Phát Triển Hoạt Động Thanh Toán Thẻ Tại Ngân Hàng TMCP Hằng Hải - Chi Nhánh Hà Nam

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp phát triển hoạt động thanh toán thẻ tại ngân hàng tmcp hằng hải chi nhánh hà nam, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Hồ Ngọc Thanh Vân
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Thanh Toán Thẻ Tại Ngân Hàng TMCP Hằng Hải - Chi Nhánh Hà Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN THẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Hoạt động thanh toán thẻ tại NHTM
• 1.1.1. Lịch sử phát triển thẻ thanh toán
• 1.1.2. Khái niệm và đặc điểm cấu tạo thẻ thanh toán, phân loại thẻ
• 1.1.2.1. Khái niệm
• 1.1.2.2. Đặc điểm cấu tạo của thẻ thanh toán
• 1.1.2.3. Phân loại thẻ thanh toán
• 1.2. Lợi ích của sử dụng thẻ thanh toán
• 1.2.1. Đối với chủ thẻ
• 1.2.2. Đối với đơn vị chấp nhận thẻ
• 1.2.3. Đối với Ngân hàng
• 1.2.4. Đối với nền kinh tế - xã hội
• 1.3. Hoạt động phát hành và thanh toán thẻ qua ngân hàng
• 1.3.1. Các chủ thể tham gia vào hoạt động phát hành thanh toán thẻ
• 1.3.1.1. Tổ chức thẻ quốc tế
• 1.3.1.2. Ngân hàng phát hành
• 1.3.1.3. Ngân hàng thanh toán
• 1.3.1.4. Chủ Thẻ
• 1.3.1.5. Đơn vị chấp nhận thanh toán (ĐVCNT)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Hoạt Động Thanh Toán Thẻ Tại Ngân Hàng TMCP Hằng Hải

Hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng TMCP Hằng Hải - chi nhánh Hà Nam đang trở thành một phần quan trọng trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, ngân hàng đã đầu tư mạnh mẽ vào dịch vụ này. Việc phát triển hoạt động thanh toán thẻ không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn đáp ứng nhu cầu thanh toán tiện lợi của người tiêu dùng.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Hoạt Động Thanh Toán Thẻ

Hoạt động thanh toán thẻ đã có lịch sử phát triển lâu dài, bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ 20. Ngân hàng TMCP Hằng Hải đã áp dụng nhiều công nghệ mới để cải thiện dịch vụ thanh toán thẻ, từ đó thu hút được nhiều khách hàng.

1.2. Tình Hình Hiện Tại Của Hoạt Động Thanh Toán Thẻ

Hiện nay, ngân hàng TMCP Hằng Hải - chi nhánh Hà Nam đã triển khai nhiều sản phẩm thẻ đa dạng, phục vụ nhu cầu của khách hàng. Sự phát triển này đã góp phần nâng cao vị thế của ngân hàng trên thị trường.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Hoạt Động Thanh Toán Thẻ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, hoạt động thanh toán thẻ tại ngân hàng TMCP Hằng Hải vẫn gặp phải một số thách thức. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững của dịch vụ.

2.1. Hạn Chế Về Công Nghệ Ứng Dụng

Công nghệ thanh toán thẻ tại ngân hàng vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách hàng. Việc cập nhật công nghệ mới là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.2. Chính Sách Marketing Chưa Hiệu Quả

Chính sách marketing hiện tại chưa đủ mạnh để thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán thẻ. Cần có những chiến lược mới để nâng cao nhận thức và khuyến khích khách hàng.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hoạt Động Thanh Toán Thẻ Tại Ngân Hàng TMCP Hằng Hải

Để phát triển hoạt động thanh toán thẻ, ngân hàng TMCP Hằng Hải cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Những giải pháp này sẽ giúp cải thiện dịch vụ và thu hút thêm khách hàng.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Đầu tư vào công nghệ thanh toán hiện đại sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ mới sẽ cải thiện trải nghiệm của khách hàng.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Sự

Đào tạo nhân sự là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ. Đội ngũ nhân viên được đào tạo bài bản sẽ giúp ngân hàng phục vụ khách hàng tốt hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hoạt Động Thanh Toán Thẻ

Hoạt động thanh toán thẻ tại ngân hàng TMCP Hằng Hải đã mang lại nhiều lợi ích cho cả ngân hàng và khách hàng. Những ứng dụng thực tiễn này cần được phát huy để tối ưu hóa hiệu quả.

4.1. Lợi Ích Đối Với Khách Hàng

Khách hàng được hưởng nhiều lợi ích từ việc sử dụng thẻ thanh toán, như sự tiện lợi và an toàn trong giao dịch. Điều này đã góp phần nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

4.2. Tác Động Đến Ngân Hàng

Hoạt động thanh toán thẻ giúp ngân hàng tăng doanh thu và lợi nhuận. Đồng thời, ngân hàng cũng có thể thu hút thêm nhiều khách hàng mới thông qua dịch vụ này.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hoạt Động Thanh Toán Thẻ

Tương lai của hoạt động thanh toán thẻ tại ngân hàng TMCP Hằng Hải rất hứa hẹn. Với những giải pháp đã được đề xuất, ngân hàng có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong lĩnh vực này.

5.1. Triển Vọng Phát Triển

Ngân hàng có nhiều cơ hội để phát triển hoạt động thanh toán thẻ trong tương lai. Sự phát triển của công nghệ sẽ mở ra nhiều cơ hội mới.

5.2. Định Hướng Chiến Lược

Ngân hàng cần có những chiến lược rõ ràng để phát triển hoạt động thanh toán thẻ. Điều này sẽ giúp ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, ngành ngân hàng Việt Nam từng bước đưa vào ứng dụng nhiều sản phẩm, dịch vụ tài chính hiện đại trên nền tảng công nghệ cao. Trong đó, dịch vụ thẻ và hoạt động thanh toán thẻ đóng vai trò phương tiện thay thế tiền mặt, nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần. Địa bàn tỉnh Hà Nam, với quy mô dân số và tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, là một thị trường bán lẻ tiềm năng đối với việc mở rộng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) – Chi nhánh Hà Nam đã chủ động đầu tư kỹ thuật, mở rộng mạng lưới giao dịch thẻ và ghi nhận một số kết quả ban đầu. Tuy nhiên, hoạt động phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tại chi nhánh giai đoạn này bộc lộ những trở ngại nhất định: hạn chế về quy mô vốn và hiệu quả phân bổ vốn đầu tư, công nghệ ứng dụng chưa theo kịp nhu cầu, chính sách tiếp thị (marketing) chưa tối ưu, và cơ cấu tổ chức nhân sự phục vụ mảng thẻ còn thiếu tính chuyên trách. Từ thực tế hoạt động tại cơ sở thực tập, tác giả Hồ Ngọc Thanh Vân đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp thúc đẩy mảng nghiệp vụ này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo ba nhiệm vụ:

1. Nghiên cứu, hệ thống hóa những nội dung lý luận cơ bản về hoạt động thanh toán thẻ của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải – Chi nhánh Hà Nam trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2012.
3. Đề xuất các giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm phát triển hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải – Chi nhánh Hà Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thanh toán thẻ của Ngân hàng TMCP Hàng Hải – Chi nhánh Hà Nam.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Hàng Hải – Chi nhánh Hà Nam (địa chỉ tại số 104 Trần Phú, phường Quang Trung, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam).
• Phạm vi thời gian: Tập trung khảo sát, thu thập và phân tích số liệu hoạt động trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2010 đến năm 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm chuẩn mực về công cụ thẻ ngân hàng, cơ chế thanh toán không dùng tiền mặt và các quy chuẩn kỹ thuật quốc tế:

• Khái niệm và đặc điểm kỹ thuật: Thẻ ngân hàng được tiếp cận dưới góc độ là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt do ngân hàng hoặc tổ chức tài chính phát hành, phục vụ thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc rút tiền mặt qua máy giao dịch tự động (ATM) và thiết bị chấp nhận thẻ tại điểm bán (POS/EDC). Cấu tạo vật lý của thẻ tuân thủ kích thước tiêu chuẩn quốc tế (5,50 cm x 8,50 cm x 1 mm), gồm ba lớp nhựa cứng tráng phủ, mặt sau chứa dải băng từ mã hóa thông tin và mặt trước tích hợp vi mạch chip đối với thẻ thông minh.
• Khung phân loại thẻ: Phân loại theo công nghệ kỹ thuật (thẻ dập chữ nổi, thẻ băng từ, thẻ chip thông minh Smart Card); phân loại theo tính chất nguồn tiền thanh toán (thẻ ghi nợ - Debit Card gồm loại online và offline, thẻ trả trước - Prepaid Card, thẻ tín dụng - Credit Card tuần hoàn hạn mức, thẻ rút tiền tự động - Cash Card); phân loại theo phạm vi địa lý (thẻ nội địa, thẻ quốc tế mang thương hiệu Visa, MasterCard, JCB, American Express, Diners Club); phân loại theo chủ thể phát hành (ngân hàng phát hành, tổ chức phi ngân hàng phát hành, thẻ đồng thương hiệu/liên kết).
• Khung thể chế pháp lý: Cơ sở điều chỉnh hoạt động phát hành và thanh toán thẻ tại thời điểm nghiên cứu căn cứ vào Pháp lệnh Ngân hàng năm 1992 và Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN ngày 15/05/2007 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành Quy chế phát hành, thanh toán, sử dụng và cung cấp dịch vụ hỗ trợ hoạt động thẻ ngân hàng.
• Mô hình luân chuyển nghiệp vụ: Khóa luận mô hình hóa quy trình thanh toán thẻ gồm 11 bước luân chuyển dữ liệu và quyết toán giữa 5 chủ thể: chủ thẻ, đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT), ngân hàng thanh toán (NHTT), ngân hàng phát hành (NHPH), tổ chức thẻ quốc tế (TCTQT) hoặc trung tâm thanh toán chuyển mạch (liên minh thẻ Smartlink, VNBC).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả phối hợp giữa phương pháp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua quan sát trực tiếp quy trình xử lý giao dịch tại quầy và phỏng vấn cán bộ tín dụng, cán bộ giao dịch tại đơn vị thực tập.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo mảng thẻ của Phòng Kế toán và Phòng Khách hàng thuộc Maritime Bank – Chi nhánh Hà Nam giai đoạn 2010 - 2012; kết hợp số liệu thống kê ngành từ sách, báo, tạp chí kinh tế chuyên ngành và mạng Internet.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng các công cụ thống kê mô tả, phân loại chỉ tiêu, lập bảng so sánh đối chiếu số tuyệt đối và số tương đối, phương pháp diễn dịch - quy nạp logic và xử lý số liệu bảng tính bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Những vấn đề cơ bản về hoạt động thanh toán thẻ của ngân hàng thương mại

Nội dung chương 1 khái quát lịch sử hình thành thẻ thanh toán từ năm 1914 tại Mỹ (Western Union), qua mốc ra đời hệ thống Charg-it năm 1946 của John Biggins, ý tưởng thẻ đa năng năm 1949 của Frank McNamara, thẻ BankAmericard năm 1960 của Bank of America, đến việc tái cấu trúc thành mạng lưới thẻ toàn cầu Visa (1977) và MasterCard (1979).

Tác giả phân tích lợi ích của công cụ thẻ đối với bốn nhóm đối tượng:

• Chủ thẻ: Giảm thiểu rủi ro mang tiền mặt, bảo mật số PIN, linh hoạt sử dụng hạn mức tín dụng và theo dõi chi tiêu qua sao kê hàng tháng.
• Đơn vị chấp nhận thẻ: Tăng tốc độ giao dịch, hạn chế thất thoát kiểm đếm và bảo quản tiền mặt, nhận chính sách ưu đãi vốn từ ngân hàng.
• Ngân hàng thương mại: Tăng thu từ phí chiết khấu thanh toán đại lý, gia tăng nguồn vốn huy động không kỳ hạn từ số dư tài khoản thẻ, tiết giảm chi phí giao dịch tại quầy và phát triển các sản phẩm bán chéo (kinh doanh ngoại tệ, bảo hiểm).
• Nền kinh tế - xã hội: Tiết kiệm chi phí in ấn, lưu thông và tiêu hủy tiền giấy; hỗ trợ kiểm soát dòng tiền, ngăn chặn kinh tế ngầm và hỗ trợ Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ.

Chương này cũng xác lập cơ cấu thu nhập và chi phí trong kinh doanh thẻ. Thu nhập gồm phí chiết khấu ĐVCNT, lãi quá hạn/phí chậm trả, doanh thu sử dụng vốn nhàn rỗi từ tài khoản tiền gửi thanh toán, và phí đại lý thanh toán chuyển mạch. Chi phí bao gồm mua sắm, bảo dưỡng máy ATM, POS, phí truyền thông viễn thông, chi phí phôi thẻ, phí thành viên thường niên nộp cho tổ chức thẻ quốc tế, chi phí dự phòng tổn thất và chi phí nhân sự. Đồng thời, tác giả hệ thống hóa 5 nhóm rủi ro điển hình: thẻ bị đánh cắp/thất lạc; sao chép dữ liệu dải băng từ làm thẻ giả; nhân viên ĐVCNT gian lận in dư hóa đơn; rủi ro giả mạo chữ ký chủ thẻ tín dụng; và sự cố kỹ thuật hạ tầng đường truyền, chuyển mạch dữ liệu.

Chương 2. Thực trạng phát triển hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng TMCP Hằng Hải Việt Nam – Chi nhánh Hà Nam trong giai đoạn 2010 - 2012

Chương 2 trình bày chi tiết về đơn vị thực tập và kết quả khảo sát thực tế. Maritime Bank – Chi nhánh Hà Nam thành lập ngày 13/10/2008. Quy mô nhân sự tăng từ 7 người khi mới thành lập lên 20 người (2010) và 24 người (2012), với tỷ lệ 100% cán bộ có trình độ từ cao đẳng trở lên. Bộ máy quản lý gồm Giám đốc Nguyễn Thị Thúy Loan, Phó Giám đốc Trần Thị Quyên, cùng 5 phòng chức năng: Phòng Hành chính (4 người), Phòng Kế toán (2 người), Phòng Khách hàng doanh nghiệp (4 người), Phòng Khách hàng cá nhân (4 người) và Phòng Giao dịch (8 người). Tại thời điểm nghiên cứu, chi nhánh chưa có Phòng Thẻ chuyên trách; toàn bộ hoạt động thẻ trực thuộc Phòng Khách hàng quản lý.

Về danh mục sản phẩm, chi nhánh cung cấp:

• Thẻ ghi nợ nội địa: Gói tài khoản thẻ M1 và M-Money.
• Thẻ tín dụng quốc tế Platinum: Gồm 3 hạng mức: Platinum (hạn mức đến 1 tỷ đồng, yêu cầu thu nhập từ 20 triệu đồng/tháng), Platinum White (hạn mức đến 500 triệu đồng, thu nhập từ 12 triệu đồng/tháng) và Platinum Blue (hạn mức đến 200 triệu đồng, thu nhập từ 8 triệu đồng/tháng).
• Thẻ ghi nợ quốc tế: Hạng Chuẩn và hạng Vàng (hạn mức rút tiền ATM/ngày lần lượt là 50 triệu đồng và 100 triệu đồng; hạn mức chi tiêu POS/ngày lần lượt là 100 triệu đồng và 200 triệu đồng).
• Thẻ thành viên liên minh Smartlink: Kết nối thanh toán liên ngân hàng với Vietcombank, Vietinbank, MB, VIB, OCB, ABBank, Ocean Bank.

Chỉ tiêu nghiệp vụ thẻ	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012	Ghi chú so sánh trên địa bàn Hà Nam
Số thẻ ghi nợ nội địa lũy kế (thẻ)	-	-	30.932	Chiếm 20,7% thị phần (Đông Á: 19,8%; VietinBank: 19%)
Thị phần thẻ tín dụng quốc tế (%)	-	-	1,43%	Thấp so với ACB (33,7%), VietinBank (9,3%)
Số lượng phát hành mới thẻ Platinum (thẻ)	343	797	632	Năm 2009 đạt 732 thẻ nhờ chính sách miễn phí
Số lượng máy ATM lắp đặt (máy)	-	-	10	Đứng thứ 5 (9,97% thị phần, sau Agribank 17 máy, Vietcombank 14 máy)
Số lượng máy POS lắp đặt (máy)	-	-	3	Chiếm 7,26% tổng số máy POS toàn tỉnh (42 máy)
Tăng trưởng doanh số qua ATM (%)	-	6,70%	30,21%	Doanh số năm 2011 đạt 38,4 tỷ đồng
Tỷ trọng doanh số theo kênh (2012)	-	-	12,80%	Doanh số thanh toán qua POS chỉ bằng 12,8% qua ATM
Tỷ trọng mục đích giao dịch thẻ (2012)	-	-	-	Rút tiền mặt: 59,81%; Chuyển khoản: 23,92%; Mua hàng hóa: 16,27%
Tỷ trọng lợi nhuận mảng thẻ (%)	-	-	17,30%	Chiếm 17,3% tổng lợi nhuận của chi nhánh năm 2012

Tác giả chỉ rõ các hạn chế nổi cộm:

1. Rủi ro vận hành: Tình trạng máy ATM tạm ngưng giao dịch, hết tiền vào các đợt cao điểm; lỗi hệ thống trừ tiền tài khoản nhưng không nhả tiền tại máy; nghẽn mạch đường truyền.
2. Mất cân đối mạng lưới và cơ cấu giao dịch: Đầu tư lệch vào ATM (10 máy), trong khi POS chỉ có 3 máy dù chi phí đầu tư POS thấp hơn rất nhiều. Hậu quả là doanh số giao dịch thanh toán mua sắm hàng hóa - dịch vụ chỉ chiếm 16,27%, trong khi rút tiền mặt chiếm tới 59,81%.
3. Tiện ích dịch vụ nghèo nàn: Chưa liên kết thu hộ tiền điện, nước, cước viễn thông tại Hà Nam như địa bàn Hà Nội.
4. Biểu phí dịch vụ ĐVCNT chưa cạnh tranh: Mức phí chiết khấu POS dao động từ 1,1% đến 3,6% giá trị giao dịch, khiến các điểm bán lẻ từ chối lắp đặt và chỉ nhận tiền mặt.
5. Hạn chế tổ chức: Chưa thành lập phòng chuyên trách mảng thẻ và thiếu nhân sự chuyên môn về quản trị rủi ro; vốn điều lệ toàn hệ thống thời điểm đó (8.000 tỷ đồng) thấp hơn khối ngân hàng thương mại quốc doanh.

Chương 3. Giải pháp phát triển hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng TMCP Hằng Hải – chi nhánh Hà Nam

Trên cơ sở định hướng phát triển mạng lưới chấp nhận thẻ và đẩy mạnh các dịch vụ bán lẻ, chương 3 đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tái bố trí mạng lưới:
   • Ưu tiên vốn mở rộng mạng lưới POS do chi phí thiết bị chỉ khoảng 400 - 600 USD/máy, thấp hơn nhiều so với chi phí mua sắm ATM (từ 40.000 USD/máy) và chi phí duy trì vận hành ATM (khoảng 150 - 200 triệu đồng/máy/năm gồm tiền thuê vị trí, tiếp quỹ, bảo trì, điện mạng).
   • Tái quy hoạch các điểm đặt ATM trên địa bàn TP. Phủ Lý, tránh đặt trùng lặp với các ngân hàng thành viên liên minh; hạ dần hạn mức rút tiền mặt trong ngày tại ATM và từng bước áp dụng thu phí rút tiền nội mạng đối với thẻ ghi nợ nhằm điều hướng khách hàng sang thanh toán qua POS.
2. Chính sách giá và phát triển đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT):
   • Điều chỉnh giảm tỷ lệ phí chiết khấu giao dịch POS (hiện từ 1,1% - 3,6%) xuống mức cạnh tranh hơn; áp dụng chính sách chiết khấu hoa hồng theo bậc thang doanh số cho các siêu thị, trung tâm thương mại lớn.
   • Hỗ trợ toàn bộ chi phí lắp đặt, cung cấp vật tư giấy in, bảo trì máy đọc thẻ và tổ chức đào tạo thao tác quẹt thẻ cho nhân viên bán hàng của ĐVCNT.
3. Đổi mới và nâng cấp hạ tầng công nghệ:
   • Đầu tư thiết bị đọc tương thích với thẻ chip thông minh chuẩn quốc tế (EMV) nhằm thay thế dần thẻ dải băng từ dễ bị sao chép dữ liệu.
   • Phối hợp với Hội sở và các đối tác công nghệ (Cisco, Juniper, i-flex, Vietcard, Tomcom) để nâng cấp băng thông, xây dựng hệ thống xử lý số liệu dự phòng, giảm thiểu hiện tượng nghẽn mạch trong dịp chi trả lương và các ngày lễ, Tết.
4. Hoàn thiện công tác Marketing và đa dạng hóa dịch vụ:
   • Kết nối với các nhà cung cấp dịch vụ hạ tầng trên địa bàn tỉnh (điện lực, công ty cấp nước, viễn thông, truyền hình, bảo hiểm) để triển khai thanh toán hóa đơn tự động qua ATM và Internet Banking.
   • Triển khai đồng bộ biển bảng nhận diện thương hiệu tại các điểm đặt POS/ATM; in ấn tờ rơi hướng dẫn bảo mật số PIN; lập đường dây nóng hỗ trợ tra soát khiếu nại 24/7.
5. Kiện toàn tổ chức bộ máy và quản trị rủi ro:
   • Thành lập Tổ/Phòng nghiệp vụ thẻ riêng biệt tại Chi nhánh, phân định rõ trách nhiệm giữa ba bộ phận: phát triển thị trường/marketing, kỹ thuật vận hành máy, và quản lý rủi ro/tra soát khiếu nại.
   • Thường xuyên tổ chức tập huấn nhận diện thẻ giả mạo, kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký mẫu; ban hành quy chế xử lý kỷ luật nghiêm đối với các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp nội bộ.

Kết quả và đóng góp của khóa luận

Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh trung thực bức tranh hoạt động kinh doanh thẻ của một chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần tại thị trường cấp tỉnh trong giai đoạn 2010 - 2012 với các kết quả cụ thể:

• Số lượng thẻ ghi nợ nội địa phát hành lũy kế đạt 30.932 thẻ tính đến tháng 12/2012, chiếm 20,7% thị phần tại Hà Nam, xếp trên các ngân hàng lớn như Đông Á Bank (19,8%) và VietinBank (19%).
• Mảng dịch vụ thẻ đóng góp 17,3% vào tổng lợi nhuận toàn chi nhánh năm 2012, khẳng định vai trò là một mảng kinh doanh dịch vụ tạo thu nhập ổn định.
• Tác giả đã chỉ ra sự chênh lệch lớn về chi phí: chi phí đầu tư một máy ATM (40.000 USD, tương đương khoảng 800 triệu đồng) cao gấp hàng chục lần máy POS (400 - 600 USD), chi phí vận hành ATM hàng năm tốn kém từ 150 đến 200 triệu đồng, nhưng chi nhánh lại tập trung mở rộng 10 máy ATM và chỉ lắp đặt 3 máy POS.
• Phát hiện tình trạng mất cân đối trong hành vi sử dụng: giao dịch rút tiền mặt chiếm tỷ trọng áp đảo 59,81%, trong khi tỷ trọng thanh toán mua sắm qua POS chỉ đạt 16,27%.

Về mặt đóng góp, khóa luận là nghiên cứu thực chứng tại địa phương, giúp làm rõ nguyên nhân cản trở hoạt động thanh toán qua POS xuất phát trực tiếp từ mức phí chiết khấu ĐVCNT quá cao (1,1% - 3,6%) và bộ máy quản lý mảng thẻ bị phân tán. Hệ thống giải pháp đề xuất không dàn trải mà tập trung trực tiếp vào bài toán kinh tế: tái cơ cấu tỷ trọng đầu tư giữa POS và ATM, điều chỉnh chính sách phí để kích cầu điểm chấp nhận thanh toán, và tổ chức lại nhân sự chuyên trách mảng thẻ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế của khóa luận:
  • Khảo sát sơ cấp chỉ dừng lại ở quan sát thực tế và phỏng vấn một số cán bộ tín dụng nội bộ tại chi nhánh, chưa tiến hành điều tra bảng hỏi diện rộng đối với người tiêu dùng và các chủ cơ sở kinh doanh bán lẻ trên địa bàn tỉnh Hà Nam.
  • Chuỗi số liệu phân tích giới hạn trong phạm vi 3 năm (2010 - 2012), phản ánh giai đoạn thị trường thẻ Việt Nam vẫn đang vận hành chủ yếu dựa trên công nghệ dải băng từ và khung pháp lý của Quyết định 20/2007/QĐ-NHNN.
  • Văn bản khóa luận chưa bóc tách chi tiết cơ cấu doanh thu và chi phí riêng biệt của từng dòng thẻ (ghi nợ nội địa so với tín dụng quốc tế) do hạn chế bảo mật số liệu của đơn vị thực tập.
• Hướng nghiên cứu mở rộng:
  • Nghiên cứu phản ứng của khách hàng cá nhân khi các ngân hàng thương mại triển khai chính sách thu phí rút tiền mặt tại máy ATM nội mạng.
  • Khảo sát các yếu tố tác động đến quyết định chấp nhận thanh toán thẻ không tiếp xúc (contactless) và công nghệ thanh toán qua mã QR của các hộ kinh doanh bán lẻ tại các thị trường cấp tỉnh, huyện.
  • Đánh giá hiệu quả bảo mật khi chuyển đổi toàn bộ thẻ từ sang thẻ chip theo chuẩn EMV đối với mức độ rủi ro gian lận trong thanh toán ngân hàng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Tham khảo phương pháp tiếp cận nghiên cứu thực trạng nghiệp vụ thẻ tại một chi nhánh ngân hàng thương mại, cấu trúc bảng biểu phân tích thị phần, quy trình thanh toán 11 bước và cách tính toán chi phí vận hành thiết bị chấp nhận thẻ.
• Cán bộ ngân hàng thương mại phụ trách phát triển sản phẩm bán lẻ: Tham khảo các phân tích thực tế về bài toán so sánh chi phí - hiệu quả giữa thiết bị ATM và POS (suất đầu tư 40.000 USD so với 400 - 600 USD), nguyên nhân thất bại trong việc lôi kéo ĐVCNT do cơ chế phí chiết khấu 1,1% - 3,6%, từ đó xây dựng chính sách tiếp thị và biểu phí thẻ phù hợp với các thị trường cấp tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Mạng lưới ATM và POS của Maritime Bank tại Hà Nam đứng ở vị trí nào trên thị trường tính đến cuối năm 2012?

Tính đến tháng 12/2012, Maritime Bank – Chi nhánh Hà Nam sở hữu 10 máy ATM, chiếm 9,97% thị phần toàn tỉnh, đứng thứ 5 sau Agribank (17 máy - 17,08%), Vietcombank (14 máy - 14,88%), VietinBank (10 máy - 10,42%) và BIDV (10 máy - 10,42%). Về mạng lưới máy POS, chi nhánh chỉ có 3 máy, chiếm 7,26% trên tổng số 42 máy POS của tất cả các ngân hàng được lắp đặt trên toàn địa bàn tỉnh Hà Nam.

2. Sự mất cân đối trong hành vi sử dụng thẻ của khách hàng tại Chi nhánh Hà Nam năm 2012 được thể hiện qua các con số nào?

Số liệu năm 2012 cho thấy tổng doanh số giao dịch thanh toán qua kênh POS của chi nhánh chỉ bằng 12,8% so với doanh số qua ATM. Trong cơ cấu sử dụng thẻ, nghiệp vụ rút tiền mặt chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 59,81%, chuyển khoản chiếm 23,92%, trong khi doanh số dùng thẻ để thanh toán mua sắm hàng hóa - dịch vụ tại các điểm bán lẻ chỉ chiếm tỷ lệ thấp nhất là 16,27%.

3. Chi phí lắp đặt và duy trì hoạt động của một máy ATM so với máy POS theo số liệu tác giả thu thập là bao nhiêu?

Chi phí mua sắm một máy ATM từ 40.000 USD trở lên, và chi phí tối thiểu để duy trì vận hành một máy ATM trong một năm dao động từ 150 đến 200 triệu đồng (bao gồm khấu hao, thuê địa điểm, tiếp quỹ, nhân viên bảo trì và điện thoại viễn thông). Trong khi đó, chi phí mua sắm và lắp đặt một thiết bị POS chỉ dao động từ 400 đến 600 USD.

4. Tại sao các cơ sở kinh doanh, bán lẻ tại Hà Nam giai đoạn này từ chối thanh toán qua POS của ngân hàng?

Nguyên nhân chủ yếu do chính sách phí chiết khấu giao dịch qua POS của Maritime Bank còn ở mức cao, dao động từ 1,1% đến 3,6% giá trị hóa đơn tùy loại thẻ. Do tỷ suất lợi nhuận bán lẻ mỏng và tâm lý ưa chuộng tiền mặt của người dân địa phương, các đơn vị chấp nhận thẻ thường yêu cầu khách hàng trả thêm phụ phí nếu quẹt thẻ hoặc từ chối phục vụ và chỉ chấp nhận tiền mặt.

5. Điều kiện thu nhập và hạn mức tín dụng của các dòng thẻ tín dụng Platinum tại Maritime Bank được quy định cụ thể ra sao?

Maritime Bank phát hành 3 hạng thẻ Platinum với các tiêu chuẩn sau: hạng Platinum có hạn mức tín dụng tối đa lên tới 1 tỷ đồng, yêu cầu thu nhập khách hàng từ 20 triệu đồng/tháng; hạng Platinum White có hạn mức tín dụng lên tới 500 triệu đồng, yêu cầu thu nhập từ 12 triệu đồng/tháng; hạng Platinum Blue có hạn mức tín dụng lên tới 200 triệu đồng, yêu cầu thu nhập từ 8 triệu đồng/tháng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hồ Ngọc Thanh Vân đã phân tích chi tiết thực trạng hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam – Chi nhánh Hà Nam giai đoạn 2010 - 2012. Nghiên cứu chỉ ra nghịch lý giữa tốc độ tăng trưởng nhanh về số lượng thẻ phát hành (đạt 20,7% thị phần thẻ nội địa) với sự lệch pha trong cơ cấu sử dụng khi khách hàng chủ yếu rút tiền mặt tại ATM thay vì thanh toán qua POS. Các giải pháp đề xuất tập trung vào việc giảm phí chiết khấu ĐVCNT, tái cơ cấu vốn đầu tư từ ATM sang POS, nâng cấp công nghệ thẻ chip EMV và thành lập bộ phận chuyên trách thẻ tại chi nhánh. Công trình cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn đối với công tác quản trị và phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại các đô thị vệ tinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN THẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động thanh toán thẻ tại NHTM 1. Lịch sử phát triển thẻ thanh toán Thẻ Ngân hàng được hình thành đầu tiên tại Mỹ, xuất phát từ thói quen cho khách hàng mua chịu của các chủ tiện bán lẻ dựa trên uy tín của khách hàng đối với các tiệm này.

Năm 1914, tổ chức chuyển tiền của Mỹ Western Union lần đầu tiên cung cấp cho khách hàng đặc biệt của mình dịch vụ thanh toán trả chậm. Hình thức sơ khai của thẻ là Charg-it, Charg-it là một hệ thống mua bán chịu do John Biggins sáng lập ra năm 1946. Hệ thống này cho phép khách hàng trả tiền cho các giao dịch mua bán lẻ tại địa phương. Năm 1949, ông Frank McNamara- một doanh nhân người Mỹ đã nảy ra ý tưởng về một phương tiện thanh toán thay thế cho tiền mặt, có thể sử dụng mọi lúc mọi nơi.

Tới năm 1960, Bank of America giới thiệu sản phẩm thẻ đầu tiên của mình- BANKAMERICARD. Sau đó là 14 Ngân hàng hàng đầu phía Đông nước Mỹ liên kết với nhau thành tổ chức ICA một tổ chức mới với chức năng là đầu mối trao đổi các thông tin về giao dịch thẻ. Vào năm 1977, thẻ của Ngân hàng Bank of America mới thật sự được chấp nhận trên toàn cầu thay vì tên Bank Americard tên thẻ VISA ra đời. Năm 1979 Master Charge đổi tên thành Master Card và trở thành tổ chức thẻ đứng thứ 2 sau VISA.

Đến nay dịch vụ thẻ thanh toán của Ngân hàng đã phát triển ở khắp các quốc gia trên thế giới. Với những tiện ích mang lại, thẻ thanh toán đã và đang trở thành phương tiện thanh toán thu hút sự chú ý chủ yếu của mọi tầng lớp dân cư tại các nước phát triển trong đó có Việt Nam. Hồ Ngọc Thanh Vân | SB 15I Luan van Khóa luận tốt nghiệp 2 Đại học Thương Mại 1.2 Khái niệm và đặc điểm cấu tạo thẻ thanh toán, phân loại thẻ 1. Khái niệm Thẻ Ngân hàng là một phương thức thanh toán kinh doanh thương mại (TTKDTM) do Ngân hàng hoặc các công ty lớn phát hành cho khách hàng, theo đó người sử dụng thẻ có thể dùng để thanh toán tiền hàng hoá dịch vụ mà không dùng tiền mặt tại các đơn vị chấp nhận thẻ hay rút tiền tại các Ngân hàng đại lý thanh toán thẻ tại các máy rút tiền tự động -ATM.

- Thẻ thanh toán là một loại thẻ giao dịch tài chính được phát hành bởi Ngân hàng, các tổ chức tài chính hay các công ty. Thẻ thanh toán là phương tiện TTKDTM, ra đời từ phương thức mua bán chịu hàng hoá bán lẻ và phát triển gắn liền với việc ứng dụng công nghệ tin học trong lĩnh vực tài chính Ngân hàng. - Thẻ thanh toán là công cụ thanh toán do Ngân hàng phát hành thẻ cấp cho khách hàng để thanh toán hàng hoá dịch vụ hoặc rút tiền mặt tại các máy ATM hay các Ngân hàng. - Thẻ thanh toán còn được dùng để thực hiện nhiều chức năng khác như xem số dư tài khoản, in sao kê, chuyển khoản, thanh toán một số loại hoá đơn… 1.

Đặc điểm cấu tạo của thẻ thanh toán: - Thẻ là công cụ thanh toán có những đặc điểm khác so với các phương tiện thanh toán khác, ngày nay là thẻ đã được chế tạo theo kỹ thuật vi mạch điện tử. - Thẻ được làm bằng nhựa (plastic), có 3 lớp ép sát, lõi thẻ được làm bằng nhựa trắng cứng nằm giữa hai lớp tráng mỏng. Thẻ có kích thước chung theo tiêu chuẩn quốc tế la 5,50 cm x8,50 cm, dày 1mm, có 4 góc tròn. Màu sắc của thẻ tuỳ theo từng quy định của từng ngân hàng phát hành mà có thể khác nhau.

Tuy nhiên, đặc điểm thường có ở mỗi loại thẻ là: - Mặt trước của thẻ gồm: Nhãn hiệu thương mại của thẻ; tên và logo của Ngân hàng phát hành thẻ; số thẻ, tên chủ thẻ được in nổi; ngày hiệu lực của thẻ. Ngoài ra còn có các đặc điểm Hồ Ngọc Thanh Vân | SB 15I Luan van Khóa luận tốt nghiệp 3 Đại học Thương Mại khác như: hình của chủ thẻ, hình nổi không gian ba chiều, con chip (đối với thẻ thông minh) các đặc tính để tăng tính an toàn của thẻ, đè phòng giả mạo. - Mặt sau thẻ gồm: Dải băng từ chứa các thông tin đã được mã hoá theo một chuẩn thống nhất như: số thẻ, tên chủ thẻ, ngày hết hạn, các yếu tố kiểm tra an toàn khác như bảng lý lịch ngân hàng, mã số, ngày giao dịch cuối cùng, mức rút tối đa và số dư Ô chữ ký chủ thẻ; Ghi chú bằng tiếng Việt và tiếng Anh; Địa chỉ phát hành 1.3 Phân loại thẻ thanh toán Sơ đồ 1.1: Các loại thẻ thanh toán a. Phân loại theo đặc tính kỹ thuật: Thẻ khắc chữ nổi: là loại thẻ được làm dựa trên kỹ thuật khắc chữ nổi.

Trên bề mặt những thông tin cần thiết được khắc nổi. Hiện nay người ta không dùng loại thẻ này nữa vì kỹ thuật sản xuất quá thô sơ, dễ bị làm giả. Thẻ băng từ (Magnetic Stripe): Được sản xuất dựa trên kỹ thuật từ tính với một dải băng từ chứa 2 rãnh thông tin ở mặt sau thẻ. Thẻ loại này được sử dụng phổ biến trong vòng 20 năm trở lại đây nhưng có điểm yếu như là: dễ bị lợi Hồ Ngọc Thanh Vân | SB 15I Luan van Khóa luận tốt nghiệp 4 Đại học Thương Mại dụng do thông tin ghi trong thẻ không tự mã hoá được; có thể đọc thẻ dễ dàng với thiết bị đọc gắn với máy tính; thẻ chỉ mang thông tin cố định; khu vực chứa tin hẹp… Thẻ thông minh (Smart Card): Là thế hệ mới nhất của thẻ thanh toán, thẻ thông minh dựa trên kỹ thuật vi xử lý tin học nhờ gắn vào thẻ chip điện tử có cấu trúc như một máy tính hoàn hảo.

Hiện nay, thẻ thông minh được sử dụng rất phổ biến trên thế giới vì có ưu điểm về mặt kỹ thuật độ an toàn cao, khó làm giả được. Ngoài ra còn làm cho quá trình thanh toán thuận tiện, an toàn và nhanh chóng hơn. Phân loại theo tính chất thanh toán của thẻ - Thẻ ghi nợ (Debit Card): Là loại thẻ có quan hệ trực tiếp và gắn với tài khoản tiền gửi thanh toán của chủ thẻ. Khi mua hàng hoá, dịch vụ, giá trị giao dịch sẽ được khấu trừ ngay lập tức vào tài khoản của chủ thẻ thông qua các thiết bị điện tử đặt tại nơi tiếp nhận thẻ, đồng thời chuyển tiền vào tài khoản của nơi tiếp nhận… Thẻ ghi nợ còn được sử dụng để rút tiền mặt tại máy ATM.

Thẻ ghi nợ không có hạn mức tín dụng vì nó phụ thuộc vào số dư hiện hữu trên tài khoản của chủ thẻ. Có 2 loại thẻ ghi nợ cơ bản: + Thẻ online: là loại thẻ mà giá trị những giao dịch được khấu trừ ngay lập tức vào tài khoản chủ thẻ + Thẻ offline: là loại thẻ mà giá trị những giao dịch được khấu trừ vào tài khoản chủ thẻ sau một vài ngày - Thẻ trả trước (Prepaid Card): Đây là loại thẻ mới được phát triển trên thế giới, khách hàng không cần phải thực hiện các thủ tục phát hành thẻ theo yêu cầu của ngân hàng như điền vào yêu cầu phát hành thẻ, chứng minh tài chính, họ chỉ cần trả cho ngân hàng một số tiền sẽ được ngân hàng cấp cho một tấm thẻ với mệnh giá tương đương. Đặc tính của thẻ này giống như mọi thẻ bình thường khác, chỉ có điều thẻ được giới hạn trong số tiền có trong thẻ và chi tiêu trong Hồ Ngọc Thanh Vân | SB 15I Luan van Khóa luận tốt nghiệp 5 Đại học Thương Mại một thời gian nhất định tuỳ vào quy định của mỗi ngân hàng, tức là hạn mức thẻ không có tính chất tuần hoàn. - Thẻ tín dụng (Credit Card): Đây là loại thẻ được sử dụng phổ biến hiện nay.

Chủ thẻ được sử dụng một hạn mức tín dụng tuần hoàn không phải trả lãi để mua hàng hoá và dịch vụ. Cuối tháng, khách hàng sẽ nhận được một bảng sao kê do ngân hàng gửi tới. Nếu khách hàng thanh toán được hết số tiền nợ thì sẽ không phải trả lãi, còn nếu trả được một phần thì chủ thẻ phải trả lãi, trả phí hoặc bị phạt theo quy định của Ngân hàng trong từng thời kỳ. - Thẻ rút tiền tự động (Cash Card): Là loại thẻ ghi nợ cho phép chủ thẻ sử dụng thẻ để rút tiền mặt từ tài khoản của chủ thẻ tại các máy rút tiền tự động (ATM) hoặc sử dụng các dịch vụ khác mà máy ATM cung ứng.

Phân loại theo phạm vi lãnh thổ - Thẻ nội địa (Local Card) : Là loại thẻ được giới hạn sử dụng trong phạm vi một Quốc gia, chủ yếu được sử dụng cho mục đích tiêu dùng do vậy đồng tiền sử dụng trong giao dịch mua bán hàng hoá hay rút tiền phải là đồng bản tệ của Quốc gia đó. - Thẻ quốc tế (International Card): Là loại thẻ có thể thanh toán tại bất cứ quốc gia nào trên thế giới có cơ sở chấp nhận loại thẻ đó. Thẻ Quốc tế được hỗ trợ và quản lý trên toàn thế giới bởi những tổ chức thẻ Quốc tế như: Master card, VISA… hoặc các công ty điều hành như Amex, JBC, Diner Club… hoạt động trong hệ thống thống nhất và đồng bộ, sử dụng ngoại tệ mạnh để thanh toán. Thẻ này được khách hàng ưa chuộng do tính thuận lợi, an toàn.

Các ngân hàng cũng được lợi ích đáng kể với loại thẻ này như nhận được nhiều sự giúp đỡ trong nghiên cứu thị trường, chi phí xây dựng cơ sở chấp nhận thẻ thấp hơn so với tự hoạt động. Phân loại theo chủ thể phát hành - Thẻ do ngân hàng phát hành: Đây là loại thẻ do ngân hàng cung cấp cho khách hàng, giúp khách hàng sử dụng linh hoạt tài khoản của mình hoặc sử dụng số Hồ Ngọc Thanh Vân | SB 15I Luan van Khóa luận tốt nghiệp 6 Đại học Thương Mại tiền do ngân hàng cấp tín dụng. Thẻ này được phát triển rộng không chỉ trong phạm vi một quốc gia mà đã phát triển trên phạm vi toàn thế giới. - Thẻ do các tổ chức phi ngân hàng phát hành: Đây là thẻ du lịch, giải trí của các tập đoàn kinh doanh lớn như Diners Club, Amex.

Chúng được sử dụng trên phạm vi toàn cầu với các quy trình thanh toán không khác nhiều so với thẻ do ngân hàng phát hành. - Thẻ liên kết: Thẻ này ngày càng trở nên phổ biến.