Khóa luận phát triển tài trợ thương mại quốc tế theo tín dụng chứng từ tại Vietcombank Sở giao dịch

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, tài trợ thương mại quốc tế đóng vai trò then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. 90 trang · Học viện Ngân hàng · 2021.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Phan Anh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế Theo Phương Thức Tín Dụng Chứng Từ Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Ngoại Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm về tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ
• 1.3. Nghiệp vụ thanh toán tín dụng chứng từ
• 1.4. Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ
• 1.5. Vai trò của hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ
• 1.6. Phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại
• 1.7. Khái niệm phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ
• 1.8. Các nhân tố tác động đến việc phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại
• 1.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM-CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH
• 2.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam- chi nhánh Sở giao dịch
• 2.2. Quá trình ra đời và phát triển
• 2.3. Tổ chức bộ máy của ngân hàng Vietcombank- chi nhánh Sở giao dịch
• 2.4. Thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng ngoại thương Việt Nam- Chi Nhánh Sở giao dịch
• 2.5. Văn bản pháp lý tham chiếu hoạt động tài trợ thương mại theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại
• 2.6. Thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam- chi nhánh Sở giao dịch
• 2.7. Đánh giá thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại NHTMCP Ngoại thương Việt Nam- chi nhánh Sở giao dịch
• 2.8. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NHTMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM- CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Vietcombank-chi nhánh Sở giao dịch giai đoạn 2021-2025
• 3.2. Định hướng phát triển chung của ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam giai đoạn 2021-2025
• 3.3. Định hướng phát triển hoạt động TTTM quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng Vietcombank giai đoạn 2021-2025
• 3.4. Định hướng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Vietcombank- chi nhánh Sở giao dịch
• 3.5. Giải pháp phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Vietcombank-chi nhánh Sở giao dịch
• 3.6. Điều chỉnh mức phí liên quan đến L/C
• 3.7. Hoàn thiện các quy trình, các văn bản nội bộ về hoạt động TTTM quốc tế theo phương thức TDCT
• 3.8. Nâng cao hệ thống công nghệ ngân hàng
• 3.9. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.10. Kiến Nghị với chính phủ
• 3.11. Kiến nghị với NHNN
• 3.12. Kiến nghị với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu
• 3.13. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế tại Vietcombank

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, tài trợ thương mại quốc tế đóng vai trò then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Thương mại quốc tế, dù mang lại nhiều cơ hội, cũng tiềm ẩn rủi ro về pháp lý, ngôn ngữ, văn hóa và năng lực tài chính. Do đó, các doanh nghiệp cần sự hỗ trợ từ các trung gian tài chính, đặc biệt là các ngân hàng thương mại như Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank). Tài trợ thương mại quốc tế Vietcombank không chỉ là cấp vốn mà còn là các biện pháp hỗ trợ vô hình khác, tạo điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp. Nghiệp vụ tài trợ thương mại quốc tế của ngân hàng phải ngày càng khẳng định vai trò cầu nối giữa kinh tế trong nước và quốc tế. Theo giáo trình tài trợ thương mại, tài trợ thương mại quốc tế là tập hợp các biện pháp hỗ trợ tài chính trực tiếp hoặc gián tiếp cho doanh nghiệp tham gia hoạt động thương mại.

1.1. Khái niệm cốt lõi về tài trợ xuất nhập khẩu Vietcombank

Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế rất đa dạng, từ chuyển tiền, ứng trước hóa đơn đến nhờ thu và bảo lãnh ngoại thương. Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế này có thể tài trợ một hoặc nhiều công đoạn trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Ví dụ, bảo lãnh trong ngoại thương bao gồm bảo lãnh dự thầu, thực hiện hợp đồng, bảo hành và thanh toán. Các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng quốc tế đóng vai trò quan trọng. Tài trợ thương mại quốc tế còn bao gồm bao thanh toán tương đối (factoring) và bao thanh toán tuyệt đối (forfaiting).

1.2. Vai trò thiết yếu của Nghiệp vụ tài trợ thương mại quốc tế

Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ (L/C Vietcombank) đóng vai trò quan trọng trong nghiệp vụ tài trợ thương mại quốc tế. Theo đó, ngân hàng phát hành cam kết thanh toán cho nhà xuất khẩu khi họ xuất trình bộ chứng từ phù hợp. Các bên tham gia bao gồm người xin mở L/C (nhà nhập khẩu), người thụ hưởng (nhà xuất khẩu), ngân hàng phát hành và ngân hàng thông báo. Quy trình tài trợ thương mại Vietcombank dựa trên L/C tuân thủ các quy tắc quốc tế.

1.3. Tìm hiểu Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế

Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế rất đa dạng như phát hành L/C, cho vay ký quỹ, ký hậu vận đơn, và chấp nhận thanh toán. Phát hành L/C tài trợ cho nhà nhập khẩu. Cho vay ký quỹ hỗ trợ khi nhà nhập khẩu thiếu vốn. Ngân hàng còn có trách nhiệm thanh toán hối phiếu kỳ hạn trong L/C. Ký hậu vận đơn xảy ra khi vận đơn phát hành theo lệnh của NHPH.

II. Thách Thức Rủi Ro trong Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế Vietcombank

Mặc dù tài trợ thương mại quốc tế mang lại nhiều lợi ích, các ngân hàng như Vietcombank phải đối mặt với nhiều rủi ro. Rủi ro trong tài trợ thương mại quốc tế bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro hối đoái, rủi ro quốc gia và rủi ro hoạt động. Rủi ro tín dụng phát sinh khi người mua không thanh toán được khoản nợ. Thị trường tài trợ thương mại quốc tế Việt Nam còn nhiều biến động. Rủi ro hối đoái ảnh hưởng đến giá trị của các giao dịch quốc tế. Rủi ro quốc gia liên quan đến các yếu tố chính trị và kinh tế của quốc gia đối tác. Đánh giá hoạt động tài trợ thương mại để nhận diện các rủi ro tiềm ẩn là việc làm cần thiết.

2.1. Nhận diện Rủi ro tín dụng trong giao dịch tài trợ L C Vietcombank

Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất trong tài trợ thương mại quốc tế. Nó phát sinh khi nhà nhập khẩu không có khả năng thanh toán tiền hàng khi đến hạn. Ngân hàng cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ và đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng trước khi quyết định cấp tín dụng. Việc sử dụng các công cụ bảo hiểm tín dụng cũng giúp giảm thiểu rủi ro này.

2.2. Đối mặt Rủi ro hối đoái trong thanh toán quốc tế Vietcombank

Rủi ro hối đoái phát sinh khi tỷ giá hối đoái biến động bất lợi trong thời gian từ khi ký kết hợp đồng đến khi thanh toán. Các doanh nghiệp và ngân hàng có thể sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro hối đoái như giao dịch kỳ hạn, giao dịch hoán đổi để giảm thiểu tác động của biến động tỷ giá.

2.3. Quản lý Rủi ro hoạt động trong Quy trình tài trợ thương mại Vietcombank

Rủi ro hoạt động phát sinh từ các sai sót trong quy trình nghiệp vụ, lỗi hệ thống hoặc gian lận. Ngân hàng cần xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ, đào tạo nhân viên và đầu tư vào công nghệ để giảm thiểu rủi ro này. Việc ứng dụng Fintech trong tài trợ thương mại sẽ giúp giảm thiểu rủi ro trong hoạt động.

III. Giải Pháp Phát Triển Sản Phẩm tài trợ thương mại Vietcombank

Để phát triển tài trợ xuất nhập khẩu, Vietcombank cần đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng mạng lưới đối tác. Cần tập trung vào phát triển kinh doanh tài trợ thương mại, cung cấp các giải pháp tài trợ thương mại quốc tế toàn diện, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Việc ứng dụng công nghệ và Fintech trong tài trợ thương mại cũng là yếu tố then chốt.

3.1. Đa dạng hóa Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế Vietcombank

Ngoài các sản phẩm truyền thống như L/C và bảo lãnh, Vietcombank cần phát triển các sản phẩm mới như tài trợ chuỗi cung ứng, bao thanh toán và các sản phẩm phái sinh. Việc này giúp ngân hàng đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ tài trợ L C Vietcombank

Để nâng cao chất lượng dịch vụ, Vietcombank cần rút ngắn thời gian xử lý giao dịch, tăng cường tính minh bạch và cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp cho khách hàng. Ngân hàng cần xây dựng đội ngũ nhân viên am hiểu về nghiệp vụ tài trợ thương mại quốc tế và có khả năng giao tiếp tốt.

3.3. Mở rộng mạng lưới đối tác Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam

Vietcombank cần mở rộng mạng lưới đối tác với các ngân hàng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp trên toàn thế giới. Việc này giúp ngân hàng tăng cường khả năng tiếp cận thị trường quốc tế và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho khách hàng.

IV. Cải Tiến Quy Trình Quy Trình tài trợ thương mại Vietcombank

Hoàn thiện các quy trình, các văn bản nội bộ về hoạt động TTTM quốc tế theo phương thức TDCT. Để nâng cao hiệu quả, ngân hàng cần rà soát và cải tiến các quy trình nghiệp vụ, từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến khâu thanh toán. Việc này giúp giảm thiểu sai sót, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao sự hài lòng của khách hàng. Nâng cao hệ thống công nghệ ngân hàng đóng vai trò then chốt trong giai đoạn này. Tăng cường tính minh bạch và tuân thủ pháp luật.

4.1. Rà soát và chuẩn hóa Quy trình tài trợ thương mại Vietcombank

Ngân hàng cần xây dựng quy trình nghiệp vụ rõ ràng, chi tiết và dễ hiểu. Các quy trình cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với các quy định mới của pháp luật và thông lệ quốc tế. Quy trình tài trợ thương mại Vietcombank cần chú trọng đến kiểm soát rủi ro và đảm bảo an toàn cho các giao dịch.

4.2. Ứng dụng công nghệ trong Hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu Vietcombank

Việc ứng dụng công nghệ giúp tự động hóa các quy trình nghiệp vụ, giảm thiểu sai sót và tăng cường tính minh bạch. Vietcombank cần đầu tư vào các hệ thống công nghệ hiện đại như hệ thống quản lý giao dịch thương mại, hệ thống thanh toán quốc tế và hệ thống báo cáo.

4.3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam

Đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ cho nhân viên là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dịch vụ. Ngân hàng cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về tài trợ thương mại quốc tế, thanh toán quốc tế và quản lý rủi ro. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng.

V. Ứng Dụng Fintech thay đổi Tài trợ thương mại Vietcombank

Fintech trong tài trợ thương mại đang tạo ra những thay đổi lớn trong ngành ngân hàng. Việc ứng dụng các công nghệ như blockchain, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn giúp tăng cường tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro và tăng tốc độ xử lý giao dịch. Vietcombank cần chủ động tiếp cận và ứng dụng Fintech trong tài trợ thương mại để nâng cao khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

5.1. Ứng dụng Blockchain trong tài trợ chuỗi cung ứng quốc tế

Blockchain giúp tạo ra một hệ thống ghi chép giao dịch an toàn, minh bạch và không thể sửa đổi. Việc này giúp giảm thiểu rủi ro gian lận và tăng cường niềm tin giữa các bên tham gia. Blockchain có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của tài trợ thương mại quốc tế như xác thực chứng từ, thanh toán và quản lý rủi ro.

5.2. Sử dụng Trí tuệ nhân tạo AI trong phân tích rủi ro L C Vietcombank

AI có thể được sử dụng để phân tích dữ liệu và dự đoán rủi ro trong các giao dịch tài trợ thương mại quốc tế. Các hệ thống AI có thể phát hiện các dấu hiệu gian lận, đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng và đưa ra các khuyến nghị về quản lý rủi ro.

5.3. khai thác Dữ liệu lớn Big Data để cải thiện dịch vụ Tài trợ xuất nhập khẩu Vietcombank

Dữ liệu lớn cung cấp thông tin chi tiết về khách hàng, thị trường và các giao dịch tài trợ thương mại quốc tế. Việc phân tích dữ liệu lớn giúp ngân hàng hiểu rõ hơn nhu cầu của khách hàng, phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp và đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt.

VI. Tương Lai Xu Hướng và Hiệu quả Tài Trợ Thương Mại Vietcombank

Thị trường tài trợ thương mại quốc tế đang thay đổi nhanh chóng do tác động của toàn cầu hóa, công nghệ và các quy định mới. Xu hướng tài trợ thương mại quốc tế bao gồm sự phát triển của tài trợ chuỗi cung ứng, sự gia tăng của thương mại điện tử và sự chú trọng vào tính bền vững. Đánh giá đúng đắn sẽ giúp nâng cao Hiệu quả hoạt động tài trợ thương mại của ngân hàng. Vietcombank cần chủ động thích ứng với những thay đổi này để duy trì vị thế dẫn đầu trên thị trường.

6.1. Tài trợ chuỗi cung ứng quốc tế Vietcombank Xu hướng chủ đạo

Tài trợ chuỗi cung ứng quốc tế ngày càng trở nên quan trọng do sự phức tạp của các chuỗi cung ứng toàn cầu. Các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

6.2. Thương mại điện tử và Tài trợ thương mại Cơ hội và thách thức

Sự phát triển của thương mại điện tử tạo ra những cơ hội mới cho tài trợ thương mại. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những thách thức mới về quản lý rủi ro và bảo mật. Vietcombank cần phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu của các doanh nghiệp thương mại điện tử.

6.3. Phát triển bền vững và Hoạt động tài trợ thương mại

Ngày càng có nhiều doanh nghiệp chú trọng đến tính bền vững trong hoạt động kinh doanh. Vietcombank cần phát triển các sản phẩm tài trợ thương mại hỗ trợ các dự án xanh và các hoạt động kinh doanh có trách nhiệm với xã hội.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại, hoạt động thương mại quốc tế của các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và logistics, có sự mở rộng về quy mô sản xuất và dung lượng giao dịch. Tuy nhiên, các chủ thể tham gia cũng đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức phát sinh từ sự khác biệt về văn hóa, thể chế chính trị, khoảng cách địa lý, rào cản ngôn ngữ, khung pháp lý và năng lực tài chính. Để phân tán rủi ro và bảo đảm an toàn giao dịch, nhu cầu sử dụng các sản phẩm tài trợ thương mại từ hệ thống ngân hàng thương mại ngày càng gia tăng. Phương thức tín dụng chứng từ (Letter of Credit - L/C) giữ vị trí trung tâm trong việc cân bằng quyền lợi giữa người mua và người bán, đồng thời đóng vai trò là nguồn thu dịch vụ và khẳng định vị thế của ngân hàng trên thị trường tài chính quốc tế.

Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Sở giao dịch (Vietcombank Sở giao dịch) là đơn vị kinh doanh đầu ngành trong hệ thống Vietcombank khu vực phía Bắc. Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, hoạt động tài trợ thương mại theo phương thức tín dụng chứng từ tại chi nhánh vẫn còn tồn tại các rào cản về biểu phí dịch vụ, thời gian luân chuyển và xử lý chứng từ, cũng như hạn chế về hệ thống công nghệ. Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết các mục tiêu nghiên cứu cụ thể sau:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại các ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Vietcombank Sở giao dịch giai đoạn 2018–2020 thông qua hệ thống số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát khách hàng thực tế.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và hạn chế tồn đọng trong hoạt động tài trợ thương mại theo phương thức tín dụng chứng từ tại chi nhánh giai đoạn 2021–2025.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Sở giao dịch (Số 11 Láng Hạ, Phường Thành Công, Quận Ba Đình, Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và đánh giá thực trạng số liệu giai đoạn 2018–2020; xây dựng định hướng và giải pháp áp dụng cho giai đoạn 2021–2025.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận sử dụng khung lý thuyết chuẩn hóa về tài trợ thương mại quốc tế và nghiệp vụ thanh toán tín dụng chứng từ, dựa trên các tài liệu chuyên ngành: Giáo trình Tài trợ thương mại quốc tế (Nguyễn Thị Quy, NXB Thống kê, 2012) và Giáo trình Thanh toán quốc tế và Tài trợ ngoại thương (Nguyễn Văn Tiến, Nguyễn Thị Hồng Hải, NXB Lao động, 2016).

Hệ thống cơ sở pháp lý và quy tắc điều chỉnh được tác giả trích dẫn bao gồm:

• Luật và tập quán quốc tế: Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP 600 của ICC); Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế về kiểm tra chứng từ (ISBP); Phụ trương UCP về xuất trình chứng từ điện tử (eUCP); Quy tắc thống nhất về hoàn trả giữa các ngân hàng theo tín dụng chứng từ (URR); Quy tắc thực hành thư tín dụng dự phòng quốc tế (ISP 98); Các điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms).
• Văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam: Luật Thương mại số 36/2005/QH11; Pháp lệnh Ngoại hối số 28/2005/PL-UBTVQH11 và Pháp lệnh số 06/2013/UBTVQH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ngoại hối; Nghị định số 187/2013/NĐ-CP; Nghị định số 70/2014/NĐ-CP; Thông tư số 03/2016/TT-NHNN và Thông tư số 05/2016/TT-NHNN hướng dẫn quản lý ngoại hối đối với việc vay, trả nợ nước ngoài của doanh nghiệp; Thông tư số 24/2015/TT-NHNN và Thông tư số 07/2016/TT-NHNN quy định về cho vay bằng ngoại tệ của tổ chức tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp, xử lý số liệu báo cáo tài chính, báo cáo kết quả kinh doanh và báo cáo nghiệp vụ tài trợ thương mại - thanh toán quốc tế của Vietcombank Sở giao dịch giai đoạn 2018–2020; số liệu thống kê vĩ mô từ Tổng cục Thống kê và Bộ Công Thương.
• Phương pháp thống kê, phân tích, so sánh: Sử dụng các bảng biểu, chỉ số tăng trưởng tương đối và tuyệt đối để đánh giá sự biến động về doanh số, số lượng giao dịch, số lượng khách hàng, cơ cấu doanh thu, chi phí và lợi nhuận.
• Phương pháp điều tra xã hội học (khảo sát sơ cấp): Tác giả thực hiện khảo sát thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp tại chi nhánh từ ngày 14/04/2021 đến ngày 29/04/2021. Tổng số phiếu phát ra là 46 phiếu, thu về 38 phiếu hợp lệ (8 phiếu không hợp lệ) từ các khách hàng doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề (thiết bị lọc nước, lương thực, thực phẩm, dầu khí, gas, nội thất). Thang đo đánh giá 4 mức độ: (i) Không đồng ý, (ii) Bình thường, (iii) Đồng ý, (iv) Hoàn toàn đồng ý.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại

Chương này khái quát các vấn đề lý luận nền tảng về tài trợ thương mại quốc tế và nghiệp vụ tín dụng chứng từ:

• Khái niệm và hình thức tài trợ: Làm rõ định nghĩa tài trợ thương mại quốc tế là tập hợp các biện pháp hỗ trợ tài chính trực tiếp hoặc gián tiếp ở một hoặc nhiều công đoạn của quy trình tái sản xuất. Phân loại chi tiết các hình thức tài trợ nhập khẩu (phát hành L/C, cho vay ký quỹ, chấp nhận thanh toán, phát hành L/C xác nhận, UPAS L/C, L/C tuần hoàn, cho vay thanh toán L/C trả ngay, bảo lãnh nhận hàng, bảo lãnh thuế nhập khẩu, ký hậu vận đơn và ủy quyền nhận hàng) và tài trợ xuất khẩu (cho vay vốn lưu động chuẩn bị hàng, L/C điều khoản đỏ - Red Clause L/C, L/C chuyển nhượng, L/C giáp lưng, xác nhận L/C, chiết khấu bộ chứng từ có/miễn truy đòi, bảo lãnh thực hiện hợp đồng).
• Quy trình và chủ thể tham gia: Phân tích quy trình luân chuyển bộ chứng từ và thanh toán qua sơ đồ 9 bước chuẩn tắc giữa 4 chủ thể chính: Người xin mở L/C (Applicant), Ngân hàng phát hành (Issuing Bank), Ngân hàng thông báo (Advising Bank), Người thụ hưởng (Beneficiary), cùng các bên liên quan như Ngân hàng xác nhận (Confirming Bank), Ngân hàng chỉ định (Nominated Bank).
• Nội dung và tiêu chí phát triển: Phát triển hoạt động tài trợ thương mại theo L/C được định nghĩa qua sự tăng trưởng về quy mô (doanh số, số món giao dịch, số lượng và cơ cấu khách hàng, đa dạng hóa sản phẩm) và nâng cao chất lượng (tối ưu hóa doanh thu - lợi nhuận, kiểm soát chi phí, rút ngắn thời gian xử lý, giảm thiểu tỷ lệ sai sót chứng từ, nợ quá hạn, gia tăng mức độ hài lòng của khách hàng và uy tín thương hiệu).
• Các nhân tố tác động: Phân chia thành nhóm nhân tố khách quan (chủ trương, chính sách xuất nhập khẩu của Nhà nước; môi trường kinh tế, chính trị, pháp lý trong nước và quốc tế; năng lực tài chính và uy tín của doanh nghiệp xuất nhập khẩu) và nhóm nhân tố chủ quan (năng lực tài chính; trình độ công nghệ ngân hàng và mạng lưới thông tin tín dụng; chất lượng nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, nhân viên).

Chương 2: Thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Sở giao dịch

Chương 2 đi sâu vào phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động kinh doanh tại Vietcombank Sở giao dịch:

• Tổng quan đơn vị: Vietcombank thành lập ngày 01/04/1963 từ Cục Ngoại hối trực thuộc NHNN, cổ phần hóa ngày 02/06/2008. Chi nhánh Sở giao dịch có trụ sở tại số 11 Láng Hạ, quy mô diện tích gần 14.516 m2 với 20 tầng. Về cơ cấu tổ chức, từ tháng 10/2017, hoạt động tài trợ thương mại theo thư tín dụng được chuyển từ Phòng Dịch vụ khách hàng sang Phòng Quản lý nợ do tính chất L/C được xếp vào danh mục cam kết ngoại bảng tiềm ẩn rủi ro tín dụng. Vietcombank vận hành theo mô hình xử lý tác nghiệp tập trung giữa Chi nhánh và Hội sở chính.

Chỉ tiêu tài trợ thương mại theo L/C	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	So sánh 2019/2018 (%)	So sánh 2020/2019 (%)
Tổng doanh số TTTMQT (Tỷ USD)	16,26	17,66	18,33	+8,60%	+3,79%
- Doanh số phương thức L/C (Tỷ USD)	5,20	5,60	6,35	+7,69%	+13,39%
- Doanh số chuyển tiền (Tỷ USD)	9,05	9,70	9,50	+7,18%	-2,06%
- Doanh số nhờ thu (Tỷ USD)	0,35	0,22	0,16	-37,14%	-27,27%
- Doanh số bảo lãnh ngoại thương (Tỷ USD)	1,21	1,42	1,34	+17,36%	-5,63%
- Các hình thức tài trợ khác (Tỷ USD)	0,45	0,72	0,98	+60,00%	+36,10%
Tỷ trọng doanh số L/C trên tổng TTTM	31,98%	31,71%	34,64%	-	-
- Doanh số L/C nhập khẩu (Tỷ USD)	3,22	3,80	3,56	+18,01%	-6,32%
- Doanh số L/C xuất khẩu (Tỷ USD)	1,98	1,80	2,79	-9,09%	+55,00%
Số món L/C phát hành (Món)	1.520	1.634	1.559	+7,50%	-4,58%
Số lượng khách hàng sử dụng L/C (Doanh nghiệp)	1.462	1.411	1.329	-3,49%	-6,17%
Doanh thu TTTMQT theo L/C (Tỷ đồng)	111,42	125,03	146,45	+12,21%	+17,13%
Chi phí TTTMQT theo L/C (Tỷ đồng)	12,96	13,78	15,93	+6,33%	+15,60%
Lợi nhuận TTTMQT theo L/C (Tỷ đồng)	98,46	111,25	130,52	+12,99%	+17,32%
Tỷ lệ Lợi nhuận / Doanh thu L/C (%)	88,37%	88,97%	89,12%	-	-
Tỷ lệ Chi phí / Doanh thu L/C (%)	11,63%	11,02%	10,88%	-	-

• Phân tích chỉ tiêu định lượng: Doanh số L/C tăng trưởng liên tục từ 5,20 tỷ USD (2018) lên 6,35 tỷ USD (2020), tỷ trọng tăng từ 31,98% lên gần 35% tổng doanh số tài trợ thương mại. Cơ cấu doanh số L/C nhập khẩu chiếm ưu thế (56,06% - 67,85%), trong khi L/C xuất khẩu tăng từ 1,98 tỷ USD (2018) lên 2,79 tỷ USD (2020). Lợi nhuận thuần từ L/C năm 2020 đạt 130,52 tỷ đồng, tăng 32,56% so với năm 2018. Hiệu quả quản lý chi phí duy trì tốt với tỷ lệ chi phí/doanh thu giảm dần về mức 10,88%. Tuy nhiên, số món L/C mở giảm nhẹ trong năm 2020 (1.559 món) và số lượng khách hàng sử dụng L/C có xu hướng sụt giảm liên tiếp qua 3 năm (từ 1.462 xuống 1.329 khách hàng).
• Phân tích chỉ tiêu định tính qua kết quả khảo sát (38 phiếu hợp lệ): Khách hàng đánh giá cao sự tin tưởng vào cam kết của ngân hàng (30/38 đồng ý, 2/38 hoàn toàn đồng ý) và tính lịch thiệp của nhân viên (29/38 đồng ý, 7/38 hoàn toàn đồng ý). Dù vậy, các điểm hạn chế được bộc lộ rõ: có 9/38 khách hàng không đồng ý với mức phí dịch vụ hiện hành; 7/38 khách hàng đánh giá thủ tục và thời gian xử lý giao dịch chưa nhanh chóng; 17/38 khách hàng đánh giá kiến thức chuyên môn và năng lực tư vấn của nhân viên ở mức bình thường; 5/38 khách hàng không có ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ.
• Đánh giá hạn chế và nguyên nhân: Khách hàng sử dụng L/C chủ yếu tập trung vào các tập đoàn, doanh nghiệp lớn (như Mobifone, Vietnam Airlines, Tập đoàn Xăng dầu Quân đội), tỷ trọng doanh nghiệp vừa và nhỏ còn thấp. Nguyên nhân bao gồm sự cạnh tranh gay gắt về biểu phí từ các NHTM khác (BIDV, VietinBank, Techcombank); quy trình tác nghiệp tập trung qua Hội sở làm tăng thời gian phê duyệt; công nghệ CoreBanking và hệ thống SWIFT đôi lúc chưa đáp ứng kịp thời các giao dịch tức thời; đội ngũ cán bộ trẻ còn thiếu kinh nghiệm xử lý tranh chấp chứng từ phức tạp. Rủi ro tài chính của chi nhánh ở mức rất thấp, vụ việc phát sinh nợ xấu gần nhất ghi nhận từ năm 2008 đối với một doanh nghiệp lắp ráp linh kiện ô tô.

Chương 3: Giải pháp phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại NHTMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Sở giao dịch

Chương 3 đề xuất định hướng phát triển giai đoạn 2021–2025 gắn liền với các giải pháp cụ thể:

• Nhóm giải pháp nội bộ tại Vietcombank Sở giao dịch:
  1. Điều chỉnh chính sách và biểu phí L/C: Xây dựng biểu phí linh hoạt theo phân khúc khách hàng, áp dụng cơ chế ưu đãi phí mở và thanh toán L/C đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp xuất khẩu các mặt hàng nông - lâm - thủy sản.
  2. Hoàn thiện quy trình và văn bản nghiệp vụ nội bộ: Rút ngắn thời gian luân chuyển chứng từ giữa Chi nhánh và Hội sở chính; chuẩn hóa cẩm nang tác nghiệp kiểm tra chứng từ theo UCP 600 và ISBP; phân quyền linh hoạt cho cán bộ quản lý nợ.
  3. Nâng cấp hệ thống công nghệ ngân hàng: Đẩy mạnh ứng dụng chứng từ điện tử theo khuôn khổ eUCP; nâng cấp hệ thống CoreBanking và tự động hóa các khâu truyền điện SWIFT (MT700, MT707, MT752); bảo mật dữ liệu giao dịch.
  4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Định kỳ đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên sâu về luật thương mại quốc tế, Incoterms, tập quán kiểm tra chứng từ; nâng cao kỹ năng tư vấn giải pháp tài chính và xử lý tranh chấp cho cán bộ trẻ.
• Nhóm kiến nghị với cơ quan quản lý và đối tác:
  • Kiến nghị Chính phủ: Tiếp tục mở rộng quan hệ thương mại song phương và đa phương; hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh hoạt động thương mại điện tử và tài trợ thương mại quốc tế.
  • Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước: Rà soát, đồng bộ các quy định quản lý ngoại hối (Thông tư 24/2015, Thông tư 03/2016) phù hợp với thông lệ quốc tế; tăng cường hỗ trợ thông tin tín dụng khách hàng (CIC).
  • Kiến nghị doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Nâng cao năng lực tài chính, minh bạch hóa báo cáo tài chính; chủ động đào tạo nhân sự phụ trách hợp đồng ngoại thương và thanh toán quốc tế để hạn chế sai sót chứng từ.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu và đóng góp thực tiễn:

• Khái quát hóa bức tranh kinh doanh L/C bằng hệ thống số liệu thực tế giai đoạn 2018–2020: Doanh số L/C tăng trưởng từ 5,20 tỷ USD lên 6,35 tỷ USD (chiếm tỷ trọng 34,64% tổng TTTM năm 2020); lợi nhuận từ L/C đạt 130,52 tỷ đồng năm 2020 (tăng 32,56% so với năm 2018); tỷ suất sinh lời trên doanh thu L/C bình quân đạt 88,82%.
• Nhận diện các điểm nghẽn nghiệp vụ thông qua khảo sát thực tế: Chỉ ra thực trạng suy giảm số lượng khách hàng (từ 1.462 xuống 1.329 doanh nghiệp) và ghi nhận tỷ lệ khách hàng không hài lòng về mức phí (23,68%) và thời gian xử lý thủ tục (18,42%).
• Hệ thống giải pháp đồng bộ: Đưa ra 4 nhóm giải pháp nội bộ và 3 nhóm kiến nghị vĩ mô bám sát thực tiễn hoạt động của Vietcombank Sở giao dịch giai đoạn 2021–2025.
• Đóng góp so với các công trình trước:
  • Nghiên cứu của Đặng Thị Băng Tâm (2010) tập trung vào thị phần thanh toán quốc tế giai đoạn 2007–2009.
  • Nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc (2017) chuyên sâu về kiểm soát rủi ro L/C giai đoạn 2014–2016.
  • Nghiên cứu của Phạm Đức Sơn (2018) phân tích hoạt động tài trợ thương mại tại VietinBank giai đoạn 2015–2017.
  • Khóa luận này là công trình đầu tiên phân tích chuyên sâu về sự phát triển của hoạt động tài trợ thương mại theo phương thức tín dụng chứng từ tại Vietcombank Sở giao dịch trong bối cảnh tác động của đại dịch COVID-19 giai đoạn 2018–2020.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nghiên cứu được tác giả nêu rõ:

• Giới hạn về mẫu khảo sát: Do tính bảo mật thông tin doanh nghiệp và giới hạn thời gian thực tập, quy mô khảo sát dừng lại ở 38 mẫu hợp lệ, mang tính đại diện tương đối cho tệp khách hàng tại chi nhánh.
• Giới hạn phạm vi dữ liệu: Số liệu định lượng chỉ phản ánh giai đoạn 2018–2020 tại một chi nhánh cụ thể (Vietcombank Sở giao dịch), chưa so sánh toàn diện với số liệu các chi nhánh khác trong cùng hệ thống.
• Hướng mở rộng tiếp theo: Mở rộng phạm vi khảo sát với cỡ mẫu lớn hơn; theo dõi và đánh giá tác động của việc số hóa nghiệp vụ L/C (eUCP, nền tảng công nghệ số) trong giai đoạn phục hồi kinh tế hậu COVID-19 (2021–2025).

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thực tiễn đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế: Dùng làm tài liệu nghiên cứu về cấu trúc sản phẩm tài trợ thương mại (UPAS L/C, Red Clause L/C, bảo lãnh nhận hàng, chiết khấu bộ chứng từ), quy trình thanh toán L/C và hệ thống văn bản pháp lý quốc tế (UCP 600, ISBP, eUCP).
• Chuyên viên thanh toán quốc tế, quản lý nợ và cán bộ tín dụng ngân hàng thương mại: Tham khảo phương pháp phân tích số liệu tài chính mảng L/C, quản trị rủi ro giao dịch ngoại bảng và kinh nghiệm thiết kế bảng hỏi khảo sát mức độ hài lòng của khách hàng doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao từ tháng 10/2017, nghiệp vụ tài trợ thương mại theo L/C tại Vietcombank Sở giao dịch lại được chuyển về Phòng Quản lý nợ?

Nghiệp vụ tài trợ thương mại theo L/C trước đây do Phòng Dịch vụ khách hàng thuộc khối thanh toán phụ trách. Từ tháng 10/2017, ngân hàng quyết định chuyển giao mảng này về Phòng Quản lý nợ do cam kết phát hành và xác nhận L/C được hạch toán là các khoản nợ ngoại bảng, có nguy cơ phát sinh nghĩa vụ nợ trực tiếp và rủi ro tài chính khi khách hàng mất khả năng thanh toán.

2. Doanh số và lợi nhuận hoạt động tài trợ thương mại theo L/C tại Vietcombank Sở giao dịch biến động như thế nào trong giai đoạn 2018–2020?

Doanh số L/C tăng trưởng từ 5,20 tỷ USD (năm 2018) lên 5,60 tỷ USD (năm 2019) và đạt 6,35 tỷ USD (năm 2020). Lợi nhuận từ hoạt động L/C tăng từ 98,46 tỷ đồng (2018) lên 111,25 tỷ đồng (2019) và đạt 130,52 tỷ đồng (2020). Tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu dịch vụ L/C đạt bình quân 88,82%.

3. Cơ cấu doanh số L/C xuất khẩu và L/C nhập khẩu tại chi nhánh có đặc điểm gì nổi bật?

Doanh số L/C nhập khẩu luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng doanh số L/C của chi nhánh: đạt 3,22 tỷ USD năm 2018 (61,92%), tăng lên 3,80 tỷ USD năm 2019 (67,85%) và đạt 3,56 tỷ USD năm 2020 (56,06%). Doanh số L/C xuất khẩu đạt 1,98 tỷ USD (2018), giảm xuống 1,80 tỷ USD (2019) nhưng đã tăng mạnh lên 2,79 tỷ USD vào năm 2020 (chiếm 43,94%).

4. Kết quả khảo sát mức độ hài lòng của khách hàng phản ánh những hạn chế chính nào tại chi nhánh?

Trong số 38 doanh nghiệp tham gia khảo sát hợp lệ, có 9 khách hàng đánh giá không hài lòng về mức phí dịch vụ, 7 khách hàng phản hồi thủ tục và thời gian xử lý giao dịch còn chậm, và 17 khách hàng đánh giá năng lực tư vấn chuyên môn của nhân viên chỉ ở mức bình thường.

5. Khóa luận ghi nhận vụ việc rủi ro tài chính phát sinh nợ xấu nào trong lịch sử hoạt động L/C của chi nhánh?

Theo báo cáo nghiệp vụ của chi nhánh, tỷ lệ rủi ro tài chính trong hoạt động L/C duy trì ở mức rất thấp. Chi nhánh chỉ ghi nhận một trường hợp rủi ro tài chính phát sinh vào năm 2008 đối với một công ty lắp ráp linh kiện ô tô khi doanh nghiệp mở L/C nhưng không thanh toán đúng hạn, buộc Vietcombank Sở giao dịch phải đứng ra thanh toán thay cho ngân hàng của nhà xuất khẩu.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Hồng Nhung đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và văn bản pháp lý quốc tế về nghiệp vụ tài trợ thương mại theo phương thức tín dụng chứng từ. Thông qua việc phân tích toàn diện số liệu thứ cấp giai đoạn 2018–2020 và kết quả khảo sát 38 khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank Sở giao dịch, đề tài đã chỉ ra bức tranh tăng trưởng tích cực về doanh số, lợi nhuận song song với các điểm nghẽn về biểu phí, thời gian xử lý và công nghệ. Hệ thống giải pháp và kiến nghị được xây dựng có tính khả thi, đóng góp thiết thực vào định hướng phát triển mảng tài trợ thương mại quốc tế của chi nhánh trong giai đoạn 2021–2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Những vấn đề cơ bản về hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ Trong bối cảnh toàn cầu hóa đã trở thành xu thế tất yếu, thương mại quốc tế đóng vai trò động lực cho sự tăng trưởng kinh tế với thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Thương mại quốc tế mở ra nhiều cơ hội phát triển cho nền kinh tế thế giới và Việt Nam nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thương mại quốc tế không chỉ khó khăn phức tạp vè khoảng cách địa lý và sự bất đồng về ngôn ngữ, mà con có sự khác biệt về văn hóa, tập quán, luật lệ cũng như đồng tiền, chính sách quản lý ngoại hối của các nước. Điều này khiến các bên tham gia vào thương mại quốc tế cần có nhu cầu được tài trợ bởi các trung gian tài chính để chia sẻ rủi ro và hỗ trợ về mặt thông tin. Tài trợ thương mại quốc tế là một khái niệm rất rộng, theo tiếng anh là International Trade Sponsorship, có rất nhiều định nghĩa về tài trợ thương mại quốc tế. Tài trợ thương mại quốc tế không chỉ là hình thức tài trợ hữu hình như cấp vốn, cấp tín dụng hay cho vay hỗ trợ xuất nhập khẩu mà bao gồm nhiều hình thức tài trợ vô hình khác như các chính sách, biện pháp kinh tế nhằm tạo điều kiện tài chính, cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp.

Sản phẩm tài trợ thương mại quốc tế liên quan đến sự phối hợp của nhiều phòng ban. Tài trợ thương mại quốc tế có thể tài trợ cho một công đoạn, cũng có thể tài trợ cho nhiều công đoạn trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Dưới đây là khái niệm TTTM quốc tế theo giáo trình tài trợ thương mại: “Tài trợ thương mại quốc tế là tập hợp các biện pháp và hình thức hỗ trợ về mặt tài chính trực tiếp hay gián tiếp cho các doanh nghiệp hoặc các đơn vị tham gia hoạt động thương mại trong một số hoặc tất cả các công đoạn của quy trình tái sản xuất từ mua bán, cung ứng dịch vụ, xúc tiến thương mại đến đầu tư trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trên thị trường thế giới nhăm mục đích sinh lời. Nguyễn Thị Quy (2012)- Giáo trình trợ thương mại quốc tế , NXB Thống Kê 4 Tài trợ thương mại quốc tế có rất nhiều các hình thức khác nhau, có rất nhiều các sản phẩm đa dạng phong phú nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng và thị trường.

Một số các hình thức tài trợ thương mại: -Tài trợ thương mại theo phương thức chuyển tiền, ứng trước hóa đơn -Tài trợ thương mại theo phương thức nhờ thu: nhờ thu phiếu trơn, nhờ thu kèm chứng từ. -Bảo lãnh trong ngoại thương: Bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh bảo hành, bảo lãnh thanh toán, bảo lãnh thuế xuất nhập khẩu,… -Bao thanh toán: bao thanh toán tương đối ( factoring), bao thanh toán tuyệt đối (forfaiting),. Nghiệp vụ thanh toán tín dụng chứng từ * Quy trình Sơ đồ 1.1: Quy trình nghiệp vụ TDCT tại NHTM (7) (6 (6’) Ngân hàng phát hành Ngân hàng thông báo (3) (9) (8) (2) (4) (6) (7’) (1) Nhà nhập khẩu Nhà xuất khẩu (5) Nguồn:GS, TS, Nguyễn Văn Tiến, TS. Nguyễn Thị Hồng Hải (2016)-Giáo trình thanh toán quốc tế và tài trợ ngoại thương, NXB Lao Động.

Chú giải (1) Hai bên mua bán ký hợp đồng ngoại thương với điều khoản thanh toán theo phương thức tín dụng chứng từ. (3) Nếu đồng ý, ngân hàng phục vụ NNK sẽ phát hành một L/C thông qua một ngân hàng đại lý hay chi nhánh của mình ở nước NXK theo căn cứ vào đơn xin mở L/C từ phía NNK để thông báo L/C cho nhà xuất khẩu (4) Khi nhận được L/C, Ngân hàng thông báo sẽ kiểm tra tính chân thực bề ngoài của L/C, nếu L/C chân thực thì tiến hành thông báo cho NXK, Nếu không xác định tính chân thực của L/C thì ngân hàng từ chối và thông báo cho NHPH về việc này. (5) Sau khi nhận được L/C, NXK kiểm tra L/C, nếu thầy L/C phù hợp thì tiến hành giao hàng cho phía NNK.Nếu tiến hành không phù hợp thì đề nghị sửa đổi, bổ xung L/C cho phù hợp với Hợp đồng ngoại thương (6) và (6’) Sau khi giao hàng, nhà Xk lập bộ chứng từ theoL/C và xuất trình cho NHPH để được thanh toán. (7) và (7’) NHPH sau khi nhận được bộ chứng từ sẽ tiến hành kiểm tra chứng từ nếu thấy xuất trình là phù hợp thì thanh toán cho phía nhà xuất khẩu, nếu thấy không phù hợp thì từ chối thanh toán hoặc hỏi ý kiến NNK để giải quyết.

(8) Nhà nhập khẩu tiến hành thanh toán hoặc chap nhận thanh toán cho NHPH (9) NHPH trao bộ chứng từ cho NNK * Chủ thể tham gia Các bên tham gia vào phương thức thanh toán TDCT: -Người xin mở thư tín dụng chứng từ (Applicant): Người mua, người nhập khẩu hàng hóa trong thương mại quốc tế. Đây là bên yêu cầu NHPH mở L/C, người này có trách nhiệm hoàn trả cho NHPH số tiền mà NHPH thanh toán cho người thụ hưởng L/C khi họ xuất trình chứng từ phù hợp. -Người thụ hưởng L/C(Beneficiary): Là người xuất khẩu (hoặc đại diện của họ) sẽ nhận LC từ ngân hàng thông báo và kiểm tra nội dung LC – nếu ổn và đáp ứng được thì chấp nhận LC và tiến hành giao hàng theo đúng yêu cầu được ghi trong LC (trong trường hợp điều khoản LC không phù hợp hoặc người xuất khẩu không thể đáp 6 ứng được điều kiện quy định trng LC thì có thể yêu cầu báo nhà nhập khẩu để tu chỉnh lại LC), xuất trình bộ chứng từ phù hợp theo quy định của L/C. -Ngân hàng phát hành L/C (issuing bank): Ngân hàng có trách nhiệm phát hành LC theo yêu cầu của người nhập khẩu (sau khi có ký quỹ), và gửi sang cho ngân hàng thông báo LC để gửi tới nhà xuất khẩu, NHPH còn có trách nhiệm thanh toán cho người thụ hưởng khi người này xuất trình bộ chứng từ phù hợp.

-Ngân hàng thông báo (Advising Bank): Đây là ngân hàng phục vụ cho nhà xuất khẩu. Ngân hàng thông báo L/C cho người thu hưởng theo yêu cầu của NHPH. Ngân hàng này sẽ nhận LC từ ngân hàng mở LC gửi sang, kiểm tra tính chân thực bề ngoài, làm thông báo L/C và chuyển L/C đến người thụ hưởng, thanh toán cho NXK nếu NHPH ủy quyền. Trong một số trường hợp, NXK muốn giảm thiếu rủi ro hay hai bên muốn sử dụng các loại thư tín dụng khác thì cần thêm: -Ngân hàng xác nhận (confirming bank): Là ngân hàng đứng ra xác nhận lên L/C nhằm bảo lãnh cho L/C nếu như ngân hàng mở LC không có khả năng thanh toán tiền hàng nếu người xuất khẩu trình một bộ chứng từ phù hợp với các quy định trong LC -Ngân hàng được chỉ định (nominated bank): là ngân hàng mà tại đó L/C có giá trị thanh toán hoặc chiết khấu.

Các hình thức tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ *Tài trợ nhập khẩu: -Phát hành L/C: Đây là hình thức tài trợ cho NNK. Khi NHPH quyết định phát hành L/C đồng nghĩa với việc cam kết thanh toán cho NXK khi NXK xuất trình được bộ chứng từ phù hợp. -Cho vay ký quỹ: trong trường hợp nhà nhập khẩu không đủ vốn để ký quỹ có thể yêu cầu NHPH cho vay ký quỹ -Ký hậu vận đơn và ủy quyền nhần hàng Ký hậu vận đơn là việc NHPH sẽ ký lên mặt sau của vận đơn cho người NNK để NNK có thể nhận hàng, chỉ xảy ra với vận đơn phát hành theo lệch của NHPH (B/L is made out to the order of Issuing Bank). 7 Ủy uyền nhận hàng khi vận đơn ghi đích danh NHPH là người nhận hàng (consignee) hoặc đối với vận đơn hàng không Awaybill.

-Chấp nhận thanh toán: NHPH có trách nhiệm thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán với hối phiếu kỳ hạn trong L/C. Ngân hàng sẽ chấp nhận thanh toán bằng điện hoặc bằng thư với L/C trả chậm -Phát hành L/C xác nhận: Đối với những ngân hàng phát hành còn non trẻ hoặc uy tín chưa đủ mạnh trên thị trường quốc tế, người thụ hưởng yêu cầu mở LC xác nhận. L/C xác nhân mở ra làm tăng uy tín, tăng sự đảm bảo từ phía NHPH và NNK -L/C trả chậm được phép trả ngay (UPAS L/C) Usance payable at sight Letter of credit: Đây là thư tín dụng trả chậm cho phép trả ngay -Tài trợ bằng L/C tuần hoàn (Revolving L/C): Đây là loại L/C không cho phép hủy ngang mà sau khi hết giá trị hoặc hết thời hạn hiệu lực thì nó tự động có giá trị như cũ và tiếp tục sử dụng một cách tuần hoàn trong một thời gian nhất định cho đến khi thực hiện hết giá trị hợp đồng -Cho vay thanh toán L/C trả ngay: Không giống như L/C trả chậm, đối với L.C trả ngay NXK xuất trình bộ chứng từ phù hợp, NHPH phỉa thanh toán vô điều kiện không phụ thuộc vào năng lực tài chính của NNK. Nếu nhà nhập khẩu không đủ khả năng tài chính thì NHPH sẽ tài trợ bằng hình thức cho vay thanh toán L/C -Bảo Lãnh nhận hàng: Trong tài trợ thương mại quốc tê, có nhiều trường hợp hàng hóa đến nước NNK trước bộ chứng từ.

Khi xảy ra những trường hợp trên, để tránh tốn kém về thời gian và chi phí lưu kho bãi, giảm thiếu chất lượng sản phẩm và biến động giá cả của sản phảm, NNK sẽ yêu cầu Ngân hàng phát hành bảo lãnh nhận hàng để nhận hàng trước khi bộ chúng từ đến nơi. Bảo lãnh nhận hàng đi kèm với một số điều kiện: nhà nhập khẩu không được khiếu nại nếu bộ chứng từ có sai sót, NNK phải thanh toán ngay kèm thòi hạn và đi cùng các điều kiện đảm bảo tín dụng -Bảo lãnh thuế nhập khẩu: Đối với các doanh nghiệp nhập khẩu, khi giá trị nhập khẩu có giá trị lớn dẫn đến phải nộp một lượng lớn tiền thuế nhập khẩu hàng hóa (thuế xuất nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng,…). Trên thực tế không phải lúc nào tình hình tài chính của doanh nghiệp cũng cho phép doanh nghiệp đóng ngay nữa loại tiền này. Bới vậy, để đảm bảo hàng hóa vẫn được nhập và đi vào quy trình sản xuất và tiêu thụ, ngân 8 hàng sẽ đửng ra đóng khoản thuế này cho doanh nghiệp.