đã cụ thể hóa cấu trúc năng lực tự học thành hệ thống tri thức và 3 kĩ năng học tập cơ bản (tiếp nhận thông tin, ôn tập, tự đánh giá), đồng thời chỉ ra thực trạng bất cập về nội dung và phương pháp giảng dạy môn học tại 7 trường đại học. Hệ thống 4 biện pháp dạy học được đề xuất kết hợp giữa bồi dưỡng lí luận tự học với tăng cường trải nghiệm, thực hành và nghiên cứu khoa học. Kết quả thực nghiệm sư phạm với các tham số thống kê đã chứng minh tính khả thi và tác động tích cực của các biện pháp đối với việc nâng cao kết quả học tập và phát triển năng lực tự học của sinh viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận án g m 4 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lí luận của dạy học Tâm lí học du lịch ở đại học hƣớng vào phát triển năng lực tự học của sinh viên Chƣơng 2. Thực trạng dạy học Tâm lí học du lịch hƣớng vào phát triển năng lực tự học của sinh viên ở một số trƣờng đại học Chƣơng 3. Các iện pháp dạy học Tâm lí học du lịch ở đại học hƣớng vào phát triển năng lực tự học của sinh viên Chƣơng 4.

Thực nghiệm khoa học 9 Chƣơng 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA DẠY HỌC TÂM LÍ HỌC DU LỊCH Ở ĐẠI HỌC HƢỚNG VÀO PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về tự học và phát triển năng lực tự học Những vấn đề tƣ tƣởng và lí luận cơ ản về tự học và NLTH đƣợc nghiên cứu từ lâu trong các công trình của thế giới và Việt Nam.

Thuật ngữ quốc tế phổ biến dùng để chỉ khái niệm tự học và NLTH là Independent Learning (học độc lập), Self-regulated Learning (học tự điều chỉnh), và đôi khi cả Self-directed Learning (học tự chỉ đạo), Self-managed Learning (học tự quản lí). Cội ngu n triết lí của tự học xuất phát từ các công trình của J. Maslow [130] trong Lí thuyết nhu cầu ngƣời. Đến nay tự học trở thành phạm trù trung tâm của học tập phi chính qui (Informal Learning), xã hội học tập (Learning Society), giáo dục từ xa (Distance Education), giáo dục ngƣời lớn (Adult Education) và học tập suốt đời (Life-long Learning)., Harris, Bruce (1992), Schunk D.

(1990) [141], (2001) [152], (1989) [141] nghiên cứu đặc điểm của tự học ở những sinh viên giỏi và tƣơng quan của chúng với thành tích học tập. (2001) [115] nhấn mạnh tính độc lập của tự học, đặc trƣng của ngƣời tự học (Independent Learner) và khẳng định tính độc lập là nổi bật. Nghiên cứu cũng chỉ rõ nhiều học sinh phổ thông còn thiếu những hiểu iết về tự học, các kĩ năng học tập cơ ản. Madalena Mo ching Mok, Cheng, Yin Cheong (2001) [66] đã giải thích sâu sắc về hiện tƣợng tự học, đƣa ra các điều kiện thuận lợi để SV đƣợc trải nghiệm, trở nên năng động hơn.

Quá trình tự học đƣợc diễn ra thuận lợi hơn ằng việc khai thác, s dụng 10 mạng internet và công nghệ thông tin vào trong quá trình dạy học, xây dựng môi trƣờng học tập mở, xem đây là những yếu tố quan trọng trong lí thuyết tự học mà các ông đề xuất. Ý nghĩa rút ra từ lí thuyết có thể góp phần chuyển đổi mô hình giáo dục trong cải cách giáo dục hiện nay trên toàn thế giới. Những tƣ tƣởng về tự học của con ngƣời trong thế kỉ XXI đã đƣợc các ông áo cáo từ năm 2000 tại hội nghị châu Âu về nghiên cứu giáo dục (ECER 20.001 tổ chức ngày 20-23 tháng 9 năm 2000, tại Edinburgh, Scotland). Trong đó nhấn mạnh đến sự thay đổi mô hình học tập, để thanh thiếu niên học tập suốt đời, nhƣ: chuyển từ mô hình dạy học lấy giáo viên làm trung tâm sang mô hình dạy học lấy học sinh làm trung tâm; từ giới hạn kiến thức trong sách giáo khoa đến các ngu n học liệu ao g m kinh nghiệm cộng đ ng, học tập dựa trên We , phần mềm, mạng và hệ thống e-learning.

Một số nghiên cứu khác của ates, I. (2003) [120] đã chỉ ra ảnh hƣởng của môi trƣờng gia đình trong giáo dục năng lực tự học của học sinh. (1990) [123],Virginia Smith Harvey, Louis A. Chickie-Wolfe (2007) [144], Winne, P.