Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự dịch chuyển mạnh mẽ của phương thức mua sắm sang môi trường trực tuyến, thương mại điện tử (TMĐT) đã trở thành công cụ quan trọng giúp các doanh nghiệp mở rộng thị trường và tiếp cận khách hàng. Tại Việt Nam, nông sản là ngành kinh tế chủ lực với sản lượng lớn, song phương thức tiêu thụ truyền thống vẫn đối mặt với nhiều rào cản như khâu trung gian kéo dài, thiếu tính đồng bộ trong chuỗi giá trị và phụ thuộc lớn vào xuất khẩu thô. Việc ứng dụng các nền tảng mạng xã hội có lượng người dùng lớn như Facebook và TikTok mở ra cơ hội quảng bá đặc sản địa phương kết hợp với mô hình du lịch trải nghiệm sinh thái.

Khóa luận tập trung nghiên cứu trường hợp của Công ty TNHH CamLam Online – một doanh nghiệp khởi nghiệp tại huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa, chuyên sản xuất các sản phẩm chế biến từ xoài (tiêu biểu là xoài sấy muối ớt) và cung cấp dịch vụ tour trải nghiệm vườn xoài. Mặc dù doanh nghiệp đã xây dựng hệ thống kênh truyền thông ban đầu (website, fanpage, hội nhóm cộng đồng, kênh TikTok), hiệu quả tiếp cận và tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng chưa cao do chưa nắm bắt đầy đủ thuật toán phân phối, chính sách kiểm duyệt nội dung và xu hướng mua sắm giải trí (Shoppertainment).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

  1. Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về TMĐT B2C, tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing), mô hình video ngắn (Short-form Video) và Shoppertainment trên các nền tảng mạng xã hội.
  2. Khảo sát thực trạng hoạt động truyền thông, bán hàng và hệ thống kênh trực tuyến của Công ty TNHH CamLam Online.
  3. Đề xuất và triển khai kế hoạch phát triển nội dung, thiết lập gian hàng TikTok Shop, booking mạng lưới KOC/KOL và phân phối bài viết trên hệ thống Group/Fanpage Facebook.
  4. Đo lường, đánh giá kết quả thực nghiệm về mức độ nhận diện thương hiệu, tương tác người dùng và hiệu quả chuyển đổi kinh doanh thực tế.
  • Đối tượng nghiên cứu: Người dùng trực tuyến trên hai nền tảng Facebook và TikTok, tập trung vào nhóm khách hàng từ 18 đến 45 tuổi (54% nữ, 46% nam) có hành vi tiêu dùng hiện đại, yêu thích trải nghiệm du lịch sinh thái và nông sản đặc sản.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Không gian: Các nền tảng số Facebook, TikTok và địa bàn tiêu thụ tại Việt Nam (trọng tâm là khu vực Khánh Hòa, Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh).
    • Thời gian: Dữ liệu và chiến dịch thực nghiệm được triển khai từ tháng 02/2023 đến tháng 06/2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên các khung lý thuyết chuyên ngành Thương mại điện tử và tiếp thị số:

  • Thương mại điện tử B2C (Business-to-Consumer): Mô hình giao dịch trực tiếp giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng cuối cùng thông qua các phương tiện điện tử, giúp rút ngắn chu kỳ bán hàng và tối ưu chi phí vận hành.
  • Shoppertainment & Short-form Video: Xu hướng kết hợp giữa giải trí và thương mại, khai thác định dạng video ngắn (thời lượng dưới 60 giây) và tính năng Livestream để nâng cao trải nghiệm mua sắm liền mạch.
  • Tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing) & Booking KOC/KOL: Cơ chế hợp tác với các nhà sáng tạo nội dung dựa trên chia sẻ hoa hồng hoặc tài trợ trải nghiệm thực tế để tạo dựng lòng tin khách hàng.
  • Chính sách nền tảng (Platform Policy) và Thuật toán: Các quy định về kiểm duyệt nội dung, tiêu chuẩn cộng đồng, hiển thị sản phẩm và ngăn chặn hành vi điều hướng người dùng ngoài luồng của Facebook và TikTok/TikTok Shop.
  • Cơ sở pháp lý vĩ mô: Đề án Đổi mới phương thức kinh doanh tiêu thụ nông sản giai đoạn 2021–2025 (Quyết định số 194/QĐ-TTg ngày 09/02/2021 của Thủ tướng Chính phủ) và chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn (Nghị định số 57/2018/NĐ-CP ngày 17/04/2018).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa nghiên cứu bàn giấy và triển khai thực nghiệm:

  • Phương pháp thu thập và tổng hợp dữ liệu thứ cấp: Sử dụng báo cáo thống kê của Tổng cục Thống kê (quý I/2023), Tổng cục Du lịch Việt Nam, dữ liệu người dùng mạng xã hội từ DataReportal (2023) và các tài liệu chuyên ngành TMĐT.
  • Phương pháp thực nghiệm ứng dụng: Trực tiếp tham gia lập kế hoạch, sản xuất nội dung video, đăng ký thiết lập TikTok Shop, điều phối chiến dịch booking KOC và phân phối bài viết trên các cộng đồng mạng xã hội.
  • Phương pháp đo lường phân tích số liệu: Đánh giá hiệu quả thông qua công cụ phân tích tích hợp (TikTok Analytics, Meta Business Suite) kết hợp theo dõi số liệu đơn hàng và lượng khách du lịch thực tế tại doanh nghiệp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết

Chương này hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về TMĐT, mô hình B2C, tiếp thị liên kết và các đặc trưng kỹ thuật của nền tảng Facebook (hơn 2,989 tỷ người dùng toàn cầu) và TikTok (hơn 49,9 triệu người dùng tại Việt Nam vào quý I/2023). Tác giả tiến hành so sánh chi tiết giữa hình thức bán lẻ điện tử và bán lẻ truyền thống:

Tiêu chí so sánh Bán lẻ điện tử Bán lẻ truyền thống
Phạm vi tiếp cận Tiếp cận không giới hạn địa lý qua Internet, mở rộng toàn quốc và quốc tế. Bị giới hạn theo vị trí địa lý của cửa hàng vật lý và khu vực dân cư lân cận.
Chi phí đầu tư Chi phí cố định thấp hơn do không phải thuê mặt bằng lớn hay trang trí showroom đắt đỏ. Chi phí mặt bằng, nhân sự trực tiếp và trang trí điểm bán cao.
Trải nghiệm mua sắm Mua sắm 24/7 từ mọi thiết bị kết nối mạng; thanh toán và giao nhận số hóa. Giới hạn theo khung giờ mở cửa; khách hàng phải đến tận nơi để chọn và nhận hàng.
Tính tương tác Tương tác qua tin nhắn, bình luận, email, chatbot và các phiên phát trực tiếp. Nhân viên tư vấn trực tiếp mặt đối mặt tại cửa hàng.

Bên cạnh đó, chương 1 phân tích bối cảnh ngành xoài Việt Nam (sản lượng 1,05 triệu tấn năm 2021) với các thách thức về chất lượng canh tác, thị trường tiêu thụ và tiềm năng phát triển của mô hình du lịch nông nghiệp sinh thái. Tác giả cũng tổng hợp hệ thống quy định kiểm duyệt nội dung (Policy) nghiêm ngặt trên TikTok và TikTok Shop như: cấm lộ thông tin cá nhân, cấm điều hướng sang nền tảng ngoài, cấm ngôn từ phóng đại công dụng sản phẩm và các tiêu chuẩn bảo vệ người dùng vị thành niên.

Chương 2: Giới thiệu tổng quan về doanh nghiệp

Chương 2 cung cấp bức tranh chi tiết về Công ty TNHH CamLam Online (thành lập ngày 21/06/2022 do ông Đặng Thế Truyền làm đại diện pháp luật, trụ sở tại huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa). Cơ cấu nhân sự công ty tinh gọn gồm 1 Giám đốc điều hành, 1 Quản lý kỹ thuật và 1 Quản lý nhân sự. Doanh nghiệp định hướng phát triển chuỗi giá trị nông sản xoài bền vững theo tiêu chuẩn VietGAP, thu mua xoài loại 3, loại 4 của nông dân địa phương để chế biến sâu, giúp nâng cao giá trị thương phẩm.

Danh mục sản phẩm chính và bảng giá niêm yết tại showroom bao gồm:

Tên sản phẩm Quy cách / Định lượng Giá bán niêm yết (VNĐ)
Xoài sấy Cam Lâm (Xoài sấy muối ớt) Hộp 300g 105.000
Xoài sấy Cam Lâm (Xoài sấy muối ớt) Túi 500g 165.000
Xoài sấy Cam Lâm (Xoài sấy muối ớt) Hộp 700g 215.000
Trà sữa xoài / Trà xoài hạt é / Macchiato Size M/L 35.000
Kem xoài Free Size 49.000
Chè khúc bạch xoài Free Size 45.000
Cà phê đen / Cà phê sữa Free Size 17.000 / 19.000

Khảo sát thực trạng ban đầu (thời điểm 20/03/2023) cho thấy các kênh trực tuyến của doanh nghiệp còn nhiều hạn chế: Trang Fanpage chỉ có 1.700 lượt theo dõi và 1.000 lượt thích; Group "Tôi là dân Cam Lâm" có 4.400 thành viên nhưng chưa được khai thác tối ưu; kênh TikTok chỉ đạt 900 người theo dõi và 10.000 lượt thích, nội dung đơn điệu, chưa mở gian hàng TikTok Shop và chưa có phiên Livestream bán hàng nào.

Chương 3: Đề xuất và thực hiện chiến lược

Tác giả xây dựng kế hoạch hành động toàn diện trên hai nền tảng Facebook và TikTok với mục tiêu đạt 1.000 người theo dõi mới trên TikTok, 50.000 lượt tương tác trên Facebook, tạo ít nhất 2 bài đăng viral, đạt 50 đơn hàng và 10 lượt đặt tour du lịch trải nghiệm.

Các giải pháp thực hiện cụ thể:

  • Xây dựng kênh TikTok chuẩn thuật toán: Định vị nhân vật đại diện thương hiệu là "Anh Truyền" – một người nông dân trưởng thành, chân chất, luôn mặc trang phục màu cam gắn liền với trái xoài Cam Lâm. Thể loại nội dung tập trung vào Daily Vlog, review vườn xoài, trải nghiệm làm nông dân và lồng ghép thông điệp nhân văn. Thiết lập khung thời gian đăng bài cố định (11h30 và 19h30) với lộ trình 16 video mẫu trong 2 tháng.
  • Quy trình triển khai TikTok Shop: Thực hiện thiết lập gian hàng theo 4 bước chuẩn hóa: Đăng tải thông tin chi tiết sản phẩm -> Cập nhật chính sách vận chuyển và bảo hành -> Xác thực phê duyệt hệ thống -> Quản lý danh mục hàng hóa.
  • Chương trình TikTok Shop Affiliate: Thiết lập cơ chế hoa hồng từ 8% đến 25% tùy theo quy mô kênh sáng tạo nội dung, hỗ trợ cung cấp sản phẩm mẫu miễn phí cho KOC/KOL.
  • Kế hoạch Booking KOC/KOL: Phân cấp đối tác theo 3 nhóm (Nano: 1K–10K follow, chi phí 1.000.000 VNĐ, hoa hồng 25%; Micro: 10K–100K follow, chi phí 2M–5M VNĐ, hoa hồng 15%; Macro: 200K–500K follow, chi phí 5M–10M VNĐ, hoa hồng 8%). Triển khai danh sách 19 KOC/KOL chuyên về mảng ẩm thực và du lịch trải nghiệm.
  • Lan tỏa nội dung trên hệ thống Fanpage/Group Facebook: Booking và phân phối nội dung câu chuyện cây xoài Cam Lâm độc đáo lên hơn 20 trang cộng đồng giải trí, tin tức và du lịch lớn (Beatvn, Kenh14.vn, Thánh Riviu, Không Sợ Chó, Cao Thủ, 79 Khánh Hòa...).

Chương 4: Kết quả thực hiện

Chương 4 tổng hợp các dữ liệu định lượng đạt được sau thời gian thực nghiệm:

  • Hiệu quả trên Facebook: Bài viết về cây xoài Úc Cam Lâm tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên hơn 20 trang mạng xã hội với tổng cộng 76.074 lượt thích, 11.562 lượt bình luận và 518 lượt chia sẻ.
Kênh truyền thông / Fanpage / Group Lượt Like Lượt Comment Lượt Share
Beatvn 21.500 2.700 75
Không Sợ Chó 18.000 3.100 110
Kenh14.vn 7.300 1.200 78
79 Khánh Hòa 5.000 809 52
Cao Thủ 5.000 939 14
Việt Nam Ơi 4.600 745 83
Got It 4.200 476 37
Hội những người thích đọc tin tức 24h 2.800 429 15
Thánh Riviu - Riviu.vn 2.200 413 25
Các trang cộng đồng khác (11 trang) 5.474 751 29
Tổng cộng toàn chiến dịch 76.074 11.562 518
  • Hiệu quả trên TikTok: Video về cây xoài đặc biệt đạt hơn 1.000.000 lượt xem (view), 40.700 lượt thích, 2.460 lượt bình luận, gần 1.400 lượt lưu và gần 2.200 lượt chia sẻ sau 1 tuần phát hành. Chỉ số toàn kênh ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc: Lượt xem video tăng 371%, lượt xem hồ sơ tăng 655%, lượt thích tăng 475%, lượt bình luận tăng hơn 1000% và kênh có thêm hơn 3.000 người theo dõi mới.
  • Chuyển đổi kinh doanh thực tế: Từ đầu tháng 5 đến đầu tháng 6/2023, lượng du khách tham gia tour du lịch sinh thái trải nghiệm vườn xoài tăng hơn 40%. Sản phẩm xoài sấy ghi nhận sức mua tăng tại showroom, được giới thiệu tại Festival Biển Nha Trang và nhận được sự quan tâm hợp tác từ các khu nghỉ dưỡng (resort) tại Nha Trang và Cam Ranh.

Chương 5: Kết luận và hướng phát triển

Tác giả tổng kết mô hình hệ sinh thái kinh doanh khép kín của CamLam Online bao gồm 5 mắt xích:

  1. Nguồn nguyên liệu địa phương: Liên kết trực tiếp với các hộ trồng xoài Cam Lâm.
  2. Điểm chạm vật lý: Showroom trưng bày, phục vụ đồ uống và các xe đẩy lưu động.
  3. Hệ thống bán hàng đa kênh: Vận hành trên sàn Shopee, Lazada, Postmart và phát triển TikTok Shop.
  4. Hệ thống truyền thông số: Khai thác sức mạnh lan tỏa của Group, Fanpage Facebook và kênh TikTok.
  5. Liên kết du lịch địa phương: Kết nối các đối tác khách sạn, resort và đoàn thể để mở rộng tour trải nghiệm.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được các kết quả thực nghiệm rõ ràng thông qua số liệu cụ thể:

  • Về mặt truyền thông số: Chiến dịch đã tạo ra sự bùng nổ tương tác trên Facebook với 76.074 lượt like và 11.562 lượt bình luận; kênh TikTok đạt video triệu view (1.000.000+ lượt xem) và tăng hơn 3.000 lượt theo dõi chỉ trong một tuần, vượt mức chỉ tiêu ban đầu đề ra.
  • Về mặt thương mại và dịch vụ: Gia tăng hơn 40% lượng khách hàng thực tế trải nghiệm tour du lịch vườn xoài trong tháng 5–6/2023; bước đầu hoàn thiện việc đưa sản phẩm xoài sấy lên sàn TikTok Shop và kết nối mạng lưới tiếp thị liên kết với các nhà sáng tạo nội dung.
  • Đóng góp thực tiễn: Khóa luận cung cấp một mô hình mẫu về việc ứng dụng video ngắn, xây dựng nhân vật thương hiệu địa phương và chiến lược phân phối nội dung đa kênh để giải quyết bài toán đầu ra cho nông sản chế biến sâu, kết hợp phát triển du lịch sinh thái cấp huyện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận thẳng thắn chỉ ra các hạn chế gặp phải trong quá trình triển khai:

  • Hạn chế về nguồn lực doanh nghiệp: Bộ máy nhân sự còn mỏng, thiếu chuyên viên phụ trách chuyên sâu về TMĐT và marketing số; chưa mở rộng thêm các chi nhánh showroom; giá thành sản phẩm xoài sấy còn cao hơn so với một số mặt hàng nông sản sấy khô đại trà trên thị trường.
  • Hạn chế về kỹ thuật và chính sách nền tảng: Giai đoạn đầu nhóm chưa lường trước quy định khắt khe của TikTok về việc quét vi phạm điều hướng người dùng ngoài luồng (việc để tên miền CamLamOnline.Com trên biển hiệu và bao bì sản phẩm khiến video bị hạn chế tương tác); chưa khai thác tối đa tính năng Facebook Reels và chưa triển khai định kỳ các phiên Livestream bán hàng.

Hướng mở rộng đề xuất cho doanh nghiệp và các nghiên cứu tiếp theo:

  • Đào tạo chuẩn hóa đội ngũ nhân sự vận hành TMĐT nội bộ; điều chỉnh thiết kế bao bì và hình ảnh xuất hiện trên video để tuân thủ tuyệt đối chính sách của các nền tảng mạng xã hội.
  • Tăng cường hợp tác với chính quyền địa phương, đoàn thanh niên và các khu resort cao cấp tại Cam Ranh – Nha Trang để chuẩn hóa gói dịch vụ tour trải nghiệm vườn xoài.
  • Triển khai hình thức bán hàng qua Livestream định kỳ trên TikTok Shop và thử nghiệm mở rộng kênh tiếp thị trên các nền tảng mới nổi như Lemon8.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Thương mại điện tử, Marketing số, Quản trị kinh doanh và Kinh tế nông nghiệp. Khóa luận cung cấp góc nhìn thực tiễn về quy trình chuyển đổi số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), đặc biệt là các đơn vị kinh doanh sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương.

Các phần có giá trị ứng dụng cao bao gồm:

  • Khung timeline chi tiết xây dựng kịch bản video ngắn TikTok dựa trên concept nhân vật thương hiệu.
  • Bảng phân cấp chi phí và quy trình quản trị chiến dịch booking KOC/KOL kết hợp Affiliate Marketing trên TikTok Shop.
  • Danh mục tổng hợp chính sách cộng đồng và các lỗi vi phạm cần tránh khi triển khai nội dung thương mại trên nền tảng TikTok.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhân vật đại diện trên kênh TikTok của CamLam Online được xây dựng theo concept nào?
Kênh xây dựng hình tượng "Anh Truyền" – một người đàn ông trưởng thành, chân chất, gần gũi, mặc trang phục màu cam đặc trưng gắn liền với cây xoài và huyện Cam Lâm. Nội dung video khai thác dạng Daily Vlog, chia sẻ kinh nghiệm làm vườn, ẩm thực xoài và những bài học cuộc sống mộc mạc.

2. Chiến dịch truyền thông trên Facebook đã đạt được những chỉ số tương tác cụ thể nào?
Chiến dịch phân phối bài viết trên hơn 20 Fanpage và Group lớn (như Beatvn, Không Sợ Chó, Kenh14.vn, 79 Khánh Hòa, Việt Nam Ơi...), đạt tổng cộng 76.074 lượt like, 11.562 lượt bình luận và 518 lượt chia sẻ.

3. Doanh nghiệp đã gặp sự cố gì liên quan đến chính sách của nền tảng TikTok trong quá trình thực hiện?
Doanh nghiệp để lộ tên miền website CamLamOnline.Com trên bảng hiệu và bao bì sản phẩm xuất hiện trong video. Thuật toán của TikTok đã nhận diện đây là hành vi cố tình điều hướng người dùng ra khỏi nền tảng, dẫn đến việc một số video bị cảnh báo và bóp tương tác.

4. Mức chiết khấu hoa hồng tiếp thị liên kết (Affiliate) trên TikTok Shop được đề xuất như thế nào?
Mức hoa hồng được phân cấp theo quy mô người theo dõi của KOC: Kênh Nano (<10K follower) nhận mức hoa hồng 25%; Kênh Micro (10K–100K follower) nhận mức hoa hồng 15%; Kênh Macro (200K–500K follower) nhận mức hoa hồng 8%.

5. Kết quả chuyển đổi kinh doanh thực tế tại địa phương sau chiến dịch đạt mức tăng trưởng ra sao?
Trong giai đoạn từ đầu tháng 5 đến đầu tháng 6/2023, lượng khách đăng ký tour du lịch sinh thái trải nghiệm vườn xoài tăng hơn 40%, đồng thời doanh nghiệp kết nối được với nhiều khu resort tại Cam Ranh, Nha Trang để khảo sát phát triển tour liên kết lâu dài.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của nhóm tác giả tại Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM đã giải quyết thành công bài toán xây dựng thương hiệu và mở rộng kênh bán hàng trực tuyến cho Công ty TNHH CamLam Online. Bằng việc kết hợp giữa nội dung video ngắn sáng tạo trên TikTok, tiếp thị liên kết trên TikTok Shop và lan tỏa thông tin qua các cộng đồng Facebook, đề tài đã giúp nâng cao rõ rệt độ nhận diện cho đặc sản xoài sấy Cam Lâm và tour du lịch sinh thái địa phương. Các số liệu thực nghiệm và bài học kinh nghiệm về chính sách nền tảng được trình bày trong công trình mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho hoạt động thương mại điện tử nông sản tại Việt Nam.