Đặt vấn đề Ngƣời xƣa coi cúc tà là một trong bốn thứ cây hoa quý ( Tùng – Cúc – Trúc – Mai) mang lại sự may mắn, thịnh vƣợng cho cuộc sống. Hoa cúc tƣợng trƣng cho sự trƣờng thọ, phúc lộc dồi dào, tƣợng trƣng cho khí phách của ngƣời quân tử. Theo phong thủy, nguồn năng lƣợng hoa cúc đem lại cho gia chủ một cuộc sống bình dị và cân bằng. Hơn thế, màu sắc hoa phong phú, hình dáng đa dạng, mùi thơm dịu nhẹ.
Cúc là loại hoa có thể cung cấp hoa cắt cành hoặc hoa trồng chậu rất đẹp. Hoa cắm lọ tốt là nhờ cành dài, cứng, lá xanh tƣơi, hoa đẹp, độ bền hoa cao. Đặc biệt hoa cúc có đặc tính khi tàn héo cánh hoa không bị rụng nhƣ một số loại hoa khác, do đó ngƣời tiêu dùng và ngƣời chơi hoa rất ƣa thích. Có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản song cúc có mặt khắp nơi trong các vƣờn hoa công viên, trong phòng khách, trên bàn làm việc, trong các lễ hội, sinh nhật, đám cƣới.
ở nhiều quốc gia khác nhau nhƣ Mĩ, Aó, Bỉ, Việt Nam,. điều đó đủ thấy đƣợc nhu cầu về việc sử dụng hoa cúc là rất lớn. Nhu cầu tiêu thụ cao đã thúc đẩy ngành sản xuất hoa phát triển, sản xuất ngày càng đƣợc đầu tƣ hơn cả về quy mô lẫn chuyên môn. Hiện nay có nhiều giống hoa cúc nhập nội trông đó giống hoa cúc Chi đỏ là đƣợc ơa chộng do có những đặc điểm về hình thái cũng nhƣ khả năng thích nghi điều kiện tự nhiên phù hợp với nƣớc ta.
Hiện Thái Nguyên là một trong những thành phố đang phát triển mạnh mẽ, tuy chủ đạo là ngành công nghiệp nặng nhƣng địa hình cũng nhƣ điều kiện khí hậu thời tiết của vùng trung du miền núi phía bắc này lại rất phù hợp cho sự sinh trƣởng và phát triển hoa cây hoa cúc. Hơn nữa việc xây dựng hệ n 2 thống quốc lộ 3 trở thành mạch dẫn lƣu thông hàng hóa trong tỉnh cũng nhƣ với các thị trƣờng đô thị tiềm nảng khác, điển hình nhƣ Hà Nội tạo lên thị trƣờng tiêu thụ hoa rộng lớn đầy hấp đẫn. Tất cả cho thấy Thái Nguyên là vùng đất hứa đầy tiềm năng cho ngành sản xuất hoa cúc. Trong khi nhu cầu về hoa cúc thƣơng mại đặc biệt là hoa chậu ngày càng cao thì Thái Nguyên mặc dù là vùng đất tiềm năng cho hoa cúc lại không thể đáp ứng thị trƣờng.
Nguyên nhân là sản xuất hoa chƣa đƣợc chú trọng đầu tƣ. Sản xuất mang tính tự phát, nhỏ lẻ, chƣa áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Về mặt thƣơng mại, khác với hoa cúc cắt cành thì ở cúc trồng chậu độ cao cành thân đƣợc đặc biệt chú trọng. Nó quyết định rất lớn tới giá trị của cây hoa.
Gía trị sản phẩm mang lại lợi nhuận chính là mục tiêu cuối cùng của mọi chủ sản xuất không riêng gì ngành sản xuất hoa. Do đó tìm phƣơng pháp để có thể kiểm soát đƣợc chiều cao cây hoa cúc trong điều kiện tự nhiên của Thái Nguyên là cần thiết. Xuất phát từ thực tiễn đó tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng B9 đến sinh trưởng, phát triển cúc Chi đỏ trồng chậu tại Thái Nguyên”nhằm xác định nồng độ chất điều tiết sinh trƣởng B9 thích hợp với giống cúc Chi đỏ trồng chậu tại Thái Nguyên 1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.1 Mục tiêu của đề tài Tìm ra nồng độ chất điều tiết sinh trƣởng B9 thích hợp với giống cúc Chi đỏ trồng chậu tại Thái Nguyên 1.2 Yêu cầu của đề tài - Nghiên cứu ảnh hƣởng của nồng độ chất điều tiết sinh trƣởng B9 đến sự sinh trƣởng và phát triển của hoa cúc Chi đỏ tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
n 3 - Nghiên cứu ảnh hƣởng của nồng độ chất điều tiết sinh trƣởng B9 đến năng suất chất lƣợng của hoa cúc Chi đỏ tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên. - Đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh hại và điều kiện ngoại cảnh của cây cúc Chi đỏ vụ đông xuân tại Thái Nguyên. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong khoa học Đánh giá ảnh hƣởng của nồng độ chất điều tiết sinh trƣởng B9 đến khả năng sinh trƣởng, phát triển, năng suất chất lƣợng của hoa cúc Chi đỏ Bổ sung nguồn tài liệu tham khảo trong công tác giảng dạy, nghiên cứu và sản xuất hoa cúc. - Ý nghĩa trong thực tiễn Đề tài xác định nồng độ chất điều tiết sinh trƣởng B9 thích hợp phục vụ trồng hoa cúc trong chậu tại Thái Nguyên.
n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học về cây hoa cúc 2. Nguồn gốc Cây hoa Cúc (chrysanthemum sp) đƣợc định nghĩa từ chiysos (vàng) và themum (hoa) bởi Line 1753. Hoa Cúc có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản.
Trung Quốc đã chứng minh rằng từ đời Khổng Tử ngƣời ta đã làm lễ thắng lợi hoa vàng (hoa Cúc) và cây hoa Cúc đã đi vào các tác phẩm hội họa và điêu khắc từ đó. Ở Nhật Bản, Cúc là một loại hoa quý (Quốc Hoa) thƣờng đƣợc sử dụng trong các buổi lễ quan trọng. Ở Việt Nam hoa Cúc đƣợc du nhập vào từ lâu đời (khoảng thế kỷ XV). Ngƣời Việt Nam coi hoa Cúc là biểu hiện của sự thanh cao, là một trong 4 loài thảo mộc đƣợc xếp vào hang tứ quý “Tùng, Cúc, Trúc, Mai”.
Đặc biệt hoa Cúc không rụng cánh nhƣ hoa Hồng và nhiều loài hoa khác nên rất đƣợc ƣa chuộng. (Đào Thanh Vân, Đặng Thị Tố Nga; 2007) [17] Hiện nay hoa cúc đƣợc trồng phổ biến ở khắp nơi. Cúc có mặt ở các vƣờn hoa công viên, trong phòng khách, bàn làm việc, trong các lễ hội… 2. Phân loại Trong hệ thống phân loại thực vật học cây hoa Cúc đƣợc xếp vào lớp 2 lá mầm (Dicotyledonae), phân lớp Cúc (Asterydae), bộ Cúc (Asterales), họ Cúc (Asteraceae), chi (Chrysanthemum).
Nhƣ kết quả điều tra hiện nay chỉ riêng Đại Cúc ở Việt Nam có 5 loài, trên thế giới có 200 trăm loài và có khoảng 1000 giống. Các giống loài thuộc chi này chủ yếu sử dụng làm cây hoa cảnh, hoa thƣờng to có các màu trắng, vàng, tím,. Trên thế giới có 600 giống đang đƣợc trồng phổ biến phục vụ cho mục đích thƣơng mại. Hiện nay ở Việt Nam có khoảng 500 giống hoa Cúc (Đặng Văn n 5 Đông, 2002)[3].
Do vậy, việc phân loại Cúc vẫn chƣa thống nhất, ngƣời ta phân loại cúc theo 3 cách sau; Một là dựa vào hình dáng hoa để phân loại hoa đơn hay hoa kép, hai là dựa vào hình thức nhân giống là phƣơng pháp vô tính hay hữu tính, ba là dựa vào thời vụ trồng hay phản ứng của giống với khả năng chịu rét để phân loại Cúc Hè hay Cúc Đông (Nguyễn Xuân Linh, 1998)[7]. Ngoài ra còn căn cứ vào cách sử dụng ở dạng hoa đơn (1 bông/ cây), hay dạng hoa chùm (Nhiều bông/ cây) hoặc căn cứ vào nguồn gốc: Chia Cúc làm hai nhóm đó là nhóm giống cũ (nhập về trƣớc năm 1980) và nhóm mới nhập nội (Đặng Văn Đông, 2003)[3]. Tuy nhiên để dễ dàng với ngƣời sản xuất và tiêu dùng, các giống Cúc ở Việt Nam chủ yếu phân loại theo cách sau: Cúc cánh đơn gồm: Sao, Cao Bồi, Đậu Đỏ. và Cúc cánh kép gồm: Cánh Sen, Thọ Đỏ, vàng Pha Lê.
Đặc điểm thực vật học của cây cúc Chi đỏ 2. Rễ Rễ là cơ quan dinh dƣỡng dƣới mặt đất có nhiệm vụ hút chất dinh dƣỡng và nƣớc cho cây, giữ cho cây khỏi đổ. Rễ cây hoa cúc Chi đỏ là rễ phụ phát triển nhiều nhƣ rễ chùm, rễ cây ít ăn sâu mà phát triển theo chiều ngang, phân bố ở phân bố ở tầng đất mặt từ 5 - 20cm. Rễ có nhiều lông hút nên có khả năng hút nƣớc và dinh dƣỡng mạnh.
Cúc Chi trồng chủ yếu bằng nhân giống vô tính nên những rễ này không phát sinh từ mầm rễ của hạt mà từ những rễ mọc từ mấu của thân của thân cây gọi là mắt ở những phần sát mặt đất. Thân Thân hoa Cúc thuộc loại thân thảo (hay còn gọi là thân cỏ) có khả năng phân nhánh khá mạnh, có nhiều đốt giòn, dễ gãy, càng lớn càng cứng, cây cao hay thấp phụ thuộc vào giống. Ở Việt Nam cây có thể cao 30 - 80cm. Lá Lá là lá đơn, mọc so le nhau, có xẻ thùy và răng cƣa khá sâu, mặt dƣới lá bao phủ một lớp lông tơ, mặt trên nhẵn, gân lá mạng lƣới.
Từ mỗi nách lá thƣờng phát sinh một mầm nhánh. Phiến lá có thể nhỏ, mỏng, màu xanh. Hoa và quả - Hoa cúc Chi đỏ có dạng lƣỡng tính tức là trong hoa có cả nhị đực và nhụy cái. Hoa cúc Chi đỏ chính là nhiều hoa nhỏ hợp lại trên một cuống hoa, hình thành hoa tự hình đầu.
Hoa kép, mọc nhiều hoa trên một cành phát sinh từ các nách lá. Hoa có màu vàng sậm. Ngoài thƣờng có màu sắc đậm hơn xếp thành nhiều tầng, sít chặt. - Quả thuộc loại quả tế, chứa 1 hạt, quả có chùm lông dài tồn tại để phát tán hạt, có phôi thẳng mà không có nội nhũ.
Yêu cầu ngoại cảnh 2. Yêu cầu về nhiệt độ Nhiệt độ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự sinh trƣởng, phát triển, nở hoa và chất lƣợng hoa của cúc, cây hoa cúc có nguồn gốc ôn đới nên ƣa khí hậu mát mẻ, nhiệt độ dao động từ 15 - 200C (thích hợp cho vụ thu đông) bên cạnh đó có một số giống chịu nhiệt độ cao hơn (30 - 350C). Nếu các giống ƣa lạnh đem trồng vào thời vụ nóng, cây sẽ phát triển kém, sinh trƣởng yếu, màu sắc hoa nhợt nhạt dẫn đến chất lƣợng hoa xấu. Ngƣợc lại cúc chịu nhiệt, trồng vào thời vụ lạnh khi nhiệt độ thấp hơn 15 0C cây hầu nhƣ ngừng sinh trƣởng hoặc sinh trƣởng chậm, nhiệt độ thích hợp cho cúc ra rễ là 16 0C nên trong điều kiện miền bắc Việt Nam việc giâm cành cúc trong mùa hè nóng ẩm là hết sức khó khăn.
n 7 Nhiệt độ có ảnh hƣởng rất lớn ở giai đoạn cây con. Các tác giả Trƣơng Vỹ, Quách Trí Cƣơng, Lƣu Hải Thọ đã nghiên cứu và cho biết: Giai đoạn cây con cây hoa cúc rất mẫn cảm với nhiệt độ ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau trong giai đoạn này sẽ ảnh hƣởng rất lớn tới sinh trƣởng, phát triển, và năng suất, chất lƣợng hoa ở giai đoạn sau. Yêu cầu về ánh sáng Ánh sáng có 2 tác dụng chính đối với cúc: + Thứ nhất ánh áng là yếu tố cần thiết cho sự sinh trƣởng phát triển của cây, cung cấp năng lƣợng cho quá trình quang hợp tạo ra chất hữu cơ cho cây.