Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật phát triển hoa cúc tại thành phố Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật phát triển hoa cúc tại thành phố thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Đặng Thị Tố Nga
• Người hướng dẫn: TS. Đào Thanh Vân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Phát Triển Hoa Cúc Tại Thái Nguyên: Các Biện Pháp Kỹ Thuật Hiệu Quả
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Nguồn gốc của cây hoa cúc
• 1.1.2. Phân loại cây hoa cúc
• 1.1.3. Đặc điểm thực vật học của cây hoa cúc
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Điều tra, đánh giá tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa tại thành phố Thái Nguyên
• 2.2.2. Nghiên cứu tuyển chọn giống hoa cúc năng suất cao, chất lượng tốt phù hợp với điều kiện sinh thái Thái Nguyên
• 2.2.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật phát triển hoa cúc tại Thái Nguyên
• 2.2.4. Xây dựng mô hình sản xuất hoa cúc tại Thái Nguyên
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Điều tra tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa tại thành phố Thái Nguyên
• 2.3.2. Nghiên cứu tuyển chọn giống hoa cúc thích hợp với điều kiện sinh thái Thái Nguyên
• 2.3.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng hoa cúc tại Thái Nguyên
• 2.3.4. Xây dựng mô hình sản xuất hoa cúc Vàng Thược Dược vụ Đông-Xuân 2007-2008 tại Thái Nguyên
• 2.4. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.5. Các biện pháp kỹ thuật áp dụng
• 2.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều tra tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa ở thành phố Thái Nguyên
• 3.1.1. Tình hình sản xuất hoa Thái Nguyên
• 3.1.2. Tình hình tiêu thụ hoa tại thành phố Thái Nguyên
• 3.1.3. Các yếu tố thuận lợi và hạn chế đối với sản xuất hoa cúc ở Thái Nguyên
• 3.1.4. Một số giải pháp khắc phục các yếu tố hạn chế sản xuất hoa cúc ở Thái Nguyên
• 3.2. Kết quả nghiên cứu tuyển chọn giống hoa cúc năng suất cao, chất lượng tốt phù hợp với điều kiện sinh thái Thái Nguyên
• 3.2.1. Nghiên cứu đặc trưng hình thái, tình hình sinh trưởng, phát triển của tập đoàn hoa cúc tại Thái Nguyên
• 3.2.2. Kết quả nghiên cứu tình hình sinh trưởng, phát triển và năng suất chất lượng một số giống hoa cúc có triển vọng tại Thái Nguyên
• 3.2.3. Hiệu quả kinh tế các giống hoa cúc có triển vọng tại Thái Nguyên
• 3.3. Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng với giống cúc triển vọng Vàng Thược Dược tại Thái Nguyên
• 3.3.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của GA3 và Yogen No.2 đến năng suất chất lượng hoa cúc Vàng Thược Dược
• 3.3.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian chiếu sáng bổ sung đến năng suất, chất lượng hoa cúc Vàng Thược Dược
• 3.3.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến sự ra hoa cúc Vàng Thược Dược vào dịp 20/11
• 3.3.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến sự ra hoa của giống cúc Vàng Thược Dược dịp tết Nguyên Đán tại Thái Nguyên
• 3.4. Xây dựng mô hình hoa cúc ở phường Quan Triều thành phố Thái Nguyên tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.1. Đặc điểm sinh trưởng và chất lượng hoa của mô hình
• 3.4.2. Hiệu quả kinh tế của mô hình
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hoa cúc và tình hình sản xuất tại Thái Nguyên

Hoa cúc là một trong những loại hoa được trồng phổ biến tại Thái Nguyên, mang lại giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, sản xuất hoa cúc tại đây vẫn còn nhỏ lẻ, chưa áp dụng nhiều kỹ thuật trồng hoa cúc hiện đại. Phát triển hoa cúc tại Thái Nguyên đòi hỏi các biện pháp kỹ thuật hiệu quả để nâng cao năng suất và chất lượng. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiện trạng sản xuất và đề xuất các giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương.

1.1. Tình hình sản xuất hoa cúc tại Thái Nguyên

Sản xuất hoa cúc tại Thái Nguyên chủ yếu mang tính tự phát, chưa có quy trình canh tác bài bản. Các yếu tố thuận lợi như khí hậu, đất đai phù hợp, nhưng hạn chế về kỹ thuật trồng hoa cúc và nguồn giống chất lượng thấp đã ảnh hưởng đến hiệu quả trồng hoa cúc. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến có thể cải thiện đáng kể năng suất và chất lượng hoa.

1.2. Ý nghĩa của việc phát triển hoa cúc

Phát triển hoa cúc tại Thái Nguyên không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần phát triển nông nghiệp Thái Nguyên. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng hoa, đáp ứng nhu cầu thị trường và tăng thu nhập cho người dân.

II. Các biện pháp kỹ thuật trồng hoa cúc hiệu quả

Nghiên cứu đã đề xuất một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả trồng hoa cúc tại Thái Nguyên. Các biện pháp này bao gồm việc lựa chọn giống phù hợp, điều chỉnh thời vụ, và áp dụng các kỹ thuật chăm sóc tiên tiến. Kết quả cho thấy, việc áp dụng các biện pháp này đã cải thiện đáng kể năng suất và chất lượng hoa.

2.1. Lựa chọn giống hoa cúc phù hợp

Việc lựa chọn giống hoa cúc có năng suất cao, chất lượng tốt và phù hợp với điều kiện sinh thái của Thái Nguyên là yếu tố quan trọng đầu tiên. Nghiên cứu đã tuyển chọn được một số giống cúc triển vọng như Vàng Thược Dược, có khả năng sinh trưởng tốt và cho năng suất cao trong điều kiện khí hậu địa phương.

2.2. Áp dụng kỹ thuật chăm sóc tiên tiến

Các biện pháp kỹ thuật như sử dụng chất điều hòa sinh trưởng GA3 và Yogen No.2, điều chỉnh thời gian chiếu sáng bổ sung, và xác định thời vụ trồng hợp lý đã được nghiên cứu và áp dụng. Kết quả cho thấy, các biện pháp này giúp tăng chiều cao cây, số lượng hoa, và kéo dài thời gian ra hoa, từ đó nâng cao hiệu quả trồng hoa cúc.

III. Kết quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã đạt được những kết quả đáng kể trong việc nâng cao hiệu quả trồng hoa cúc tại Thái Nguyên. Các mô hình sản xuất hoa cúc được xây dựng tại phường Quan Triều đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt về năng suất và chất lượng hoa. Những kết quả này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao, góp phần phát triển nông nghiệp Thái Nguyên.

3.1. Hiệu quả kinh tế của mô hình sản xuất

Các mô hình sản xuất hoa cúc tại Thái Nguyên đã cho thấy hiệu quả kinh tế cao, với lợi nhuận tăng đáng kể so với phương pháp canh tác truyền thống. Điều này chứng minh rằng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả có thể mang lại lợi ích kinh tế lớn cho người dân.

3.2. Ứng dụng và phát triển trong tương lai

Kết quả nghiên cứu này có thể được ứng dụng rộng rãi trong canh tác hoa cúc tại Thái Nguyên và các khu vực lân cận. Việc nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả sẽ góp phần phát triển ngành hoa cúc, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao thu nhập cho người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Nguồn gốc của cây hoa cúc Cây hoa cúc (Chrysanthemum sp) được định nghĩa từ Chrysos (vàng) và Anthemum (hoa) bởi Line 1753, là một trong những loại cây trồng làm cảnh lâu đời và quan trọng nhất trên thế giới. Hoa cúc có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản, các nhà khảo cổ học Trung Quốc đã chứng minh rằng từ đời Khổng Tử người ta đã dùng hoa cúc để mừng lễ thắng lợi và cây hoa cúc đã đi vào các tác phẩm hội họa, điêu khắc từ đó.

Ở Nhật Bản cúc là một loại hoa quý (quốc hoa) thường được dùng trong các buổi lễ quan trọng, người Nhật Bản coi cúc là người bạn tâm tình (Đặng Văn Đông và cs, 2003) [7]. Theo tài liệu cổ Trung Quốc thì hoa cúc có cách đây 3. Trong văn thơ Hán cổ, hoa cúc có 30-40 tên gọi khác nhau như: Nữ hoa, Cam hoa, Diên hoa… Hoa cúc có nguồn gốc từ một số loài hoang dại thuộc loại cúc Dendranthema, trải qua quá trình chọn lọc lai tạo và trồng trọt, từ những biến dị để có được những giống cúc như ngày nay (Đặng Văn Đông, 2005) [8]. Ở Việt Nam hoa cúc đã được du nhập từ thế kỷ XV, người Việt Nam coi cúc là biểu hiện của sự thanh cao, là một trong bốn loài thảo mộc được xếp vào hàng tứ quý “Tùng, Cúc, Trúc, Mai” hoặc “Mai, Lan, Trúc, Cúc”.

Hoa cúc không chỉ được ưa chuộng bởi mầu sắc, hình dáng mà còn đặc tính bền lâu hơn các loại hoa khác. Phân loại cây hoa cúc Hoa cúc là loại cây hai lá mầm (Dicotyledonace) thuộc phân lớp cúc (Asterydae), bộ cúc (Asterales), họ cúc (Asteraceae), phân họ giống hoa cúc (Asteroideae), chi Chrysanthemum (Võ Văn Chi và Dương Đức Tiến, 1988) [1]. n 5 Người Việt Nam yêu hoa cúc không chỉ do hình dáng mà còn do có cách sử dụng rất phong phú. Hoa cúc có màu sắc hoa đa dạng, lâu tàn và khả năng phân cành lớn nên cúc có thể dùng để cắm lọ hay bấm ngọn, tạo tán để trồng chậu, trang trí nhà cửa, trồng bồn, trồng chậu ở các khuôn viên, vườn hoa, dùng trong các ngày sinh nhật, hội nghị, lễ tết, hiếu hỉ.

Một số loại cúc như Kim cúc, Bạch cúc còn được sử dụng vào mục đích làm thuốc chữa đau đầu hay hoa mắt, chóng mặt (Võ Văn Chi và Dương Đức Tiến, 1988) [1]; (Lê Kim Biên, 1984)[2]. Năm 1984, Lê Kim Biên (1984)[2] khi nghiên cứu phân loại họ cúc cho thấy riêng chi Chrysanthemum L ( Đại cúc) ở Việt Nam có 5 loài, trên thế giới có 200 loài, và có khoảng 1. Các giống cúc hiện trồng chủ yếu được sử dụng làm hoa hoặc cây cảnh, do đó hoa thường có kích thước từ trung bình đến to, nhiều màu sắc, như trắng, vàng, đỏ, tím, hồng. Một số loại cúc thuộc chi Chrysanthemum L được trồng phổ biến như: - Chrysanthemum cinerariaefolium (cúc Trừ Trùng): cây sống dai, có lông tơ, cao khoảng 50-70 cm.

Thân mọc thẳng đứng có cạnh lồi, lá mọc cách kiểu lông chim. Hoa được dùng để chế biến thuốc trừ sâu. - Chrysanthemum indicum (Cúc Vàng hay Kim Cúc): được trồng nhiều ở Châu Á, có nguồn gốc từ Trung Quốc, Nhật Bản. Cây dạng thân cỏ, sống lâu năm, cây có thể cao hơn 100 cm.

- Chrysanthemum morifolium (Cúc Trắng): có nguồn gốc từ Trung Quốc, được trồng ở vùng núi Nam trung bộ và các tỉnh miền Bắc Việt Nam, được dùng làm thuốc hay cây cảnh. Thân dạng thân cỏ, sống lâu năm hay một năm. Trên thực tế thế giới có tới 7.000 giống cúc đã đưa vào sử dụng với sự đa dạng về chủng loại, màu sắc vô cùng phong phú (Anderson, 1987) [37]. - Chrysanthemum maximum (cúc Trắng Lớn): có nguồn gốc từ châu Âu được trồng rộng rãi trên thế giới với mục đích làm hoa cắt hoặc trồng ở bồn lớn.

Cây sống lâu năm, cao từ 70-100 cm. n 6 - Chrysanthemum coninarium (rau Cải Cúc, cúc Tần Ô): có nguồn gốc từ vùng Trung Cận Đông, cây sống hàng năm, thân mọc thẳng đứng, phân nhánh thành bụi, cây cao đến 120 cm. Năm 1993, Trần Hợp [12] đã phân loại cây hoa cúc thuộc nhóm cây thân cỏ có hoa làm cảnh và cũng đã đưa ra một số loài hoa cúc trồng ở Việt Nam như cây Tần Ô (rau Cúc C.coronarium Linn), cây Cúc Trắng (C.morifolium), cây Cúc Vàng (C. indicum) và cúc Trừ Trùng (C.

Như vậy, trong chi Chrysanthemum có rất nhiều loài và nhiều chủng giống khác nhau nhưng việc phân loại cúc vẫn chưa được thống nhất. Đặc điểm thực vật học của cây hoa cúc 1. Rễ Theo Nguyễn Xuân Linh (1998) [15 ], rễ cây hoa cúc thuộc loại chùm, rễ cây ít ăn sâu mà phát triển theo chiều ngang. Khối lượng bộ rễ lớn do sinh nhiều rễ phụ và lông hút, nên khả năng hút nước và dinh dưỡng mạnh.

Những rễ này mọc ở mấu của thân cây còn gọi là mắt, ở những phần sát trên mặt đất. Thân Theo Van Ruiten và cs (1984) [74] thì chiều cao cây, mức độ phân cành, độ mềm hoặc cứng phụ thuộc rất lớn vào đặc tính di truyền của giống. Giống cúc cao hay thấp phụ thuộc rất lớn vào đặc tính di truyền của giống. Giống cúc thấp nhất chỉ cao 20-30 cm, còn giống cúc cao nhất, có thể cao trên 3m.

Các giống thấp, phân cành nhiều thích hợp trồng trong chậu, làm thảm hoa. Các giống thân dài, thường phân cành ít, thích hợp trồng trên nền đất hoặc trên nền giàn cao. Giống thân cao, ít cành thích hợp với việc trồng hoa cắt cành. Giống phân cành nhiều, cành nhỏ và mềm thích hợp với việc tạo hình trồng trong chậu cảnh.

Lá Theo Cockshull (1972)[43] thì lá cây hoa cúc mọc cách và thành vòng xoắn trên thân. Lá phẳng hoặc hơi nghiêng về phía trên hoặc hơi bị gấp. Trên một cành thì gần gốc nhỏ, càng lên phía trên lá càng to dần. Kích thước lá thường thay đổi theo điều kiện ngoại cảnh và kỹ thuật trồng trọt.

Cây sinh trưởng kém thì lá nhỏ, mỏng, cứng hơi chếch về phía trên, màu xanh nhạt n 7 không bóng hoặc hơi vàng. Đủ dinh dưỡng, cây sinh trưởng khoẻ, lá to và mềm, phiến lá dày, chóp lá hơi cong xuống, lá xanh thẫm và bóng. Lá hoa cúc thường sống được 70-90 ngày, hiệu suất quang hợp của lá mạnh nhất là ở lá thứ 4 tính từ đỉnh ngọn trở xuống. Hoa và quả Các tác giả Quách Trí Cương và Trương Vỹ (Dẫn theo Đặng Văn Đông, 2005)[8] khi nghiên cứu về hình dạng hoa cúc đã cho rằng cây họ cúc (Asteracea) rất đặc trưng bởi có cụm hoa đầu trạng.

Cụm hoa đầu trạng rất điển hình là trục chính của cụm hoa phát triển rộng ra thành hình đĩa phẳng hoặc lồi, trên đó có các hoa không cuống sắp xếp xít nhau, phía ngoài cụm hoa có các lá bắc xếp thành vòng, cả cụm hoa có dạng như một bông hoa. Hoa cúc có thể lưỡng tính hoặc đơn tính. Hoa có nhiều màu sắc và đường kính rất đa dạng, đường kính có thể từ 1,5-12 cm. Hình dạng của hoa có thể là đơn hoặc kép, thường mọc nhiều hoa trên một cành, phát sinh từ những nách lá.

Hoa cúc tuy là lưỡng tính nhưng thường không thể thụ phấn cùng hoa, nếu muốn lấy hạt giống thì phải tiến hành thụ phấn nhân tạo (Võ Văn Chi và Dương Đức Tiến, 1988) [1]. Theo các tác giả Quách Trí Cương và Trương Vỹ (Dẫn theo Đặng Văn Đông, 2005)[8] thì quả cúc rất nhỏ, dài chừng 2-3mm, rộng 0,7-1,5mm, trọng lượng 1.000 hạt khoảng 1g, có nhiều hình dạng khác nhau như hình kim, hình gậy, hình trứng, hình tròn dài… thẳng hoặc hơi cong, hai đầu cùng bằng, hoặc một đầu nhọn, trên mặt có 5-8 vết dọc nông, màu nâu nhạt hoặc đậm, vỏ quả mỏng. Theo Lê Kim Biên (1984)[2] thì quả cúc dạng quả bế khô, hình trụ hơi dẹt, hạt có phôi thẳng và không có nội nhũ. Yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa cúc 1.

Phản ứng quang chu kỳ của cây hoa cúc Khi nghiên cứu ảnh hưởng của ánh sáng tới cây hoa cúc, các tác giả Yulian và Fujime (1995) [77] đưa ra kết luận cúc là cây ngày ngắn, ưa sáng và đêm ưa lạnh. Thời kỳ đầu cây non mới ra rễ, cây cần ít ánh sáng, trong quá trình sinh trưởng, ánh sáng quá mạnh sẽ làm cho cây chậm lớn và chất lượng n 8 hoa giảm. Quang chu kỳ ảnh hưởng đến quá trình ra hoa của cúc: khi thời gian chiếu sáng bằng hoặc ngắn hơn độ dài chiếu sáng tới hạn thì hình thành mầm hoa và nụ, khi thời gian chiếu sáng dài hơn độ dài chiếu sáng tới hạn thì không thể hình thành mầm hoa. Quang chu kỳ ảnh hưởng đến chất lượng hoa cúc: giai đoạn sinh trưởng cây cần ánh sáng ngày dài trên 13 giờ, thời kỳ phân hóa mầm hoa cây cần ánh sáng ngày ngắn từ 10-11 giờ/ngày-đêm thì chất lượng hoa cúc tốt nhất (Narumon, 1988)[63]; (Strojuy, 1985)[71].

Yêu cầu về nhiệt độ - Nhiệt độ: là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến sự sinh trưởng, phát triển, nở hoa và chất lượng hoa của cúc. Cây hoa cúc có nguồn gốc ôn đới nên ưa khí hậu mát mẻ, theo Myster (1995) [62], Langton (1997) [55], Narumon (1998) [63] thì nhiệt độ cho cây cúc sinh trưởng phát triển tốt là 15-200C. Cúc có thể chịu được nhiệt độ từ 10-350C, nhưng trên 350C và dưới 100C sẽ làm cúc sinh trưởng và phát triển kém (Yeun Joo Huh và cs, 2005)[75]. Các tác giả Hoogeweg (1999) [47], Anke van der Ploeg [35], [36] thì cho rằng nhiệt độ tối thích cho sự ra rễ của cúc là 160C-200C.

Nhiệt độ này phù hợp với điều kiện mùa Xuân và mùa Thu của miền Bắc Việt Nam, trong điều kiện thời tiết miền Bắc Việt Nam việc giâm cành cúc trong mùa Hè là hết sức khó khăn. Theo Strelitus và Zhuravie (1986) [70], thì tổng tích ôn của hoa cúc là 17000C và nhiệt độ thích hợp là 20-250C, nhiệt độ thấp<100C kìm hãm sự phát triển của hoa, nhiệt độ cao>300C ảnh hưởng xấu tới màu sắc hoa, độ bền hoa. Tác giả Okada (1999) [65], Anderson (2001)[38] cũng cho rằng: sự ra hoa của cây cúc ngoài ảnh hưởng của quang chu kỳ, còn chịu ảnh hưởng của nhiệt độ. Nụ đã được phân hoá nếu gặp nhiệt độ thấp, quá trình phát dục sẽ bị chậm nên hoa cũng nở muộn.

Thời gian nở hoa sớm hay muộn tuỳ thuộc vào chế độ nhiệt độ và đặc tính di truyền của giống.