CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE PHAT TRIEN CƠ SỞ HẠ TẢNG GIAO THÔNG ĐÔ THỊ 1.1 Tổng quan về CSHT giao thông 1.1 Một số khái niệm 1.1 Cơ sở hạ tầng Theo quy định của Quy chuẩn xây dựng Việt Nam QCXDVN 01:2008/BXD vào thang 4 năm 2008 khái niệm cơ sở hạ tầng là: “thuật ngữ chung dé chỉ các bộ phận cấu trúc và là nền tảng của sự phát triển kinh tế”. Về hình thức, cơ sở hạ tầng là tài sản hữu hình, bao gồm đường, cầu, thủy lợi, công trình công cộng, công trình hạ tầng kỹ thuật, lao động tri thức. Trên cơ sở sẵn có, các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội luôn được duy trì, bảo dưỡng và phát triên. Trong kinh tế học, cơ sở hạ tầng là hàng hoá công cộng.
Những mặt hàng đó phục vụ lợi ích của toàn xã hội. Về đầu tư, cơ sở hạ tầng là kết quả, là sản phẩm của quá trình đầu tư được tích lũy qua nhiều thế hệ. Nó được coi là một bộ phận quan trọng, tài nguyên quốc gia, được sử dụng dé đáp ứng mọi yêu cầu và mục tiêu phát triên vê mọi mặt của dat nước. Từ đó, tựu chung lại có thé hiểu như sau: Cơ sở hạ tầng là toàn bộ những điều kiện về vật chat, kỹ thuật, thiết chế xã hội.
được trang bị các yếu tô vật chat phục vụ cho hoạt động sản xuất và đời sông con người. Cơ sở hạ tầng vừa có các yếu tố vật chất vừa phi vật chất và nó cũng là sản phẩm của quá trình đầu tư dé làm nền tảng cho sự phát triển của toàn xã hội.2 Cơ sở hạ tầng đô thị Toàn bộ các công trình giao thông vận tải, thông tin liên lạc, bưu điện, dịch vụ xã hội như: đường xá, kênh mương dẫn nước, cấp thoát nước, sân bay, nhà ga, xe lửa, ô tô, cảng sông, cảng biển, cơ sở năng lượng, hệ thông mạng điện, đường ống dẫn xăng dau, dẫn khí ga, hơi đốt, kho tàng, giao thông vận tải, giáo dục phô thông và chuyên nghiệp, y tế, dich vụ ăn uống công cộng, nghỉ ngơi du lịch, vui chơi giải trí, rác thải môi trường đô thị,. được gọi là cơ sở hạ tầng đô thi. Như vậy, cơ sở hạ tầng đô thị là những tài sản vật chất và các hoạt động hạ tầng có liên quan dùng để phục vụ các nhu cầu kinh tế - xã hội của cộng đồng dân cư đô thị.3 Cơ sở hạ tầng giao thông đô thị Cơ sở hạ tầng giao thông đô thị là hệ thống các công trình cần thiết cho sự hoạt động của các phương tiện giao thông của một đô thị.
Cơ sở hạ tầng giao thông không những đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội một quốc gia, mà nó còn quan trong hơn đối với một đô thị. Một đô thị mà không có cơ sở hạ tầng giao thông tốt, sẽ không tạo được sự lưu thông cho các phương tiện giao thông trong đô thị mà còn ảnh hương trực tiếp đến sự giao thương giữa đô thị và các vùng, từ đó ảnh hướng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của một đô thị. Do vậy, cơ sở hạ tầng giao thông tạo điều kiện cho bản thân đô thị phát triển và tạo đà cho các vùng cận đô thị phát triển theo.2 Đặc điểm và phân loại CSHT giao thông đô thị Cơ sở hạ tầng giao thông đô thị mang tính xã hội rộng lớn và sâu sắc, được xây dựng chủ yếu mang tính chất phục vụ lợi ích cộng đồng, nhằm đáp ứng được nhu cầu đi khác nhau của tat cả các tổ chức, cá nhân trên cơ sở người sử dụng phải tuân thủ các quy định khi tham gia giao thông. CSHT giao thông đô thị là tài sản cố định, thời gian tồn tại lâu dài và chịu tác động mạnh mẽ của tự nhiên.
Vì thế, việc bảo dưỡng, bảo trì nhằm khắc phục hao mòn hữu hình và vô hình là vô cùng quan trong đề phát triển đô thị. Dé phục vụ cho công tác nghiên cứu, đề xuất các giải pháp cụ thé về quy hoạch và tổ chức giao thông phù hợp với nhiều lĩnh vực khác nhau của một chỉnh thể thống nhất là đô thị, HTGTĐT được phân loại theo nhiều đặc trưng khác nhau. Phân chia CSHT giao thông đô thị theo mối quan hệ giữa giao thông với đô thị Khi nói đến mối quan hệ giữa giao thông với đô thị, CSHT giao thông đô thị được phân thành hai mảng chính là giao thông đối ngoại và giao thông đối nội (còn gọi là giao thông nội thị) Giao thông đối ngoại bao gồm: các tuyến đường, các công trình đầu mối và những phương tiện được sử dụng dé đảm bảo sự liên hệ giữa đô thị với bên ngoài và từ bên ngoài vao trong đô thị. Giao thông đối nội gồm: các công trình, các tuyến đường và các phương tiện nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyền trong phạm vi của đô thị, đảm bảo nhu câu liên hệ giữa các bộ phận câu thành của đô thị với nhau.
Phân loại CSHT giao thông đô thị dựa vào vai trò của các yếu tố cấu thành Các yếu tố câu thành gồm: hệ thống giao thông động, hệ thống giao thông tĩnh và phương tiện g1ao thông. Hệ thống giao thông động có chức năng đảm bảo cho phương tiện và người di chuyên giữa các khu vực. Hệ thống giao thông động bao gồm mạng lưới đường sá, các công trình trên đường và các công trình khác. Hệ thống đường giao thông được phân loại theo chất lượng mặt đường: Bê tông, nhựa, đá, cấp phối, dat., đồng thời được tổng hợp theo địa bàn phường, quận.
Đường đô thị được sử dụng và khai thác vào các mục đích sau đây: +) Lòng đường dành cho xe cơ giới và xe thô sơ; +) Via hè dành cho người đi bộ, dé bố trí các công trình cơ sở hạ tang kĩ thuật như: Chiếu sáng, cung cấp năng lượng, cấp thoát nước, thông tin liên lạc, vệ sinh đô thị, các trạm đỗ xe, các thiết bị an toàn giao thông, để trồng cây xanh công cộng, cây bóng mát hoặc cây xanh cách ly, để sử dụng tạm thời trong các trường hợp khi được cơ quan Nhà nước có thâm quyền cho phép như: Quay báo sách, buồng điện thoại công cộng, các dịch vụ công cộng, tập kết, trung chuyên vật liệu xây dựng, biển báo, bảng tin, quảng cáo, trông giữ các phương tiện giao thông, tô chức các hoạt động văn hóa, xã hội, tuyên truyền Hệ thống đường sá có vai trò vô cùng quan trọng quyết định đến việc phát triển kinh tế đô thị. Việc lựa chọn vị trí các công ty, nơi ở của các hộ gia đình phần lớn phụ thuộc vào hệ thống đường sá và phương tiện đi lại trong thành phố. Thời gian, chi phí vận chuyền hàng hóa và thời gian đi lại phụ thuộc vào độ dài và chất lượng mặt đường. Gia cả của các mảnh đất phụ thuộc nhiều vào mức độ thuận tiện của nó về giao thông.
Một mảnh đất có thé tăng giá gấp nhiều lần nhờ có việc mở một con đường gân đó. Hệ thống giao thông tĩnh có chức năng phục vụ phương tiện và hành khách (hoặc hàng hóa) trong thời gian không di chuyển. Nó gồm hệ thống các điểm đầu mối giao thông của các phương thức vận tải khác nhau (các nhà ga đường sắt, các bến cảng, ga hàng không, các bến vận tải đường bộ.), các bãi đỗ xe, các điểm đầu - cuối, các điểm trung chuyên, các điểm dừng dọc tuyến. Hệ thống giao thông tĩnh là yếu tổ không kém phan quan trọng trong giao thông đô thị hiện đại.
Tuy nhiên vân đê này vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Phương tiện giao thông được chia làm 2 nhóm, đó là Phương tiện giao thông công cộng (gồm: 6 tô buýt, taxi, tàu điện cao tốc, tàu hỏa ngoại thành.) và phương tiện giao thông cá nhân (xe ô tô cá nhân, xe đạp, xe máy.3 Vai trò của CSHT giao thông đô thị Hệ thống giao thông đô thị có thể ví như huyết mạch trong một cơ thế sông là đô thị, nếu huyết mạch được lưu thông tốt thì sẽ là cơ sở thúc đây đô thị phát triển mạnh mẽ, ngược lại một hệ thống giao thông không đồng bộ, không xứng tầm sẽ là lực cản cho sự phát triển của đô thị. Đối với từng đô thị, ở mức độ khác nhau, CSHTGTĐT luôn tạo ra những hiệu quả và có vai trò nhất định trong các lĩnh vực sau: - ŒTĐT cho phép mở rộng phạm vi cung cấp nhân lực Trong phạm vi đô thi, nếu không tô chức được một mạng lưới GTDT hợp lý, đảm bảo nhu cầu liên hệ nhanh chóng và thuận tiện thì tốc độ di chuyển chậm sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nhân lực cho các trung tâm công nghiệp, các khu vực hành chính, dịch vụ.Kích thước của đô thị càng mở rộng thì vai trò của GTĐT càng trở nên quan trọng bởi chính GTĐT là cơ sở để tăng khoảng cách đi lại từ nguồn đến đích. Điều này cũng đồng nghĩa với việc phạm VI Cung cấp nhân lực, phạm vi phục vụ sẽ được mở rộng.
- Mang lại hiệu quả do tiết kiệm thời gian di chuyển Chỉ phí thời gian trong việc đi lại trong các đô thị rất khác nhau tùy thuộc vào tốc độ của các phương tiện giao thông mà đô thị có thể sử dụng. Đô thị càng lớn thì nhu cầu đi lại càng lớn, chiều dài của chuyến đi càng lớn, nếu đô thị có được CSHTGTDT hop lý, sử dung được các phương tiện phù hợp thì tong thời gian tiết kiệm do đi lại là đáng kể, góp phan tạo ra tong sản pham xã hội và tăng thời gian nghỉ ngơi, tái phục hồi sức lao động cho người dân. - CSHTGTĐT dam bảo về sức khỏe và nâng cao an toàn cho con người An toàn giao thông gắn liền với hệ thống phương tiện và mạng lưới hạ tầng kỹ thuật giao thông. Hàng năm trên thế giới có chừng 800000 người thiệt mạng do tai nạn giao thông.
Xây dựng CSHTGTDT hợp lý sẽ góp phan quan trong trong việc giảm thiểu tai nạn giao thông, đảm bảo an toàn cho người đi lại. Những điều kiện tiện nghi tối thiểu của phương tiện vận chuyền luôn có ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe của hành khách. - Bảo vệ môi trường do thị Quy hoạch, tổ chức GTĐT phải luôn đi kèm với các biện pháp bảo vệ môi trường.