Giải pháp phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế thông qua phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại cổ phần việt nam thịnh vượng

Khám phá giải pháp phát triển tài trợ thương mại quốc tế qua thanh toán tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng.

• Tác giả: Phạm Quang Dũng
• Người hướng dẫn: Nguyễn Giảng Viên, PGS, TS. Tô Kim Ngọc
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Hoạt Động Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NHTM
• 1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI VỚI NỀN KINH TẾ
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò tài trợ thương mại
• 1.1.2. Các hình thức tài trợ thương mại theo phương thức thanh toán TDCT
• 1.2. QUAN ĐIỂM VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TMQT THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TDCT VÀ CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ
• 1.2.1. Quan điểm phát triển hoạt động tài trợ thương mại theo phương thức thanh toán TDCT
• 1.2.2. Một số chỉ tiêu đánh giá hoạt động tài trợ thương mại theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ
• 1.3. NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TMQT THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ
• 1.3.1. Nhân tố chủ quan
• 1.3.2. Nhân tố khách quan
• KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TDCT TẠI NHTMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 2.1.1. Quá trình hình thành, phát triển của Ngân hàng
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của ngân hàng
• 2.1.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng
• 2.1.4. Cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động tài trợ thương mại tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TMQT THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 2.2.1. Thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thương mại theo phương thức thanh toán TDCT tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng
• 2.3. ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TMQT THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TDCT TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 2.3.1. Đánh giá sự phát triển tài trợ thương mại theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng
• 2.3.2. Đánh giá tình hình phát triển tài trợ thương mại theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng
• 2.3.3. Những hạn chế, tồn tại
• 2.3.4. Nguyên nhân hạn chế, tồn tại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 3.1. XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TMQT THÔNG QUA PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TDCT TẠI HỆ THỐNG NHTM
• 3.2. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TMQT THÔNG QUA PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TDCT TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 3.2.1. Định hướng phát triển chung toàn Ngân hàng
• 3.2.2. Định hướng phát triển hoạt động tài trợ TMQT thông qua phương thức thanh toán TDCT
• 3.3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ TMQT THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TDCT TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 3.3.1. Giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.3.2. Giải pháp về nguồn vốn phát triển hoạt động tài trợ TMQT theo phương thức thanh toán TDCT
• 3.3.3. Giải pháp về công nghệ
• 3.3.4. Đẩy mạnh Marketing, giới thiệu sản phẩm
• 3.3.5. Cải tiến, hoàn thiện quy trình, thủ tục
• 3.3.6. Đa dạng hóa sản phẩm tài trợ TMQT theo phương thức thanh toán TDCT
• 3.3.7. Tăng cường kiểm tra, giám sát, phòng ngừa rủi ro trong hoạt động tài trợ TMQT theo phương thức thanh toán TDCT
• 3.3.8. Phát triển mạng lưới chi nhánh, quan hệ ngân hàng đại lý
• 3.4. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.4.1. Kiến nghị đối với Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan
• 3.4.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• KẾT LUẬN CHƯƠNG III

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế Tại VPBank Giới Thiệu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức. Để hỗ trợ các doanh nghiệp này, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các giải pháp tài chính, đặc biệt là trong tài trợ thương mại quốc tế. Tài trợ thương mại không chỉ hỗ trợ về mặt tài chính mà còn cung cấp uy tín và tư vấn pháp lý, nghiệp vụ cho các nhà kinh doanh xuất nhập khẩu. Sự tài trợ này giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô, tăng tốc độ sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Vì vậy, phát triển hoạt động này là một nhiệm vụ quan trọng. Việc phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế được xem như một nhiệm vụ bắt buộc, đóng vai trò rất quan trọng với việc hỗ trợ các doanh nghiệp cũng như phát triển kinh tế quốc tế những năm tới. Ngân hàng cung cấp các dịch vụ tài trợ thương mại không chỉ hỗ trợ về mặt tài chính mà còn hỗ trợ về uy tín, tư vấn pháp lý, nghiệp vụ cho các nhà kinh doanh xuất nhập khẩu. Theo tài liệu, 'hoạt động tài trợ TMQT đã bắt đầu được phát triển, mang lại nhiều kết quả rõ rệt, không những giúp tăng lợi nhuận cho các doanh nghiệp mà còn tăng lợi nhuận cho ngân hàng'.

1.1. Vai Trò Của Tài Trợ Thương Mại Trong Nền Kinh Tế

Tài trợ thương mại đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế. Thông qua các công cụ như tín dụng chứng từ (L/C), bảo lãnh ngân hàng, và các hình thức tài trợ xuất nhập khẩu khác, ngân hàng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo thanh toán. VPBank với vai trò là một trong những ngân hàng thương mại hàng đầu Việt Nam, đóng góp tích cực vào sự phát triển của hoạt động tài trợ thương mại quốc tế. Hoạt động này tạo ra một chu trình kinh tế hiệu quả, từ việc tài trợ cho sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm trên thị trường thế giới, mang lại lợi nhuận cho cả doanh nghiệp và ngân hàng.

1.2. Các Hình Thức Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế Phổ Biến

Các hình thức tài trợ thương mại rất đa dạng, bao gồm tài trợ trực tiếp (cho vay vốn) và tài trợ gián tiếp (bảo lãnh, mở L/C). Tín dụng thư (L/C) được coi là một công cụ thanh toán quốc tế an toàn và phổ biến, đảm bảo quyền lợi cho cả người mua và người bán. Bên cạnh đó, chiết khấu chứng từ, forfaiting, và các giải pháp chuỗi cung ứng tài chính cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp quản lý dòng tiền và tối ưu hóa hoạt động thương mại. Nghiệp vụ tài trợ gián tiếp của Ngân hàng bao gồm: dùng uy tín chính mình để mở L/C, bảo lãnh nhận hàng, bảo lãnh hối phiếu, bảo lãnh thuế… Nghiệp vụ này không những giúp các doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ dàng mà còn giúp tăng độ an toàn cho các bên trong giao dịch thương mại quốc tế.

II. Thách Thức Phát Triển Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế Tại VPBank

Mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển, hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại VPBank vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các nguyên nhân có thể đến từ nhiều khía cạnh khác nhau: khung pháp lý chưa đầy đủ, nghiệp vụ phức tạp, sự hiểu biết của doanh nghiệp về các nghiệp vụ còn hạn chế. Rủi ro tín dụng, biến động tỷ giá, và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao, đặc biệt trong lĩnh vực thanh toán quốc tế và quản lý rủi ro tài trợ thương mại, cũng là một trở ngại lớn. Theo tài liệu gốc, 'hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại ngân hàng hiện nay, cụ thể tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng, còn nhiều điểm hạn chế, cần khắc phục. Các nguyên nhân đến từ nhiều khía cạnh khác nhau: hành lang pháp lý chưa thực sự đầy đủ, nghiệp vụ tài trợ thương mại quốc tế thực sự phức tạp, sự hiểu biết của các doanh nghiệp Việt Nam về các nghiệp vụ còn hạn chế…'.

2.1. Quản Lý Rủi Ro Trong Hoạt Động Tài Trợ Thương Mại

Quản lý rủi ro là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của hoạt động tài trợ thương mại. Các loại rủi ro cần được nhận diện và kiểm soát bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường (biến động tỷ giá, lãi suất), rủi ro hoạt động (sai sót trong quy trình), và rủi ro pháp lý (vi phạm quy định). VPBank cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm việc thiết lập các hạn mức tín dụng, kiểm soát dòng tiền, và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như bảo hiểm tín dụng xuất khẩu.

2.2. Cạnh Tranh Từ Các Ngân Hàng Khác Và Fintech

Thị trường tài trợ thương mại ngày càng cạnh tranh với sự tham gia của nhiều ngân hàng trong nước và quốc tế. Sự phát triển của các công ty Fintech tài trợ thương mại cũng tạo ra những thách thức mới, đòi hỏi VPBank phải liên tục đổi mới và cải tiến dịch vụ để duy trì lợi thế cạnh tranh. Việc ứng dụng giải pháp số hóa tài trợ thương mại và hợp tác với các Fintech có thể giúp VPBank nâng cao hiệu quả hoạt động và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho khách hàng.

2.3. Nguồn Nhân Lực Và Đào Tạo Chuyên Môn

Để đáp ứng nhu cầu phát triển, VPBank cần đầu tư vào việc đào tạo và phát triển đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, có kiến thức sâu rộng về tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế, và quản lý rủi ro. Chương trình đào tạo cần tập trung vào các nghiệp vụ cụ thể như L/C, bảo lãnh, chiết khấu chứng từ, và các quy định pháp luật liên quan. Việc thu hút và giữ chân nhân tài cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của hoạt động tài trợ thương mại.

III. Giải Pháp Phát Triển Tài Trợ Thương Mại Quốc Tế Tại VPBank

Để vượt qua những thách thức và tận dụng cơ hội, VPBank cần triển khai các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp tập trung vào nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm, cải tiến quy trình, và tăng cường quản lý rủi ro. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin và hợp tác với các đối tác chiến lược cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Phát triển hoạt động tài trợ thương mại đòi hỏi sự cam kết và nỗ lực từ toàn bộ ngân hàng.

3.1. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Tài Trợ Thương Mại

VPBank cần mở rộng danh mục sản phẩm tài trợ thương mại để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Bên cạnh các sản phẩm truyền thống như L/C, bảo lãnh, chiết khấu chứng từ, cần phát triển các sản phẩm mới như tài trợ trước xuất khẩu, tài trợ sau nhập khẩu, và các giải pháp chuỗi cung ứng tài chính linh hoạt. Việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm phù hợp với từng ngành nghề và quy mô doanh nghiệp sẽ giúp VPBank thu hút và giữ chân khách hàng.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Số Trong Tài Trợ Thương Mại

Ứng dụng công nghệ số là xu hướng tất yếu trong hoạt động tài trợ thương mại. VPBank cần đầu tư vào các giải pháp công nghệ như cổng giao dịch trực tuyến, hệ thống quản lý tài trợ thương mại, và các công cụ phân tích dữ liệu để nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thiểu chi phí, và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Việc áp dụng chữ ký số, blockchain, và các công nghệ tiên tiến khác có thể giúp đơn giản hóa quy trình và tăng cường tính minh bạch.

3.3. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Và Mở Rộng Mạng Lưới

VPBank cần tăng cường hợp tác với các ngân hàng đại lý, tổ chức tài chính quốc tế, và các đối tác thương mại để mở rộng mạng lưới và tiếp cận thị trường quốc tế. Việc tham gia các hiệp hội tài chính, diễn đàn thương mại, và ký kết các thỏa thuận hợp tác song phương và đa phương sẽ giúp VPBank nâng cao uy tín và khả năng cung cấp dịch vụ tài trợ thương mại toàn cầu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại VPBank

Việc triển khai các giải pháp trên cần được thực hiện một cách có hệ thống và bài bản, dựa trên kết quả nghiên cứu thị trường và đánh giá nhu cầu của khách hàng. VPBank cần thiết lập các chỉ tiêu cụ thể để đo lường hiệu quả của các giải pháp, đồng thời thường xuyên đánh giá và điều chỉnh để đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế. Theo tài liệu, việc phát triển, mở rộng hoạt động tài trợ TMQT về chất lượng dịch vụ, sự đa dạng các sản phẩm, thời gian xử lý, nhằm khắc phục các hạn chế hiện đang tồn tại nhằm đáp ứng nhu cầu cấp bách của ngân hàng là nhiệm vụ sống còn.

4.1. Cải Thiện Quy Trình Và Thủ Tục Tài Trợ Thương Mại

VPBank cần rà soát và cải tiến quy trình, thủ tục tài trợ thương mại để giảm thiểu thời gian xử lý, đơn giản hóa hồ sơ, và tạo thuận lợi cho khách hàng. Việc áp dụng công nghệ thông tin và tự động hóa quy trình có thể giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót. Quy trình cần được thiết kế linh hoạt để đáp ứng nhu cầu khác nhau của từng khách hàng.

4.2. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Tư Vấn Tài Chính

VPBank cần cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính chuyên nghiệp và tận tâm cho khách hàng, giúp họ lựa chọn các sản phẩm tài trợ thương mại phù hợp với nhu cầu và mục tiêu kinh doanh. Dịch vụ tư vấn cần bao gồm phân tích rủi ro, lập kế hoạch tài chính, và hỗ trợ khách hàng trong quá trình thực hiện giao dịch. Việc xây dựng mối quan hệ gắn bó và tin cậy với khách hàng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công lâu dài.

4.3. Đánh Giá Hiệu Quả Và Điều Chỉnh Chiến Lược

VPBank cần thường xuyên đánh giá hiệu quả của hoạt động tài trợ thương mại để xác định những điểm mạnh, điểm yếu, và cơ hội cải tiến. Việc thu thập và phân tích dữ liệu về doanh số, lợi nhuận, rủi ro, và sự hài lòng của khách hàng sẽ giúp VPBank đưa ra các quyết định chiến lược chính xác và kịp thời. Chiến lược cần được điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng với những thay đổi của thị trường và môi trường kinh doanh.

V. Kết Luận Và Tương Lai Phát Triển Tại VPBank Tổng Kết

Phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế là một nhiệm vụ quan trọng đối với VPBank, góp phần vào sự phát triển của ngân hàng và nền kinh tế Việt Nam. Bằng cách triển khai các giải pháp đồng bộ và hiệu quả, VPBank có thể vượt qua những thách thức, tận dụng cơ hội, và trở thành một trong những ngân hàng hàng đầu trong lĩnh vực tài trợ thương mại. Cần tập trung vào các giải pháp như: nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm, cải tiến quy trình, và tăng cường quản lý rủi ro. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và hợp tác với các đối tác chiến lược cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.1. Tóm Lược Các Giải Pháp Chính Đã Đề Xuất

Các giải pháp chính bao gồm: đa dạng hóa sản phẩm, ứng dụng công nghệ số, tăng cường hợp tác quốc tế, cải thiện quy trình, nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn, và đánh giá hiệu quả thường xuyên. Những giải pháp này cần được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống để đạt được kết quả tốt nhất. Việc liên tục đổi mới và thích ứng với những thay đổi của thị trường là yếu tố quan trọng để duy trì sự cạnh tranh.

5.2. Định Hướng Phát Triển Tài Trợ Thương Mại Tại VPBank

VPBank cần tiếp tục đầu tư vào phát triển hoạt động tài trợ thương mại, xác định nó như một trong những lĩnh vực kinh doanh cốt lõi. Cần xây dựng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, áp dụng công nghệ tiên tiến, và tăng cường hợp tác với các đối tác để cung cấp dịch vụ tốt nhất cho khách hàng. Việc tập trung vào các phân khúc thị trường tiềm năng và phát triển các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của từng phân khúc sẽ giúp VPBank đạt được sự tăng trưởng bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội mở rộng thị trường nhưng đồng thời phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn nước ngoài có ưu thế về vốn, công nghệ và giá thành. Nhằm hỗ trợ khối doanh nghiệp ngoại thương vượt qua các rào cản tài chính, hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò là cầu nối trung gian thanh toán và cung ứng nguồn vốn tài trợ trực tiếp lẫn gián tiếp. Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, đặc biệt là tài trợ thông qua phương thức tín dụng chứng từ (L/C), không chỉ cung cấp giải pháp vốn lưu động, phân tán rủi ro mà còn bảo đảm sự an toàn pháp lý và nâng cao uy tín cho các bên tham gia giao dịch.

Tuy nhiên, tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), nghiệp vụ tài trợ thương mại quốc tế qua phương thức tín dụng chứng từ vẫn bộc lộ những điểm hạn chế nhất định xuất phát từ hành lang pháp lý chưa đồng bộ, tính chất phức tạp của nghiệp vụ ngân hàng quốc tế, quy trình thẩm định cũng như mức độ am hiểu nghiệp vụ ngoại thương của các doanh nghiệp trong nước. Nhằm giải quyết các yêu cầu cấp bách trên, đề tài khóa luận tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển hoạt động này tại VPBank.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo ba nhiệm vụ:

1. Thứ nhất: Hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, vai trò, đặc điểm và các hình thức tài trợ thương mại theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại.
2. Thứ hai: Phân tích, so sánh và đánh giá thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế qua phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng giai đoạn 2012 – 2014, từ đó chỉ rõ những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân tồn tại.
3. Thứ ba: Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị khả thi nhằm đẩy mạnh phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế thông qua phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng trong thời gian tiếp theo.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank).
• Phạm vi thời gian: Số liệu và thực trạng hoạt động giai đoạn 2012 – 2014 (kèm định hướng đến năm 2015 - 2017).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt lý luận, tài trợ thương mại quốc tế được xác định là tập hợp các chính sách, biện pháp và hình thức hỗ trợ tài chính trực tiếp hoặc gián tiếp của ngân hàng dành cho các doanh nghiệp kinh doanh ngoại thương trong một hoặc toàn bộ quy trình tái sản xuất nhằm mục đích sinh lời. Tín dụng chứng từ là sự thỏa thuận thể hiện cam kết chắc chắn và không hủy ngang của ngân hàng phát hành về việc thanh toán khi người thụ hưởng xuất trình bộ chứng từ phù hợp.

Khóa luận phân loại các hình thức tài trợ thương mại theo phương thức tín dụng chứng từ thành hai nhóm chính:

• Tài trợ xuất khẩu: Bao gồm tài trợ trước khi giao hàng (cấp hạn mức vốn lưu động chuẩn bị hàng xuất khẩu, tài trợ qua L/C chuyển nhượng, L/C giáp lưng, L/C điều khoản đỏ, xác nhận L/C) và tài trợ sau khi giao hàng (chiết khấu bộ chứng từ hàng xuất có truy đòi hoặc miễn truy đòi).
• Tài trợ nhập khẩu: Bao gồm tài trợ trước khi nhận hàng (tư vấn mở và phát hành L/C, cấp hạn mức tín dụng chứng từ, cho vay ký quỹ, L/C tuần hoàn, L/C dự phòng, L/C đối ứng) và tài trợ khi nhận hàng (cho vay thanh toán L/C, cho vay bắt buộc, chấp nhận thanh toán hối phiếu/L/C trả chậm, bảo lãnh thuế nhập khẩu, ký hậu vận đơn, ủy quyền nhận hàng, phát hành bảo lãnh nhận hàng, L/C trả chậm thanh toán ngay - UPAS L/C).

Đánh giá sự phát triển hoạt động tài trợ thương mại qua L/C được thực hiện trên cả hai phương diện:

• Chỉ tiêu định lượng: Doanh số, doanh thu từ phí dịch vụ, tỷ trọng doanh thu tài trợ TMQT/TTQT, thị phần, lợi nhuận, tỷ trọng lợi nhuận tài trợ TMQT/TTQT, tỷ lệ nợ quá hạn trong cho vay ngoại thương.
• Chỉ tiêu định tính: Mức độ đa dạng của danh mục sản phẩm, sự hài lòng của khách hàng, mức độ đa dạng hóa đối tượng khách hàng, uy tín tín nhiệm của ngân hàng đối với khách hàng và các định chế tài chính quốc tế.

Hệ thống cơ sở pháp lý điều chỉnh được tác giả viện dẫn bao gồm:

• Nguồn luật quốc tế: Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP 600 - ICC), Tập quán ngân hàng quốc tế tiêu chuẩn để kiểm tra chứng từ (ISBP 745), Quy tắc thống nhất về nhờ thu (URC 522), Điều kiện thương mại quốc tế Incoterms 2010, Quy tắc thống nhất về hoàn trả liên hàng (URR 525), Quy tắc thống nhất về bảo lãnh theo yêu cầu (URDG 758), Công ước Geneva 1930 về luật hối phiếu thống nhất (ULB 1930), Công ước Liên Hợp Quốc về hối phiếu và lệnh phiếu quốc tế.
• Nguồn luật trong nước: Luật Ngân hàng Nhà nước số 46/2010/QH12, Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, Pháp lệnh Ngoại hối số 28/2005/PL-UBTVQH11 và Pháp lệnh sửa đổi số 06/2013/PL-UBTVQH13, Nghị định số 70/2014/NĐ-CP, Luật Các công cụ chuyển nhượng số 49/2005/QH11, Nghị định số 222/2013/NĐ-CP về thanh toán bằng tiền mặt, Thông tư số 31/2013/TT-NHNN, Quyết định số 2635/2008/QĐ-NHNN về giao dịch ngoại tệ.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; phương pháp thống kê, mô tả, so sánh đối chiếu; phương pháp phân tích - tổng hợp; phương pháp nghiên cứu khảo sát thực tế. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ Báo cáo tài chính kiểm toán giai đoạn 2012 – 2014 của VPBank, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo tình hình thanh toán quốc tế và Báo cáo thường niên của VPBank, Vietcombank, VietinBank.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Những vấn đề chung về phát triển hoạt động tài trợ thương mại theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại NHTM

Chương I tập trung xây dựng nền tảng lý luận về tài trợ thương mại quốc tế và phương thức tín dụng chứng từ tại các ngân hàng thương mại. Tác giả làm rõ các khái niệm, đặc điểm vận hành của L/C, nguyên tắc kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ trong thời hạn 5 ngày làm việc và tính độc lập của cam kết L/C đối với hợp đồng ngoại thương cơ sở.

Chương này trình bày chi tiết các kỹ thuật tài trợ dành cho nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu, đồng thời thiết lập hệ thống tiêu chí định lượng (quy mô doanh số, doanh thu, lợi nhuận, thị phần, chất lượng nợ) và tiêu chí định tính (uy tín, công nghệ, mức độ thỏa mãn nhu cầu khách hàng). Bên cạnh đó, tác giả phân tích hai nhóm nhân tố tác động đến sự phát triển của nghiệp vụ: nhóm nhân tố chủ quan nội tại ngân hàng (quy mô nguồn vốn, trình độ nhân sự, công nghệ xử lý chứng từ, quy trình tác nghiệp, năng lực quản trị rủi ro, chính sách marketing, mạng lưới ngân hàng đại lý) và nhóm nhân tố khách quan từ môi trường bên ngoài (chính sách kinh tế vĩ mô, cơ chế quản lý ngoại hối, chính sách thuế, các rào cản thương mại và biến động kinh tế - chính trị tại các quốc gia bạn hàng).

Chương II: Thực trạng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại NHTMCP Việt Nam Thịnh Vượng

Chương II phản ánh bức tranh toàn diện về tình hình hoạt động kinh doanh và thực trạng triển khai nghiệp vụ tài trợ thương mại qua L/C tại VPBank từ năm 2012 đến năm 2014. Thành lập từ ngày 12/8/1993 (tiền thân là Ngân hàng TMCP Các Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh), tính đến thời điểm nghiên cứu, VPBank sở hữu vốn điều lệ 6.347 tỷ đồng, mạng lưới hơn 200 điểm giao dịch với hơn 7.000 cán bộ nhân viên, thuộc nhóm 12 ngân hàng lớn nhất Việt Nam (G12) và đang triển khai chiến lược chuyển đổi 2012 – 2017 cùng đơn vị tư vấn McKinsey.

Chỉ tiêu kinh doanh hợp nhất tại VPBank	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014
Tổng thu nhập (tỷ đồng)	11.226	12.446	14.084
Tổng chi phí (tỷ đồng)	9.974	10.195	11.496
Lợi nhuận trước trích DPRR (tỷ đồng)	1.252	2.251	2.588
Lợi nhuận sau trích DPRR / Trước thuế (tỷ đồng)	852	1.355	1.609
Huy động vốn từ TCKT và dân cư (tỷ đồng)	59.514	83.844	108.354
Huy động vốn từ các TCTD khác (tỷ đồng)	25.656	26.228	13.134
Dư nợ cho vay ngắn hạn (tỷ đồng)	22.746	24.575	24.914
Dư nợ cho vay trung và dài hạn (tỷ đồng)	14.157	27.898	53.465
Tổng dư nợ tín dụng (tỷ đồng)	36.903	52.473	78.379
Doanh số thanh toán xuất khẩu (triệu USD)	1.458,0	1.067,9	1.256,6
Doanh số thanh toán nhập khẩu (triệu USD)	1.145,5	1.743,0	1.819,9
Tổng doanh số thanh toán quốc tế (triệu USD)	2.603,5	2.810,9	3.076,5
Doanh số mua bán ngoại tệ (triệu USD)	1.506,64	1.651,88	1.833,70
Thị phần thanh toán xuất nhập khẩu (%)	1,10%	1,20%	1,30%

Dữ liệu thực chứng cho thấy quy mô thanh toán quốc tế của VPBank tăng trưởng đều đặn qua các năm: đạt 2.603,5 triệu USD (2012), tăng lên 2.810,9 triệu USD (2013, tăng 7,97%) và đạt 3.076,5 triệu USD (2014, tăng 9,45%). Hoạt động thanh toán nhập khẩu chiếm tỷ trọng chủ đạo và tăng liên tục (từ 1.145,5 triệu USD năm 2012 lên 1.819,9 triệu USD năm 2014). Doanh số mua bán ngoại tệ sau khi giảm sút năm 2012 (đạt 1.506,64 triệu USD, giảm 356,5 triệu USD so với 2011 do chính sách biên độ tỷ giá của NHNN khống chế dưới 3%) đã hồi phục lên mức 1.833,7 triệu USD vào năm 2014. Thị phần thanh toán XNK của VPBank duy trì đà tăng trưởng ổn định từ 1,1% lên 1,3% toàn ngành.

Bên cạnh các kết quả đạt được về mở rộng danh mục tài trợ (chiết khấu chứng từ, phát hành L/C, cho vay thanh toán hàng nhập, phát hành bảo lãnh nhận hàng, ký hậu vận đơn), tác giả chỉ ra những hạn chế: thị phần tài trợ còn khiêm tốn so với các NHTM Nhà nước, sản phẩm tài trợ xuất khẩu chưa phát triển mạnh bằng tài trợ nhập khẩu, quy trình thẩm định L/C phức tạp kéo dài thời gian xử lý, và tỷ lệ nợ quá hạn trong tài trợ thương mại vẫn tiềm ẩn rủi ro do biến động kinh tế. Nguyên nhân xuất phát từ nguồn vốn ngoại tệ chưa thực sự dồi dào, hệ thống công nghệ kết nối chi nhánh còn hạn chế, trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ chưa đồng đều và năng lực tài chính, quản trị của khối khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) còn yếu.

Chương III: Giải pháp, kiến nghị phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng

Dựa trên xu hướng phát triển phương thức tín dụng chứng từ trong hệ thống ngân hàng và định hướng chiến lược của VPBank, Chương III đề xuất hệ thống 8 nhóm giải pháp đồng bộ và các kiến nghị vĩ mô:

1. Giải pháp về nguồn nhân lực: Tăng cường đào tạo chuyên sâu về thanh toán quốc tế, ngoại ngữ chuyên ngành và cập nhật thường xuyên các tập quán quốc tế (UCP 600, ISBP 745, Incoterms 2010).
2. Giải pháp về nguồn vốn: Đa dạng hóa các kênh huy động vốn ngoại tệ, cân đối cơ cấu kỳ hạn vốn để đáp ứng các gói tài trợ thương mại quy mô lớn.
3. Giải pháp về công nghệ: Nâng cấp hệ thống Core Banking, tối ưu hóa phần mềm xử lý giao dịch tài trợ thương mại và tự động hóa khâu luân chuyển chứng từ giữa hội sở và các chi nhánh.
4. Đẩy mạnh Marketing và giới thiệu sản phẩm: Xây dựng chính sách tiếp thị bài bản, tiếp cận trực tiếp các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu thông qua các ấn phẩm truyền thông và hội thảo chuyên đề.
5. Cải tiến, hoàn thiện quy trình, thủ tục: Rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ mở L/C và chiết khấu chứng từ, chuẩn hóa mẫu biểu tác nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro vận hành.
6. Đa dạng hóa sản phẩm tài trợ: Nghiên cứu triển khai các gói sản phẩm đặc thù như UPAS L/C (L/C trả chậm thanh toán ngay), L/C giáp lưng, L/C chuyển nhượng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn linh hoạt của khách hàng.
7. Tăng cường kiểm tra, giám sát và phòng ngừa rủi ro: Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng và rủi ro tỷ giá, giám sát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn vay và lộ trình luân chuyển hàng hóa.
8. Phát triển mạng lưới chi nhánh và quan hệ ngân hàng đại lý: Mở rộng thiết lập quan hệ đại lý với các định chế tài chính uy tín trên thế giới để gia tăng hạn mức tài trợ và tạo thuận lợi cho các giao dịch hoàn trả, xác nhận L/C.

Khóa luận đồng thời đưa ra các kiến nghị đối với Chính phủ, các Bộ ngành (hoàn thiện khung pháp lý về thương mại điện tử, minh bạch hóa thủ tục hải quan, hỗ trợ xúc tiến thương mại) và Ngân hàng Nhà nước (ổn định thị trường ngoại hối, hoàn thiện cơ chế báo cáo thống kê và điều hành linh hoạt chính sách quản lý ngoại hối).

Kết quả và đóng góp

• Hệ thống hóa số liệu thực chứng: Khóa luận cung cấp bức tranh chi tiết về sự tăng trưởng của VPBank giai đoạn 2012 – 2014 với tổng lợi nhuận trước thuế tăng từ 852 tỷ đồng lên 1.609 tỷ đồng, quy mô huy động vốn từ nền kinh tế tăng từ 59.514 tỷ đồng lên 108.354 tỷ đồng, dư nợ tín dụng đạt 78.379 tỷ đồng và tổng doanh số thanh toán quốc tế đạt 3.076,5 triệu USD vào năm 2014.
• Đánh giá sát thực tế: Phân tích rõ cấu trúc tài trợ thương mại tại VPBank, chỉ ra sự vượt trội của mảng tài trợ nhập khẩu so với xuất khẩu và sự hồi phục của doanh số mua bán ngoại tệ (đạt 1.833,7 triệu USD năm 2014).
• Hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng: Đề xuất 8 nhóm giải pháp nội bộ gắn liền với mô hình tái cơ cấu của VPBank và đơn vị tư vấn McKinsey, tập trung vào công nghệ, nhân lực, quản trị rủi ro và các dòng sản phẩm hiện đại như UPAS L/C.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi dữ liệu nghiên cứu của đề tài tập trung vào giai đoạn 2012 – 2014, chủ yếu phản ánh số liệu thứ cấp tại VPBank trong phương thức tín dụng chứng từ mà chưa mở rộng phân tích sâu các phương thức tài trợ thay thế khác như nhờ thu, chuyển tiền T/T hay bao thanh toán quốc tế (factoring).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang giai đoạn sau năm 2015 nhằm đánh giá kết quả thực thi chiến lược tái cơ cấu 2012 – 2017 của VPBank; mở rộng đối tượng nghiên cứu sang các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng (Supply Chain Finance) và so sánh định lượng với các ngân hàng thương mại cổ phần có cùng quy mô.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Thanh toán quốc tế, Kinh doanh quốc tế và Tài chính - Ngân hàng tham khảo về quy trình vận hành thực tế của các nghiệp vụ tài trợ L/C xuất khẩu và nhập khẩu.
• Cán bộ nghiệp vụ tại các ngân hàng thương mại trong việc tra cứu các căn cứ pháp lý quốc tế (UCP 600, ISBP 745, Incoterms 2010) và quy trình kiểm soát chứng từ.
• Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhằm nắm bắt rõ các điều kiện cấp tín dụng, ký hậu vận đơn, phát hành bảo lãnh nhận hàng để tối ưu hóa nguồn vốn lưu động.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu hoạt động tài trợ thương mại tại ngân hàng nào và trong giai đoạn nào?
Khóa luận tập trung nghiên cứu hoạt động tài trợ thương mại quốc tế thông qua phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) trong giai đoạn 3 năm từ 2012 đến 2014.

2. Quy mô vốn điều lệ và mạng lưới hoạt động của VPBank tại thời điểm thực hiện đề tài đạt mức nào?
Đến thời điểm nghiên cứu (năm 2014 - 2015), VPBank có vốn điều lệ đạt 6.347 tỷ đồng, mạng lưới hoạt động gồm hơn 200 điểm giao dịch trên toàn quốc với đội ngũ cán bộ nhân viên hơn 7.000 người, nằm trong nhóm 12 ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam (G12).

3. Doanh số thanh toán quốc tế của VPBank năm 2014 đạt bao nhiêu và phân bổ như thế nào giữa xuất khẩu và nhập khẩu?
Năm 2014, tổng doanh số thanh toán quốc tế của VPBank đạt 3.076,5 triệu USD; trong đó doanh số thanh toán hàng nhập khẩu chiếm ưu thế với 1.819,9 triệu USD và doanh số thanh toán hàng xuất khẩu đạt 1.256,6 triệu USD.

4. Những nguồn luật quốc tế cốt lõi nào được áp dụng để điều chỉnh hoạt động tín dụng chứng từ trong khóa luận?
Các nguồn luật và tập quán quốc tế được sử dụng gồm: Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP 600), Tập quán ngân hàng quốc tế tiêu chuẩn để kiểm tra chứng từ (ISBP 745), Điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms 2010), Quy tắc thống nhất về hoàn trả liên hàng (URR 525), Quy tắc bảo lãnh theo yêu cầu (URDG 758) và Công ước Geneva 1930 (ULB 1930).

5. Tác giả đề xuất nhóm giải pháp công nghệ và sản phẩm mới nào cho VPBank?
Về công nghệ, tác giả đề xuất nâng cấp hệ thống Core Banking và tự động hóa luân chuyển chứng từ giữa chi nhánh với hội sở; về sản phẩm, tác giả khuyến nghị đẩy mạnh triển khai L/C trả chậm cho phép thanh toán ngay (UPAS L/C) cùng các hình thức L/C chuyển nhượng và L/C giáp lưng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Quang Dũng đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý quốc tế về tài trợ thương mại qua phương thức tín dụng chứng từ. Thông qua hệ thống số liệu kiểm toán giai đoạn 2012 – 2014, công trình phản ánh khách quan thực trạng tăng trưởng tài chính, doanh số thanh toán quốc tế và thị phần của VPBank, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn trong vận hành nghiệp vụ. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra hệ thống 8 nhóm giải pháp khả thi gắn liền với định hướng tái cơ cấu ngân hàng, đóng góp giá trị thực tiễn cho công tác quản trị và tác nghiệp ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NHTM 1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI VỚI NỀN KINH TẾ 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò tài trợ thương mại 1.1 Khái niệm, đặc điểm tài trợ thương mại - Khái niệm tài trợ thương mại: Mỗi quốc gia trên thế giới tồn tại trong mình một nền kinh tế, nền kinh tế ấy lại có những nét riêng biệt không giống nhau. Các điều kiện như : tài nguyên, khí hậu, con người… đã tạo nên nền sản xuất khác nhau. Chính vì vậy, mỗi nền kinh tế lại bộc lộ những điểm mạnh và điểm yếu của riêng mình. Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, việc hòa nhập cũng như phát triển kinh tế thị trường là điều mà các chính phủ đang tích cực quan tâm, giúp “xuất khẩu” những sản phẩm dịch vụ vốn là điểm mạnh của quốc gia mình, đồng thời tạo nguồn lực để “nhập khẩu” sản phẩm dịch vụ mà nước mình không đủ điều kiện sản xuất.

Nhu cầu thông thương kinh tế giữa các quốc gia tăng nhanh đòi hỏi hoạt động thanh toán quốc tế phát triển, và ngân hàng sẽ là người đứng ra làm trung gian giúp hoạt động này tiến hành trôi chảy. Tuy nhiên, không phải lúc nào doanh nghiệp xuất nhập khẩu cũng đủ nguồn lực tài chính cũng như uy tín để nhập khẩu hàng hóa từ nước bạn về, hoặc sản xuất hàng hóa xuất sang nước bạn. Điều này nảy sinh nhu cầu tài trợ vốn, uy tín mà chỉ ngân hàng mới có thể đủ điều kiện về nguồn lực để đáp ứng, và từ đó khái niệm tài trợ thương mại ra đời. Tài trợ vốn, được coi là tài trợ trực tiếp, khi Ngân hàng giúp hỗ trợ doanh nghiệp về vốn ( ngắn, trung, dài hạn), để doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô sản xuất, nhập khẩu nguyên vật liệu để sản xuất thành phẩm xuất ra nước ngoài hoặc đơn giản chỉ để thanh toán hàng nhập ( doanh nghiệp thương mại ).

Tài trợ gián tiếp – là việc Ngân hàng cho vay gián tiếp, đứng ra dùng uy tín của mình, giúp doanh nghiệp từ không thể sử dụng hoặc tiếp cận nguồn vốn thành có thể. Các nghiệp vụ tài trợ gián tiếp của Ngân hàng bao gồm: dùng uy tín chính mình để mở L/C, bảo lãnh nhận hàng, bảo lãnh hối phiếu, bảo lãnh thuế… Nghiệp vụ này không 5 những giúp các doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ dàng mà còn giúp tăng độ an toàn cho các bên trong giao dịch thương mại quốc tế. Từ phân tích trên, có thể rút ra khái niệm tài trợ thương mại như sau: “Tài trợ thương mại là một hiện tượng kinh tế khách quan, gồm tập hợp các chính sách biện pháp và hình thức hỗ trợ tài chính trực tiếp hay gián tiếp cho các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế trong một, một số hoặc tất cả các quy trình tái sản xuất từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường thế giới nhằm mục đích sinh lời.” - Đặc điểm tài trợ TMQT: + Tài trợ thương mại quốc tế là một khái niệm rất rộng, nó không chỉ đề cập đến việc sử dụng các hình thức tài trợ hữu hình: cấp vốn, cấp tín dụng, cho vay… để bổ sung trực tiếp nguồn tài chính, mà còn thông qua sử dụng các chính sách, biện pháp kinh tế hoặc các hình thức tài trợ vô hình khác nhằm tạo ra các điều kiện tài chính và cơ hội kinh doanh có lợi cho các doanh nghiệp hoạt động thương mại quốc tế để nhằm mục đích sinh lợi. Hoạt động tài trợ để nhằm mục đích lợi nhuận là hoạt động tài trợ thương mại, đối ngược hoạt động tài trợ vì mục đích phi lợi nhuận – tài trợ phi thương mại.

+ Hoạt động tài trợ TMQT chỉ khác hoạt động tín dụng thông thường, là dựa trên cơ sở hoạt động thanh toán quốc tế chứ không phải hoạt động kinh doanh thông thường của ngân hàng. + Tài trợ thương mại quốc tế có thể tài trợ một, một phần hoặc tất cả các công đoạn của quá trình tái sản xuất, phụ thuộc quy mô giá trị sản phẩm, tính chất kinh doanh, hay đơn giản chỉ là yêu cầu của doanh nghiệp về việc tài trợ trong thương mại quốc tế. Các doanh nghiệp kinh doanh thương mại, gia công hàng hóa thường chỉ yêu cầu tài trợ một công đoạn trong quá trình tái sản xuất : nhập hàng sau đó tiêu thụ, còn các doanh nghiệp sản xuất đòi hỏi vốn lớn, yêu cầu tài trợ một số, tất cả công đoạn quy trình sản xuất từ nhập nguyên liệu đến tiêu thụ thành phẩm trên thị trường. + Thường đi liền với dịch vụ thanh toán quốc tế mà ngân hàng cung ứng.

Vì nghiệp vụ tài trợ thương mại là nghiệp vụ mở rộng, nằm trong nghiệp vụ thanh toán quốc tế. Hoạt động tài trợ TMQT phát triển sẽ thúc đẩy hoạt động TTQT phát triển, giúp quá trình TTQT diễn ra một cách trôi chảy, bù đắp khoản vốn mà các doanh nghiệp XNK tạm thời chưa có, vì vậy hoạt động tài trợ TMQT chịu ảnh hưởng rất lớn từ hoạt động XNK. Hơn nữa, một khách hàng sử dụng tài trợ thương mại ở một ngân hàng đã có lịch sử thanh toán quốc tế cùng sẽ được ưu đãi phí dịch vụ, có mối liên hệ 6 và sự tin tưởng cần thiết để ngân hàng và khách hàng cùng đồng hành thực hiện hợp đồng. Không những thế, khách hàng có thể còn nhận các sản phẩm tài trợ được thiết kế sao cho sát nhất với nhu cầu của mình.

+ Thời hạn tài trợ thường là ngắn, và trung hạn, vì vậy rủi ro với hoạt động tài trợ TMQT thấp hơn so với hoạt động tín dụng thông thường. Ngân hàng ít tập trung tài trợ dài hạn, do độ rủi ro cao và khả năng thu hồi vốn chậm. + Sản phẩm dịch vụ tài trợ thương mại quốc tế liên quan đến nhiều phòng ban. Vì hoạt động tài trợ thương mại quốc tế là hoạt động hết sức đa dạng và phức tạp, nên sự kết hợp, phối hợp giữa các phòng ban là điều tất yếu để đáp ứng nhu cầu hoạt động này.

+ Đối tượng được tài trợ là các nhà kinh doanh xuất nhập khẩu, chỉ trong hoạt động xuất nhập khẩu của mình. Điều này đòi hỏi khach hàng có đăng ký kinh doanh XNK, có hợp đồng thương mại quốc tế đầy đủ làm cơ sở cho việc tài trợ ( hợp đồng ngoại thương, thông báo mời thầu). + Tài sản đảm bảo cho khoản vay rất đa dạng: có thể là lô hàng XNK, hoặc bộ chứng từ thanh toán. Với cho vay sản xuất hàng xuất khẩu, người XK có thể sử dụng chính lô hàng xuất khẩu làm tài sản bảo đảm, hoặc nếu đã xuất khẩu, có thể sử dụng bộ chứng từ để chiết khấu tại ngân hàng.

Với cho vay thanh toán hàng nhập, người NK có thể sử dụng lô hàng mình định nhập để làm tài sản bảo đảm, sau đó sử dụng lô hàng đó kinh doanh kiếm lời để trả khoản vay cho ngân hàng. + Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế của ngân hàng chịu sự điều chỉnh của pháp luật, tập quán thương mại quốc tế cũng như pháp luật quốc gia, đồng thời chịu ảnh hưởng rất nhiều của chính trị, kinh tế các nước trên thế giới. + Chứng từ được sử dụng rất đa dạng và phong phú. Các chứng từ đi kèm hoạt động tài trợ thương mại phụ thuộc chủ thể tài trợ là ai ( người XK hay NK), phương thức thanh toán là gì ( L/C, chuyển tiền, nhờ thu…), nhu cầu tài trợ là gì ( tài trợ mua hàng, tài trợ hàng xuất…).

Ngân hàng cần nắm vững các loại chứng từ đi kèm để yêu cầu khách hàng cung cấp cho phù hợp.2 Vai trò hoạt động tài trợ thương mại với nền kinh tế a. Đối với nền kinh tế Trong xu hướng toàn cầu hóa, tất cả các quốc gia, vùng lãnh thổ đều ra sức phát triển kinh tế thị trường nhiều thành phần, thì hoạt động thanh toán quốc tế trở nên quan trọng đối với sự giao thương giữa các nước. Tạo điều kiện cho hoạt động thanh toán quốc tế phát triển, hoạt động tài trợ thương mại trở thành nền tảng, xương sống cho 7 các hoạt động khác: hoạt động XNK hàng hóa, đầu tư nước ngoài, tín dụng quốc tế giữa các quốc gia…Chính vì vậy, hoạt động tài trợ thương mại quốc tế có vai trò với nền kinh tế như: - Tài trợ thương mại của ngân hàng tạo điều kiện tốt hơn cho hàng hóa luân chuyển nhanh chóng, trôi chảy, giúp đẩy nhanh quá trình sản xuất, lưu thông hàng hóa, quá trình tái sản xuất thông qua đó cũng được đẩy mạnh với tốc độ cao. Thông qua vai trò cầu nối của mình, ngân hàng không những đứng ra làm trung gian đảm bảo mà còn tài trợ về mặt tài chính cho các doanh nghiệp đang thiếu vốn.

Từ ấy, giúp quá trình giao thương giữa các quốc gia được đẩy mạnh, phát triển một số ngành nghề hỗ trợ quá trình thanh toán quốc tế, như vận tải, bảo hiểm ngoại thương… - Tài trợ thương mại góp phần hiện đại hóa nền kinh tế. Thay vì việc phải nhập khẩu các thành phẩm từ nước ngoài, việc tài trợ của ngân hàng giúp các doanh nghiệp mua máy móc thiết bị sản xuất, nhập khẩu các dây chuyền công nghệ hiện đại, giúp sản xuất ra các thành phẩm mà nền kinh tế đang thiếu, tăng năng suất và quy mô lao động, giảm chi phí sản xuất. Việc tăng năng suất lao động sẽ làm tăng tính chuyên môn hóa trong hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có sức cạnh tranh về chất lượng, giá thành sản phẩm không những ở thị trường trong nước mà còn vươn xa ra thị trường các nước khác. - Hoạt động tài trợ thương mại phát triển, giúp mở rộng sản xuất, từ ấy thu hút nhiều nhân công tham gia hoạt động sản xuất hơn, giảm tỷ lệ thất nghiệp cũng như ổn định kinh tế xã hội.

Tỷ lệ thất nghiệp giảm không những giúp nền kinh tế phát triển mà còn làm tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước từ các khoản đóng góp như thuế, phí… Điều tiết tốt hoạt động tài trợ TMQT có thể giúp hoàn thành các mục tiêu kinh tế – chính trị – xã hội, thực hiện thành công các chương trình 10 năm , 20 năm… mà chính phủ đề ra. Đối với ngân hàng thương mại Hoạt động tài trợ thương mại phát sinh từ hoạt động thanh toán quốc tế, là một trong những dịch vụ không thể thiếu của các ngân hàng thương mại.