Chương I, Luật du lịch Việt Nam năm 2017, ban hành ngày 19/6/2017) Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành tạm trú với mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc với mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm ở bên ngoài môi trường sống định cư nhưng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền. (Theo Tổ chức du lịch thế giới- “World Tourism Organization”) Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hoà bình. Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ. Tóm lại, du lịch là “ một hoạt động không có sự đặc thù nhất định với nhiều thành phần tham gia và tạo thành một thổng thể đa dạng, phức tạp nhưng nó có một mục đích chính là để thỏa mãn nhu cầu giải trí cũng như nhu cầu trải nghiệm của con người.
Du lịch vừa mang đặc điểm của một ngành kinh tế vừa có đặc điểm của một ngành mang tính văn hóa- xã hội. Khái niệm du lịch văn hóa Du lịch văn hóa là tập hợp các du lịch liên quan đến sự tham gia của người du lịch với nền văn hoá của một quốc gia hoặc vùng, đặc biệt là lối sống của người dân ở những 4 khu vực địa lý, lịch sử của những người đó, nghệ thuật, kiến trúc, , và các yếu tố khác đã giúp hình thành cách sống của họ. Du lịch văn hóa là hình thức du lịch dựa trên bản sắc văn hóa dân tộc với sự tham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Du lịch văn hóa là những chuyến đi mà mục đích chính hoặc mục đích bao gồm trong đó là thăm các địa điểm, sự kiện mà giá trị văn hóa, lịch sử của chúng khiến chúng trở thành một phần trong di sản văn hóa của một cộng đồng.
Tóm lại, du lịch văn hóa là toàn bộ các hoạt động tổ chức khai thác các giá trị văn hóa nhằm phục vụ- phát triển du lịch cũng như bảo tồn- phát huy các giá trị văn hóa đã có từ lâu đời 1. Đặc điểm của du lịch văn hóa Du lịch văn hóa là loại hình dựa vào các giá trị văn hóa để phát triển, đồng thời du lịch văn hóa còn mang một nhiệm vụ đó là tôn vinh, bảo vệ và phát huy những nét đẹp, những giá trị của văn hóa đó. Chính vì vậy, có thể thấy rằng những điểm đến của du lịch văn hóa thường là những điểm, những nơi mang những giá trị văn hóa cao ( vật thể và phi vật thể) do cộng đồng dân cư sáng tạo ra trong các giai đoạn, quá trình lịch sử, có sức hấp dẫn với du lịch và có khả năng khai thác cũng như phát triển du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng. Những hoạt động du lịch văn hóa ngoài giữ gìn và bảo tồn còn làm phong phú thêm vốn văn hóa của điểm du lịch, của cư dân địa phương và đặc biệt là khách du lịch trong quá trình giao lưu, tiếp xúc nét đẹp, tinh hoa văn hóa của nhân loại.
Vì hoạt động du lịch văn hóa mang những đặc điểm như vậy và loại hình hoạt động du lịch này đòi hỏi kiến thức hay nhận thức nhiều hơn tác dụng giải trí, thư giãn nên đối tượng khách du lịch đến với loại hình du lịch cũng như các điểm du lịch này cũng có sự chọn lọc. Thường những du khách có nhu cầu ngoài đơn thuần là nghỉ dưỡng, tham quan, vãn cảnh thì họ còn có xu hướng tìm hiểu về văn hóa, lịch sử cũng như phong tục tập quán của điểm đến để có thể hiểu hơn về các nét đẹp, các giá trị của điểm đến, cũng như gia tăng thêm kiến thức cho chính bản thân mình. Du lịch văn hóa không chỉ đem lại những lợi ích về kinh tế, mà còn góp phần phát triển xã hội, nâng cao nhận thức và giáo dục về văn hóa, văn hóa dân tộc. Hơn nữa, những 5 Thang Long University Library giá trị tốt đẹp của văn hóa thông qua hoạt động du lịch sẽ tạo ra sự phát triển tích cực đối với con người và xã hội.
Tóm lại, du lịch văn hóa không chỉ đem lại lợi ích về kinh tế mà còn có lợi cho các mặt văn hóa, giáo dục, xã hội cho cộng đồng. Du lịch văn hóa vừa bảo tồn, phát huy các giá trị của tài nguyên du lịch văn hóa và vừa thỏa mãn được nhu cầu tim hiểu, giao lưu văn hóa của khách du lịch. Các thành phần cấu tạo du lịch văn hóa 1. Tài nguyên du lịch văn hóa Tài nguyên du lịch văn hóa là mục tiêu, là vật thu hút du lịch.
Đây chính là điểm tạo khởi sự du lịch. Chính vì vậy nếu không có tài nguyên du lịch thì sẽ không có khởi sự du lịch. Nhưng có tài nguyên du lịch cũng chưa hẳn là sẽ có du lịch phát triển. Tài nguyên du lịch ngoài phải đạt, phải đáp ứng được các yếu tố, tiêu chuẩn về văn hóa, lịch sử và những giá trị cốt lõi của một điểm đến du lịch văn hóa thì tài nguyên du lịch phải được quy hoach đầu tư thành sản phẩm du lịch, lúc đó mới có thể phục vụ được du lịch.
Khách du lịch Khách du lịch là chủ thể và là thành phần quan trọng bậc nhất quyết định tồn tại của du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng. Khách du lịch thể hiện yếu tố cầu du lịch, người tiêu dùng du lịch. Những người cung ứng du lịch muốn phát triển du lịch phải nghiên cứu kỹ thị trường khách để tạo ra những sản phẩm du lịch phù hợp làm thỏa mãn khách hàng cũng như các nhu cầu về du lịch của họ. Nhà cung ứng các dịch vụ du lịch văn hóa Các nhà cung ứng du lịch là một bên trong mối quan hệ cung cầu, tức là người sẽ cung ứng tất cả những dịch vụ được phép mà khách du lịch yêu cầu để du khách thực hiện được mục tiêu du lịch một cách chất lượng.
Cộng đồng dân cư Cộng đồng dân cư là chủ thể của tài nguyên du lịch, đặc biệt là tài nguyên du lịch văn hóa. Thậm chí trong một khía cạnh nào đó, cộng đồng dân cư chính là nguồn tài nguyên du lịch quan trọng. Không thể phát triển du lịch mà không có sự tham gia của cộng đồng dân cư vì đây là những người được tiếp xúc cũng như tiếp thu các tinh hoa, giá trị văn hóa của điểm du lịch một cách thường xuyên, trực tiếp và thực tế nhất. Ngày nay, với quan điểm phát triển bền vững, vai trò của cộng đồng dân cư là đặc biệt quan trọng.
Chính quyền bản địa Chính quyền có vai trò quản lý và giám sát các hoạt động du lịch của Ngành, tổ chức xây dựng chiến lược phát triển, thực hiện quy hoạch và tổ chức đầu tư phát triển, cũng như giữ gìn trật tự an ninh, bảo vệ không gian của tài nguyên du lịch. Đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rông thị trường để ngày càng có thể phát triển du lịch tại đó. Nói tóm lại, du lịch văn hóa là một hoạt động tổng hợp bao gồm nhiều yếu tố, nhiều thành phần tham gia, không thể tách rời và là sự tham gia của nhiều đơn vị cá nhân, doanh nghiệp, chính quyền. Các thành phần đó cũng là một trong những nhân tố góp phần thu hút khách du lịch để phát triển du lịch văn hóa một cách bền vững, lâu dài.
Điều kiện, yêu cầu để phát triển du lịch văn hóa 1. Nguồn tài nguyên du lịch văn hóa hấp dẫn Quốc gia nào cũng có nguồn tài nguyên văn hóa, nhưng không phải nguồn tài nguyên văn hóa nào cũng có thể trở thành tài nguyên du lịch, hoặc bởi số lượng không đủ, hoặc bởi nó chưa đủ sức hấp dẫn đối với du lịch. Do vậy điều kiện cần thiết trước tiên phải là có được nguồn tài nguyên văn hóa hấp dẫn. Đôi khi số lượng đóng vai trò thứ yếu, bởi có trường hợp chỉ một di tích văn hóa thôi nhưng nó quá hấp dẫn đối với du khách và như vậy nó cũng đáp ứng được điều kiện cần thiết về tài nguyên để phát triển du lịch.
Điều kiện tiếp cận cho phép Hầu hết các nguồn tài nguyên văn hóa đều có thể tiếp cận được dễ dàng, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động du lịch. Tuy nhiên, đôi khi cũng có một số điểm du lịch văn hóa rất khó tiếp cận và đối với những điểm này phải đầu tư khá tốn kém nếu muốn phát triển du lịch. Điều kiện an ninh chính trị ổn định Có thể coi đây là điều kiện tiên quyết cần thiết để phát triển du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng. Hòa bình và chế độ chính trị ổn định là điều kiện cần để du lịch phát triển.
Có chính sách thuận lợi cho du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng Chính sách của Nhà nước như một sự cam kết mang tính pháp lý đảm bảo cho các doanh nghiệp đầu tư vào phát triển du lịch. Các chính sách thuận lợi thường tập trung vào nhóm ưu đãi về thuế thuê đất, thuế nhập khẩu trang thiết bị, thuế thu nhập doanh nghiệp, đặc biệt là thuế tiêu thụ tài nguyên. Ngoài ra còn có nhóm chính sách về hải quan, miễn thị thực hoặc chấp nhận cấp thị thực tại sân bay, hoặc nhóm chính sách hỗ trợ đầu tư như hỗ 7 Thang Long University Library trợ đầu tư phát triển hạ tầng, đầu tư thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ của Liên hiệp quốc và cuối cùng là chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng quy hoạch chiến lược phát triển ngành.… Những chính sách như vậy sẽ tạo điều kiện quan trọng cho sự phát triển du lịch. Có quy hoạch, chiến lược phát triển Xây dựng chiến lược phát triển hay quy hoạch tổng thể phát triển ngành là điều kiện cần thiết hay điều kiện đủ để phát triển du lịch nói chung, du lịch văn hóa nói riêng.
Nếu như xây dựng chiến lược được coi là những phác thảo về đường lối, định hướng, thì quy hoạch tổng thế được coi là bản kế hoạch cụ thể hóa chiến lược phát triển, là bản kế hoach tổng thể tổ chức lãnh thổ quốc gia chuyên ngành. Có nguồn nhân lực được đào tạo Tuy nhắc đến sau cùng, nhưng yếu tố nhân lực vẫn là quan trọng nhất.