CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THỂ CHẤT VÀ THỂ THAO 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1.Ngoài nước Do tầm quan trọng của giáo dục đại học đối với sự phát triển của mỗi quốc gia và do tầm quan trọng của đội ngũ giảng dạy trong các trường đại học đối với chất lượng và danh tiếng của một trường đại học nên việc phát triển đội ngũ giảng viên, đặc biệt là phát triển chuyên môn được nhiều nhà chuyên môn và các tổ chức nghiên cứu về phát triển giáo dục nghiên cứu. Từ những năm 1990 UNESCO đã thực hiện các nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên. Từ những năm 1998 Khối thịnh vượng chung Anh đã đề cập đến các vấn đề này.
Nhiều tác giả và tác phẩm nghiên cứu sâu về sự cần thiết, những thách thức, các kinh nghiệm và các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên. Một đội ngũ giảng viên có chất lượng tốt và có nhiều sáng kiến là sự đảm bảo chắc chắn đối với chất lượng của trường đại học trong thế giới đầy sự biến đổi này. Phát triển đội ngũ, chìa khóa tạo nên chất lượng của đội ngũ theo cuốn “Người dịch: Phạm Thị Ly Những xu hướng toàn cầu trong Quản trị Đại học. Tác giả: John Fielden 1998” [26, tr.8] Phát triển đội ngũ giảng viên được xem là mấu chốt để giúp một trường đại học thành công.
Các tác giả đề cập đến sự cần thiết phải phát triển đội ngũ giảng viên do những yêu cầu mới của thời đại. Phát triển đội ngũ giảng viên là yêu cầu của các trường đại học đứng trước những thách thức của nhu cầu học tập ngày càng lớn của dân số, do sự 6 đòi hỏi của sự phát triển kinh tế, xã hội trong hoàn cảnh mới, sự thay đổi của công nghệ, các yêu cầu mới của thị trường lao động (Người dịch: Phạm Thị Ly Những xu hướng toàn cầu trong Quản trị Đại học. Tác giả: John Fielden 1998 ) [26, tr.21] Các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên được các tác giả đề cập đến là: Xây dựng chiến lược và chính sách phát triển đội ngũ; Đào tạo các kiến thức và kĩ năng cơ bản về sư phạm và quản lí; Phát triển mạng lưới chuyên môn dạy học; Khuyến khích nhiều lực lượng tham gia vào việc phát triển đội ngũ (trường đại học, các tổ chức tư nhân, các tổ chức phi chính phủ…), đào tạo từ xa, xây dựng môi trường làm việc khuyến khích giảng viên, trao quyền tự chủ cho nhà trường trong việc đào tạo đội ngũ, xây dựng văn hóa hợp tác, sự tham gia của các lực lượng vào phát triển chuyên môn cho đội ngũ giảng viên, yêu cầu các cá nhân có kế hoạch phát triển chuyên môn cho bản thân(Người dịch: Phạm Thị Ly Những xu hướng toàn cầu trong Quản trị Đại học. Tác giả: John Fielden 1998 ) [26, tr.
Trong nước Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của giảng viên và luôn dành cho đội ngũ nhà giáo những tình cảm đặc biệt. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh “Nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục, không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế, văn hóa”. “Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng Huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh” [22, tr. Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) về định hướng chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa tiếp tục khẳng định: “Thực sự coi giáo dục - 7 đào tạo là quốc sách hàng đầu.
Nhận thức sâu sắc giáo dục - đào tạo cùng với khoa học công nghệ là nhân tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, đầu tư cho giáo dục - đào tạo là đầu tư phát triển”. Trong đó chất lượng giáo dục có ý nghĩa quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội và “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và được xã hội tôn vinh”. Ngày 15/4/2004 Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 40- CT/TƯ về việc nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, đã khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện phát huy nguồn lực con người. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt có vai trò quan trọng” [2, tr.
Đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục giai đoạn 2005-2010” ban hành theo Quyết định số 09/2005/QĐ- TTg ngày 11 tháng 01 năm 2005 của Thủ tướng chính phủ. Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP ngày 02 tháng 11 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006- 2020. Sự nghiệp giáo dục - đào tạo những thế hệ người Việt Nam có bản lĩnh chính trị vững vàng, có lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, có phẩm chất đạo đức, có khả năng sáng tạo, làm chủ tri thức hiện đại quyết tâm đưa đất nước phát triển sánh kịp các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, gắn liền với sự đầu tư phát triển một nền giáo dục vững mạnh, trong đó việc quan tâm chăm lo phát triển đội ngũ nhà giáo một cách toàn diện hết sức quan trọng. Luật Giáo dục đã khẳng định nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục.
Ngày 11/01/2005 Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 09/2005/TTg về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, bảo đảm đủ 8 về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả của sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế” [27, tr. Như vậy, sự nghiệp phát triển giáo dục - đào tạo luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, trong đó biện pháp phát triển đội ngũ nhà giáo được coi là: Khâu then chốt để thực hiện chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo, bồi dưỡng và tiêu chuẩn hóa đội ngũ giảng viên, cũng như đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục cả về chính trị tư tưởng, đạo đức và nâng cao năng lực chuyên môn. Vì vậy, biện pháp phát triển đội ngũ nhà giáo hiện nay là vấn đề đang được cán bộ quản lý các cấp, nhất là các cán bộ lãnh đạo, chỉ huy trong các nhà trường và các nhà khoa học giáo dục quan tâm nghiên cứu. Thời gian qua, các nhà khoa học đã có nhiều công trình nghiên cứu về công tác quản lý giáo dục, các chuyên gia tập trung phần nhiều về nghiên cứu những vấn đề về chiến lược phát triển giáo dục, đổi mới chương trình, mục tiêu, phương pháp giảng dạy, phát triển nguồn nhân lực trong đó có những nội dung đề cập đến việc xây dựng, phát triển đội ngũ giảng viên dưới nhiều góc độ của các cấp học, ngành học khác nhau.
Một số đề tài luận văn thạc sĩ tập trung nghiên cứu về đội ngũ giảng viên. Trong mảng đề tài nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học, cao đẳng cũng đã có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu: như tác giả Nguyễn Đức Toàn, 2006, với nghiên cứu ”Những biện pháp phát triển đội ngũ Giảng viên tại trường Cao Đẳng Bắc giang trong giai đoạn hiện nay”, tác giả Mạc Văn Trang, 2003, với nghiên cứu “Quản lý nguồn nhân lực ở Viện nghiên cứu phát triển giáo dục”, tác giả Nông Thanh Hải 2010, với 9 nghiên cứu “Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn hiện nay”. Các nghiên cứu trên cũng đã đề xuất nhiều giải pháp khác nhau trong xây dựng và phát triển đội ngũ, tuy nhiên với những góc độ, mục tiêu, hoàn cảnh và bình diện khác nhau. Các nghiên cứu này tập trung chủ yếu vào phát triển đội ngũ giáo viên ở các cấp bậc như Phổ thông vùng cao, trường Trung học nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cấp thành trường Cao đẳng hay trường Cao đẳng, nhưng chưa có nghiên cứu cụ thể nào về phát triển đội ngũ giảng viên ở Trung tâm Giáo dục Thể chất và Thể thao - ĐHQG Hà Nội.Với đặc thù là một trung tâm giáo dục thể chất và thể thao, trung tâm cũng đã có những chuyển biến về phát triển ĐNGV, tuy nhiên vẫn còn nhiều bất cập và chưa thực sự hiệu quả.
Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “phát triển đội ngũ giảng viên ở Trung tâm Giáo dục Thể chất và Thể thao Đại học Quốc gia Hà Nội theo tiếp cận phát triển nguồn nhân lực” là cần thiết nhằm nâng cao chất lượng ĐNGV của trung tâm và nâng cao chất lượng đào tạo của trung tâm theo tiếp cận phát triển nguồn nhân lực. Các khái niệm cơ bản 1. Nguồn nhân lực xã hội Nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực là vấn đề cốt lõi trong sự phát triển của mỗi quốc gia, nhất là trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới. Thuật ngữ nguồn nhân lực NNL (Hurman Resourses) xuất hiện vào thập niên 80 của thế kỷ XX khi mà có sự thay đổi căn bản về phương thức quản lý, sử dụng con người trong kinh tế lao động.
Nếu như trước đây, phương thức quản trị nhân viên (Personnel Management) với các đặc trưng coi nhân viên là lực lượng thừa hành, phụ thuộc và cần khai thác tối đa sức lao động của họ với chi phí tối thiểu thì từ những năm 80 đến nay với phương 10 thức mới, quản lý nguồn nhân lực (Hurman Resourses Management) với tính chất mềm dẻo hơn, linh hoạt hơn, tạo điều kiện tốt hơn để người lao động có thể phát huy ở mức cao nhất các khả năng tiềm tàng vốn có của họ thông qua tích lũy tự nhiên trong quá trình lao động phát triển.
