MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh hiện nay, thế giới đang chuyển biến mạnh mẽ với xu hướng toàn cầu hóa như dòng chảy xuyên quốc gia về khoa học công nghệ, dịch vụ, y tế, văn hóa, giáo dục. Trong bối cảnh đó, giáo dục và đào tạo (GDĐT) giữ trọng trách cung ứng nguồn nhân lực có chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Muốn làm được điều đó, ngành GDĐT không chỉ được đầu tư thỏa đáng về cơ sở vật chất mà cần phải đặc biệt chú trọng cho sự phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, trong đó, đặc biệt quan tâm đến đội ngũ viên chức quản lý.
Bởi lẽ, viên chức quản lý có vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo, điều hành, đồng thời thực thi các chính sách giáo dục đa dạng và mềm dẻo để giải quyết một cách chủ động và sáng tạo các vấn đề mới nảy sinh như: Phân cấp quản lý, trách nhiệm xã hội, huy động nguồn lực, dân chủ hóa giáo dục, tin học hóa quản lý. viên chức quản lý đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo thực hiện thành công chính sách giáo dục và nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục. Trước tình hình phát triển kinh tế tri thức, dẫn đến những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng giáo dục, vì vậy đổi mới QLGD là một trong những yêu cầu tất yếu và cũng là những đòi hỏi cấp thiết của xã hội trong giai đoạn hiện nay. Đối với nước ta, đổi mới quản lý giáo dục nhằm phát triển và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực đã và đang là một nhiệm vụ có tính chiến lược trong quá trình đổi mới GDĐT theo định hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá và xã hội hoá.
Trong Văn kiện Đại hội XI của Đảng ta đã kh ng định:. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học; đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo". Xác định rõ vấn đề đó, Đảng ta đã ban hành Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 04/11/2013 về “ Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã được Hội nghị trung ương 8 khóa XI thông qua. Nghị quyết Hội nghị BCH Trung ương lần thứ 4 khóa VIII đã xác định: "Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục"; Quyết định số: 732/QĐ-TTg ngày 29 tháng 4 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ Quyết định về việc Phê duyệt Đề án: Đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông giai đoạn 2016 -2020, định hướng đến năm 2025”; nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục.
Như vậy, phát triển đội ngũ nhà giáo, viên chức quản lý là nhiệm vụ hết sức quan trọng và thực sự cần thiết đối với các cấp quản lý giáo dục và đối với các cơ sở giáo dục. 2 Từ những yêu cầu trên, Bộ trưởng Bộ GDĐT đã ban hành Thông tư số 29/2009/TT-BGDĐT ngày 22/10/2009, hiện nay là Thông tư số 14/2017/TT-BGDĐT ngày 20/7/2018 quy định “Chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông” với mục đích để hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông tự đánh giá phẩm chất, năng lực; xây dựng và thực hiện kế hoạch rèn luyện phẩm chất, bồi dưỡng nâng cao năng lực lãnh đạo, quản trị nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, làm căn cứ để các cơ quan quản lý nhà nước đánh giá phẩm chất, năng lực của hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông; xây dựng và thực hiện chế độ, chính sách phát triển đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông; lựa chọn, sử dụng đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông cốt cán, để các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục xây dựng, phát triển chương trình và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng phát triển phẩm chất, năng lực lãnh đạo, quản trị nhà trường cho đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông. Làm căn cứ để các phó hiệu trưởng thuộc diện quy hoạch chức danh hiệu trưởng; giáo viên thuộc diện quy hoạch các chức danh hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng tự đánh giá, xây dựng và thực hiện kế hoạch rèn luyện, học tập phát triển phẩm chất, năng lực lãnh đạo, quản trị nhà trường. Từ khi các Thông tư đánh giá chuẩn Hiệu trưởng (Thông tư 29 và Thông tư 14) được triển khai đến nay, Sở GDĐT tỉnh Quảng Nam đã tập trung yêu cầu hiệu trưởng các trường trung học quán triệt và tổ chức thực hiện đánh giá qua từng năm.
Tuy nhiên, thực tế chất lượng đội ngũ viên chức quản lý ở các trường THPT của tỉnh Quảng Nam cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, đảm bảo chuẩn trình độ đào tạo theo quy định của Luật Giáo dục song vẫn còn một số hạn chế đó là: - Một số cán bộ quản lý các trường THPT trong điều hành nhiều còn bất cập, tính chuyên nghiệp thấp, làm việc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân nên chất lượng, hiệu quả công tác chưa cao. Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong công tác quản lý còn hạn chế. Kiến thức về pháp luật, về quản lý nhân sự, nhất là về quản lý tài chính còn nhiều hạn chế dẫn đến lúng túng trong thực thi nhiệm vụ. - Một bộ phận viên chức quản lý chưa thực sự tâm huyết với nghề nghiệp, chưa làm tròn trách nhiệm, nhiệm vụ được giao, có biểu hiện thiếu tích cực, chưa chủ động học tập, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, từ đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo trong nhà trường.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, yêu cầu cấp thiết đặt ra cho ngành giáo dục hiện nay là tăng cường phát triển đội ngũ VCQL ở các trường phổ thông. Vì vậy, tôi lựa chọn vấn đề “Phát triển đội ngũ viên chức quản lý các trường trung học phổ thông ở tỉnh Quảng Nam theo chuẩn hiệu trưởng” để thực hiện luận văn. Với đề tài này, tôi mong muốn được góp phần đưa ra những giải pháp phù hợp giải quyết vấn đề nêu trên nhằm khắc phục được những hạn chế, bất cập, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ VCQLGD. Từ đó, giúp cho công tác quản lý ở các trường THPT ở tỉnh Quảng Nam ngày càng đi vào chiều sâu và đạt chất lượng cao hơn.
Mục tiêu nghiên cứu Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn hướng tới đề xuất những biện pháp phát triển đội ngũ viên chức quản lý trường trung phổ thông tỉnh Quảng Nam theo chuẩn Hiệu trưởng, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu Đội ngũ viên chức quản lý tại các trường THPT. Đối tượng nghiên cứu Quản lý phát triển đội ngũ viên chức quản lý tại các trường THPT, tỉnh Quảng Nam.
Giả thuyết khoa học Hiện nay, công tác phát triển đội ngũ viên chức quản lý tại các trường THPT tỉnh Quảng Nam đã và đang được quan tâm. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn tồn tại những bất cập. Nếu đề xuất được các biện pháp hợp lý và khả thi trong công tác phát triển đội ngũ viên chức quản lý các trường THPT trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, thì sẽ đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở các trường THPT tỉnh Quảng Nam. Nhiệm vụ nghiên cứu 5.
Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc phát triển đội ngũ viên chức quản lý trường trung học phổ thông 5. Khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ viên chức quản lý và thực trạng công tác phát triển đội ngũ viên chức quản lý ở các trường THPT công lập tỉnh Quảng Nam 5. Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ viên chức quản lý ở các trường THPT công lập tỉnh Quảng Nam theo chuẩn Hiệu trưởng, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Giới hạn nhiệm vụ nghiên cứu - Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu các biện pháp phát triển đội ngũ viên chức quản lý ở 50 trường THPT công lập tỉnh Quảng Nam theo chuẩn Hiệu trưởng.
- Nghiên cứu khảo sát thực trạng phát triển đội ngũ VCQL các trường THPT tỉnh Quảng Nam theo chuẩn hiệu trưởng từ năm học 2019-2020 đến 2020-2021. Phƣơng pháp nghiên cứu 7. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận về quản lý giáo dục, về xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo và VCQLGD; quy định về chuẩn hiệu trưởng trường trung học; các văn kiện Đại hội Đảng các cấp; các văn bản pháp quy về giáo dục và các tài liệu khác có liên quan đến đề tài nghiên cứu. Từ đó rút ra cơ sở lý luận để đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ VCQL các trường THPT tỉnh Quảng Nam theo chuẩn Hiệu trưởng.
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Sử dụng các phương pháp điều tra: + hư ng pháp điều tra ng phiếu h i: Sử dụng phiếu điều tra đối với lãnh đạo các phòng chức năng thuộc Sở GDĐT và hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường THPT trong tỉnh Quảng Nam nhằm thu thập các thông tin có liên quan đến đề tài nghiên cứu, làm cơ sở cho việc đưa ra các giải pháp thực hiện. + hư ng pháp quan sát: Sử dụng biện pháp quan sát để thu thập các thông tin có liên quan đến đội ngũ VCQLGD và hiệu trưởng của các trường THPT tỉnh Quảng Nam để có cơ sở cho việc đưa ra các giải pháp thực hiện. Phương pháp chuyên gia Thu thập ý kiến của các chuyên gia về các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ viên chức quản lý theo Chuẩn Hiệu trưởng, tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ viên chức quản lý các trường THPT theo Chuẩn Hiệu trưởng ở tỉnh Quảng Nam. Nhóm phương pháp bổ trợ Sử dụng thống kê toán học để xử lý các số liệu điều tra, khảo sát.