Chương 1 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN THẠCH THẤT GIAI ĐOẠN 1996 – 2000 1. Đặc điểm tự nhiên - xã hội và tình hình giáo dục và đào tạo huyện Thạch Thất trước năm 1996 1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội Huyện Thạch Thất thuộc vùng trung du đồng bằng Bắc Bộ, nằm ở phía Tây Bắc, cách trung tâm thủ đô Hà Nội 25 km. Về vị trí địa lý: phía Bắc giáp huyện Phúc Thọ; phía Đông giáp huyện Phúc Thọ và huyện Quốc Oai; phía Nam giáp huyện Quốc Oai và huyện Kỳ Sơn (tỉnh Hòa Bình); phía Tây giáp huyện Ba Vì và thị xã Sơn Tây.
Thạch Thất có các tuyến đường giao thông quan trọng chạy qua như: Đại lộ Thăng Long, quốc lộ 32, quốc lộ 21A, tỉnh lộ 419, 420,… Nằm ở khu vực phát triển trọng điểm trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Hà Nội và quốc gia với các công trình tiêu biểu như: khu công nghệ cao Hoà Lạc, dự án Đại học Quốc gia Hà Nội,… do đó, Thạch Thất có nhiều tiềm năng và lợi thế phát triển kinh tế, văn hoá – xã hội. Là khu vực chuyển tiếp giữa vùng núi và trung du phía Bắc với vùng đồng bằng, nhìn chung, địa hình Thạch Thất thấp dần từ Tây sang Đông và chia thành ba vùng rõ rệt: vùng bán sơn địa, đồi gò (có độ cao trung bình từ 10 m đến hơn 15 m so với mực nước biển) và vùng đồng bằng (nằm bên bờ trái sông Tích, khá bằng phẳng với độ cao trung bình khoảng từ 3 đến 10 m so với mặt biển). Khí hậu Thạch Thất mang nét đặc trưng của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa: nóng ẩm, mưa nhiều với 4 mùa rõ rệt: xuân, hạ, thu và đông. Về tài nguyên thiên nhiên, Thạch Thất là một trong số ít huyện của tỉnh Hà Tây có tài nguyên rừng với vùng gò đồi diện tích khoảng 500 ha trồng rừng và cây ăn 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tài nguyên khoáng sản không nhiều, gồm: đá ong, than bùn, vàng cám, đất sét,… nhưng trữ lượng ít, chưa được khảo sát và đưa vào khai thác. Một số xã ở phía Bắc và phía Tây huyện có đất pha sét chất lượng tốt, đã được nhân dân khai thác để sản xuất gạch, ngói. Hệ thống sông, ngòi, hồ, đầm, suối vừa là nguồn cung cấp nước cho ruộng đồng, cho sinh hoạt của nhân dân, vừa là nơi thuận lợi cho nuôi trồng thuỷ sản, phát triển kinh tế du lịch. Thạch Thất là huyện có tiềm năng lớn về du lịch: Cùng với những danh lam, thắng cảnh tự nhiên, các di tích lịch sử - văn hoá nổi tiếng, các lễ hội đậm đà bản sắc văn hoá tín ngưỡng địa phương và các làng nghề truyền thống đã trở thành những địa điểm thu hút đông đảo khách du lịch trong và ngoài nước đến thăm viếng.
Về địa giới hành chính, trước Cách mạng tháng Tám (năm 1945), huyện Thạch Thất thuộc phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây. Năm 1948, Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà ban hành Sắc lệnh số 48-1948 bãi bỏ các cấp từ phủ, châu, quận,… huyện Thạch Thất thuộc về tỉnh Sơn Tây. Ngày 21/4/1965, 2 tỉnh Hà Đông và Sơn Tây hợp nhất thành tỉnh Hà Tây, vì vậy Thạch Thất là một đơn vị hành chính thuộc tỉnh Hà Tây. Tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội nước Việt Nam dân chủ cộng hoà khoá V (ngày 21/12/1975) đã quyết định sáp nhập 2 tỉnh Hà Tây và Hoà Bình thành tỉnh Hà Sơn Bình, huyện Thạch Thất lại thuộc tỉnh Hà Sơn Bình.
Thực hiện Nghị quyết kỳ họp thứ 4, Quốc hội khoá VI, ngày 29/12/1978, huyện Thạch Thất cùng với một số huyện của tỉnh Hà Tây được sáp nhập vào thành phố Hà Nội. Trong kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá VIII (ngày 12/8/1991), Quốc hội đã quyết định tách tỉnh Hà Sơn Bình thành 2 tỉnh Hoà Bình và Hà Tây, đồng thời chuyển huyện Thạch Thất và một số huyện thuộc Hà Tây (cũ) từ thành phố Hà Nội về tỉnh Hà Tây. Ngày 29/5/2008, kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XII thông qua Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Hà Nội và một số tỉnh 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com liên quan toàn bộ tỉnh Hà Tây trong đó có huyện Thạch Thất được sáp nhập về thủ đô Hà Nội. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/8/2008.
Hiện nay, Thạch Thất có 23 đơn vị hành chính, gồm một thị trấn: Liên Quan và 22 xã: Bình Phú, Bình Yên, Canh Nậu, Cẩm Yên, Cần Kiệm, Chàng Sơn, Dị Nậu, Đại Đồng, Đồng Trúc, Hạ Bằng, Hương Ngải, Hữu Bằng, Kim Quan, Lại Thượng, Phú Kim, Phùng Xá, Tân Xã, Thạch Hoà, Thạch Xá, Tiến Xuân, Yên Bình và Yên Trung. Trong những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của huyện luôn đạt 22%/năm. Cơ cấu kinh tế có bước chuyển dịch tích cực: đến năm 2005, ước tỷ trọng nông nghiệp chiếm 21,5%; công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng cơ bản chiếm 59,3%; dịch vụ - thương mại - du lịch chiếm 19,2%. Chuyển dịch cơ cấu trong nội bộ từng ngành kinh tế cũng có sự tiến bộ ngày càng phù hợp với tiềm năng kinh tế địa phương.
Bên cạnh sản xuất nông nghiệp, Thạch Thất còn nổi tiếng với các nghề thủ công truyền thống lâu đời như: nghề mộc ở Chàng Sơn, Bình Xá, Phú Hoà, Thái Hoà, Canh Nậu, Dị Nậu; nghề làm hương ở Đông Lực; nghề cày bừa ở Vĩnh Lộc; nghề làm dây lọc bột ở Phùng Xá; nghề dép, dứa ở Bình Phú; dép cói, mây ở Tràng Thôn,. Nhờ có nghề phụ nên thu nhập và đời sống vật chất của nhân dân cũng được đảm bảo. Nhưng nhìn chung Thạch Thất vẫn là một huyện nghèo, còn nhiều khó khăn. Năm 2005, tỷ lệ hộ nghèo của huyện là 4,37% (theo chuẩn nghèo mới năm 2002).
Tính đến năm 2010, huyện có 182.342 người, trong đó 5,54% là người dân tộc Mường [41, tr. Dân số đông nên nguồn lao động của huyện rất dồi dào và tương đối trẻ. Số người dân theo các tôn giáo không đông, chỉ chiếm 11,3%, chủ yếu ở hai tôn giáo chính là đạo Phật và đạo Thiên chúa. Về giáo dục và đào tạo, đến nay, huyện đã hoàn thành phổ cập giáo dục ở cả TH, THCS và đang tiến hành phổ cập THPT.
Tỷ lệ huy động trẻ đến 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường của bậc học mầm non đạt 36%; chuyển cấp bậc TH, THCS trên 98%; tốt nghiệp THCS hàng năm đạt trên 97%, THPT đạt 89%, phổ cập THPT đạt 70,5%. Tỷ lệ học sinh giỏi các cấp hàng năm đều tăng. Trong năm học 2011 – 2012, quy mô trường lớp ở các bậc học đều tiếp tục phát triển đảm bảo kế hoạch: mầm non có 24 trường công lập với 416 nhóm lớp, 12.072 học sinh; TH có 26 trường với 562 lớp, 17.483 học sinh và THCS có 24 trường với 341 lớp và 11. Công tác xã hội hoá giáo dục có chuyển biến tích cực, đã huy động các nguồn lực đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trong 2 năm, huyện đã xây dựng được 577 phòng học kiên cố và các công trình khác với tổng mức đầu tư 126,272 tỷ đồng.
Đến năm 2010, toàn huyện có 23 trường đạt chuẩn quốc gia, đạt 28,75%; 30 thư viện đạt chuẩn và 3 thư viện tiên tiến. Đội ngũ giáo viên cơ bản đủ về số lượng và cơ cấu, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng. Công tác giáo dục truyền thống cách mạng, giáo dục thể chất cho học sinh được chú trọng. Chất lượng giáo dục toàn diện như giáo dục văn hoá, kiến thức khoa học – kỹ thuật, thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật có nhiều tiến bộ rõ rệt.
2-3] Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” được đẩy mạnh. Đến năm 2010, huyện đã có 100% xã, thị trấn xây dựng quy ước làng văn hoá, trong đó 66% số thôn đạt danh hiệu Làng văn hoá; 65% cơ quan, đơn vị đạt danh hiệu văn hoá; 81% số hộ gia đình đạt tiêu chuẩn Gia đình văn hoá. 23/23 xã, thị trấn có đài truyền thanh với chương trình phong phú, đa dạng, phản ánh kịp thời các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hoá – xã hội, an ninh – quốc phòng trên địa bàn huyện. Công tác vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh được tăng cường, thực hiện hiệu quả các chương trình y tế quốc gia.
Cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và chất lượng khám và chữa bệnh ở các cơ sở y tế đều đảm bảo 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phục vụ tốt cho nhân dân. Đến năm 2010, 22/23 xã, thị trấn đã đạt chuẩn quốc gia về y té; 193/200 thôn có cán bộ y tế thôn, bản. Công tác dân số được quan tâm chỉ đạo, Trung tâm Dân số - Kế hoạch hoá và gia đình được kiện toàn và hoạt động có hiệu quả. Nhờ sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể, tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ 3 đã giảm rõ rệt.
Truyền thống văn hoá – lịch sử Do thuộc vùng bậc thềm phía Tây châu thổ sông Hồng, Thạch Thất có bề dày các tầng văn hoá qua các thời kỳ. Mặc dù chưa được khai quật và nghiên cứu quy mô, nhưng các di chỉ khảo cổ trong huyện đã phản ánh điều này, trong đó tiêu biểu là 5 mảnh tước có niên đại gần 5.000 năm được người Việt cổ mài sơ qua làm công cụ lao động, được phát hiện tại núi Sọ Vàng (xã Cần Kiệm) và nhiều cổ vật khác như công cụ bằng đá, trống đồng,… Vị trí địa lý thuận lợi, đất đai màu mỡ là nền tảng để Thạch Thất sớm hình thành nền nông nghiệp lúa nước và du nhập nhiều nghề thủ công truyền thống nổi tiếng. Hiện nay, 9 làng nghề trong huyện đã được tỉnh công nhận. Sự gắn kết giữa nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp đã làm cho làng quê Thạch Thất luôn nhộn nhịp, sôi động.
Người dân nơi đây vốn cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, luôn anh dũng, kiên cường trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm, vươn lên xây dựng quê hương giàu đẹp. Thạch Thất còn là miền đất của các di tích lịch sử - văn hoá. Với mật độ 1 di tích/km2, đến nay, toàn huyện có 115 di tích đình, chùa, quán, nhà thờ, văn chỉ, trong đó trên 50 di tích đã được Bộ Văn hoá Thông tin và Du lịch xếp hạng, Sở Văn hoá Thông tin và Du lịch Hà Tây công nhận di tích được bảo vệ.