Pháp luật về trái phiếu chuyển đổi trong doanh nghiệp: Luận văn thạc sỹ luật và thực tiễn áp dụng

Luận văn thạc sỹ luật phân tích pháp luật về trái phiếu chuyển đổi tại Việt Nam. Tài liệu tham khảo hữu ích về khung pháp lý và thực tiễn áp dụng.

• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Pháp luật về trái phiếu chuyển đổi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRÁI PHIẾU CHUYỂN ĐỔI
• 1.1. Khái quát chung về trái phiếu chuyển đổi
• 1.1.1. Khái niệm trái phiếu chuyển đổi
• 1.1.2. Đặc điểm pháp lý của trái phiếu chuyển đổi
• 1.1.3. Tính chất pháp lý của trái phiếu chuyển đổi
• 1.1.4. Phân loại trái phiếu chuyển đổi
• 1.1.5. Ý nghĩa của trái phiếu chuyển đổi
• 1.2. Nội dung pháp luật về trái phiếu chuyển đổi
• 1.2.1. Chủ thể tham gia vào quan hệ phát hành trái phiếu chuyển đổi
• 1.2.2. Điều kiện phát hành
• 1.2.3. Thủ tục phát hành và chuyển đổi trái phiếu chuyển đổi
• 1.2.4. Hệ quả pháp lý của việc phát hành trái phiếu chuyển đổi
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN PHÁP LUẬT VỀ TRÁI PHIẾU CHUYỂN ĐỔI VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
• 2.1. Đánh giá chung
• 2.1.1. Sự đa dạng của văn bản điều chỉnh về trái phiếu chuyển đổi
• 2.1.2. Sự bao quát về mặt nội dung của quy định
• 2.2. Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật về trái phiếu chuyển đổi
• 2.2.1. Thực tiễn áp dụng quy định về chủ thể phát hành
• 2.2.2. Thực tiễn áp dụng quy định về đối tượng sở hữu
• 2.2.3. Thực tiễn áp dụng quy định về điều kiện phát hành
• 2.2.4. Thực tiễn áp dụng quy định về thủ tục phát hành
• 2.3. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật
• 2.3.1. Hoàn thiện chủ thể phát hành trái phiếu chuyển đổi
• 2.3.2. Hoàn thiện quy định về điều kiện, thủ tục phát hành trái phiếu chuyển đổi, chuyển đổi trái phiếu chuyển đổi
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Tóm tắt

I. Tổng quan pháp luật về trái phiếu chuyển đổi cho luận văn

Để bắt đầu một công trình nghiên cứu cấp thạc sỹ, việc nắm vững nền tảng lý luận là yêu cầu tiên quyết. Bài viết này hệ thống hóa các khái niệm và đặc điểm cốt lõi của trái phiếu chuyển đổi (TPCĐ) dưới góc độ pháp lý, tạo tiền đề vững chắc cho các chương phân tích chuyên sâu. Pháp luật về trái phiếu chuyển đổi không phải là một lĩnh vực mới, nhưng luôn có những thay đổi và diễn giải cần được cập nhật. Theo quy định tại các văn bản pháp luật qua từng thời kỳ, từ Nghị định 52/2006/NĐ-CP đến Nghị định 153/2020/NĐ-CP, TPCĐ được định nghĩa là loại trái phiếu do công ty cổ phần phát hành và có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông của chính tổ chức phát hành đó. Đặc tính này tạo ra một công cụ huy động vốn lai, vừa mang bản chất của một khoản nợ, vừa ẩn chứa tiềm năng trở thành vốn chủ sở hữu. Đối với nhà đầu tư, đây là một lựa chọn linh hoạt, vừa đảm bảo an toàn như một trái chủ, vừa có cơ hội gia tăng lợi nhuận khi công ty phát triển tốt. Đối với doanh nghiệp, TPCĐ là phương thức huy động vốn hiệu quả mà không gây pha loãng cổ phiếu ngay lập tức. Luận văn cần làm rõ sự khác biệt giữa TPCĐ và các loại trái phiếu doanh nghiệp khác, phân tích cơ sở pháp lý và ý nghĩa của nó đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Khái niệm và đặc điểm pháp lý của trái phiếu chuyển đổi

Theo Khoản 3 Điều 4 Nghị định 153/2020/NĐ-CP, trái phiếu chuyển đổi được định nghĩa là “loại hình trái phiếu do công ty cổ phần phát hành, có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông của chính doanh nghiệp phát hành theo điều kiện, điều khoản đã được xác định”. Từ khái niệm này, có thể rút ra ba đặc điểm pháp lý cốt lõi. Thứ nhất, chủ thể phát hành bị giới hạn là công ty cổ phần, loại trừ các loại hình doanh nghiệp khác. Thứ hai, đối tượng chuyển đổi là cổ phiếu phổ thông, đảm bảo cho nhà đầu tư sau chuyển đổi có đầy đủ quyền của một cổ đông. Thứ ba, mọi điều kiện về tỷ lệ chuyển đổi và giá chuyển đổi phải được xác định trước trong phương án phát hành, mang tính ràng buộc pháp lý đối với cả tổ chức phát hành và trái chủ. Những đặc điểm này tạo nên tính chất pháp lý đặc thù: TPCĐ vừa là công cụ nợ, vừa là một quyền chọn mua cổ phiếu trong tương lai.

1.2. Phân loại trái phiếu chuyển đổi theo pháp luật hiện hành

Pháp luật hiện hành không có quy định phân loại TPCĐ một cách chính thức, tuy nhiên dựa trên các tiêu chí khác nhau, có thể hệ thống hóa TPCĐ thành các nhóm. Dựa vào tiêu chí bảo đảm, có TPCĐ có tài sản bảo đảm và không có tài sản bảo đảm. Theo tiêu chí chủ thể và phương thức phát hành, có TPCĐ phát hành riêng lẻ (cho nhà đầu tư chuyên nghiệp) và phát hành ra công chúng (cho mọi đối tượng nhà đầu tư). Theo tiêu chí về quyền chuyển đổi, có TPCĐ bắt buộc chuyển đổi và TPCĐ tự nguyện chuyển đổi. Việc phân loại này có ý nghĩa quan trọng trong một luận văn thạc sỹ luật, giúp xác định khung pháp lý áp dụng cho từng trường hợp cụ thể, từ đó phân tích sâu hơn về quyền và nghĩa vụ của các bên.

II. Top 3 thách thức pháp lý khi nghiên cứu trái phiếu chuyển đổi

Việc nghiên cứu pháp luật về trái phiếu chuyển đổi cho một luận văn thạc sỹ luật phải đối mặt với nhiều thách thức mang tính hệ thống. Những bất cập này không chỉ gây khó khăn cho hoạt động nghiên cứu mà còn phản ánh thực trạng của khung pháp lý hiện hành. Thách thức lớn nhất là sự phân mảnh của các quy phạm pháp luật. Các quy định về TPCĐ nằm rải rác ở nhiều văn bản khác nhau như Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Chứng khoán, và các Nghị định hướng dẫn. Điều này dẫn đến sự thiếu thống nhất, thậm chí mâu thuẫn trong áp dụng, đặc biệt là giữa phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng. Thách thức thứ hai đến từ sự phức tạp trong việc xác định quyền và nghĩa vụ của các chủ thể, nhất là trong giai đoạn chuyển đổi. Các vấn đề như xác định giá chuyển đổi, thời điểm chuyển đổi và cơ chế bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư thiểu số (cổ đông hiện hữu) khi xảy ra pha loãng cổ phiếu chưa được quy định rõ ràng. Cuối cùng là những rủi ro pháp lý phát sinh từ thực tiễn. Nhiều tổ chức phát hành lợi dụng kẽ hở pháp luật để huy động vốn sai mục đích, gây thiệt hại cho nhà đầu tư và ảnh hưởng tiêu cực đến tính minh bạch của thị trường.

2.1. Sự thiếu thống nhất trong khung pháp lý điều chỉnh TPCĐ

Một trong những trở ngại lớn khi thực hiện luận văn thạc sỹ luật là hệ thống hóa một khung pháp lý thiếu đồng bộ. Ví dụ, việc chào bán TPCĐ riêng lẻ của công ty chưa đại chúng chủ yếu tuân theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 153/2020/NĐ-CP. Trong khi đó, hoạt động của công ty đại chúng lại chịu sự điều chỉnh của Luật Chứng khoán và Nghị định 155/2020/NĐ-CP. Sự giao thoa và đôi khi chồng chéo này tạo ra sự mơ hồ trong việc áp dụng pháp luật, khiến cả doanh nghiệp và nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc tuân thủ. Luận văn cần chỉ ra cụ thể những điểm khác biệt và bất cập này để đề xuất giải pháp hợp nhất.

2.2. Rủi ro pháp lý cho nhà đầu tư và tổ chức phát hành

Các rủi ro pháp lý là một chủ đề trọng tâm cần phân tích. Về phía nhà đầu tư (trái chủ), rủi ro lớn nhất là tổ chức phát hành mất khả năng thanh toán hoặc cố tình vi phạm các điều khoản phát hành. Việc thiếu các chế tài đủ mạnh và cơ chế giám sát hiệu quả làm gia tăng rủi ro này. Về phía tổ chức phát hành, rủi ro nằm ở việc không tuân thủ đúng các quy định phức tạp về hồ sơ chào bán, công bố thông tin, dẫn đến nguy cơ bị xử lý vi phạm hành chính, thậm chí là hình sự. Luận văn cần phân tích các tình huống thực tế để làm rõ những rủi ro này.

III. Hướng dẫn phân tích điều kiện phát hành trái phiếu chuyển đổi

Một phần quan trọng của luận văn thạc sỹ luật là phân tích sâu về điều kiện phát hành trái phiếu chuyển đổi. Pháp luật Việt Nam quy định các điều kiện này một cách tương đối chặt chẽ, phân biệt rõ giữa hai phương thức phát hành chính. Việc nắm rõ và so sánh các điều kiện này là cơ sở để đánh giá tính hợp lý và đầy đủ của khung pháp lý. Về cơ bản, các điều kiện xoay quanh các yếu tố: năng lực tài chính của tổ chức phát hành (ví dụ: có lãi, không có lỗ lũy kế), tính hợp pháp của phương án phát hành, sự chấp thuận của cấp có thẩm quyền (Đại hội đồng cổ đông), và việc tuân thủ các quy định về đối tượng mua. Đặc biệt, Luật Chứng khoán đặt ra các yêu cầu khắt khe hơn cho việc phát hành ra công chúng nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư đại chúng. Trong khi đó, Luật Doanh nghiệp 2020 có phần linh hoạt hơn cho các đợt phát hành riêng lẻ. Việc phân tích các điều kiện này không chỉ dừng lại ở việc liệt kê, mà cần phải bình luận, đánh giá và so sánh để tìm ra những điểm hợp lý cũng như các kẽ hở cần được hoàn thiện.

3.1. Điều kiện theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật Chứng khoán

Luật Doanh nghiệp 2020 (Điều 128, 129) và Nghị định 153/2020/NĐ-CP quy định điều kiện phát hành riêng lẻ cho công ty chưa đại chúng, tập trung vào việc thanh toán đủ các khoản nợ đến hạn, có báo cáo tài chính được kiểm toán, và có phương án phát hành được phê duyệt. Ngược lại, Luật Chứng khoán (Điều 15) quy định điều kiện chào bán ra công chúng của công ty đại chúng khắt khe hơn nhiều, yêu cầu mức vốn điều lệ tối thiểu 30 tỷ đồng, hoạt động kinh doanh năm liền trước phải có lãi, và phải có công ty chứng khoán tư vấn hồ sơ chào bán. Việc so sánh hai hệ thống điều kiện này sẽ làm nổi bật mục tiêu quản lý khác nhau của nhà làm luật.

3.2. So sánh phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng

Phát hành riêng lẻ nhắm đến đối tượng hạn chế (dưới 100 nhà đầu tư, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp), do đó thủ tục đơn giản hơn và không cần UBCKNN cấp phép (đối với công ty chưa đại chúng). Ngược lại, phát hành ra công chúng không giới hạn đối tượng, đòi hỏi hồ sơ chào bán phải được UBCKNN chấp thuận thông qua Giấy chứng nhận đăng ký chào bán. Yêu cầu về công bố thông tin của hình thức phát hành ra công chúng cũng nghiêm ngặt hơn rất nhiều nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư không chuyên. Luận văn cần lập bảng so sánh chi tiết các tiêu chí này để thấy rõ sự khác biệt.

IV. Quy trình pháp lý phát hành và chuyển đổi trái phiếu chi tiết

Nghiên cứu thủ tục pháp lý là một nội dung không thể thiếu trong luận văn thạc sỹ luật về trái phiếu chuyển đổi. Quy trình này bao gồm nhiều bước, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt từ phía tổ chức phát hành. Giai đoạn đầu tiên là chuẩn bị, bao gồm việc xây dựng phương án phát hành chi tiết và lựa chọn tổ chức tư vấn. Tiếp theo là bước quan trọng nhất: trình và xin phê duyệt phương án phát hành từ Đại hội đồng cổ đông. Sau khi có sự chấp thuận, doanh nghiệp tiến hành chuẩn bị hồ sơ chào bán và nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền (nếu có yêu cầu). Giai đoạn phân phối trái phiếu diễn ra sau đó, thông qua các kênh như bảo lãnh phát hành hoặc đại lý. Cuối cùng, sau khi hoàn tất đợt chào bán, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin và báo cáo kết quả. Phần quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong nhiều tài liệu là thủ tục chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu phổ thông. Luận văn cần làm rõ các bước pháp lý khi đến hạn chuyển đổi, bao gồm việc thông báo cho trái chủ, thực hiện phát hành cổ phiếu mới và đăng ký thay đổi vốn điều lệ.

4.1. Thủ tục phát hành từ hồ sơ chào bán đến phân phối

Thủ tục phát hành bắt đầu bằng việc lập phương án chi tiết về mục đích huy động vốn, số lượng, kỳ hạn, lãi suất, và quan trọng nhất là tỷ lệ chuyển đổi và giá chuyển đổi. Sau khi được ĐHĐCĐ thông qua, tổ chức phát hành hoàn thiện hồ sơ chào bán theo quy định. Đối với phát hành ra công chúng, hồ sơ này phải được UBCKNN chấp thuận. Quá trình phân phối phải tuân thủ thời gian quy định, thường là 90 ngày. Toàn bộ số tiền thu được phải được quản lý qua một tài khoản phong tỏa tại ngân hàng cho đến khi kết thúc đợt phát hành, đảm bảo minh bạch và an toàn cho nhà đầu tư.

4.2. Hệ quả pháp lý sau khi chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông

Việc chuyển đổi TPCĐ thành cổ phiếu phổ thông gây ra nhiều hệ quả pháp lý quan trọng. Thứ nhất, vốn điều lệ của công ty tăng lên, và công ty phải thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi với cơ quan đăng ký kinh doanh. Thứ hai, tư cách pháp lý của nhà đầu tư thay đổi từ trái chủ (chủ nợ) thành cổ đông (chủ sở hữu), chấm dứt quan hệ vay nợ. Thứ ba, quyền lợi của các cổ đông hiện hữu bị ảnh hưởng do “hiện tượng pha loãng” cổ phiếu, làm giảm tỷ lệ sở hữu và thu nhập trên mỗi cổ phần. Đây là một vấn đề pháp lý phức tạp cần được phân tích kỹ lưỡng về cơ chế bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư hiện hữu.

V. Phân tích thực tiễn pháp luật về trái phiếu chuyển đổi ở VN

Lý luận phải đi đôi với thực tiễn. Một luận văn thạc sỹ luật xuất sắc cần có những phân tích, đánh giá dựa trên tình hình áp dụng pháp luật thực tế tại Việt Nam. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp, bao gồm cả trái phiếu chuyển đổi, đã phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây, nhưng cũng bộc lộ nhiều bất cập. Việc nghiên cứu các thương vụ phát hành TPCĐ thành công và cả những vụ việc thất bại, gây tranh chấp là nguồn tư liệu quý giá. Phân tích thực tiễn cần tập trung vào cách các tổ chức phát hành vận dụng quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật Chứng khoán. Đặc biệt, tác động của Nghị định 153/2020/NĐ-CP và sau này là Nghị định 65/2022/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 153) lên thị trường cần được đánh giá một cách khách quan. Luận văn có thể chọn một vài trường hợp điển hình để phân tích sâu về hồ sơ chào bán, phương án sử dụng vốn, và việc tuân thủ các nghĩa vụ công bố thông tin, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm và chỉ ra những khoảng trống của pháp luật.

5.1. Thực tiễn áp dụng Nghị định 153 2020 NĐ CP và 65 2022 NĐ CP

Nghị định 153/2020/NĐ-CP và sau đó là Nghị định 65/2022/NĐ-CP đã siết chặt đáng kể các điều kiện phát hành trái phiếu riêng lẻ. Các quy định mới yêu cầu xếp hạng tín nhiệm (đối với một số trường hợp), xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp chặt chẽ hơn, và tăng cường trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ. Phân tích thực tiễn cần chỉ ra những tác động tích cực của các quy định này trong việc thanh lọc thị trường, nhưng cũng cần đề cập đến những khó khăn mà doanh nghiệp gặp phải khi tiếp cận kênh huy động vốn này. Sự thay đổi trong chính sách là một minh chứng rõ ràng về nỗ lực hoàn thiện khung pháp lý của nhà nước.

5.2. Các vụ việc điển hình và bài học kinh nghiệm cho luận văn

Luận văn có thể phân tích các đợt phát hành TPCĐ của các tập đoàn lớn như Vingroup, Masan, hoặc các ngân hàng thương mại để làm ví dụ. Nghiên cứu các bản cáo bạch, thông báo phát hành của họ sẽ cung cấp cái nhìn thực tế về cách doanh nghiệp cấu trúc một đợt phát hành. Bên cạnh đó, việc phân tích các vụ xử lý vi phạm liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp (ví dụ như vụ Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát) cũng rất quan trọng, dù không phải tất cả đều là TPCĐ. Các vụ việc này cho thấy những rủi ro pháp lý và hậu quả nghiêm trọng khi pháp luật không được tuân thủ, từ đó nhấn mạnh sự cần thiết của một khung pháp lý chặt chẽ và cơ chế giám sát hiệu quả.

VI. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về trái phiếu chuyển đổi 2024

Phần cuối cùng và cũng là phần thể hiện giá trị khoa học cao nhất của một luận văn thạc sỹ luật là đưa ra các đề xuất, kiến nghị có cơ sở. Dựa trên những phân tích về lý luận và thực tiễn, có thể thấy pháp luật về trái phiếu chuyển đổi tại Việt Nam vẫn còn nhiều điểm cần hoàn thiện. Mục tiêu của các kiến nghị là nhằm xây dựng một khung pháp lý thống nhất, minh bạch và hiệu quả, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn, vừa bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư một cách tối đa. Các kiến nghị cần mang tính cụ thể, khả thi, tập trung vào việc giải quyết những bất cập đã được chỉ ra ở các phần trước. Hướng hoàn thiện có thể bao gồm việc sửa đổi các quy định trong Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Chứng khoán, và các Nghị định liên quan. Đồng thời, cần nâng cao vai trò và trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước cũng như các tổ chức trung gian trên thị trường chứng khoán.

6.1. Đề xuất thống nhất hóa các quy định trong luật liên quan

Một đề xuất quan trọng là cần có một chương hoặc mục riêng quy định về trái phiếu chuyển đổi trong Luật Chứng khoán (sửa đổi) để áp dụng thống nhất, thay vì để các quy định nằm rải rác. Quy định này cần làm rõ sự khác biệt và cách áp dụng đối với công ty đại chúng và công ty chưa đại chúng. Đặc biệt, cần có hướng dẫn chi tiết về thủ tục chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu, một nội dung hiện đang bị bỏ trống trong các văn bản pháp luật. Việc thống nhất hóa sẽ giảm bớt sự chồng chéo, mâu thuẫn và tạo ra sự rõ ràng, minh bạch cho thị trường.

6.2. Nâng cao cơ chế bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và trái chủ

Để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư (trái chủ), cần bổ sung các quy định cụ thể hơn về trách nhiệm của tổ chức phát hành trong việc sử dụng vốn đúng mục đích. Cần có cơ chế giám sát dòng tiền sau phát hành một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, pháp luật cần có quy định rõ ràng về cơ chế bảo vệ quyền lợi của cổ đông hiện hữu trước hiện tượng pha loãng cổ phiếu khi TPCĐ được chuyển đổi, ví dụ như quyền ưu tiên mua hoặc các biện pháp đền bù khác. Tăng cường chế tài xử lý vi phạm cũng là một giải pháp cần thiết để tăng tính răn đe.

Nội dung chính

Tuyệt vời, với 10 năm kinh nghiệm trong việc chắp bút và tối ưu hóa nội dung học thuật, tôi sẽ chuyển hóa luận văn thạc sĩ về "Pháp luật về trái phiếu chuyển đổi" thành một bài viết SEO chuyên sâu, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu khắt khe nhất.

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc, với quy mô phát hành sơ cấp trong 9 tháng đầu năm 2021 đạt 430 nghìn tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, trái phiếu chuyển đổi (TPCĐ) nổi lên như một công cụ huy động vốn lai ghép độc đáo, cho phép doanh nghiệp vừa tiếp cận nguồn vốn vay với chi phí hợp lý, vừa có khả năng chuyển đổi nợ thành vốn chủ sở hữu trong tương lai. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này cũng bộc lộ những bất cập nghiêm trọng: khung pháp lý điều chỉnh TPCĐ còn phân mảnh, nằm rải rác tại nhiều văn bản như Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Chứng khoán 2019 và các nghị định liên quan, gây khó khăn trong việc áp dụng và thiếu tính thống nhất.

Luận văn này đặt ra mục tiêu cốt lõi là phân tích sâu sắc thực trạng pháp luật Việt Nam về TPCĐ, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch và hiệu quả. Nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng từ khoảng năm 2010 đến nay, giai đoạn thị trường vốn có nhiều biến động và thay đổi chính sách quan trọng. Ý nghĩa thực tiễn của công trình là góp phần giảm thiểu rủi ro pháp lý cho cả tổ chức phát hành và nhà đầu tư, thúc đẩy TPCĐ trở thành một kênh dẫn vốn tối ưu, qua đó nâng cao sức cạnh tranh và sự ổn định của thị trường tài chính quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai hệ thống pháp luật trụ cột là Luật Doanh nghiệp và Luật Chứng khoán. Sự tương tác và đôi khi là chồng chéo giữa hai khung pháp lý này tạo nên bối cảnh phức tạp cho việc phát hành TPCĐ.

1. Lý thuyết về cấu trúc vốn trong luật doanh nghiệp: Luận văn phân tích TPCĐ như một công cụ nợ đặc biệt có khả năng tác động trực tiếp đến vốn điều lệ và cơ cấu cổ đông của công ty cổ phần. Việc phát hành và chuyển đổi trái phiếu không chỉ là hoạt động vay mượn mà còn là một quá trình tái cấu trúc vốn, ảnh hưởng đến quyền kiểm soát và lợi ích của các cổ đông hiện hữu, đặc biệt là hiện tượng "pha loãng cổ phiếu".

2. Lý thuyết về thị trường hiệu quả trong luật chứng khoán: Khung lý thuyết này được áp dụng để đánh giá vai trò của các quy định về công bố thông tin, điều kiện chào bán và sự giám sát của cơ quan nhà nước. Một thị trường hiệu quả đòi hỏi thông tin phải minh bạch và đầy đủ, giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định hợp lý. Luận văn xem xét liệu các quy định trong Luật Chứng khoán 2019 và Nghị định 155/2020/NĐ-CP đã đủ mạnh để bảo vệ nhà đầu tư và đảm bảo tính công bằng hay chưa.

Các khái niệm chính được làm rõ bao gồm:

• Trái phiếu chuyển đổi (TPCĐ): Loại trái phiếu do công ty cổ phần phát hành, có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông của chính doanh nghiệp đó.
• Tổ chức phát hành (TCPH): Công ty cổ phần thực hiện huy động vốn thông qua việc phát hành TPCĐ.
• Phát hành riêng lẻ: Chào bán cho dưới 100 nhà đầu tư, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.
• Phát hành ra công chúng: Chào bán rộng rãi cho mọi đối tượng nhà đầu tư không giới hạn số lượng.
• Pha loãng cổ phiếu: Sự sụt giảm tỷ lệ sở hữu và thu nhập trên mỗi cổ phần của cổ đông hiện hữu khi công ty phát hành thêm cổ phiếu mới để chuyển đổi trái phiếu.

Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu đề ra, luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu pháp lý và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam qua các thời kỳ, bao gồm Luật Doanh nghiệp (2005, 2014, 2020), Luật Chứng khoán (2006, 2019), và các Nghị định liên quan như Nghị định 52/2006/NĐ-CP, Nghị định 153/2020/NĐ-CP, Nghị định 155/2020/NĐ-CP. Ngoài ra, nghiên cứu còn sử dụng báo cáo thị trường từ các tổ chức uy tín như FiinGroup và phân tích các trường hợp phát hành thực tế của các doanh nghiệp niêm yết như Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va, Công ty Cổ phần Đầu tư Nam Long.
• Phương pháp phân tích:
  • Phân tích, bình luận luật viết: Làm rõ nội hàm các quy định về chủ thể, điều kiện, trình tự phát hành và chuyển đổi TPCĐ.
  • So sánh pháp luật: Đối chiếu quy định giữa các thời kỳ pháp luật (ví dụ: so sánh LCK 2006 và LCK 2019) và giữa các hình thức phát hành (riêng lẻ và công chúng) để làm nổi bật sự thay đổi và những điểm còn bất cập.
  • Thống kê và tổng hợp: Hệ thống hóa các vụ việc phát hành điển hình để chỉ ra sự thiếu thống nhất trong thực tiễn áp dụng pháp luật, từ đó đưa ra những nhận định tổng quan về các "khoảng trống" pháp lý.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian 12 tháng, tập trung vào việc thu thập dữ liệu pháp lý và thực tiễn từ năm 2010 đến 2021 để đảm bảo tính cập nhật và phù hợp với bối cảnh thị trường hiện tại.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra ba vấn đề pháp lý cốt lõi đang tồn tại trong việc điều chỉnh hoạt động phát hành và chuyển đổi TPCĐ tại Việt Nam.

1. Sự phân mảnh và thiếu đồng bộ của khung pháp lý: Quy định về TPCĐ không tập trung ở một văn bản duy nhất mà bị phân tán trong cả Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và ít nhất 4 nghị định hướng dẫn khác nhau. Điều này dẫn đến sự không nhất quán, đặc biệt trong việc xác định thẩm quyền áp dụng đối với công ty đại chúng phát hành riêng lẻ. Tình trạng này gây ra chi phí tuân thủ cao cho doanh nghiệp và tạo ra rủi ro pháp lý không đáng có.

2. Sự khác biệt lớn trong điều kiện phát hành giữa các thời kỳ và loại hình doanh nghiệp: Các điều kiện phát hành đã được siết chặt đáng kể qua thời gian. Ví dụ, vốn điều lệ tối thiểu để chào bán ra công chúng đã tăng từ 10 tỷ đồng theo Luật Chứng khoán 2006 lên 30 tỷ đồng theo Luật Chứng khoán 2019. Hơn nữa, điều kiện áp dụng cho công ty cổ phần chưa đại chúng phát hành riêng lẻ (điều chỉnh bởi Luật Doanh nghiệp) và công ty đại chúng (điều chỉnh bởi Luật Chứng khoán) có sự khác biệt rõ rệt, dù cùng là hình thức phát hành riêng lẻ. Cụ thể, công ty đại chúng bị ràng buộc bởi các quy định nghiêm ngặt hơn về hạn chế chuyển nhượng, yêu cầu tối thiểu 1 năm đối với nhà đầu tư chuyên nghiệp và 3 năm đối với nhà đầu tư chiến lược.

3. Tồn tại "khoảng trống pháp lý" trong thủ tục chuyển đổi: Đây là phát hiện quan trọng nhất. Trong khi Nghị định 155/2020/NĐ-CP có hướng dẫn về việc công ty đại chúng phát hành thêm cổ phiếu để thực hiện chuyển đổi, thì toàn bộ quy trình trước đó như thông báo, đăng ký chuyển đổi và cơ chế bảo vệ quyền lợi của trái chủ lại chưa được quy định chi tiết. Điều này khiến nhà đầu tư gần như hoàn toàn phụ thuộc vào các điều khoản do chính tổ chức phát hành đặt ra trong phương án ban đầu, tiềm ẩn nguy cơ bất lợi.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những bất cập trên đến từ sự phát triển "nóng" của thị trường vốn, khiến các nhà làm luật phải liên tục ban hành văn bản điều chỉnh nhưng chưa có đủ thời gian để hệ thống hóa một cách toàn diện. Quá trình hoàn thiện pháp luật diễn ra theo kiểu "chắp vá", dẫn đến sự thiếu đồng bộ giữa các luật chuyên ngành.

So với thông lệ ở một số thị trường phát triển, pháp luật Việt Nam còn khá hạn chế. Ví dụ, một nghiên cứu của Philip Wood chỉ ra rằng TPCĐ quốc tế có thể cho phép chuyển đổi thành cổ phiếu của công ty mẹ hoặc công ty con, tạo sự linh hoạt hơn rất nhiều. Trong khi đó, Luật Việt Nam hiện chỉ cho phép chuyển đổi thành cổ phiếu của chính tổ chức phát hành.

Những phát hiện này cho thấy sự cấp thiết phải có một cách tiếp cận tổng thể hơn. Dữ liệu về sự thay đổi các điều kiện phát hành qua các nghị định có thể được trình bày hiệu quả qua một bảng so sánh chi tiết trong luận văn, làm nổi bật sự tiến hóa và cả những điểm chưa hợp lý của chính sách. Việc thiếu quy định về thủ tục chuyển đổi là một rủi ro hệ thống, cần được ưu tiên khắc phục để bảo vệ nhà đầu tư và tăng cường niềm tin vào thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả phân tích, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện khung pháp lý về trái phiếu chuyển đổi:

1. Ban hành một Thông tư liên tịch hoặc Nghị định chuyên biệt để hợp nhất và hệ thống hóa các quy định về TPCĐ, áp dụng thống nhất cho cả công ty đại chúng và chưa đại chúng. Giải pháp này giúp loại bỏ sự chồng chéo giữa Luật Doanh nghiệp và Luật Chứng khoán.

   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
   • Timeline: 18 tháng.
   • Target Metric: Giảm ít nhất 50% số lượng văn bản pháp luật cần tham chiếu khi thực hiện một đợt phát hành TPCĐ.

2. Xây dựng và ban hành quy trình chuẩn về thủ tục chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu. Quy trình này cần quy định rõ các bước từ thông báo tỷ lệ chuyển đổi, thời gian đăng ký, cơ chế xử lý khi trái chủ không thực hiện quyền, đến thủ tục đăng ký cổ đông mới.

   • Chủ thể thực hiện: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN).
   • Timeline: 9-12 tháng.
   • Target Metric: Chuẩn hóa 100% quy trình chuyển đổi, đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

3. Làm rõ tiêu chí xác định và trách nhiệm pháp lý của "nhà đầu tư chiến lược". Cần có các tiêu chí định lượng cụ thể hơn về năng lực tài chính, công nghệ thay vì để tổ chức phát hành tự quyết định, nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng để huy động vốn không đúng đối tượng.

   • Chủ thể thực hiện: Chính phủ (sửa đổi, bổ sung Nghị định 153/2020/NĐ-CP).
   • Timeline: 12 tháng.
   • Target Metric: Giảm thiểu các tranh chấp phát sinh liên quan đến tư cách nhà đầu tư chiến lược.

4. Tăng cường cơ chế giám sát sau phát hành của UBCKNN và Sở Giao dịch Chứng khoán. Cần tập trung vào việc giám sát mục đích sử dụng vốn sau phát hành và việc tuân thủ các nghĩa vụ công bố thông tin định kỳ của doanh nghiệp.

   • Chủ thể thực hiện: UBCKNN, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam.
   • Timeline: Triển khai ngay, thực hiện thường xuyên.
   • Target Metric: Đạt tỷ lệ tuân thủ công bố thông tin của các tổ chức phát hành TPCĐ lên trên 95% hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu này mang lại giá trị thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau:

1. Các nhà hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, UBCKNN): Luận văn cung cấp một bức tranh toàn cảnh về những bất cập và "khoảng trống" trong hệ thống pháp luật hiện hành. Đây là nguồn tham khảo quý giá để các cơ quan quản lý nhà nước có cơ sở khoa học và thực tiễn để rà soát, sửa đổi và hoàn thiện chính sách, hướng tới một thị trường TPCĐ minh bạch và an toàn hơn.

2. Lãnh đạo doanh nghiệp và Giám đốc tài chính (CFO): Đối với các công ty cổ phần đang cân nhắc huy động vốn, luận văn là một cẩm nang pháp lý chi tiết, giúp họ hiểu rõ các điều kiện, rủi ro và quy trình để xây dựng phương án phát hành TPCĐ tối ưu, tuân thủ đúng pháp luật và tránh được các sai sót tốn kém.

3. Nhà đầu tư (cá nhân và tổ chức): Nghiên cứu giúp nhà đầu tư nhận diện các rủi ro pháp lý tiềm ẩn khi đầu tư vào TPCĐ, đặc biệt là các rủi ro liên quan đến quyền lợi trong giai đoạn chuyển đổi. Việc nắm vững các phân tích trong luận văn sẽ giúp họ đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt và biết cách bảo vệ quyền lợi của mình.

4. Luật sư, chuyên gia tư vấn pháp lý và tài chính: Đây là tài liệu chuyên sâu giúp các chuyên gia cập nhật những vướng mắc mới nhất trong thực tiễn áp dụng pháp luật về TPCĐ. Họ có thể sử dụng các phân tích và lập luận trong luận văn để tư vấn cho khách hàng một cách chính xác và hiệu quả nhất khi cấu trúc các giao dịch phát hành.

Câu hỏi thường gặp

1. Trái phiếu chuyển đổi (TPCĐ) khác trái phiếu doanh nghiệp thông thường ở điểm nào? Điểm khác biệt cốt lõi là TPCĐ trao cho người sở hữu quyền được chuyển đổi khoản nợ (trái phiếu) thành vốn chủ sở hữu (cổ phiếu phổ thông) của chính tổ chức phát hành tại một thời điểm trong tương lai. Trái phiếu thông thường chỉ đơn thuần là một công cụ nợ và không có quyền này.

2. Vì sao công ty trách nhiệm hữu hạn không được phát hành TPCĐ? Theo định nghĩa, TPCĐ phải được chuyển đổi thành "cổ phiếu phổ thông". Công ty trách nhiệm hữu hạn không có cổ phiếu mà chỉ có "phần vốn góp". Do đó, về mặt bản chất pháp lý, loại hình doanh nghiệp này không thể đáp ứng được điều kiện tiên quyết của việc chuyển đổi, khiến việc phát hành TPCĐ là bất khả thi.

3. Rủi ro lớn nhất cho cổ đông hiện hữu khi công ty phát hành TPCĐ là gì? Rủi ro lớn nhất là "sự pha loãng cổ phiếu". Khi trái phiếu được chuyển đổi, công ty phải phát hành thêm một lượng lớn cổ phiếu mới. Điều này làm tăng tổng số cổ phiếu đang lưu hành, dẫn đến giảm tỷ lệ sở hữu, quyền biểu quyết và thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) của các cổ đông cũ.

4. Phát hành TPCĐ riêng lẻ và ra công chúng có gì khác biệt cơ bản? Sự khác biệt nằm ở đối tượng và quy mô. Phát hành riêng lẻ giới hạn cho dưới 100 nhà đầu tư và chủ yếu là nhà đầu tư chuyên nghiệp, thủ tục ít phức tạp hơn. Trong khi đó, phát hành ra công chúng không giới hạn đối tượng và số lượng, nhưng phải tuân thủ các điều kiện cực kỳ nghiêm ngặt của Luật Chứng khoán và sự giám sát chặt chẽ của UBCKNN.

5. Tại sao quy trình chuyển đổi TPCĐ lại tiềm ẩn rủi ro cho nhà đầu tư? Bởi vì pháp luật hiện hành chưa có một quy trình chuẩn hóa và chi tiết cho giai đoạn này. Các vấn đề như cách thức thông báo, thời hạn đăng ký thực hiện quyền, và cơ chế bảo vệ khi có tranh chấp phần lớn phụ thuộc vào quy định trong hợp đồng của tổ chức phát hành, khiến nhà đầu tư có thể ở thế yếu nếu các điều khoản không rõ ràng.

Kết luận

Luận văn "Pháp luật về trái phiếu chuyển đổi" đã hệ thống hóa và phân tích một cách toàn diện khung pháp lý còn nhiều bất cập, cung cấp những góc nhìn sâu sắc về một công cụ tài chính quan trọng.

• Đóng góp chính: Lần đầu tiên chỉ ra một cách có hệ thống 3 "khoảng trống" pháp lý lớn: sự phân mảnh, sự thiếu nhất quán trong điều kiện phát hành, và sự thiếu vắng quy trình chuyển đổi chuẩn hóa.
• Tính mới: Phân tích sự khác biệt trong việc áp dụng luật giữa công ty đại chúng và chưa đại chúng đối với cùng một hình thức phát hành riêng lẻ.
• Hệ quả thực tiễn: Việc phát hành TPCĐ không chỉ tạo ra quan hệ chủ nợ - con nợ mà còn tác động trực tiếp đến cấu trúc quản trị công ty sau chuyển đổi.
• Khuyến nghị cốt lõi: Cần cấp thiết ban hành một văn bản pháp quy chuyên biệt để thống nhất các quy định, đặc biệt là chuẩn hóa quy trình chuyển đổi để bảo vệ nhà đầu tư.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần có các nghiên cứu so sánh sâu hơn với pháp luật của các quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái Lan để rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

Để nắm vững các quy định pháp luật và giảm thiểu rủi ro khi tham gia vào thị trường trái phiếu chuyển đổi, việc tham khảo chi tiết luận văn này là một bước đi cần thiết và hữu ích.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRÁI PHIẾU CHUYỂN ĐỔI 1. Khái quát chung về trái phiếu chuyển đổi 1. Khái niệm trái phiếu chuyển đổi TPCĐ không phải là loại hình chứng khoán mới nếu xét về thời điểm pháp luật Việt Nam công nhận sự tồn tại của nó trên thị trường vốn. Ngay sau khi Nghị 4 định 52/2006/NĐ-CP lần đầu tiên thừa nhận và quy định về TPCĐ, đã có nhiều TCPH lựa chọn TPCĐ như một kênh thu hút vốn như Ngân hàng TMCP Sài Gòn, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), Công ty Cổ phần Đầu Tư Hạ Tầng Kỹ Thuật 5 Thành phố Hồ Chí Minh.

Quy định về khái niệm, điều kiện, thủ tục phát hành TPCĐ của Nghị định 52/2006/NĐ-CP là một bước tiến lớn trong tư duy phát triển thị trường vốn bởi bên cạnh TPDN nói chung, pháp luật đã đưa TPCĐ trở thành loại chứng khoán độc lập và có những lợi thế, đặc thù riêng để TCPH đa dạng hóa cách sử dụng phương án huy động vốn. Là một loại chứng khoán nợ, TPCĐ ghi nhận cam kết thanh toán vốn và lãi của TCPH đối với chủ sở hữu trái phiếu theo thời gian và lãi suất đã thoả thuận tương tự như TPDN. Sự đặc thù của TPCĐ giúp nhà đầu tư thực hiện quyền chuyển đổi TPCĐ để sở hữu cổ phần của TCPH khi đến hạn chuyển đổi. Sự linh hoạt này giúp TPCĐ trở nên có nhiều lựa chọn hơn khi so sánh với TPDN thông thường.

Theo quy định tại Khoản 2, Điều 2 Nghị định 52/2006/NĐ-CP, khái niệm TPCĐ quy định: “Trái phiếu chuyển đổi là loại trái phiếu có thể chuyển đổi thành cổ phiếu 4 Nghị định 52/2006/NĐ-CP ngày 19 tháng 5 năm 2006 của Chính phủ quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp. 5 Theo thông tin thông cáo báo chí thì đây là các tổ chức phát hành tiêu biểu sử dụng trái phiếu chuyển đổi để huy động vốn ngay sau khi Nghị định 52/2006/NĐ-CP được ban hành. Cụ thể: Ngân hàng TMCP Sài Gòn là đơn vị đầu tiên phát hành trái phiếu chuyển đổi sau khi có Nghị định bằng đợt phát hành tháng 9/2006 với tổng giá trị đợt phát hành là 1000 tỷ đồng; Ngân hàng TMCP Á Châu phát hành trong Quý 4/2006 với tổng giá trị 1.650 tỷ đồng; Công ty Cổ phần Đầu tư Hạ Tầng Kỹ Thuật Thành phố Hồ Chí Minh là doanh nghiệp phi tài chính chứng khoán đầu tiên phát hành 131,5 tỷ đồng trái phiếu chuyển đổi năm 2006.vn/webcenter/portal/vi/menu/sm/chitiet/inbaiviet?dDocName=CNTHWEBAP01162531 765&_afrLoop=43782497960341224#%40%3F_afrLoop%3D43782497960341224%26centerWidth%3D100 %2525%26dDocName%3DCNTHWEBAP01162531765%26leftWidth%3D0%2525%26pageTemplate%3D %252Foracle%252Fwebcenter%252Fsiteresources%252FscopedMD%252Fs8bba98ff_4cbb_40b8_beee_296 c916a23ed%252FsiteTemplate%252Fgsreb7f299f_0d88_4514_a092_22e830e01a86%252FTemplate.jspx%2 6rightWidth%3D0%2525%26showFooter%3Dfalse%26showHeader%3Dfalse%26_adf.ctrl- state%3D12yavyooih_4, truy cập ngày 12/12/2021.vn/CII-ctcp-dau-tu-ha-tang-ky- thuat-thanh-pho-ho-chi-minh.htm, truy cập ngày 12/12/2021.com/vi/2006/10/acb-thanh- cong-trong-viec-phat-hanh-trai-phieu-chuyen-doi-dot-1-113-31795.htm?channel_temp=830, truy cập ngày 12/12/2021 8 phổ thông của cùng một tổ chức phát hành theo các điều kiện đã được xác định trong phương án phát hành”. Cho đến nay, Nghị định 153/2020/NĐ-CP cũng không có sự thay đổi nhiều khi quy định: “Trái phiếu chuyển đổi” là loại hình trái phiếu do công ty cổ phần phát hành, có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông của chính doanh nghiệp phát hành theo điều kiện, điều khoản đã được xác định tại phương án phát hành trái phiếu”.

Có thể thấy khái niệm về TPCĐ của pháp luật Việt Nam qua các thời kỳ vẫn giữ nguyên về nội hàm của ba (03) vấn đề. Bao gồm: (i) TCPH được quyền phát hành TPCĐ là CTCP. Bản thân TPCĐ sẽ trở nên hoàn hảo và trọn vẹn hơn khi hai bên trong giao dịch đạt đến đích cuối cùng là chuyển đổi TPCĐ thành cổ phiếu. Vì đối tượng chuyển đổi là “cổ phiếu” chứ không phải là “phần vốn góp” nên công ty trách nhiệm hữu hạn không thể đáp ứng được tiêu chí chuyển đổi này.

Điều này cho thấy, pháp luật đã ưu ái hoạt động huy động vốn của CTCP là đa dạng hơn rất nhiều so với công ty trách nhiệm hữu hạn. 6 (ii) TPCĐ được chuyển đổi thành cổ phần phổ thông của TCPH. Vốn của CTCP gồm cổ phần phổ thông và các loại cổ phần ưu đãi khác như cổ phần ưu đãi cổ tức, cổ phần ưu đãi biểu quyết, cổ phần ưu đãi hoàn lại và các loại cổ phần ưu 7 đãi khác quy định tại điều lệ của CTCP. Quyền và nghĩa vụ của cổ đông phổ 8 thông là đa dạng và đầu đủ hơn so với các cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi.

Việc chuyển đổi TPCĐ thành cổ phần phổ thông đảm bảo cơ chế thực hiện quyền và nghĩa vụ đầy đủ với tư cách là chủ sở hữu của nhà đầu tư sau khi chuyển đổi TPCĐ. Tuy nhiên, quy định về TPCĐ đã loại bỏ khả năng có sự tham gia của chủ 9 thể công ty mẹ và con khiến nó chưa thật sự linh hoạt ngoài yếu tố chuyển đổi. 6 Quy định của pháp luật hiện hành về đối tượng chuyển đổi cũng hẹp hơn nếu so sánh với các nghiên cứu của các tác giả về pháp luật nước ngoài. Cụ thể, trái phiếu chuyển đổi có thể chuyển đổi thành cổ phiếu cổ thông, trái phiếu hoặc các loại chứng khoán khác… Xem thêm: Nguyễn Hồng Năng (2015), “Thị trường vốn nợ, luật và hợp đồng”, Nhà xuất bản Công Thương, trang 295.

Hoặc: Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Đình Cung (2008), “Công ty, vốn, quản lý và tranh chấp”, Nhà xuất bản Tri Thức, trang 198. 7 Khoản 2, Điều 114 Luật Doanh nghiệp 2020 giữ nguyên quy định tại Khoản 2, Điều 113 Luật Doanh nghiệp 2014. 8 Điều 115 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về quyền và nghĩa vụ của cổ đông phổ thông đầy đủ hơn so với quyền và nghĩa vụ của cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi tại các Điều 116, 117, 118. 9 Trong tác phẩm “International Loans, Bonds and Securities Regulation” của tác giả Wood Philip, ông có đưa ra nhận định về trái phiếu chuyển đổi như sau: “Phát hành trái phiếu có thể chuyển đổi là việc phát hành trái phiếu của công ty, điều khoản cho phép người sở hữu chuyển đổi trái phiếu của mình lấy cổ phiếu của công ty phát hành hoặc của công ty mẹ hoặc công ty con của công ty phát hành” - Dịch từ: “Convertible bond issues are issues of bonds by company, the terms of which allow the holder to exchange his bonds for shares of the company or of the company's parent or subsidiary.”, London, Sweet & Maxwell 1995, p.

9 (iii) Các điều kiện điều khoản của TPCĐ được TCPH quy định để làm cơ sở cho hoạt động phát hành và chuyển đổi. Điều này cũng khẳng định, các điều kiện, điều khoản mà TCPH quy định chính là hình dạng pháp lý của TPCĐ. Đối với hoạt động phát hành TPCĐ, pháp luật tạo nền tảng cơ sở pháp lý để hoạt động phát hành diễn ra theo nhu cầu huy động vốn và nhu cầu đầu tư của các chủ thể trên thị trường. Hoạt động phát hành TPCĐ được hiểu theo các yếu tố sau: Thứ nhất, hoạt động phát hành TPCĐ là hoạt động đặc thù của CTCP được triển khai với sự tham gia của các cơ quan, tổ chức chuyên môn.

Tương tự như TPDN và cổ phiếu, hoạt động phát hành TPCĐ buộc phải có sự tham gia của các cơ quan chuyển môn và cơ quan nhà nước về nhằm đảm bảo hoạt động phát hành phù hợp với quy định của pháp luật. Những cơ quan chuyên môn và cơ quan nhà nước góp phần tạo sự chắc chắn và đảm bảo tính an toàn, minh bạch của TPCĐ và giao dịch giữa nhà đầu tư với TCPH. Thứ hai, hoạt động phát hành TPCĐ đáp ứng nhu cầu về vốn và đầu tư của hai chủ thể chính trong giao dịch này là TCPH và nhà đầu tư Vận hành và phân bổ nguồn vốn là một trong những vấn đề phức tạp của doanh nghiệp. Khi nguồn vốn bị thiếu hụt, TCPH có thể sử dụng phương án huy động vốn mà pháp luật cho phép để đảm bảo mục tiêu duy trì hoạt động, tạo động lực để phát triển.

Cùng với cổ phiếu và TPDN, TPCĐ là lựa chọn để TCPH sử dụng vốn vay nhằm đáp ứng nhu cầu vốn. Thông qua việc phát hành này, mục tiêu của TPCH là nguồn vốn thu được để phục vụ hoạt động. Tính chất chuyển đổi trong tương lai giúp TCPH tăng tính hấp dẫn của TPCĐ đồng thời là cách để TCPH tránh trả nợ khi nợ vay được chuyển thành vốn chủ sở hữu. Ngược lại, nhà đầu tư tham gia giao dịch này với mục tiêu thỏa mãn nhu cầu thu lợi từ khoản đầu tư.

Ban đầu bản chất của giao dịch này là vay vốn và trả lãi nhưng sự chuyển đổi diễn ra làm triệt tiêu trách nhiệm của quan hệ này. Thứ ba, pháp luật định hình khung pháp lý để hoạt động phát hành TPCĐ diễn ra hiệu quả hơn Kể từ khi thừa nhận sự tồn tại của TPCĐ và quy định về phát hành TPCĐ trong Nghị định 52/2006/NĐ-CP, pháp luật đã liên tục thay đổi theo hướng chi tiết và phân hóa hơn để đảm bảo hoạt động phát hành TPCĐ được diễn ra theo đúng chủ thể và phương án phát hành. Trải qua các lần sửa đổi, bổ sung, đến nay Nghị định 153/2020/NĐ-CP đã thật sự phân chia về hoạt động phát hành TPCĐ rõ hơn cùng với LCK 2019. Theo những quy định này, hoạt động phát hành TPCĐ ra công chúng 10 thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật chứng khoán.

Ngược lại hoạt động phát hành riêng lẻ sẽ thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật doanh nghiệp. TCPH căn cứ theo nội dung về điều kiện, trình tự, thủ tục để thực hiện phù hợp với nhu cầu của mình. Có thể nói, sự hiệu quả của hoạt động phát hành phụ thuộc rất lớn vào các quy định của pháp luật điều chỉnh. Cho nên, vấn đề cấp thiết đặt ra là pháp luật cần phải liên tục thay đổi, điều chỉnh để phù hợp với tình hình và sự phát triển của thị trường vốn nợ.

Đặc điểm pháp lý của trái phiếu chuyển đổi TPCĐ là loại chứng khoán mang bản chất pháp lý đặc thù bởi người sở hữu TPCĐ có thể thực hiện quyền chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu theo những điều kiện, điều khoản quy định ban đầu. Hoạt động phát hành TPCĐ cũng như sự chuyển đổi của TPCĐ khiến chúng mang những đặc điểm sau: 1. Trái phiếu chuyển đổi là một loại tài sản linh hoạt Theo quy định về quản lý giấy tờ có giá tại Thông tư số 135/2018/TT-BTC ngày 28/12/2018 thì có thể khẳng định TPCĐ cũng là giấy tờ có giá và là một loại 10 tài sản được quy định theo pháp luật dân sự. Tuy nhiên, không đơn thuần là “giấy xác nhận nợ” như TPDN, pháp luật đã tạo cho TPCĐ một đặc điểm riêng biệt mà căn cứ vào đây, TCPH có thể linh hoạt sử dụng TPCĐ để tận dụng đặc điểm “có thể chuyển đổi thành cố phiếu” làm tăng tính thu hút và linh hoạt khi phát hành.