Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật phát triển hoa cúc tại thành phố Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật phát triển hoa cúc tại thành phố thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Đặng Thị Tố Nga
• Người hướng dẫn: TS. Đào Thanh Vân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Phát Triển Hoa Cúc Tại Thái Nguyên: Các Biện Pháp Kỹ Thuật Hiệu Quả
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Nguồn gốc của cây hoa cúc
• 1.1.2. Phân loại cây hoa cúc
• 1.1.3. Đặc điểm thực vật học của cây hoa cúc
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Điều tra, đánh giá tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa tại thành phố Thái Nguyên
• 2.2.2. Nghiên cứu tuyển chọn giống hoa cúc năng suất cao, chất lượng tốt phù hợp với điều kiện sinh thái Thái Nguyên
• 2.2.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật phát triển hoa cúc tại Thái Nguyên
• 2.2.4. Xây dựng mô hình sản xuất hoa cúc tại Thái Nguyên
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Điều tra tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa tại thành phố Thái Nguyên
• 2.3.2. Nghiên cứu tuyển chọn giống hoa cúc thích hợp với điều kiện sinh thái Thái Nguyên
• 2.3.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng hoa cúc tại Thái Nguyên
• 2.3.4. Xây dựng mô hình sản xuất hoa cúc Vàng Thược Dược vụ Đông-Xuân 2007-2008 tại Thái Nguyên
• 2.4. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.5. Các biện pháp kỹ thuật áp dụng
• 2.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều tra tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa ở thành phố Thái Nguyên
• 3.1.1. Tình hình sản xuất hoa Thái Nguyên
• 3.1.2. Tình hình tiêu thụ hoa tại thành phố Thái Nguyên
• 3.1.3. Các yếu tố thuận lợi và hạn chế đối với sản xuất hoa cúc ở Thái Nguyên
• 3.1.4. Một số giải pháp khắc phục các yếu tố hạn chế sản xuất hoa cúc ở Thái Nguyên
• 3.2. Kết quả nghiên cứu tuyển chọn giống hoa cúc năng suất cao, chất lượng tốt phù hợp với điều kiện sinh thái Thái Nguyên
• 3.2.1. Nghiên cứu đặc trưng hình thái, tình hình sinh trưởng, phát triển của tập đoàn hoa cúc tại Thái Nguyên
• 3.2.2. Kết quả nghiên cứu tình hình sinh trưởng, phát triển và năng suất chất lượng một số giống hoa cúc có triển vọng tại Thái Nguyên
• 3.2.3. Hiệu quả kinh tế các giống hoa cúc có triển vọng tại Thái Nguyên
• 3.3. Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng với giống cúc triển vọng Vàng Thược Dược tại Thái Nguyên
• 3.3.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của GA3 và Yogen No.2 đến năng suất chất lượng hoa cúc Vàng Thược Dược
• 3.3.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian chiếu sáng bổ sung đến năng suất, chất lượng hoa cúc Vàng Thược Dược
• 3.3.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến sự ra hoa cúc Vàng Thược Dược vào dịp 20/11
• 3.3.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến sự ra hoa của giống cúc Vàng Thược Dược dịp tết Nguyên Đán tại Thái Nguyên
• 3.4. Xây dựng mô hình hoa cúc ở phường Quan Triều thành phố Thái Nguyên tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.1. Đặc điểm sinh trưởng và chất lượng hoa của mô hình
• 3.4.2. Hiệu quả kinh tế của mô hình
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hoa cúc và tình hình sản xuất tại Thái Nguyên

Hoa cúc là một trong những loại hoa được trồng phổ biến tại Thái Nguyên, mang lại giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, sản xuất hoa cúc tại đây vẫn còn nhỏ lẻ, chưa áp dụng nhiều kỹ thuật trồng hoa cúc hiện đại. Phát triển hoa cúc tại Thái Nguyên đòi hỏi các biện pháp kỹ thuật hiệu quả để nâng cao năng suất và chất lượng. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiện trạng sản xuất và đề xuất các giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương.

1.1. Tình hình sản xuất hoa cúc tại Thái Nguyên

Sản xuất hoa cúc tại Thái Nguyên chủ yếu mang tính tự phát, chưa có quy trình canh tác bài bản. Các yếu tố thuận lợi như khí hậu, đất đai phù hợp, nhưng hạn chế về kỹ thuật trồng hoa cúc và nguồn giống chất lượng thấp đã ảnh hưởng đến hiệu quả trồng hoa cúc. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến có thể cải thiện đáng kể năng suất và chất lượng hoa.

1.2. Ý nghĩa của việc phát triển hoa cúc

Phát triển hoa cúc tại Thái Nguyên không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần phát triển nông nghiệp Thái Nguyên. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng hoa, đáp ứng nhu cầu thị trường và tăng thu nhập cho người dân.

II. Các biện pháp kỹ thuật trồng hoa cúc hiệu quả

Nghiên cứu đã đề xuất một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả trồng hoa cúc tại Thái Nguyên. Các biện pháp này bao gồm việc lựa chọn giống phù hợp, điều chỉnh thời vụ, và áp dụng các kỹ thuật chăm sóc tiên tiến. Kết quả cho thấy, việc áp dụng các biện pháp này đã cải thiện đáng kể năng suất và chất lượng hoa.

2.1. Lựa chọn giống hoa cúc phù hợp

Việc lựa chọn giống hoa cúc có năng suất cao, chất lượng tốt và phù hợp với điều kiện sinh thái của Thái Nguyên là yếu tố quan trọng đầu tiên. Nghiên cứu đã tuyển chọn được một số giống cúc triển vọng như Vàng Thược Dược, có khả năng sinh trưởng tốt và cho năng suất cao trong điều kiện khí hậu địa phương.

2.2. Áp dụng kỹ thuật chăm sóc tiên tiến

Các biện pháp kỹ thuật như sử dụng chất điều hòa sinh trưởng GA3 và Yogen No.2, điều chỉnh thời gian chiếu sáng bổ sung, và xác định thời vụ trồng hợp lý đã được nghiên cứu và áp dụng. Kết quả cho thấy, các biện pháp này giúp tăng chiều cao cây, số lượng hoa, và kéo dài thời gian ra hoa, từ đó nâng cao hiệu quả trồng hoa cúc.

III. Kết quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã đạt được những kết quả đáng kể trong việc nâng cao hiệu quả trồng hoa cúc tại Thái Nguyên. Các mô hình sản xuất hoa cúc được xây dựng tại phường Quan Triều đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt về năng suất và chất lượng hoa. Những kết quả này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao, góp phần phát triển nông nghiệp Thái Nguyên.

3.1. Hiệu quả kinh tế của mô hình sản xuất

Các mô hình sản xuất hoa cúc tại Thái Nguyên đã cho thấy hiệu quả kinh tế cao, với lợi nhuận tăng đáng kể so với phương pháp canh tác truyền thống. Điều này chứng minh rằng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả có thể mang lại lợi ích kinh tế lớn cho người dân.

3.2. Ứng dụng và phát triển trong tương lai

Kết quả nghiên cứu này có thể được ứng dụng rộng rãi trong canh tác hoa cúc tại Thái Nguyên và các khu vực lân cận. Việc nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả sẽ góp phần phát triển ngành hoa cúc, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao thu nhập cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ nông nghiệp với đề tài "Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật phát triển hoa cúc tại thành phố Thái Nguyên" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Đặng Thị Tố Nga, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Đào Thanh Vân và GS.TS Nguyễn Xuân Linh, tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, chuyên ngành Trồng trọt (mã số: 62.01), bảo vệ năm 2011.

Trong bối cảnh phát triển kinh tế – xã hội, hoa tươi là sản phẩm mang cả giá trị thẩm mỹ và giá trị kinh tế. Cùng với hoa hồng, hoa cúc (Chrysanthemum sp.) là một trong những loài hoa cắt cành phổ biến nhất, sở hữu màu sắc phong phú, độ bền cành cao, phân cành mạnh và có tiềm năng điều khiển nở hoa quanh năm. Tại Việt Nam, hoa cúc đã được trồng tập trung tại nhiều địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Lạt, Hải Phòng. Tỉnh Thái Nguyên có vị trí địa lý thuận lợi tại vùng trung du miền núi phía Đông Bắc (tiếp giáp Bắc Kạn, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Giang, Lạng Sơn; nằm trên trục Quốc lộ 3), đồng thời là trung tâm giáo dục đại học lớn của khu vực nên nhu cầu tiêu thụ hoa tươi là rất cao, đặc biệt trong các dịp lễ, Tết ở hai vụ Thu – Đông và Đông – Xuân. Tuy nhiên, sản xuất hoa tại Thái Nguyên trước thời điểm nghiên cứu chủ yếu mang tính tự phát, phân tán, canh tác theo kinh nghiệm truyền thống, thiếu nguồn giống đạt tiêu chuẩn và chưa áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học kỹ thuật, dẫn đến năng suất và chất lượng cành hoa chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường.

Mục đích nghiên cứu của đề tài bao gồm:

1. Tuyển chọn một số giống hoa cúc có năng suất, chất lượng cao, khả năng chống chịu tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái thành phố Thái Nguyên.
2. Xác định một số biện pháp kỹ thuật (sử dụng chất điều hòa sinh trưởng, phân bón lá, điều khiển chiếu sáng bổ sung, bố trí thời vụ trồng) nhằm nâng cao năng suất, phẩm chất và hiệu quả kinh tế của hoa cúc tại địa phương.

Yêu cầu cụ thể của đề tài:

• Đánh giá hiện trạng sản xuất và tình hình tiêu thụ hoa tại thành phố Thái Nguyên.
• Khảo sát, xác định khả năng sinh trưởng, phát triển của các giống hoa cúc trong tập đoàn thí nghiệm tại địa phương.
• Xác định các biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng hoa cúc thương phẩm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tập đoàn gồm 30 giống hoa cúc nhập nội và địa phương; các hóa chất điều tiết sinh trưởng (axit Gibberellic - $\text{GA}_3$), phân bón lá chuyên dùng (Yogen No.2) và kỹ thuật điều khiển quang chu kỳ bằng ánh sáng nhân tạo.
• Địa bàn nghiên cứu: Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (khảo sát thực trạng tại 6 phường, xã gồm Gia Sàng, Túc Duyên, Quang Vinh, Quan Triều, Tân Long, Thịnh Đán; bố trí các thí nghiệm đồng ruộng và mô hình sản xuất tại phường Quan Triều).
• Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2003 đến năm 2008.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Cây hoa cúc (Chrysanthemum sp.) thuộc phân lớp Cúc (Asterydae), bộ Cúc (Asterales), họ Cúc (Asteraceae), phân họ Asteroideae, chi Chrysanthemum (Võ Văn Chi và Dương Đức Tiến, 1988; Lê Kim Biên, 1984; Trần Hợp, 1993). Cúc có nguồn gốc ôn đới từ Trung Quốc và Nhật Bản. Về mặt thực vật học, cây có bộ rễ chùm ăn nông phát triển theo chiều ngang (Nguyễn Xuân Linh, 1998); chiều cao và khả năng phân cành phụ thuộc chặt chẽ vào đặc tính di truyền của giống (Van Ruiten và cs, 1984); lá mọc cách xoắn ốc có hiệu suất quang hợp mạnh nhất ở lá thứ 4 từ đỉnh ngọn (Cockshull, 1972); cụm hoa đầu trạng điển hình với nhiều hoa đơn tính hoặc lưỡng tính sắp xếp trên đế hoa (Quách Trí Cương và Trương Vỹ); quả bế khô kích thước nhỏ không có nội nhũ (Lê Kim Biên, 1984).

Về mặt sinh lý ngoại cảnh, cúc là cây ngày ngắn điển hình. Quá trình phân hóa mầm hoa yêu cầu thời gian chiếu sáng dưới độ dài chiếu sáng tới hạn (khoảng 10–11 giờ/ngày-đêm), trong khi giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng cần độ dài ngày trên 13 giờ (Yulian và Fujime, 1995; Narumon, 1988, 1998; Strojuy, 1985; Cockshull, 1977; Mortensen và Strumme, 1987). Cảm ứng quang chu kỳ diễn ra chủ yếu ở các lá phía trên đỉnh ngọn (Rosenvist và cs, 2001). Nhiệt độ tối thích cho cúc sinh trưởng là 15–20°C; nhiệt độ trên 35°C hoặc dưới 10°C đều kìm hãm phát triển và làm giảm chất lượng hoa (Myster, 1995; Langton, 1997; Yeun Joo Huh và cs, 2005; Hoogeweg, 1999; Karlson và cs; Rijsdijk và Vogelezang, 2000).

Trên thế giới, ngành sản xuất hoa cúc phát triển mạnh tại Hà Lan, Colombia, Nhật Bản, Trung Quốc, Mexico, Italia (Buschman, 2005; Nguyễn Văn Tấp, 2008; Erik Van Berkum, 2007; Jo Wijnands, 2005; Lim Heng Jong, 1998).

TT	Quốc gia	Giá trị xuất khẩu (triệu USD)	Giá trị nhập khẩu (triệu USD)
1	Trung Quốc	300	200
2	Nhật Bản	150	200
3	Hà Lan	250	100
4	Pháp	70	110
5	Đức	80	50
6	Nga	-	120
7	Mỹ	50	70
8	Singapore	15	-
9	Israel	12	-

(Nguồn: Đặng Văn Đông, 2003)

Các nghiên cứu quốc tế tập trung vào chọn tạo giống bằng lai hữu tính (Shibata và Kawata, 1998), xử lý đột biến tia gamma (NBRI-Newsletters, 1989), chuyển gen rolC và GUS qua Agrobacterium (Benetka và Pavingerova, 1995; Mitouchkina và Dolgov, 2000), nhân giống in vitro (Lunegent và Wardly, 1990; Kenth và Toress, 1990; Sun-Ja Kim và cs, 2004), ứng dụng đèn HPS xử lý quang gián đoạn (Blanchard và Erik, 2009; Blacquiere, 2002; Khattak và cs, 2004), và sử dụng các chất điều tiết sinh trưởng như $\text{GA}_3$, MH, Daminozide, CCC, Prohexadione Calcium (Dalal và cs, 2009; Ksenija Karlovie và cs, 2004; Yoon Ha Kim và cs, 2010).

Tại Việt Nam, diện tích hoa cúc tăng trưởng nhanh, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu hoa cắt cành (Nguyễn Xuân Linh và cs, 1998, 2000; Đặng Văn Đông, 2005, 2010).

Chủng loại hoa	Xuất khẩu 8 tháng 2008 (USD)	Xuất khẩu 8 tháng 2009 (USD)	Tăng trưởng 2009/2008 (%)
Hoa cúc	-	4.400.000	+46,5
Hoa cẩm chướng	-	1.500.000	-0,5
Hoa hồng	-	671.600	+75,7
Lan Hồ Điệp	-	116.000	-

(Nguồn: www.rauhoaquavietnam, 2009)

Các tác giả trong nước đã tuyển chọn được nhiều giống cúc thích ứng như CN93, CN98, Vàng Đài Loan, CN97, CN01, CN20 (Nguyễn Thị Kim Lý, 2001; Nguyễn Thị Kim Lý và Nguyễn Xuân Linh, 2004, 2005; Phạm Xuân Tùng, 2004; Đặng Văn Đông, 2005; Đặng Ngọc Chi, 2006). Các nghiên cứu nhân giống in vitro, giâm cành bằng thuốc kích thích ra rễ IBA, NAA, Kích phát tố Thiên Nông (Dương Tấn Nhựt và cs, 2004, 2005; Trần Thị Thu Hiền và cs, 2007; Nguyễn Thị Kim Lý, 1999, 2001) và điều khiển quang gián đoạn trên giống Vàng Pha Lê (Đặng Văn Đông, 2000, 2005; Đặng Văn Đông và Nguyễn Quang Thạch, 2005) đã mang lại kết quả rõ rệt.

Khoảng trống nghiên cứu: Phần lớn các nghiên cứu trước đây được thực hiện tại các vùng chuyên canh hoa truyền thống như đồng bằng sông Hồng (Hà Nội, Hải Phòng) hoặc Tây Nguyên (Đà Lạt). Tại khu vực trung du miền núi phía Đông Bắc như Thái Nguyên, với đặc thù tiểu vùng sinh thái có mùa đông lạnh, biên độ nhiệt ngày đêm lớn, điều kiện bức xạ ánh sáng riêng biệt, chưa có nghiên cứu hệ thống nào về đánh giá tập đoàn giống, xác định thời vụ nở hoa chính xác cho các dịp lễ (20/11 và Tết Nguyên Đán), cũng như hoàn thiện quy trình kỹ thuật chiếu sáng bổ sung và sử dụng chất điều hòa sinh trưởng kết hợp phân bón lá. Luận án của Đặng Thị Tố Nga được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp khoảng trống này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và sinh lý thực vật

Luận án vận dụng lý thuyết về quang chu kỳ thực vật (Photoperiodism) đối với cây ngày ngắn: trong vụ Đông khi độ dài chiếu sáng tự nhiên ngắn, cây cúc dễ hình thành mầm hoa sớm khi thân chưa đạt chiều cao và sinh khối tối ưu, dẫn đến cuống hoa ngắn, bông nhỏ. Việc chiếu sáng bổ sung ban đêm làm gián đoạn chu kỳ tối liên tục, duy trì pha sinh trưởng sinh dưỡng. Đồng thời, cơ chế kéo dài tế bào dọc thân dưới tác động của Gibberellin ($\text{GA}3$ - $C{19}H_{22}O_6$) kết hợp bổ sung dinh dưỡng khoáng cân đối (N, $\text{P}_2\text{O}_5$, $\text{K}_2\text{O}$ tỉ lệ 30-10-10 và các vi lượng MnO, MgO, $\text{B}_2\text{O}_3$, S, Fe, Cu, Zn, Mo) qua chế phẩm phân bón lá Yogen No.2 giúp cành hoa đạt chiều cao, độ cứng cáp và kích thước hoa theo tiêu chuẩn thương phẩm.

Vật liệu nghiên cứu

• Tập đoàn 30 giống hoa cúc thu thập từ Trung tâm Hoa - Cây cảnh (Viện Di truyền Nông nghiệp) và nguồn địa phương:

STT	Tên giống	Tên khoa học	Nguồn gốc
1	C4	Chrysanthemum morifolium AnbertHeijn	Hà Lan
2	C5	Chrysanthemum morifolium Balloon new	Hà Lan
3	C6	Chrysanthemum morifolium Bijoux lilac	Hà Lan
4	C7	Chrysanthemum morifolium Grand pink	Hà Lan
5	C9	Chrysanthemum morifolium Rocky	Hà Lan
6	C13	Chrysanthemum morifolium Spoetnik	Hà Lan
7	CN19 (Chi Vàng)	Chrysanthemum morifolium	Hà Lan
8	CN20 (Chi Trắng)	Chrysanthemum morifolium Puma White	Hà Lan
9	CN42	Chrysanthemum indicum Alexandra White	Hà Lan
10	Vàng Thược Dược	Chrysanthemum indicum	Nhật Bản
11	Vàng Công Chúa	Chrysanthemum morifolium	Hà Lan
12	Cao Bồi	Chrysanthemum indicum Lineker	Singapore
13	Đầu Đỏ	Chrysanthemum indicum	Singapore
14	Sao Nhỏ	Chrysanthemum morifolium	Hà Lan
15	Tím Lồi	Chrysanthemum indicum	Hà Lan
16	Chi Nghệ	Chrysanthemum indicum Louis	Hà Lan
17	Viền Tím	Dendranthema indicum	Singapore
18	Da Bơ	Dendranthema indicum Reagan Salmon	Singapore
19	Muống Hồng	Dendranthema indicum Biarritz	Hà Lan
20	Đỏ Bạc Mới	Chrysanthemum indicum	Hà Lan
21	Thọ Đỏ	Chrysanthemum indicum	Hà Lan
22	Đỏ Tổ Ong	Chrysanthemum indicum	Hà Lan
23	Ánh Bạc	Dendranthema indicum Wesllan Reagal	Hà Lan
24	Vàng Pha Lê	Chrysanthemum indicum Reyellow	Hà Lan
25	Trắng Đồng Tiền	Chrysanthemum indicum	Hà Lan
26	Vàng Nhị Xanh	Chrysanthemum indicum	Hà Lan
27	Trắng Tuyết	Chrysanthemum indicum Penine Chrysal	Hà Lan
28	Tím Hoa Cà	Chrysanthemum indicum	Hà Lan
29	Chi Trắng Chậu	Chrysanthemum indicum	Địa phương
30	Cánh Sen	Chrysanthemum indicum Reagan Improved	Hà Lan

• Hóa chất và chế phẩm: $\text{GA}_3$ dạng tinh bột 1g/gói (thuốc 920); Phân bón lá Yogen No.2 (10g/gói, công ty Yogen Mitsui Vina); Hệ thống bóng điện tròn sợi đốt 100W, rơ le hẹn giờ, khung che bạt dứa và lưới đen cao 1,8m.

Phương pháp nghiên cứu

1. Điều tra hiện trạng: Áp dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (RRA) và phỏng vấn người am hiểu (KIP) theo phiếu điều tra tại 6 phường, xã (Gia Sàng, Túc Duyên, Quang Vinh, Quan Triều, Tân Long, Thịnh Đán); thu thập dữ liệu thứ cấp từ cơ quan quản lý nông nghiệp, thống kê địa phương.
2. Thí nghiệm 1 (Khảo sát tập đoàn 30 giống): Bố trí theo phương pháp tuần tự không nhắc lại, diện tích ô $20\text{ m}^2$, mật độ 33 cây/$\text{m}^2$, theo dõi 30 cây cố định theo đường chéo góc 5 điểm. Triển khai trong 2 vụ: Thu – Đông 2003 (trồng 15/8/2003) và Đông – Xuân 2003–2004 (trồng 15/12/2003) tại phường Quan Triều.
3. Thí nghiệm 2 (So sánh 7 giống triển vọng): Gồm 7 giống (C5, C13, CN20 làm đối chứng, Vàng Pha Lê, Đỏ Bạc Mới, Vàng Thược Dược, Trắng Đồng Tiền). Bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), 3 lần nhắc lại, diện tích ô $5\text{ m}^2$, mật độ 33 cây/$\text{m}^2$, theo dõi 30 cây/ô. Triển khai vụ Thu – Đông 2004 (trồng 15/8/2004) và Đông – Xuân 2004–2005 (trồng 15/12/2004).
4. Thí nghiệm 3 (Ảnh hưởng của $\text{GA}_3$ và Yogen No.2 trên giống Vàng Thược Dược): RCBD, 3 lần nhắc lại, diện tích ô $5\text{ m}^2$, mật độ 33 cây/$\text{m}^2$, vụ Đông – Xuân 2004–2005 tại Quan Triều. Gồm 4 công thức:
   • CT1: Phun nước lã (đối chứng).
   • CT2: Phun $\text{GA}_3$ 100 ppm (1g/10 lít nước).
   • CT3: Phun Yogen No.2 500 ppm (20g/8 lít nước).
   • CT4: Phun kết hợp $\text{GA}_3$ 100 ppm + Yogen No.2 500 ppm.
   • Thời gian phun: Bắt đầu 15 ngày sau trồng, định kỳ 10 ngày/lần, phun tổng cộng 3 lần.
5. Thí nghiệm 4 (Ảnh hưởng của thời gian chiếu sáng bổ sung trên giống Vàng Thược Dược): RCBD, 3 lần nhắc lại, diện tích ô $5\text{ m}^2$, mật độ 33 cây/$\text{m}^2$, vụ Đông – Xuân 2005–2006 (trồng 25/12/2005) tại Quan Triều. Gồm 5 công thức:
   • CT1: Chiếu sáng tự nhiên (đối chứng).
   • CT2: Chiếu sáng bổ sung liên tục 2 giờ/đêm (22h–0h).
   • CT3: Chiếu sáng bổ sung liên tục 4 giờ/đêm (22h–2h).
   • CT4: Chiếu sáng bổ sung liên tục 6 giờ/đêm (22h–4h).
   • CT5: Chiếu sáng bổ sung liên tục 8 giờ/đêm (22h–6h).
   • Quy cách: Bóng điện 100W, mật độ 1 bóng/$5\text{ m}^2$, thắp từ ngày thứ 10 sau trồng, thắp liên tục 20 ngày; ban đêm dùng khung bạt dứa và lưới đen cao 1,8m ngăn sáng giữa các ô.
6. Thí nghiệm 5 (Ảnh hưởng của thời vụ đến sự ra hoa dịp 20/11 trên giống Vàng Thược Dược): RCBD, 3 lần nhắc lại, diện tích ô $5\text{ m}^2$, mật độ 33 cây/$\text{m}^2$, ánh sáng tự nhiên. Gồm 5 thời điểm trồng trong năm 2006: CT1 (1/8), CT2 (10/8), CT3 (20/8), CT4 (30/8), CT5 (10/9).
7. Thí nghiệm 6 (Ảnh hưởng của thời vụ đến sự ra hoa dịp Tết Nguyên Đán trên giống Vàng Thược Dược): RCBD, 3 lần nhắc lại, diện tích ô $5\text{ m}^2$, mật độ 33 cây/$\text{m}^2$, kết hợp thắp điện bổ sung 4 giờ/đêm (22h–2h) trong 20 ngày (sau trồng 10 ngày). Gồm 5 thời điểm trồng trong năm 2006: CT1 (2/11), CT2 (12/11), CT3 (22/11), CT4 (2/12), CT5 (12/12).
8. Xây dựng mô hình sản xuất hoa cúc vụ Đông – Xuân 2007–2008 tại Quan Triều: So sánh 4 mô hình:
   • MH1: Giống Chi Trắng + Kỹ thuật canh tác truyền thống.
   • MH2: Giống Chi Trắng + Kỹ thuật mới (chiếu sáng bổ sung 4h/đêm + thời vụ Tết).
   • MH3: Giống Vàng Thược Dược + Kỹ thuật canh tác truyền thống.
   • MH4: Giống Vàng Thược Dược + Kỹ thuật mới (chiếu sáng bổ sung 4h/đêm + thời vụ Tết).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học của đề tài

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở khoa học về nguồn gốc cây hoa cúc, phân loại thực vật học, các đặc điểm sinh lý rễ, thân, lá, hoa, quả, và yêu cầu ngoại cảnh (quang chu kỳ, nhiệt độ, độ ẩm). Tác giả tổng thuật chi tiết tình hình sản xuất và thị trường hoa cúc toàn cầu, phân tích thành tựu lai tạo chọn giống, nhân giống in vitro, điều khiển quang gián đoạn bằng ánh sáng nhân tạo và sử dụng các chất điều tiết sinh trưởng ($\text{GA}_3$, MH, B9, CCC, Pro-Ca) trên thế giới.

Đồng thời, chương này đánh giá thực trạng sản xuất và nghiên cứu hoa cúc ở Việt Nam qua các giai đoạn, làm rõ thành tựu chọn tạo giống nhập nội, kỹ thuật nhân giống cành giâm cải tiến, các biện pháp che sáng, xử lý ánh sáng quang gián đoạn 3h lúc nửa đêm trên giống Vàng Pha Lê (kéo dài thời gian sinh trưởng từ 75,7 ngày lên 105,7 ngày, nâng cao đường kính cuống hoa, chiều cao và khối lượng cành hoa), thời vụ trồng phục vụ các ngày lễ (20/11, 8/3, Tết Nguyên Đán) và hiệu quả của các loại phân bón lá (Diệp Lục tố, phân lỏng A-B, Yogen No.2). Từ đó, tác giả khẳng định việc nghiên cứu chọn giống và hoàn thiện các biện pháp kỹ thuật tại tiểu vùng sinh thái Thái Nguyên là cấp thiết và có cơ sở khoa học vững chắc.

Chương 2: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết nguồn gốc và lý lịch 30 giống hoa cúc nghiên cứu, đặc tính của chế phẩm $\text{GA}_3$ và phân bón lá Yogen No.2. Nội dung chương trình bày cụ thể phương pháp luận nghiên cứu gồm 4 nội dung lớn:

1. Điều tra đánh giá thực trạng sản xuất và tiêu thụ hoa tại 6 phường/xã của TP Thái Nguyên bằng phương pháp RRA và KIP;
2. Khảo nghiệm tập đoàn 30 giống và thí nghiệm so sánh 7 giống triển vọng;
3. Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật thâm canh trên giống chủ lực Vàng Thược Dược (xử lý kết hợp $\text{GA}_3$ và Yogen No.2; xác định thời gian chiếu sáng bổ sung ban đêm 2h, 4h, 6h, 8h; xác định thời vụ trồng phục vụ dịp 20/11 và Tết Nguyên Đán);
4. Xây dựng mô hình trình diễn sản xuất hoa cúc vụ Đông – Xuân 2007–2008. Toàn bộ thiết kế thí nghiệm (tuần tự, RCBD 3 lần nhắc lại), quy chuẩn bố trí ô, mật độ trồng (33 cây/$\text{m}^2$), phương pháp thu thập chỉ tiêu hình thái, năng suất, độ bền hoa, tình hình sâu bệnh hại và phương pháp xử lý số liệu thống kê đều được chuẩn hóa.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm và thảo luận chuyên sâu qua các nội dung:

1. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ hoa tại TP Thái Nguyên:

   • Đánh giá cơ cấu diện tích hoa tại các phường/xã điều tra vụ Đông – Xuân 2003–2004: sản xuất hoa mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với các cây trồng truyền thống trên 1 ha đất canh tác. Thị trường tiêu thụ hoa tại chỗ rất lớn nhưng nguồn cung chủ yếu phải nhập từ Hà Nội và các vùng lân cận.
   • Chỉ ra các yếu tố thuận lợi (đất đai, nguồn nước, khí hậu, giao thông, nhu cầu thị trường) và hạn chế lớn nhất (thiếu giống tốt, kỹ thuật thâm canh lạc hậu, chưa áp dụng chiếu sáng nhân tạo dẫn đến hoa nở không đúng dịp lễ, giá bán thấp).

2. Kết quả tuyển chọn giống hoa cúc thích hợp:

   • Khảo sát tập đoàn 30 giống (vụ Thu – Đông 2003 và Đông – Xuân 2003–2004): đánh giá đặc trưng hình thái, phản ứng quang chu kỳ, động thái tăng trưởng chiều cao, số lá, thời gian sinh trưởng, năng suất lý thuyết, năng suất thực thu, độ bền hoa cắt, độ bền hoa tự nhiên và thành phần sâu bệnh hại.
   • Thí nghiệm so sánh 7 giống triển vọng (vụ Thu – Đông 2004 và Đông – Xuân 2004–2005): Giống Vàng Thược Dược thể hiện sự vượt trội về khả năng sinh trưởng, thích ứng sinh thái, cành hoa to khỏe, màu sắc hoa vàng tươi, độ bền hoa cao và hiệu quả kinh tế nổi bật, được lựa chọn làm giống chủ lực để nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật hoàn thiện quy trình.

3. Kết quả nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật trên giống cúc Vàng Thược Dược:

   • Ảnh hưởng của $\text{GA}_3$ và Yogen No.2 (vụ Đông – Xuân 2004–2005): Công thức kết hợp $\text{GA}_3$ 100 ppm + Yogen No.2 500 ppm cho tốc độ tăng trưởng chiều cao cây, số lá/cây, đường kính hoa và năng suất thực thu cao nhất, cành hoa cứng cáp và phẩm chất thương phẩm tốt hơn hẳn so với đối chứng phun nước lã và các công thức đơn lẻ.
   • Ảnh hưởng của thời gian chiếu sáng bổ sung (vụ Đông – Xuân 2005–2006): Xử lý chiếu sáng bổ sung ban đêm từ 22h bằng bóng điện 100W kéo dài pha sinh trưởng sinh dưỡng, ức chế sự ra nụ sớm do ngày ngắn mùa đông. Công thức chiếu sáng bổ sung 4 giờ/đêm (từ 22h đến 2h) trong 20 ngày liên tục mang lại sự cân đối tối ưu giữa chiều cao cây, kích thước bông hoa, tỷ lệ hoa loại 1 và hiệu quả kinh tế sử dụng điện năng.
   • Xác định thời vụ trồng đón dịp lễ 20/11 và Tết Nguyên Đán (năm 2006): Xác lập chính xác thời điểm trồng trong điều kiện tự nhiên để thu hoạch đúng dịp 20/11 và thời điểm trồng kết hợp thắp điện 4 giờ/đêm để thu hoạch rộ đúng dịp Tết Nguyên Đán với tỷ lệ nở hoa tập trung, chất lượng hoa cao và đạt giá trị thương phẩm cao nhất.

4. Kết quả xây dựng mô hình sản xuất hoa cúc vụ Đông – Xuân 2007–2008 tại Quan Triều:

   • Mô hình áp dụng quy trình kỹ thuật mới (giống Vàng Thược Dược kết hợp chiếu sáng bổ sung 4h/đêm và thời vụ chuẩn) cho cây sinh trưởng khỏe, chiều cao cây và đường kính hoa đồng đều, tỷ lệ hoa thương phẩm loại 1 đạt cao, hiệu quả kinh tế và lợi nhuận trên đơn vị diện tích vượt trội so với mô hình canh tác truyền thống.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt khoa học

• Cung cấp hệ thống dữ liệu khoa học toàn diện về đặc điểm sinh vật học, sinh thái học, thời gian sinh trưởng, khả năng chống chịu sâu bệnh và phẩm chất hoa của tập đoàn 30 giống hoa cúc nhập nội và địa phương tại tiểu vùng sinh thái thành phố Thái Nguyên trong hai vụ chính (Thu – Đông và Đông – Xuân).
• Xác lập cơ sở khoa học về phản ứng quang chu kỳ và tác động sinh lý của việc chiếu sáng bổ sung nhân tạo ban đêm trên cây hoa cúc trong điều kiện mùa đông lạnh miền Bắc, làm sáng tỏ mối quan hệ giữa thời lượng thắp điện, động thái tích lũy sinh khối và chất lượng cành hoa.
• Chứng minh hiệu quả sinh lý tương hỗ giữa chất kích thích sinh trưởng kéo dài tế bào ($\text{GA}_3$) và phức hợp dinh dưỡng khoáng qua lá (Yogen No.2) trong việc nâng cao phẩm chất thương phẩm hoa cúc.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và giải pháp đề xuất

• Đã tuyển chọn được tập đoàn giống cúc có triển vọng gồm 7 giống (C5, C13, CN20, Vàng Pha Lê, Đỏ Bạc Mới, Vàng Thược Dược, Trắng Đồng Tiền), trong đó xác định giống hoa cúc Vàng Thược Dược là giống chủ lực có năng suất cao, phẩm chất đẹp và giá trị thương phẩm cao phù hợp với điều kiện Thái Nguyên.
• Xây dựng và hoàn thiện gói kỹ thuật canh tác đồng bộ cho giống cúc Vàng Thược Dược tại Thái Nguyên:
  • Phun kết hợp $\text{GA}_3$ nồng độ 100 ppm và Yogen No.2 nồng độ 500 ppm (phun 3 lần, bắt đầu sau trồng 15 ngày, định kỳ 10 ngày/lần).
  • Chiếu sáng bổ sung bằng bóng điện tròn 100W (mật độ 1 bóng/$5\text{ m}^2$) liên tục 4 giờ/đêm (từ 22h đến 2h sáng hôm sau) trong thời gian 20 ngày (bắt đầu sau trồng 10 ngày) trong vụ Đông – Xuân.
  • Xác định thời vụ trồng thích hợp để hoa nở đúng dịp 20/11 và dịp Tết Nguyên Đán.
• Ứng dụng thành công mô hình trình diễn kỹ thuật mới tại phường Quan Triều, chứng minh hiệu quả kinh tế cao, làm cơ sở nhân rộng vào thực tiễn sản xuất hoa hàng hóa tại Thái Nguyên.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Các thí nghiệm chuyên sâu về biện pháp kỹ thuật (chiếu sáng bổ sung, chất điều hòa sinh trưởng, thời vụ) của luận án chủ yếu tập trung khảo nghiệm trên giống cúc chủ lực Vàng Thược Dược và thực hiện tại địa bàn phường Quan Triều, thành phố Thái Nguyên trong hai vụ Thu – Đông và Đông – Xuân. Đề tài chưa mở rộng đánh giá chi tiết trên toàn bộ các giống trong tập đoàn ở các vụ Hè – Thu cũng như chưa đi sâu vào các giải pháp công nghệ sau thu hoạch.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục mở rộng khảo nghiệm các biện pháp kỹ thuật chiếu sáng bổ sung và phân bón lá trên các giống hoa cúc triển vọng khác trong tập đoàn (như C5, C13, Vàng Pha Lê, Trắng Đồng Tiền).
  • Nghiên cứu mở rộng mô hình canh tác hoa cúc ứng dụng công nghệ cao sang các huyện, vùng sinh thái lân cận của tỉnh Thái Nguyên và vùng trung du miền núi phía Bắc.
  • Nghiên cứu hoàn thiện quy trình công nghệ xử lý bảo quản, đóng gói và kéo dài độ bền hoa cắt cành phục vụ vận chuyển tiêu thụ xa.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao cho nhiều đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và giảng viên ngành Nông học, Trồng trọt, Sinh lý thực vật: Tham khảo về phương pháp luận bố trí thí nghiệm nông học (từ điều tra nông thôn RRA/KIP đến bố trí thí nghiệm tuần tự, khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh RCBD trong nghiên cứu hoa cây cảnh), kỹ thuật xử lý số liệu sinh trắc thực vật, và các dẫn liệu khoa học về quang chu kỳ hoa cúc.
• Cán bộ khuyến nông và nhà quản lý nông nghiệp địa phương: Sử dụng số liệu điều tra hiện trạng và hiệu quả mô hình để xây dựng kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, quy hoạch vùng sản xuất hoa chuyên canh chất lượng cao tại thành phố Thái Nguyên và các tỉnh trung du miền núi phía Bắc.
• Nông dân và các hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất hoa: Ứng dụng trực tiếp quy trình kỹ thuật chọn giống Vàng Thược Dược, công thức thắp điện bổ sung 4h/đêm, lịch thời vụ chính xác và kỹ thuật phun $\text{GA}_3$ kết hợp Yogen No.2 để chủ động điều khiển hoa nở đúng dịp lễ, Tết, nâng cao năng suất và lợi nhuận canh tác.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu chính của luận án là gì?

Luận án nhằm tuyển chọn các giống hoa cúc năng suất, chất lượng cao, phù hợp điều kiện sinh thái và xác định các biện pháp kỹ thuật (chất điều hòa sinh trưởng, phân bón lá, chiếu sáng bổ sung, thời vụ) để phát triển sản xuất hoa cúc tại thành phố Thái Nguyên. Nghiên cứu khảo sát tập đoàn 30 giống hoa cúc tại phường Quan Triều và điều tra hiện trạng sản xuất tại 6 phường, xã của TP Thái Nguyên trong giai đoạn 2003–2008.

2. Giống hoa cúc nào được luận án lựa chọn làm đối tượng nghiên cứu chuyên sâu các biện pháp kỹ thuật?

Qua khảo sát tập đoàn 30 giống và thử nghiệm 7 giống triển vọng (C5, C13, CN20, Vàng Pha Lê, Đỏ Bạc Mới, Vàng Thược Dược, Trắng Đồng Tiền), giống Vàng Thược Dược (Chrysanthemum indicum, nguồn gốc Nhật Bản) được lựa chọn làm đối tượng nghiên cứu chuyên sâu nhờ khả năng sinh trưởng khỏe, thích ứng sinh thái tốt, hình thái hoa đẹp, cành hoa cứng cáp, năng suất và hiệu quả kinh tế vượt trội.

3. Quy trình chiếu sáng bổ sung ban đêm cho giống cúc Vàng Thược Dược được luận án xác định như thế nào?

Trong vụ Đông – Xuân, kỹ thuật chiếu sáng bổ sung đạt hiệu quả tốt nhất là sử dụng bóng điện tròn sợi đốt công suất 100W với mật độ 1 bóng/$5\text{ m}^2$, thắp sáng liên tục 4 giờ mỗi đêm (từ 22h00 đến 02h00 sáng hôm sau). Thời gian xử lý bắt đầu từ ngày thứ 10 sau khi trồng và kéo dài liên tục trong 20 ngày, giúp cây sinh trưởng thân lá tối ưu, ức chế ra nụ sớm và nâng cao tỷ lệ hoa thương phẩm loại 1.

4. Luận án đã thử nghiệm công thức phân bón lá và chất kích thích sinh trưởng nào trên giống hoa cúc Vàng Thược Dược?

Luận án tiến hành thí nghiệm so sánh giữa đối chứng phun nước lã, phun $\text{GA}_3$ đơn lẻ (100 ppm), phun Yogen No.2 đơn lẻ (500 ppm) và công thức phối hợp $\text{GA}_3$ 100 ppm + Yogen No.2 500 ppm. Kết quả cho thấy công thức phối hợp phun 3 lần (bắt đầu sau trồng 15 ngày, chu kỳ 10 ngày/lần) mang lại tốc độ tăng chiều cao cây, số lá, kích thước bông hoa và năng suất thực thu cao nhất.

5. Mô hình sản xuất hoa cúc vụ Đông – Xuân 2007–2008 tại phường Quan Triều được thiết kế gồm những công thức nào?

Mô hình gồm 4 công thức so sánh: MH1 (Giống Chi Trắng + Kỹ thuật truyền thống), MH2 (Giống Chi Trắng + Kỹ thuật mới: chiếu sáng 4h + thời vụ Tết), MH3 (Giống Vàng Thược Dược + Kỹ thuật truyền thống), và MH4 (Giống Vàng Thược Dược + Kỹ thuật mới: chiếu sáng 4h + thời vụ Tết). Kết quả khẳng định giống Vàng Thược Dược áp dụng quy trình kỹ thuật mới cho chất lượng hoa và hiệu quả kinh tế cao nhất.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Đặng Thị Tố Nga là công trình nghiên cứu nông học thực nghiệm có hệ thống về phát triển cây hoa cúc tại thành phố Thái Nguyên. Tác giả đã đánh giá toàn diện hiện trạng sản xuất, khảo nghiệm tập đoàn 30 giống, tuyển chọn được giống chủ lực Vàng Thược Dược có giá trị kinh tế và khả năng thích ứng cao. Đề tài đã xác lập các thông số kỹ thuật then chốt gồm nồng độ xử lý kết hợp $\text{GA}_3$ (100 ppm) và Yogen No.2 (500 ppm), chế độ chiếu sáng bổ sung 4 giờ/đêm trong 20 ngày, và khung thời vụ trồng phục vụ các dịp lễ 20/11 và Tết Nguyên Đán. Kết quả nghiên cứu và mô hình trình diễn tại phường Quan Triều đã cung cấp cơ sở khoa học và quy trình thực hành hoàn chỉnh, đóng góp thiết thực vào việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và nâng cao hiệu quả ngành sản xuất hoa tươi tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Nguồn gốc của cây hoa cúc Cây hoa cúc (Chrysanthemum sp) được định nghĩa từ Chrysos (vàng) và Anthemum (hoa) bởi Line 1753, là một trong những loại cây trồng làm cảnh lâu đời và quan trọng nhất trên thế giới. Hoa cúc có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản, các nhà khảo cổ học Trung Quốc đã chứng minh rằng từ đời Khổng Tử người ta đã dùng hoa cúc để mừng lễ thắng lợi và cây hoa cúc đã đi vào các tác phẩm hội họa, điêu khắc từ đó.

Ở Nhật Bản cúc là một loại hoa quý (quốc hoa) thường được dùng trong các buổi lễ quan trọng, người Nhật Bản coi cúc là người bạn tâm tình (Đặng Văn Đông và cs, 2003) [7]. Theo tài liệu cổ Trung Quốc thì hoa cúc có cách đây 3. Trong văn thơ Hán cổ, hoa cúc có 30-40 tên gọi khác nhau như: Nữ hoa, Cam hoa, Diên hoa… Hoa cúc có nguồn gốc từ một số loài hoang dại thuộc loại cúc Dendranthema, trải qua quá trình chọn lọc lai tạo và trồng trọt, từ những biến dị để có được những giống cúc như ngày nay (Đặng Văn Đông, 2005) [8]. Ở Việt Nam hoa cúc đã được du nhập từ thế kỷ XV, người Việt Nam coi cúc là biểu hiện của sự thanh cao, là một trong bốn loài thảo mộc được xếp vào hàng tứ quý “Tùng, Cúc, Trúc, Mai” hoặc “Mai, Lan, Trúc, Cúc”.

Hoa cúc không chỉ được ưa chuộng bởi mầu sắc, hình dáng mà còn đặc tính bền lâu hơn các loại hoa khác. Phân loại cây hoa cúc Hoa cúc là loại cây hai lá mầm (Dicotyledonace) thuộc phân lớp cúc (Asterydae), bộ cúc (Asterales), họ cúc (Asteraceae), phân họ giống hoa cúc (Asteroideae), chi Chrysanthemum (Võ Văn Chi và Dương Đức Tiến, 1988) [1]. n 5 Người Việt Nam yêu hoa cúc không chỉ do hình dáng mà còn do có cách sử dụng rất phong phú. Hoa cúc có màu sắc hoa đa dạng, lâu tàn và khả năng phân cành lớn nên cúc có thể dùng để cắm lọ hay bấm ngọn, tạo tán để trồng chậu, trang trí nhà cửa, trồng bồn, trồng chậu ở các khuôn viên, vườn hoa, dùng trong các ngày sinh nhật, hội nghị, lễ tết, hiếu hỉ.

Một số loại cúc như Kim cúc, Bạch cúc còn được sử dụng vào mục đích làm thuốc chữa đau đầu hay hoa mắt, chóng mặt (Võ Văn Chi và Dương Đức Tiến, 1988) [1]; (Lê Kim Biên, 1984)[2]. Năm 1984, Lê Kim Biên (1984)[2] khi nghiên cứu phân loại họ cúc cho thấy riêng chi Chrysanthemum L ( Đại cúc) ở Việt Nam có 5 loài, trên thế giới có 200 loài, và có khoảng 1. Các giống cúc hiện trồng chủ yếu được sử dụng làm hoa hoặc cây cảnh, do đó hoa thường có kích thước từ trung bình đến to, nhiều màu sắc, như trắng, vàng, đỏ, tím, hồng. Một số loại cúc thuộc chi Chrysanthemum L được trồng phổ biến như: - Chrysanthemum cinerariaefolium (cúc Trừ Trùng): cây sống dai, có lông tơ, cao khoảng 50-70 cm.

Thân mọc thẳng đứng có cạnh lồi, lá mọc cách kiểu lông chim. Hoa được dùng để chế biến thuốc trừ sâu. - Chrysanthemum indicum (Cúc Vàng hay Kim Cúc): được trồng nhiều ở Châu Á, có nguồn gốc từ Trung Quốc, Nhật Bản. Cây dạng thân cỏ, sống lâu năm, cây có thể cao hơn 100 cm.

- Chrysanthemum morifolium (Cúc Trắng): có nguồn gốc từ Trung Quốc, được trồng ở vùng núi Nam trung bộ và các tỉnh miền Bắc Việt Nam, được dùng làm thuốc hay cây cảnh. Thân dạng thân cỏ, sống lâu năm hay một năm. Trên thực tế thế giới có tới 7.000 giống cúc đã đưa vào sử dụng với sự đa dạng về chủng loại, màu sắc vô cùng phong phú (Anderson, 1987) [37].