Chương 1. Chủ trƣơng và sự chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ huyện Ý Yên (Nam Định) từ năm 1997 đến năm 2000 Chương 2. Đảng bộ huyện Ý Yên (Nam Định) lãnh đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2001 đến năm 2013 Chương 3. Nhận xét và kinh nghiệm 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN Ý YÊN (NAM ĐỊNH) TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2000 1.
Các yếu tố tác động đến chủ trƣơng phát triển nông nghiệp của Đảng bộ huyện Ý Yên 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Ý Yên Về điều kiện tự nhiên: Ý Yên là một huyện nằm ở phía Tây nam tỉnh Nam Định, phía Bắc giáp 2 huyện Bình Lục, Thanh Liêm; phía Đông Bắc giáp huyện Vụ Bản; phía Đông Nam giáp Nghĩa Hƣng, có sông Đào làm ranh giới tự nhiên; phía Tây và Tây Nam giáp tỉnh Ninh Bình, lấy sông Đáy làm ranh giới. Toàn huyện có diện tích là: 241.235 km2, diện tích đất nông nghiệp bình quân một nhân khẩu là 735m2 [17, tr. Đất đai của huyện khá đa dạng, thành phần cơ giới chủ yếu là đất thịt nặng, đất thịt trung bình và đất cát pha.
Đây là một thuận lợi lớn cho việc phát triển sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng lúa nƣớc và nuôi trồng thuỷ sản. Ở vùng đất ven sông trong và ngoài đê có thể phát triển mạnh các loại cây công nghiệp nhƣ: đậu đỗ, lạc, … và các loại rau màu khác. Là huyện nằm trong vùng Đồng bằng châu thổ sông Hồng, có khí hậu nhiệt đới gió mùa với 4 mùa rõ rệt, thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp. Hai con sông Đáy và sông Đào là nguồn cung cấp nƣớc chính phục vụ cho sản xuất nông nghiệp.
Hàng năm cũng bồi đắp lƣợng phù sa lớn cải thiện đất nông nghiệp cho một số xã trong huyện nhƣ: Yên Phúc, Yên Khang, Yên Lộc, Yên Trị,. Tuy nhiên, vào mùa lũ cộng với lƣợng mƣa hàng năm lớn từ 1.700mm phân bố không đều đã gây nên hiện tƣợng ngập úng làm thiệt hại không nhỏ cho sản xuất nông nghiệp. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Có thể nói Ý Yên là huyện có điều kiện tự nhiên khá điển hình thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp, cho môi trƣờng sống của con ngƣời, sự phát triển của hệ sinh thái động thực vật. Do đó, Đảng bộ huyện cần có những chủ trƣơng, chính sách cụ thể hữu hiệu để một mặt hạn chế tới mức thấp nhất những tác động xấu của điều kiện tự nhiên và mặt khác phải khai thác hết những tiềm năng mà điều kiện tự nhiên mang lại.
Có nhƣ thế kinh tế nông nghiệp mới có thể phát triển nhanh và toàn diện theo hƣớng CNH-HĐH. Về điều kiện kinh tế - xã hội: Ý Yên – một địa danh lịch sử có từ lâu đời, gắn bó với những biến cố lịch sử của đất nƣớc. Nhiều sự kiện lịch sử vẻ vang đã diễn ra trên đất Ý Yên đã đƣợc sử sách ghi lại lƣu truyền đến ngày nay. Ý Yên đƣợc biết đến là một huyện có dân số trẻ: số ngƣời trong độ tuổi lao động là 125.006 ngƣời, chiếm 51,16% dân số trong toàn huyện (226.631ngƣời), trong đó tỷ lệ lao động nông nghiệp chiếm 73,32% [79, tr.
Từ số liệu trên có thể khẳng định rằng ngƣời dân trong huyện vẫn rất gắn bó với nông nghiệp. Tuy nhiên, nguồn lao động của huyện phần lớn là lao động phổ thông. Cơ hội kiếm việc làm có thu nhập cao và điều kiện nâng cao trình độ, kỹ năng làm việc còn nhiều bất cập. Chất lƣợng lao động nhìn chung còn thấp chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu phát triển: tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ có (32%), tính kỷ luật, tác phong còn mang nặng ảnh hƣởng của một nền sản xuất nhỏ; cơ cấu lao động giữa các ngành trong nền kinh tế quốc dân còn bất hợp lý: số lao động làm việc trong ngành công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ lệ thấp, trong khi đó số lao động trong ngành nông – lâm – thủy sản chiếm tỷ lệ rất cao.
Ngoài việc canh tác lúa nƣớc, Ý Yên còn đƣợc biết đến với những làng nghề thủ công nghiệp nổi tiếng nhƣ: nghề mộc ở La Xuyên - Ý Yên, sơn mài ở Cát Đằng - Yên Tiến, nghề đúc đồng ở thị trấn Lâm, nghề gỗ thủ công mỹ nghệ ở Yên Ninh,… Mạng lƣới dịch vụ đƣợc hình thành và phát triển ở tất cả các xã, thị trấn, hệ thống cung ứng hàng hóa ngày càng đa dạng và phong phú. Đã bƣớc 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đầu hình thành nhiều khu dịch vụ tập trung ở thị trấn Lâm, khu vực Bo, khu vực Yên Thắng. Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ bƣớc đầu đƣợc hình thành đã tạo đƣợc công ăn việc làm cho ngƣời dân làm cho đời sống của ngƣời dân đƣợc cải thiện hơn. Với những điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế xã hội nhƣ trên đã cho thấy, Ý Yên rất thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp đa dạng theo xu hƣớng kinh tế hàng hóa, đặc biệt với một vị trí điạ lý thuận lợi đã là một điều kiện quan trọng để huyện phát triển kinh tế năng động và hòa nhập với việc phát triển kinh tế - xã hội, khoa học kỹ thuật trong huyện và trong tỉnh.
Đồng thời, những điều kiện trên đã tạo nên cơ sở nền tảng để Đảng bộ huyện hoạch định đƣợc các chủ trƣơng, chính sách đúng đắn trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế nói chung và kinh tế nông nghiệp nói riêng theo hƣớng CNH – HĐH. Chủ trương phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng Cộng sản Việt Nam và của Đảng bộ tỉnh Nam Định Việt Nam xuất phát điểm là một nƣớc nông nghiệp, do vậy, kinh tế nông nghiệp luôn đƣợc Đảng và Nhà nƣớc quan tâm phát triển. Trong quá trình lãnh đạo kinh tế đất nƣớc, Đảng luôn đề ra những chủ trƣơng để phát triển kinh tế nông nghiệp cho xứng với tiềm năng của đất nƣớc. Tại Đại hội V (3/1982) đã nhấn mạnh: trong chặng đƣờng đầu tiên của thời kỳ quá độ ở nƣớc ta phải lấy nông nghiệp là mặt trận hàng đầu.
Ngày 5/4/1988, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 10 về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp, giao quyền tự chủ sản xuất cho hộ nông dân. Tiếp đến, tháng 6/1993, Hội nghị lần 5 của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng (khóa VII), đã ra Nghị quyết về Tiếp tục đổi mới và phát triển kinh tế xã hội nông thôn. Trung ƣơng Đảng đã đánh giá thực trạng nông nghiệp Việt Nam đồng thời đề ra những phƣơng hƣớng, giải pháp cụ thể để đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc. Trong đó, hội nghị đã nhấn mạnh quan điểm: Đổi mới cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hƣớng coi trọng đúng mức sản xuất lƣơng thực, tăng nhanh sản lƣợng, năng suất, nâng cao chất lƣợng sản xuất và chế biến lƣơng thực.
Tăng tỷ trọng chăn nuôi trong sản phẩm nông nghiệp. Thâm canh mở rộng diện tích một số cây công nghiệp, mở rộng diện tích cây ăn quả và xây dựng thủy sản thành ngành kinh tế mũi nhọn. Khôi phục và phát triển những làng nghề truyền thống, nhất quán thực hiện chính sách kinh tế nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trƣờng có sự quản lý của nhà nƣớc theo định hƣớng XHCN. Trên cơ sở phát huy vai trò tự chủ của kinh tế hộ mà đổi mới hình thức nội dung kinh doanh và cơ chế hoạt động của HTX.
Đặc biệt là chính sách giao quyền tự chủ ruộng đất cho ngƣời nông dân. Quán triệt tinh thần chủ trƣơng của Trung ƣơng Đảng, Đảng bộ tỉnh Nam Định đã tiến hành đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp. Tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XV (năm 1995), trên cơ sở phân tích và nhận định tình hình toàn tỉnh, Đảng bộ tỉnh đã nhấn mạnh phƣơng hƣớng thực hiện phát triển kinh tế nông nghiệp trong giai đoạn 1995-2000: “Đổi mới phƣơng thức sản xuất nông nghiệp, coi trọng cả chất lƣợng và số lƣợng. Đẩy mạnh phát triển công nông nghiệp, thủ công nghiệp và chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi trong toàn huyện” [12; tr.
Đảng bộ đã đƣa ra chủ trƣơng: “phát triển kinh tế hộ nông dân, coi đây là đơn vị kinh tế tự chủ và chỉ đạo các cấp, ban, ngành tiến hành giao đất cho nông dân sử dụng ổn định, lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp” [12; tr. Từ đó, ngƣời dân yên tâm sản xuất, tìm tòi các biện pháp thâm canh mới. Thêm vào đó, điều kiện thời tiết thuận lợi nên diện tích, năng suất và sản lƣợng cây trồng, vật nuôi không ngừng tăng lên. Chủ trƣơng của Trung ƣơng Đảng và Đảng bộ tỉnh Nam Định đã mở đƣờng cho Đảng bộ huyện Ý Yên đƣa ra những chủ trƣơng đúng đắn và phù hợp để phát triển kinh tế nông nghiệp.
Do đó mà bức tranh kinh tế nông nghiệp toàn huyện đã có những thành tựu khởi sắc hơn. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực trạng phát triển kinh tế nông nghiệp của huyện Ý Yên trước năm 1997 Với sự quan tâm của Đảng bộ tỉnh Nam Định, Đảng bộ huyện Ý Yên, kinh tế huyện Ý Yên đã thoát khỏi suy thoái, riêng kinh tế nông nghiệp có bƣớc phát triển đáng kể, ngƣời dân đã thoát khỏi tình trạng nghèo đói, thiếu ăn. Diện tích và sản lƣợng lƣơng thực đƣợc tăng lên đáng kể.
Hƣớng chính trong phát triển kinh tế nông nghiệp của huyện Ý Yên là thâm canh, tăng vụ và tăng chất lƣợng sản xuất nông nghiệp. Dó đó mà, không chỉ đảm bảo lƣơng thực cho toàn huyện mà đã có một khối lƣợng dƣ thừa khá lớn. Với ngành trồng trọt: Tính đến năm 1996, diện tích đất nông nghiệp đạt 35.196,79ha, trong đó, diện tích trồng cây lƣơng thực đạt 29.033ha, diện tích cấy lúa 27.928ha (chiếm 96%); sản lƣợng đạt 110.596 tấn, trong đó sản lƣợng lúa 107. Nhƣ vậy, cây lúa có vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp.
Ngƣời dân không còn lo thiếu đói mà bƣớc đầu đã chuyển sang việc sản xuất lƣơng thực hàng hóa để cung cấp ra thị trƣờng. Dƣới đây là bảng số liệu về diện tích, năng suất và sản lƣợng lúa tính từ năm 1990 đến năm 1996 trên địa bàn toàn huyện. Diện tích, năng suất và sản lƣợng lúa từ năm 1990 – 1996 Năm Diện tích (ha) Năng suất (tạ/ha) Sản lƣợng (tấn) 1990 24.387 Nguồn: Niên giám thống kê huyện Ý Yên năm 2001, tr.