Luận văn thạc sĩ phát triển song hành dịch vụ ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng ngoại thương chi nhánh tp hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ phân tích sự phát triển song hành giữa ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng ngoại thương chi nhánh TP Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Trịnh Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đăng Dờn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế – Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Dịch Vụ Ngân Hàng Tại VCBHCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN BUÔN VÀ NGÂN HÀNG BÁN LẺ
• 1.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Chức năng của ngân hàng thương mại
• 1.1.2.1. Chức năng trung gian tín dụng
• 1.1.2.2. Chức năng trung gian thanh toán và quản lý các phương tiện thanh toán
• 1.1.2.3. Chức năng cung ứng dịch vụ ngân hàng
• 1.2. Khái niệm dịch vụ ngân hàng thương mại
• 1.3. Dịch vụ ngân hàng bán buôn
• 1.3.1. Khái niệm ngân hàng bán buôn
• 1.3.2. Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng bán buôn
• 1.3.3. Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán buôn
• 1.3.3.1. Đối với nền kinh tế
• 1.3.3.2. Đối với các ngân hàng thương mại
• 1.3.3.3. Đối với khách hàng
• 1.3.4. Các dịch vụ ngân hàng bán buôn chủ yếu
• 1.3.4.1. Huy động vốn
• 1.3.4.2. Dịch vụ thanh toán
• 1.3.4.3. Kinh doanh ngoại tệ
• 1.3.4.4. Dịch vụ ngân quỹ
• 1.3.4.5. Dịch vụ khác
• 1.4. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ
• 1.4.1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ
• 1.4.2. Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ
• 1.4.3. Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ
• 1.4.3.1. Đối với nền kinh tế
• 1.4.3.2. Đối với các ngân hàng thương mại
• 1.4.3.3. Đối với khách hàng
• 1.4.4. Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ chủ yếu
• 1.4.4.1. Huy động vốn
• 1.4.4.2. Dịch vụ thanh toán
• 1.4.4.3. Dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.4.4.4. Dịch vụ khác
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN BUÔN VÀ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI VCBHCM GIAI ĐOẠN 2004 - 2008
• 2.1. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển VCBHCM
• 2.2. Kết quả hoạt động kinh doanh của VCBHCM trong giai đoạn 2004 – 2008
• 2.3. Đánh giá về kết quả hoạt động kinh doanh của VCBHCM
• 2.4. Đánh giá về thị phần hoạt động của VCBHCM
• 2.5. Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán lẻ tại VCBHCM giai đoạn 2004 -2008
• 2.5.1. Huy động vốn
• 2.5.1.1. Về tốc độ tăng trưởng
• 2.5.1.2. Về thị phần
• 2.5.1.3. Về cơ cấu huy động
• 2.5.2. Về tốc độ tăng trưởng
• 2.5.3. Về thị phần
• 2.5.4. Về chất lượng tín dụng
• 2.5.5. Về cơ cấu dư nợ
• 2.5.6. Dịch vụ thanh toán
• 2.5.6.1. Thanh toán nội địa
• 2.5.6.2. Thanh toán quốc tế
• 2.5.7. Kinh doanh ngoại tệ
• 2.5.8. Dịch vụ ngân hàng điện tử
• 2.5.9. Các dịch vụ ngân hàng dành riêng cho cá nhân
• 2.5.9.1. Dịch vụ tài khoản cá nhân
• 2.5.9.2. Dịch vụ thanh toán thẻ
• 2.5.9.3. Dịch vụ chi trả kiều hối
• 2.5.9.4. Dịch vụ quản lý tiền gửi của nhà đầu tư
• 2.6. Đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán lẻ tại VCBHCM giai đoạn 2004 - 2008
• 2.6.1. Những kết quả đạt được
• 2.6.1.1. Về dịch vụ ngân hàng bán buôn
• 2.6.1.2. Về dịch vụ ngân hàng bán lẻ
• 2.6.2. Những tồn tại, hạn chế
• 2.6.2.1. Về dịch vụ ngân hàng bán buôn
• 2.6.2.2. Về dịch vụ ngân hàng bán lẻ
• 2.6.3. Nguyên nhân của những tồn tại
• 2.6.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.6.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SONG HÀNH DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN BUÔN VÀ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI VCBHCM
• 3.1. Định hướng – mục tiêu trong tương lai của VCB
• 3.2. Chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng của VCB đến năm 2010
• 3.3. Định hướng chung của VCBHCM tới năm 2010
• 3.4. Kế hoạch kinh doanh năm 2008 của VCBHCM
• 3.5. Phương hướng, nhiệm vụ của VCB
• 3.6. Kế hoạch, mục tiêu
• 3.7. Các giải pháp phát triển song hành hoạt động ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán lẻ tại VCBHCM
• 3.7.1. Nhóm giải pháp chung
• 3.7.1.1. Nhóm giải pháp phát triển hoạt động chăm sóc khách hàng
• 3.7.1.2. Nhóm giải pháp tăng cường công tác quảng bá, tiếp thị sản phẩm
• 3.7.1.3. Nhóm giải pháp phát triển các sản phẩm dịch vụ ngân hàng trọn gói
• 3.7.1.4. Nhóm giải pháp về nhân sự
• 3.7.2. Nhóm giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán buôn
• 3.7.2.1. Hoàn thiện và tăng trưởng các dịch vụ đã có
• 3.7.2.2. Phát triển các dịch vụ mới
• 3.7.2.3. Thành lập bộ phận chăm sóc khách hàng VIP
• 3.7.2.4. Tăng cường tiếp thị các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 3.7.3. Nhóm giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ
• 3.7.3.1. Hoàn thiện và tăng trưởng các dịch vụ đã có
• 3.7.3.2. Phát triển các dịch vụ mới
• 3.7.3.3. Mở rộng mạng lưới kênh phân phối
• 3.7.3.4. Tăng cường tiếp thị các DNVVN
• 3.7.4. Kiến nghị Hội sở chính VCB
• 3.7.4.1. Xây dựng chiến lược sản phẩm dịch vụ theo định hướng khách hàng
• 3.7.4.2. Xây dựng hệ thống công nghệ thông tin phù hợp, an toàn
• 3.7.4.3. Hiện đại hóa quy trình nghiệp vụ
• 3.7.4.4. Có chế độ đãi ngộ tương xứng, chế độ thưởng phạt nghiêm minh
• 3.7.4.5. Thực hiện tốt việc phân cấp, phân quyền cho các chi nhánh cấp 1
• 3.7.4.6. Đổi mới mô hình hoạt động và cơ chế quản trị điều hành
• 3.7.5. Kiến nghị với Chính phủ, NHNN và các cơ quan ban ngành
• 3.8. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển dịch vụ ngân hàng tại VCBHCM

Ngân hàng Ngoại thương chi nhánh TP.HCM (VCBHCM) đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển dịch vụ ngân hàng. Với sự gia tăng nhu cầu của khách hàng và sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt, VCBHCM đã nỗ lực không ngừng để cải thiện chất lượng dịch vụ và mở rộng danh mục sản phẩm. Dịch vụ ngân hàng tại VCBHCM không chỉ bao gồm các dịch vụ truyền thống mà còn tích hợp các dịch vụ ngân hàng điện tử, cho vay ngân hàng và quản lý tài chính cá nhân.

1.1. Đặc điểm nổi bật của dịch vụ ngân hàng tại VCBHCM

VCBHCM cung cấp nhiều loại hình dịch vụ ngân hàng đa dạng, từ dịch vụ ngân hàng bán buôn đến ngân hàng bán lẻ. Đặc biệt, ngân hàng đã chú trọng đến việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, giúp khách hàng thực hiện giao dịch nhanh chóng và tiện lợi hơn.

1.2. Vai trò của VCBHCM trong hệ thống ngân hàng Việt Nam

VCBHCM đóng vai trò quan trọng trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, không chỉ về mặt tài chính mà còn trong việc cung cấp dịch vụ ngân hàng cho các doanh nghiệp và cá nhân. Ngân hàng đã khẳng định được vị thế của mình thông qua việc cung cấp dịch vụ chất lượng cao và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

II. Thách thức trong phát triển dịch vụ ngân hàng tại VCBHCM

Mặc dù VCBHCM đã đạt được nhiều thành tựu trong việc phát triển dịch vụ ngân hàng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác, đặc biệt là ngân hàng nước ngoài, đã tạo ra áp lực lớn đối với VCBHCM. Bên cạnh đó, việc nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện trải nghiệm khách hàng cũng là một thách thức không nhỏ.

2.1. Cạnh tranh từ ngân hàng nước ngoài

Sự gia nhập của các ngân hàng nước ngoài vào thị trường Việt Nam đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. VCBHCM cần phải cải thiện dịch vụ và nâng cao chất lượng sản phẩm để giữ vững thị phần.

2.2. Nhu cầu thay đổi của khách hàng

Khách hàng ngày càng có yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ và sự tiện lợi. VCBHCM cần phải nắm bắt xu hướng này để phát triển các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của thị trường.

III. Phương pháp phát triển dịch vụ ngân hàng tại VCBHCM

Để phát triển dịch vụ ngân hàng, VCBHCM đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Ngân hàng đã chú trọng đến việc cải tiến quy trình phục vụ khách hàng, đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên. Những phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra sự khác biệt trong mắt khách hàng.

3.1. Đầu tư vào công nghệ ngân hàng điện tử

VCBHCM đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ ngân hàng điện tử, giúp khách hàng thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi. Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm khách hàng mà còn giảm thiểu chi phí vận hành.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân viên là một trong những yếu tố quan trọng giúp VCBHCM nâng cao chất lượng dịch vụ. Ngân hàng đã tổ chức nhiều khóa đào tạo để nâng cao kỹ năng và kiến thức cho nhân viên, từ đó cải thiện dịch vụ khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại VCBHCM

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển dịch vụ ngân hàng tại VCBHCM đã mang lại nhiều lợi ích cho ngân hàng và khách hàng. Sự cải tiến trong dịch vụ đã giúp ngân hàng thu hút được nhiều khách hàng mới và giữ chân khách hàng cũ. Đồng thời, ngân hàng cũng đã tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận đáng kể.

4.1. Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận

VCBHCM đã ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ trong doanh thu và lợi nhuận nhờ vào việc phát triển dịch vụ ngân hàng. Các sản phẩm dịch vụ mới đã thu hút được nhiều khách hàng, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.2. Khách hàng hài lòng với dịch vụ

Khảo sát cho thấy tỷ lệ khách hàng hài lòng với dịch vụ của VCBHCM ngày càng cao. Điều này cho thấy ngân hàng đã đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng và tạo dựng được lòng tin trong cộng đồng.

V. Kết luận và tương lai của dịch vụ ngân hàng tại VCBHCM

Tương lai của dịch vụ ngân hàng tại VCBHCM hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Ngân hàng sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ và cải tiến dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Đồng thời, VCBHCM cũng sẽ mở rộng mạng lưới và phát triển các sản phẩm dịch vụ mới để giữ vững vị thế trên thị trường.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

VCBHCM sẽ tiếp tục định hướng phát triển dịch vụ ngân hàng theo hướng hiện đại hóa và tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng. Ngân hàng sẽ chú trọng đến việc phát triển các sản phẩm dịch vụ mới và cải tiến quy trình phục vụ.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

VCBHCM sẽ tìm kiếm cơ hội hợp tác với các ngân hàng quốc tế để mở rộng dịch vụ và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ giúp ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), thị trường tài chính - ngân hàng trong nước chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng thương mại cổ phần và chi nhánh ngân hàng nước ngoài nhằm phục vụ quy mô dân số gần 85 triệu dân. Tại Ngân hàng Ngoại thương chi nhánh TP.HCM (VCBHCM) - đơn vị hạt nhân chiếm tỷ trọng 20% đến 50% trong toàn hệ thống Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, tổng nguồn vốn hoạt động đã tăng trưởng từ 21.666 tỷ đồng năm 2004 lên 27.979 tỷ đồng năm 2007 và đạt 27.306 tỷ đồng vào quý 1 năm 2008. Tuy nhiên, đơn vị này đối mặt với nguy cơ suy giảm thị phần nghiêm trọng ở mảng bán lẻ khi thị phần huy động bán lẻ trên địa bàn TP.HCM sụt giảm mạnh từ 15% năm 2004 xuống chỉ còn 4% vào quý 1 năm 2008.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích thực trạng phát triển song hành hai trụ cột dịch vụ ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán lẻ tại VCBHCM giai đoạn 2004 - 2008. Luận văn làm rõ mối tương quan giữa quy mô huy động, tăng trưởng tín dụng, hoạt động thanh toán, kinh doanh ngoại tệ và phát hành thẻ của từng phân khúc. Phạm vi không gian nghiên cứu được giới hạn tại địa bàn kinh tế trọng điểm TP.HCM trong khung thời gian 5 năm (2004 - 2008). Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc xây dựng mô hình tăng trưởng cân bằng, giúp ngân hàng duy trì vị thế dẫn đầu với tỷ lệ nợ quá hạn luôn được kiểm soát chặt chẽ dưới 0,20% và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động trước lộ trình mở cửa hoàn toàn thị trường tài chính vào năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính hiện đại và lý thuyết ngân hàng đa năng (Universal Banking Model). Theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997 và Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS) với 155 phân ngành dịch vụ tài chính, dịch vụ ngân hàng thương mại được định nghĩa là toàn bộ các hoạt động tiền tệ, tín dụng, thanh toán và ngoại hối cung ứng cho nền kinh tế. Luận văn vận dụng lý thuyết kinh tế theo quy mô và phạm vi (Economies of Scale and Scope) để làm rõ tính tương hỗ giữa hai phân khúc:

• Ngân hàng bán buôn (Wholesale Banking): Cung cấp các gói giải pháp tài chính giá trị lớn, thủ tục thẩm định phức tạp cho các tổng công ty, tập đoàn kinh tế và định chế tài chính, mang lại biên lợi nhuận lớn nhưng đòi hỏi năng lực vốn cao.
• Ngân hàng bán lẻ (Retail Banking): Phân phối sản phẩm dịch vụ tài chính vi mô, đa dạng hóa tới hàng triệu khách hàng cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) thông qua mạng lưới chi nhánh và kênh giao dịch điện tử.
• Bán chéo sản phẩm (Cross-selling): Cơ chế gia tăng giá trị trọn gói thông qua việc tận dụng tài khoản tiền gửi thanh toán bán buôn để phát triển dịch vụ chi trả lương, mở thẻ ATM và cấp tín dụng tiêu dùng cho cán bộ công nhân viên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học cao:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên giai đoạn 2004 - quý 1/2008 của VCB, VCBHCM và báo cáo giám sát của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP.HCM.
• Phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu: Thực hiện điều tra xã hội học với cỡ mẫu 150 đối tượng khảo sát tại TP.HCM, bao gồm 50 khách hàng doanh nghiệp lớn (bán buôn) và 100 khách hàng cá nhân cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa (bán lẻ). Phương pháp lấy mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện được lựa chọn nhằm thu thập đánh giá đa chiều về chất lượng phục vụ, sự tiện ích của sản phẩm và mức độ hài lòng về biểu phí lãi suất.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian, phân tích cơ cấu tỷ trọng và ma trận SWOT. Việc lựa chọn phương pháp này giúp phản ánh chính xác xu hướng chuyển dịch dòng vốn, phân hóa thị phần và nhận diện điểm nghẽn trong quy trình cung ứng dịch vụ tại chi nhánh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng giai đoạn 2004 - 2008 tại VCBHCM làm nổi bật 4 phát hiện căn bản:

• Thứ nhất, hoạt động bán buôn giữ vai trò trụ cột quyết định quy mô hoạt động: Vốn huy động bán buôn tăng trưởng liên tục từ 9.812 tỷ đồng năm 2004 lên 15.095 tỷ đồng vào quý 1 năm 2008, chiếm tỷ trọng bình quân 56% tổng nguồn vốn huy động. Trong đó, tiền gửi từ các doanh nghiệp lớn chiếm tới 85% tổng nguồn vốn bán buôn. Dư nợ tín dụng bán buôn tăng mạnh từ 8.856 tỷ đồng năm 2004 lên 13.679 tỷ đồng vào quý 1 năm 2008 (tăng 54,4%), chiếm 79% đến 87% tổng dư nợ toàn chi nhánh. Riêng năm 2007, ngân hàng đã thẩm định và tài trợ cho 86 dự án trọng điểm với tổng quy mô vốn cấp 2.445 tỷ đồng và 43 triệu USD.
• Thứ hai, hoạt động bán lẻ sụt giảm thị phần nghiêm trọng: Dư nợ bán lẻ giảm dần từ mức đỉnh 4.409 tỷ đồng năm 2005 xuống 2.410 tỷ đồng năm 2007 và chỉ còn 1.961 tỷ đồng vào quý 1 năm 2008. Thị phần cho vay bán lẻ trên toàn địa bàn TP.HCM giảm từ 5% năm 2005 xuống vỏn vẹn 1% giai đoạn 2007 - 2008. Vốn huy động bán lẻ sụt giảm từ 11.003 tỷ đồng năm 2005 xuống 9.253 tỷ đồng vào quý 1 năm 2008 do ảnh hưởng của việc tách các chi nhánh cấp 2 cuối năm 2006 làm sụt giảm ngay 15% tổng vốn huy động và 3.400 tỷ đồng dư nợ.
• Thứ ba, sự thiên lệch lớn trong cơ cấu tiền tệ và kỳ hạn: Nguồn vốn huy động không kỳ hạn chiếm tỷ trọng lớn bình quân 52%, trong đó bán buôn đóng góp tới 76%. Về mặt tín dụng, dư nợ ngoại tệ chiếm bình quân 54% tổng dư nợ toàn chi nhánh, trong đó khối khách hàng bán buôn chiếm áp đảo từ 88% đến 95% tổng dư nợ ngoại tệ.
• Thứ tư, kiểm soát chất lượng tín dụng đạt chuẩn mực cao: Tỷ lệ nợ quá hạn luôn được khống chế ở mức rất an toàn, đạt 0,17% năm 2007 và 0,15% vào quý 1 năm 2008 nhờ áp dụng hệ thống chấm điểm xếp hạng tín dụng cho 100% khách hàng doanh nghiệp từ năm 2004 và triển khai mô hình quản lý tín dụng chuyên biệt theo Quy trình 90 từ tháng 8 năm 2005.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phát triển không đồng đều giữa bán buôn và bán lẻ phản ánh sự phụ thuộc lớn vào các tập đoàn nhà nước và doanh nghiệp lớn truyền thống như ngành dầu khí, may mặc, thép và thực phẩm. Khi các doanh nghiệp này rút vốn thực hiện dự án hoặc chuyển dịch giao dịch, nguồn vốn huy động không kỳ hạn bị biến động mạnh. Trong khi đó, các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn như ACB và Sacombank đã bứt phá ngoạn mục với mức tăng trưởng huy động bán lẻ trên 50% đến 100% trong năm 2007 nhờ mạng lưới phòng giao dịch dày đặc và cơ chế lãi suất linh hoạt.

Về mặt trực quan hóa dữ liệu, các phát hiện trên được thể hiện rõ ràng qua biểu đồ cột kép so sánh tốc độ tăng trưởng dư nợ giữa hai khối, minh chứng cho sự phân kỳ rõ rệt khi đường tăng trưởng bán buôn dốc lên 36% trong năm 2007 thì đường bán lẻ giảm âm 12%. Đồng thời, bảng ma trận cơ cấu huy động theo kỳ hạn cho thấy nguồn vốn có kỳ hạn bán lẻ giảm từ 67% xuống 55% vào đầu năm 2008, phản ánh tính nhạy cảm cao của khách hàng cá nhân trước các đợt chạy đua lãi suất.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu chiến lược phát triển cân bằng và giữ vững vị thế đầu tàu của hệ thống Vietcombank tại khu vực phía Nam, các nhóm giải pháp đồng bộ được đề xuất như sau:

• Đổi mới quy trình tín dụng bán lẻ và mở rộng mạng lưới: Ban Giám đốc VCBHCM chỉ đạo tái cấu trúc quy trình xét duyệt cho vay cá nhân và hộ kinh doanh, cắt giảm tối thiểu 30% thời gian xử lý hồ sơ xuống còn 3 đến 5 ngày làm việc. Đồng thời, chi nhánh cần mở mới 15 đến 20 phòng giao dịch tại các quận huyện trọng điểm của TP.HCM trước năm 2010 nhằm nâng thị phần huy động bán lẻ lên mức 8% đến 10%.
• Nâng cấp sản phẩm bán buôn giá trị gia tăng: Khối Khách hàng Bán buôn VCBHCM thành lập bộ phận chuyên trách chăm sóc khách hàng VIP và doanh nghiệp FDI trong quý 3 năm 2008; triển khai mạnh các công cụ phái sinh tiền tệ, hợp đồng quyền chọn và dịch vụ bao thanh toán quốc tế (factoring), đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng dư nợ bán buôn ổn định từ 15% đến 20%/năm.
• Hiện đại hóa hệ thống ngân hàng điện tử và kinh doanh thẻ: Trung tâm Thẻ và Dịch vụ Ngân hàng điện tử nâng cấp hạ tầng Internet Banking, mở rộng liên kết mạng lưới POS đạt mốc 5.000 điểm chấp nhận thanh toán thẻ vào cuối năm 2009, hướng tới mục tiêu tăng trưởng doanh số thanh toán thẻ nội địa và quốc tế đạt trên 40%/năm.
• Chuẩn hóa nguồn nhân lực và cơ chế đãi ngộ: Phòng Tổ chức Cán bộ VCBHCM hoàn thiện khung đánh giá hiệu quả công việc (KPI) gắn liền chỉ tiêu bán chéo sản phẩm; tổ chức đào tạo chuyên sâu về kỹ năng tư vấn tài chính cá nhân cho 100% giao dịch viên và chuyên viên quan hệ khách hàng trước quý 4 năm 2009.
• Kiến nghị Hội sở chính và Ngân hàng Nhà nước: Đề nghị Hội sở chính VCB tăng hạn mức phán quyết tín dụng cho chi nhánh cấp 1 lên mức 150 tỷ đồng đối với khoản vay VND và 10 triệu USD đối với khoản vay ngoại tệ; kiến nghị Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch phái sinh và thanh toán không dùng tiền mặt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý các ngân hàng thương mại: Tiếp cận bài học thực tế về việc cân đối tỷ trọng giữa phân khúc bán buôn quy mô lớn (chiếm 70% đến 80% dư nợ) và phân khúc bán lẻ bền vững nhằm phòng ngừa rủi ro chu kỳ kinh tế và ổn định lợi nhuận.
• Chuyên viên nghiên cứu thị trường và phân tích tín dụng: Vận dụng hệ thống dữ liệu chi tiết về chi phí vốn không kỳ hạn giá rẻ, biên độ lãi suất chênh lệch VND - USD từ 3% đến 6% và kỹ thuật phân tích thị phần ngân hàng trên địa bàn đô thị lớn.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Kinh tế - Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng luận văn làm tài liệu nghiên cứu chuyên đề điển hình về phương pháp khảo sát 150 mẫu, kỹ thuật xử lý dữ liệu thực tế và mô hình chuyển dịch cơ cấu tổ chức theo Quy trình 90.
• Cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ và quản lý ngân hàng: Tham khảo các căn cứ thực tiễn về tác động của việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng và cạnh tranh lãi suất đối với thanh khoản hệ thống trong giai đoạn mở cửa kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao VCBHCM cần phát triển song hành cả bán buôn và bán lẻ thay vì chỉ tập trung vào thế mạnh bán buôn? Thế mạnh bán buôn mang lại quy mô tín dụng chiếm tới 79% tổng dư nợ nhưng lại tập trung rủi ro cao vào một số ít khách hàng lớn. Phát triển bán lẻ giúp phân tán rủi ro tín dụng, tạo nguồn thu dịch vụ ổn định và khai thác tiềm năng của thị trường 85 triệu dân mà ít bị ảnh hưởng bởi chu kỳ kinh tế.

• Nguyên nhân cốt lõi khiến thị phần bán lẻ của VCBHCM suy giảm nhanh trong giai đoạn 2004 - 2008 là gì? Nguyên nhân chủ yếu do việc chuyển tách các chi nhánh cấp 2 cuối năm 2006 làm giảm ngay 15% vốn huy động và 3.400 tỷ đồng dư nợ. Ngoài ra, sự cạnh tranh lãi suất khốc liệt từ các ngân hàng thương mại cổ phần và quy trình thủ tục bán lẻ còn chậm chạp đã khiến khách hàng chuyển dịch sang các tổ chức khác.

• Mô hình quản lý tín dụng theo Quy trình 90 mang lại lợi ích gì cho công tác kiểm soát rủi ro tại VCBHCM? Mô hình này tách biệt hoàn toàn 3 chức năng độc lập: Quan hệ khách hàng, Quản lý rủi ro và Quản lý nợ. Nhờ đó, tính chuyên nghiệp và tính khách quan trong thẩm định được nâng cao, góp phần duy trì tỷ lệ nợ quá hạn ở mức rất thấp, chỉ 0,15% vào quý 1 năm 2008.

• Nguồn vốn huy động không kỳ hạn chiếm 52% mang lại lợi thế và rủi ro gì cho chi nhánh? Lợi thế nổi bật là giúp ngân hàng tiếp cận nguồn vốn giá rẻ với chi phí huy động chỉ từ 0,20% đến 0,25%/tháng. Tuy nhiên, rủi ro đi kèm là tính biến động dòng tiền rất cao do phụ thuộc chặt chẽ vào nhu cầu giải ngân và thanh toán định kỳ của các tập đoàn lớn.

• Đâu là giải pháp đột phá để VCBHCM gia tăng thị phần phát hành thẻ và dịch vụ ngân hàng điện tử? Giải pháp then chốt là đẩy mạnh liên kết bán chéo sản phẩm thông qua dịch vụ trả lương tự động cho các doanh nghiệp bán buôn lớn, kết hợp nâng cấp hệ thống Internet Banking an toàn và mở rộng 5.000 điểm chấp nhận thanh toán POS trên toàn thành phố.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện bức tranh hoạt động kinh doanh của VCBHCM giai đoạn 2004 - 2008 với quy mô tổng nguồn vốn đạt 27.979 tỷ đồng, khẳng định vị thế dẫn đầu trong toàn hệ thống Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam.
• Công trình chỉ rõ sự mất cân đối khi mảng bán buôn chiếm trên 79% dư nợ và 56% nguồn vốn huy động, trong khi thị phần tín dụng bán lẻ trên địa bàn TP.HCM giảm sâu về mức 1%.
• Nghiên cứu chứng minh tính hiệu quả của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và Quy trình 90 trong việc duy trì chất lượng tài sản tốt với tỷ lệ nợ quá hạn ấn tượng chỉ 0,15%.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp và kiến nghị được xây dựng mang tính khả thi cao, gắn liền với mốc thời gian thực hiện cụ thể từ năm 2008 đến năm 2010 nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên hội nhập WTO.
• Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia tài chính cần nghiên cứu, ứng dụng ngay các khuyến nghị về bán chéo sản phẩm và tái cấu trúc quy trình để xây dựng mô hình phát triển song hành hiệu quả, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN BUÔN VÀ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. Tổng quan về ngân hàng thương mại 1. Khái niệm ngân hàng thương mại NHTM là tổ chức trung gian tài chính có vị trí quan trọng nhất và có số lượng rất lớn trong nền kinh tế. Sự có mặt của NHTM trong hầu hết các mặt hoạt động của nền kinh tế xã hội đã chứng minh rằng: ở đâu có một hệ thống NHTM phát triển thì ở đó sẽ có sự phát triển với tốc độ cao của nền kinh tế xã hội và ngược lại.

Theo Luật các TCTD Việt Nam, do Quốc hội khóa X thông qua vào ngày 12/12/1997 thì “NHTM là một loại hình TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động NH và các hoạt động khác có liên quan”. Trong đó hoạt động NH được định nghĩa trong Luật NHNN cũng do Quốc hội khóa X thông qua cùng ngày:“Hoạt động NH là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ NH với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán”. NHTM là loại NH giao dịch trực tiếp với các công ty, xí nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân, bằng cách nhận tiền gửi, tiền tiết kiệm, rồi sử dụng số vốn đó để cho vay, chiết khấu, cung cấp các phương tiện thanh toán và cung ứng dịch vụ NH cho các đối tượng nói trên. Nhờ vào hệ thống NHTM mà các nguồn tiền nhàn rỗi nằm rải rác trong xã hội sẽ được huy động, tập trung lại với số lượng đủ lớn để cấp tín dụng cho các tổ chức kinh tế, cá nhân nhằm mục đích phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

Chức năng của ngân hàng thương mại 1. Chức năng trung gian tín dụng Đây là chức năng cơ bản nhất của NHTM và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế hàng hóa phát triển. Để thực hiện chức năng này, NHTM huy động và tập trung các nguồn vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế (chủ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -2- yếu là các khoản tiết kiệm từ các hộ gia đình) để hình thành nguồn vốn cho vay đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Với chức năng này, NHTM thực sự là một cầu nối giữa những người có tiền muốn cho vay hoặc muốn gửi tiền với những người thiếu vốn cần vay.

NHTM thực hiện chức năng này theo nguyên tắc “hoàn trả” vô điều kiện (bất kể người đi vay sử dụng vốn có hiệu quả hay không). Nhờ vậy, NHTM đã góp phần tạo lợi ích công bằng cho cả ba bên: người gửi tiền, NH và người vay. Chức năng trung gian thanh toán và quản lý các phương tiện thanh toán Theo Mác “Công việc của người thủ quỹ chính là ở chỗ làm trung gian để thanh toán. Khi NH xuất hiện thì chức năng này được chuyển giao sang cho NH”.

Với chức năng này, NHTM thay mặt các khách hàng để thực hiện các khoản giao dịch thanh toán giữa các khách hàng, giữa người mua và người bán…để hoàn tất các quan hệ kinh tế thương mại giữa họ với nhau. Trong khi làm trung gian thanh toán, NHTM tạo ra các công cụ lưu thông tín dụng và độc quyền quản lý các công cụ đó, nhờ vậy đã tiết kiệm được cho xã hội rất nhiều về chi phí lưu thông. Nhiệm vụ cụ thể của chức năng này bao gồm: − Mở tài khoản tiền gửi giao dịch cho các tổ chức và cá nhân − Quản lý và cung cấp các phương tiện thanh toán cho khách hàng − Tổ chức và kiểm soát quy trình thanh toán giữa các khách hàng Ngày nay, có thể nói rằng hoạt động thanh toán chiếm một vị trí quan trọng trong hoạt động của NHTM. Nó tạo điều kiện cho nhiều dịch vụ khác phát triển dễ dàng hơn, đồng thời nó tiết kiệm một khối lượng lớn tiền mặt trong lưu thông.

Chu chuyển tiền tệ ngày nay chủ yếu thông qua hệ thống NHTM và do vậy chỉ khi chức năng trung gian thanh toán được hoàn thiện thì vai trò của NHTM sẽ được nâng cao hơn với tư cách là người thủ quỹ của xã hội. Chức năng cung ứng dịch vụ ngân hàng Nhằm đáp ứng các nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng có liên quan đến các hoạt động NH, các NHTM còn thực hiện chức năng cung ứng dịch vụ NH. Các dịch vụ này có tác dụng hỗ trợ các mặt hoạt động chính của NH, điển hình như tín TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Nhiệm vụ cụ thể của chức năng này bao gồm: (i) dịch vụ ngân quỹ và chuyển tiền nhanh quốc nội; (ii) dịch vụ kiều hối và chuyển tiền nhanh quốc tế; (iii) dịch vụ ủy thác (bảo quản, thu hộ, chi hộ…); (iv) dịch vụ tư vấn đầu tư, cung cấp thông tin; (v) dịch vụ NH điện tử.

Chỉ có NHTM mới có thể thực hiện các dịch vụ NH một cách trọn vẹn và đầy đủ nhờ có những ưu thế riêng như hệ thống mạng lưới rộng khắp, mối quan hệ với nhiều khách hàng và hệ thống thông tin hiện đại. Thông qua chức năng này, NHTM không những đáp ứng được các nhu cầu của khách hàng mà còn hỗ trợ tích cực cho các NH thực hiện tốt hơn chức năng thứ nhất và thứ hai. Khái niệm dịch vụ ngân hàng thương mại Cho đến nay, khái niệm dịch vụ NH chưa được định nghĩa một cách cụ thể trong bất kỳ từ điển nào. Mỗi quốc gia đều có những cách hiểu khác nhau về dịch vụ NH.

Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), dịch vụ tài chính là bất kỳ dịch vụ nào có tính chất tài chính được cung cấp bởi nhà cung cấp dịch vụ tài chính. Dịch vụ tài chính bao gồm mọi dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ liên quan tới bảo hiểm, mọi dịch vụ NH và dịch vụ tài chính khác (ngoại trừ bảo hiểm). Như vậy, dịch vụ NH được đặt trong nội hàm của dịch vụ tài chính. Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS) của WTO cũng không nêu khái niệm dịch vụ mà thay vào đó là liệt kê dịch vụ thành 12 ngành lớn.

Mỗi ngành lớn lại được chia ra các phân ngành nhỏ (55 phân ngành) và mỗi phân ngành lại liệt kê các hoạt động dịch vụ cụ thể chi tiết (155 phân ngành). Các dịch vụ NH, theo GATS, là: nhận tiền gửi, cho vay, cho thuê tài chính, chuyển tiền và thanh toán thẻ, séc,…, bảo lãnh và cam kết, mua bán các công cụ thị trường tài chính, phát hành chứng khoán, môi giới tiền tệ, quản lý tài sản, dịch vụ thanh toán và bù trừ, cung cấp và chuyển giao thông tin tài chính, dịch vụ tư vấn, trung gian và hỗ trợ về tài chính. Đây là những cơ sở thích hợp cho việc xúc tiến đàm phán về mở cửa thị trường dịch vụ quốc tế. Ở nước ta, đến nay vẫn chưa có sự minh định rõ ràng về dịch vụ NH.

Có không ít quan điểm cho rằng: dịch vụ NH không thuộc phạm vi kinh doanh tiền tệ và các hoạt động nghiệp vụ NH theo chức năng của một trung gian tài chính (như cho vay, huy động tiền gửi…) mà chỉ những hoạt động không thuộc nội dung nói trên mới gọi là TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -4- dịch vụ NH. Một số khác lại cho rằng tất cả hoạt động NH phục vụ cho DN và công chúng đều là dịch vụ NH. Theo Luật các TCTD do NHNN Việt Nam ban hành, dịch vụ NH cũng không được định nghĩa và giải thích cụ thể. Tại khoản 1 và khoản 7, điều 20 thì hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ NH bao hàm cả 3 nội dung : nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán, nhưng đâu là kinh doanh tiền tệ và đâu là dịch vụ NH thì vẫn chưa được phân định rõ ràng.

Đây là một trong những điểm bất cập của Luật các TCTD. Tóm lại, hiện nay ở Việt Nam vẫn chưa có sự thống nhất về khái niệm cũng như danh mục các chỉ tiêu về dịch vụ NH trong các văn bản luật. Tuy nhiên Hiệp định thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ và Hiệp định khung ASEAN về dịch vụ (AFAS) đã được xây dựng trên các nguyên tắc chuẩn mực của WTO nên hầu như các nội dung và phương pháp phân loại dịch vụ tài chính (trong đó có dịch vụ NH) tương tự như WTO. Kết hợp với thực tế cung cấp các dịch vụ NH tại các NHTM Việt Nam, tác giả thống nhất cách hiểu về dịch vụ NH như sau: Dịch vụ NH theo nghĩa rộng là toàn bộ hoạt động tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối…của hệ thống NH cung ứng cho nền kinh tế.

Dịch vụ ngân hàng bán buôn 1. Khái niệm về ngân hàng bán buôn Khái niệm NHBB (wholesale banking) được sử dụng lần đầu vào cuối thập kỷ 60 của thế kỷ 20 ở Anh (David Cox, Shelagh Hefernan ở Anh, George H. Hempel, Linda Allen ở Mỹ). Do sự hình thành và phát triển của các thị trường vốn bán buôn, các NH khi đó đã bắt đầu tham gia vào các thị trường này và thực hiện các khoản cho vay với số tiền đã đi vay được, mang lại sự phát triển của nghiệp vụ NHBB.

NHBB là thuật ngữ dùng cho các giao dịch giữa NH và khách hàng lớn (công ty) hoặc giao dịch với những khoản tiền lớn (tiền gửi lên tới hàng trăm ngàn và cho vay tới hàng triệu đô la hoặc bảng Anh). Thuật ngữ bán buôn còn chỉ cả những giao dịch giữa các NH thực hiện qua thị trường liên NH tách biệt khỏi khách hàng – có thể được hiểu là bán buôn “thật sự” trong ngôn ngữ của thương mại. Hoạt động NHBB ra đời gắn liền với sự phát triển của các thị trường bán buôn, sau đó theo sự phát triển của NH đa quốc gia và được ứng dụng linh hoạt trong tài trợ phát triển quốc tế. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -5- Tùy từng điều kiện phát triển tài chính quốc gia, người ta có những định nghĩa khác nhau về NHBB.

Điển hình như: Tại Mỹ, NHBB là dịch vụ NH giữa NHTM (Merchant Bank) và các định chế tài chính. Trong đó, Merchant Bank được định nghĩa là NH kinh doanh chủ yếu (nhưng không bị giới hạn bởi) là tài trợ thương mại quốc tế, cho vay dài hạn cho các công ty và bảo lãnh phát hành. Merchant Bank không cung cấp các dịch vụ NH cho công chúng nói chung. NH ANZ (www.com) thì cho rằng NHBB là vay và cho vay với số lượng lớn.

Từ điển NH và Tài chính của Anh định nghĩa NHBB là dịch vụ NH giữa NH tài trợ thương mại và các định chế tài chính khác, ngược lại so với “NHBL”.