Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Ở Đồng Nai Trong Thời Kỳ Công Nghiệp Hóa, Hiện Đại Hóa

Khám phá sự phát triển lực lượng sản xuất ở Đồng Nai trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và những tác động đến kinh tế địa phương.

• Tác giả: Phạm Thị Quế Trân
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết Học
• Đề tài: Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Ở Đồng Nai Trong Thời Kỳ Công Nghiệp Hóa
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Ở Đồng Nai

Phát triển lực lượng sản xuất là yếu tố then chốt cho sự tiến bộ của xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng Nai, một tỉnh công nghiệp trọng điểm của Việt Nam, cần đặc biệt chú trọng đến việc phát triển lực lượng sản xuất để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa. Điều này đòi hỏi sự đầu tư vào cả tư liệu sản xuất và nguồn nhân lực, nhằm tạo ra động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, hiện nay, năng suất lao động và khả năng cạnh tranh của Đồng Nai vẫn còn nhiều hạn chế so với khu vực. Theo Phạm Thị Quế Trân, việc phát triển lực lượng sản xuất ở Đồng Nai vẫn còn mang tính tự phát, manh mún, chưa quán triệt sâu sắc quan điểm phát triển trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

1.1. Vai trò của lực lượng sản xuất trong phát triển kinh tế

Lực lượng sản xuất là nền tảng của mọi phương thức sản xuất, quyết định sự tiến bộ của xã hội. Nó thể hiện năng lực của con người trong việc chinh phục tự nhiên, tạo ra của cải vật chất đáp ứng nhu cầu. Phát triển lực lượng sản xuất giúp nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng sản phẩm, và tăng cường khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Đầu tư vào lực lượng sản xuất là đầu tư vào tương lai của tỉnh.

1.2. Thực trạng lực lượng sản xuất tại Đồng Nai hiện nay

Mặc dù Đồng Nai có truyền thống công nghiệp lâu đời và trình độ người lao động khá đồng đều, nhưng lực lượng sản xuất vẫn còn nhiều bất cập. Công nghệ sản xuất còn lạc hậu so với khu vực, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế hiện đại. Điều này gây khó khăn cho quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh trên thị trường nội địa. Việc đào tạo nghề và nâng cao trình độ cho người lao động là cấp thiết.

II. Thách Thức Yếu Kém Của Lực Lượng Sản Xuất Tại Đồng Nai

Mặc dù đã có những bước tiến đáng kể, lực lượng sản xuất của Đồng Nai vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Năng suất lao động còn thấp so với các tỉnh thành khác trong khu vực và trên thế giới. Công nghệ sản xuất chưa được đổi mới một cách đồng bộ, nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu hao nhiều năng lượng và gây ô nhiễm môi trường. Chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của các ngành công nghiệp hiện đại, đặc biệt là các ngành công nghệ cao. Cần có giải pháp đột phá để khắc phục những yếu kém này và thúc đẩy phát triển kinh tế Đồng Nai.

2.1. Vấn đề năng suất lao động thấp và nguyên nhân

Năng suất lao động thấp là một trong những vấn đề nan giải của Đồng Nai. Nguyên nhân chủ yếu là do công nghệ sản xuất lạc hậu, trình độ tay nghề của người lao động còn hạn chế, và cơ chế quản lý chưa hiệu quả. Việc cải thiện năng suất lao động đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ vào công nghệ, đào tạo nhân lực, và cải cách quản lý.

2.2. Hạn chế về chất lượng nguồn nhân lực và đào tạo nghề

Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của một nền kinh tế. Tuy nhiên, nguồn nhân lực Đồng Nai vẫn còn nhiều hạn chế về trình độ chuyên môn, kỹ năng làm việc, và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Hệ thống đào tạo nghề cần được đổi mới để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và cung cấp đủ nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghiệp trọng điểm.

2.3. Thiếu đổi mới công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất

Đổi mới công nghệ và chuyển đổi số là xu hướng tất yếu của thời đại. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp ở Đồng Nai vẫn còn chậm trễ trong việc áp dụng công nghệ mới và chuyển đổi số. Điều này làm giảm năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng với thị trường. Cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới công nghệ và kinh tế số.

III. Giải Pháp Cách Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Đồng Nai

Để phát triển lực lượng sản xuất ở Đồng Nai một cách bền vững, cần có một chiến lược toàn diện và đồng bộ, tập trung vào các giải pháp sau: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua đổi mới hệ thống đào tạo nghề và tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Đầu tư vào đổi mới công nghệ, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ tiên tiến và thân thiện với môi trường. Cải thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn FDI vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

3.1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và kỹ năng nghề

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là ưu tiên hàng đầu. Cần đổi mới chương trình đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, tăng cường đào tạo kỹ năng mềm và kỹ năng số cho người lao động. Đồng thời, cần khuyến khích người lao động tự học tập và nâng cao trình độ thông qua các khóa đào tạo ngắn hạn và dài hạn.

3.2. Đầu tư vào đổi mới công nghệ và chuyển đổi số doanh nghiệp

Đầu tư vào đổi mới công nghệ là chìa khóa để nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh. Cần khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới, chuyển đổi số quy trình sản xuất, và phát triển các sản phẩm dịch vụ mới dựa trên nền tảng công nghệ. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình đổi mới công nghệ.

3.3. Cải thiện môi trường đầu tư và thu hút vốn FDI chất lượng cao

Môi trường đầu tư thuận lợi là yếu tố quan trọng để thu hút vốn FDI. Cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động. Ưu tiên thu hút vốn FDI vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, công nghệ tiên tiến, và thân thiện với môi trường.

IV. Ứng Dụng Phát Triển Khu Công Nghiệp Kiểu Mẫu Ở Đồng Nai

Xây dựng các khu công nghiệp Đồng Nai kiểu mẫu là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất. Các khu công nghiệp này cần được thiết kế theo hướng hiện đại, xanh, và thông minh, với hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, dịch vụ hỗ trợ tốt, và môi trường làm việc thân thiện. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp trong khu công nghiệp áp dụng công nghệ tiên tiến, thực hiện chuyển đổi số, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

4.1. Xây dựng hạ tầng khu công nghiệp hiện đại và đồng bộ

Hạ tầng kỹ thuật là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư vào khu công nghiệp. Cần đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông hiện đại và đồng bộ, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp. Đồng thời, cần chú trọng đến việc xây dựng hạ tầng xã hội như nhà ở cho công nhân, trường học, bệnh viện, và các dịch vụ tiện ích khác.

4.2. Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ xanh và thông minh

Các khu công nghiệp cần đi đầu trong việc áp dụng công nghệ xanh và thông minh. Khuyến khích doanh nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, xử lý chất thải, và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số và ứng dụng các giải pháp công nghệ thông tin vào quản lý và sản xuất.

4.3. Đẩy mạnh liên kết giữa khu công nghiệp và các trường đại học

Tăng cường liên kết giữa khu công nghiệp và các trường đại học, viện nghiên cứu để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới và nguồn nhân lực chất lượng cao. Cần xây dựng các chương trình hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học, và chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp và nhà trường.

V. Chính Sách Vai Trò Nhà Nước Trong Phát Triển Lực Lượng SX

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất ở Đồng Nai. Cần xây dựng và hoàn thiện các chính sách phát triển kinh tế phù hợp với đặc điểm và tiềm năng của tỉnh. Tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, và công bằng cho doanh nghiệp hoạt động. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư công vào các lĩnh vực then chốt như giáo dục, khoa học công nghệ, và hạ tầng kỹ thuật.

5.1. Xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Nhà nước cần xây dựng các chính sách khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới công nghệ, như giảm thuế, cấp tín dụng ưu đãi, và hỗ trợ chi phí nghiên cứu và phát triển. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận thông tin về công nghệ mới và các nguồn tài chính hỗ trợ đổi mới công nghệ.

5.2. Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề chất lượng cao

Giáo dục và đào tạo nghề là nền tảng cho sự phát triển của lực lượng sản xuất. Nhà nước cần tăng cường đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất, và đổi mới chương trình đào tạo để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.3. Phát triển khoa học công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Khoa học công nghệ là động lực quan trọng cho sự phát triển của lực lượng sản xuất. Nhà nước cần tăng cường đầu tư vào nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, xây dựng các trung tâm nghiên cứu mạnh, và khuyến khích đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp và cộng đồng.

VI. Tương Lai Hướng Đến Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Bền Vững

Phát triển lực lượng sản xuất ở Đồng Nai cần hướng đến sự bền vững, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, và an sinh xã hội. Cần chú trọng đến việc sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, và bảo vệ sức khỏe người lao động. Đồng thời, cần đảm bảo công bằng xã hội, tạo cơ hội việc làm và thu nhập cho mọi người, và xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại.

6.1. Phát triển kinh tế xanh và bền vững tại Đồng Nai

Phát triển kinh tế xanh và bền vững là xu hướng tất yếu của thời đại. Cần khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đồng thời, cần phát triển các ngành công nghiệp xanh như năng lượng tái tạo, xử lý chất thải, và du lịch sinh thái.

6.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Cần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Đồng Nai thông qua việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới công nghệ, và cải thiện quản lý. Đồng thời, cần chủ động tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu và tận dụng tối đa các lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do.

6.3. Đảm bảo an sinh xã hội và phát triển con người toàn diện

Phát triển lực lượng sản xuất phải đi đôi với đảm bảo an sinh xã hội và phát triển con người toàn diện. Cần tạo cơ hội việc làm và thu nhập cho mọi người, đảm bảo các quyền lợi của người lao động, và xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, và văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 8 tiết. VAI TRÕ CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA 1. Khái niệm lực lượng sản xuất. Phạm trù “lực lượng sản xuất” lần đầu tiên được C.Mác sử dụng trong “Hệ tư tưởng Đức”.

Những nội dung được ông phát triển sâu sắc thêm trong tác phẩm “Sự khốn cùng của Triết học”, “Lao động làm thuê và tư bản”, “Tiền công, giá cả và lợi nhuận” và đặc biệt là trong bộ “Tư bản”. Phát hiện ra khái niệm “lực lượng sản xuất” là công lao của C. Thông qua việc phân tích các yếu tố của quá trình sản xuất, C. Mác đã cung cấp cho chúng ta một cơ sở khoa học để hiểu đúng nội dung của phạm trù “lực lượng sản xuất” - cơ sở khoa học cho việc nhận thức bản chất phát triển xã hội thông qua lao động của con người.

Lao động sản xuất là hoạt động đặc trưng riêng có của con người. Lao động sản xuất là điều kiện đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của xã hội, là hoạt động cơ bản nhất quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội. Bằng lao động, con người đã làm ra lịch sử của mình. Có thể nói lịch sử loài người là lịch sử sản xuất.

Giới tự nhiên phong phú và đa dạng luôn hiện ra trước mắt con người như những lực lượng mù quáng, bướng bỉnh với những quy luật sắt thép của nó [17, tr. Để chiếm lĩnh tự nhiên con người không thể xuất phát từ ý muốn chủ quan, mà phải bằng sức mạnh vật chất. Lực lượng sản xuất chính là sức mạnh vật chất do xã hội tạo ra và sử dụng để biến đổi tự nhiên phục vụ cho nhu cầu của con người. Để tồn tại và phát triển, con người đã tiến hành trao đổi chất với tự nhiên.

Muốn duy trì sự trao đổi chất đó con người phải tiến hành sản xuất. Lực lượng sản xuất trước tiên là biểu hiện mối quan hệ giữa con người với tự nhiên. Nhưng không phải mọi mối quan hệ của con người với tự nhiên đều là lực lượng sản xuất. Vì con người có rất nhiều mối quan hệ với tự nhiên như: quan hệ thẫm mỹ, quan hệ tình cảm, quan hệ nhận thức, quan hệ thích nghi và cải tạo v.

Chỉ có những quan hệ với tự nhiên mà trong đó sự tác động qua lại giữa con người với tự nhiên làm biến đổi tự nhiên để tạo thành của cải vật chất phục vụ cho nhu cầu của con người thì mới là biểu hiện của lực lượng sản xuất. Như vậy, nội dung thứ nhất của lực lượng sản xuất là biểu hiện mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, là lượng lượng do xã hội tạo ra để chinh phục tự nhiên, là biểu hiện năng lực chinh phục tự nhiên của con người. Nội dung thứ hai của lực lượng sản xuất là sự thống nhất giữa yếu tố người và yếu tố vật thể của sản xuất, trong đó con người là chủ thể tích cực tạo ra và sử dụng các phương tiện, công cụ sản xuất tác động vào đối tượng lao động để sản xuất ra những vật phẩm cần thiết cho xã hội. Như vậy, lực lượng sản xuất là một chỉnh thể thống nhất giữa con người và các vật thể tự nhiên mà họ chiếm giữ và được sử dụng trong quá trình sản xuất.

Đây chính là nội dung quan trọng nhất. Nội dung thứ ba: lực lượng sản xuất luôn có sự kế thừa và phát triển liên tục, quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Hoạt động sản xuất vật chất tạo ra động lực và mục đích cho hoạt động nhận thức của con người, giúp cho con người ngày càng đi sâu khám phá thế giới khách quan, làm giàu trí tuệ bằng những hiểu biết về bản chất của các sự vật, hiện tượng mà họ sẽ tiếp tục tác động biến đổi để tạo thành của cải vật chất. Nhờ biết sử dụng những thuộc tính cơ học, lý học và hóa học… của các sự vật tự nhiên tùy theo mục đích của mình, dùng các vật thể tự nhiên đã được cải biến làm công cụ, phương tiện tác động làm biến đổi tự nhiên, trong đó con người đã không ngừng tạo ra các lực lượng sản xuất ngày càng lớn mạnh hơn.

Lực lượng sản xuất là kết quả năng lực thực tiễn của con người, là “sản phẩm của hoạt động đã qua” và đã “gom góp được từ thế hệ này sang thế hệ khác” [17, tr. Kết quả là “mỗi thế hệ sau đã có sẵn những lực lượng sản xuất do thế hệ trước gây dựng nên và được thế hệ mới dùng làm nguyên vật liệu cho nền sản xuất mới” [42, tr. Mỗi một người khi sinh ra, đều có sẵn một lực lượng sản xuất xã hội, không ai có thể tự lựa chọn cho mình lực lượng sản xuất, nhưng lại được thừa hưởng lực lượng sản xuất cuả thế hệ đi trước để lại làm cơ sở cho việc duy trì và phát triển sản xuất. Trong quá trình sản xuất tiếp theo, con người luôn tạo thêm những lực lượng sản xuất mới.

Chính vì thế mà lực lượng sản xuất là một quá trình luôn được kế thừa, đổi mới và phát triển không ngừng. Tóm lại: lực lượng sản xuất là lực lượng do xã hội tạo ra để cải tạo thế giới, là biểu hiện mối quan hệ giữa con người với tự nhiên và là trình độ chinh phục tự nhiên của con người trong những giai đoạn nhất định. Lực lượng sản xuất là một chỉnh thể thống nhất hữu cơ của yếu tố người và yếu tố sự vật, trong đó con người là yếu tố tích cực, sáng tạo và quyết định, với trí tuệ là chủ đạo, biết vận dụng tri thức khoa học, kỹ thuật, chuyên môn, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm, thói quen, v. để cải tạo, cải tiến và sử dụng các tư liệu lao động, mà lao động là cái năng động nhất nhằm tác động vào những đối tượng tự nhiên, cải tạo chúng thành những sản phẩm vật chất thỏa mãn các nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Lực lượng sản xuất luôn luôn được kế thừa là một trong những cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của xã hội. Các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất. Các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất là một trong những vấn đề hiện nay đang còn nhiều ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng lực lượng sản xuất gồm hai yếu tố: một là yếu tố con người và hai là các phương tiện lao động.

Một số người khác lại quan niệm rằng lực lượng sản xuất có ba yếu tố: một là yếu tố con người; hai là các phương tiện lao động; ba là đối tượng lao động. Ngoài ra, một số tác giả khác còn cho rằng do khoa học đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, nên nó là một yếu tố thứ tư trong lực lượng sản xuất. Một số người khác lại cho rằng lực lượng sản xuất gồm năm yếu tố: một là yếu tố con người; hai là các phương tiện lao động; ba là đối tượng lao động; bốn là khoa học; năm là quản lý sản xuất. Để vấn đề trở nên đơn giản, tránh nhằm lẫn, nhiều tác giả cho rằng không nên tách ra quá nhiều yếu tố và họ thống nhất với nhau rằng lực lượng sản xuất có hai yếu tố: yếu tố con người sản xuất và yếu tố các sự vật của lực lượng sản xuất hay còn gọi là yếu tố vật thể của lực lượng sản xuất.

Song mỗi yếu tố đó không tách rời nhau mà chúng tồn tại trong mối quan hệ biện chứng. Yếu tố con người trong lực lượng sản xuất phải là con người có sức khỏe, có khả năng lao động, có trí tuệ với những hiểu biết khoa học kỹ thuật, kinh nghiệm, tập quán, thói quen,v. Yếu tố vật thể của lực lượng sản xuất gồm: - Tư liệu lao động, gồm các phương tiện lao động và công cụ lao động. - Bộ phận đối tượng lao động bao gồm đối tượng tự nhiên và những yếu tố tự nhiên đã được con người cải tạo, dùng làm nguyên liệu cho giai đoạn sản xuất tiếp theo hay còn gọi là đối tượng lao động nhân tạo.

Trong các yếu tố vật thể của lực lượng sản xuất, đối tượng lao động là cái thụ động. Nó phụ thuộc rất nhiều vào những tác động của yếu tố con người và công cụ, phương tiện lao động mà con người có được, sử dụng để tác động vào làm chuyển biến chúng thành những sản phẩm hữu ích. Tư liệu lao động là một vật hay toàn bộ những vật mà con người đặt giữa họ với đối tượng lao động, dùng làm vật truyền dẫn hoạt động của họ tác động vào đối tượng lao động. Công cụ lao động là cái động nhất, cách mạng nhất của tư liệu lao động.

Chúng là những vật được con người sử dụng để trực tiếp truyền tác động vào đối tượng lao động, sản xuất ra của cải vật chất. Chúng luôn được cải tiến, đổi mới có ý nghĩa quan trọng quyết định năng xuất lao động là thước đo trình độ chinh phục tự nhiên của con người. Chính vì thế, C.Mác gọi công cụ lao động, nhất là các máy móc cơ khí là “hệ thống xương cốt và bắp thịt của sản xuất”. Yếu tố vật thể sẽ không có bất cứ tác dụng nào, không còn là một “lực lượng” của xã hội để tiến hành sản xuất vật chất, nếu chúng là những đồ vật rời rạc và không có sự tác động của con người.

Đối tượng lao động sẽ chẳng bao giờ đáp ứng được nhu cầu của con người nếu không có con người và công cụ lao động tác động vào. Điều này được C.Mác khẳng định trong bộ Tư Bản: “Một cái máy không dùng vào quá trình lao động là một cái máy vô ích. Ngoài ra nó còn bị hư hỏng đi do sức hủy hoại của sự trao đổi chất của tự nhiên. Sắt thì han rỉ, gỗ thì mục.

Sợi không dùng để dệt hoặc đan thì chỉ là một số bông bị hư hỏng”[43, tr. Không có tư liệu lao động và đối tượng lao động, thì con người cũng không thể nào tiến hành sản xuất. Ngược lại, không có con người biết chế tạo và sử dụng các phương tiện, công cụ lao động, thì cũng không bao giờ có quá trình sản xuất và lực lượng sản xuất. Lực lượng sản xuất chỉ có sức mạnh thực sự khi nó bao gồm yếu tố con người và yếu tố vật thể kết hợp chặt chẽ với nhau thành một lực lượng thống nhất.