Pháp Luật Về Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Thông Qua Hoạt Động Quảng Cáo Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở việt nam hiện, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Trúc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thăng Long
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính Qua Quảng Cáo Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO
• 1.1. Khái quát về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.2. Khái quát về quảng cáo
• 1.3. Khái quát về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính
• 1.4. Pháp luật kiểm soát hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.4.1. Khái niệm pháp luật kiểm soát hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.4.2. Đặc điểm pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.4.3. Quy định của một số quốc gia trên thế giới về hành vi cạnh tranh không lành mạnh thông qua hoạt động quảng cáo
• 1.4.3.1. Liên minh Châu Âu
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực tiễn pháp luật nhận dạng hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở Việt Nam
• 2.2. Hành vi cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.3. Hành vi quảng cáo so sánh hàng hóa, dịch vụ cùng loại của doanh nghiệp khác
• 2.4. Nguyên nhân vi phạm pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.5. Thực tiễn quy định pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở Việt Nam
• 2.5.1. Cơ quan quản lý và giải quyết các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.5.2. Trình tự, thủ tục xử lý hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.5.3. Chế tài áp dụng với hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo
• 2.5.4. Thực tiễn xử lý hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo ở Việt Nam
• 2.5.4.1. Vụ việc thứ nhất: Quảng cáo so sánh hoặc gây nhầm lẫn với hàng hóa, dịch vụ của người khác
• 2.5.4.2. Vụ việc thứ hai: Quảng cáo đưa thông tin gây nhầm lẫn nhằm cạnh tranh không lành mạnh
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO Ở VIỆT NAM
• 3.1. Trong hoạt động xây dựng pháp luật
• 3.2. Trong hoạt động thực thi pháp luật
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Pháp Luật Về Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính

Pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo tại Việt Nam là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay. Với sự phát triển mạnh mẽ của các hoạt động quảng cáo, việc điều chỉnh các hành vi này trở nên cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh. Luật Cạnh tranh 2018 đã bổ sung quy định về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, tuy nhiên, việc thực thi và nhận diện các hành vi này vẫn còn nhiều thách thức.

1.1. Khái Niệm Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính

Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính được hiểu là các hành vi quảng cáo gây nhầm lẫn hoặc thông tin sai lệch nhằm thu hút khách hàng từ đối thủ cạnh tranh. Điều này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng đến lòng tin của người tiêu dùng.

1.2. Tình Hình Quảng Cáo Tại Việt Nam Hiện Nay

Quảng cáo tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ với nhiều hình thức đa dạng. Tuy nhiên, sự gia tăng của các hành vi quảng cáo bất chính đã gây ra nhiều hệ lụy cho thị trường, làm giảm lòng tin của người tiêu dùng và tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Kiểm Soát Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng

Việc kiểm soát hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường sử dụng những chiêu trò tinh vi để lừa dối người tiêu dùng, khiến cho việc phát hiện và xử lý trở nên khó khăn. Hơn nữa, sự thiếu hụt về quy định pháp lý cụ thể cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

2.1. Các Hành Vi Quảng Cáo Gây Nhầm Lẫn

Nhiều doanh nghiệp sử dụng thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn trong quảng cáo để thu hút khách hàng. Điều này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

2.2. Thiếu Sót Trong Quy Định Pháp Luật

Mặc dù Luật Cạnh tranh 2018 đã có những quy định về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống trong việc thực thi và xử lý các vi phạm này.

III. Phương Pháp Giải Quyết Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng Bất Chính

Để giải quyết vấn đề lôi kéo khách hàng bất chính, cần có những phương pháp hiệu quả nhằm tăng cường sự tuân thủ pháp luật trong hoạt động quảng cáo. Việc nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng về các quy định pháp luật là rất quan trọng.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Pháp Luật

Cần tổ chức các chương trình giáo dục pháp luật cho doanh nghiệp và người tiêu dùng để nâng cao nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong hoạt động quảng cáo.

3.2. Cải Thiện Quy Định Pháp Luật

Cần xem xét và cải thiện các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc xử lý các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về pháp luật lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các vụ việc thực tiễn cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng.

4.1. Các Vụ Việc Điển Hình

Một số vụ việc điển hình về quảng cáo gây nhầm lẫn đã được xử lý, cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc kiểm soát hành vi này.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc thực thi pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính còn nhiều hạn chế, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Pháp Luật Về Hành Vi Lôi Kéo Khách Hàng

Pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh là mục tiêu hàng đầu.

5.1. Định Hướng Phát Triển Pháp Luật

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp.

5.2. Tương Lai Của Hoạt Động Quảng Cáo

Hoạt động quảng cáo trong tương lai cần phải tuân thủ các quy định pháp luật chặt chẽ hơn, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc cung cấp thông tin chính xác cho người tiêu dùng.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển nền kinh tế thị trường tại Việt Nam, cạnh tranh trên thị trường ngày càng trở nên sôi động và phức tạp. Theo ước tính, các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, đặc biệt là hành vi lôi kéo khách hàng bất chính thông qua hoạt động quảng cáo, đang gia tăng và gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh cũng như quyền lợi người tiêu dùng. Luật Cạnh tranh năm 2018 đã chính thức bổ sung quy định về hành vi này nhằm tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích cơ sở pháp lý, đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật về hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo tại Việt Nam từ năm 2018 đến nay, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Luật Cạnh tranh 2018, Luật Quảng cáo 2012 và các văn bản pháp luật liên quan, với trọng tâm là thị trường Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp chân chính và người tiêu dùng, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế thị trường.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

- **Lý thuyết cạnh tranh không lành mạnh**: Định nghĩa và phân loại các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, trong đó có hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, dựa trên các chuẩn mực đạo đức kinh doanh và quy định pháp luật.
- **Mô hình pháp luật điều chỉnh hành vi quảng cáo**: Phân tích các quy định pháp luật về quảng cáo thương mại, quảng cáo so sánh và quảng cáo gây nhầm lẫn, đặc biệt là các quy định tại Luật Cạnh tranh 2018 và Luật Quảng cáo 2012.
- **Khái niệm chính**: Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, quảng cáo thương mại, cạnh tranh không lành mạnh, thông tin gian dối, quảng cáo so sánh không trung thực.

### Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

- **Phương pháp thu thập dữ liệu**: Thu thập số liệu từ các văn bản pháp luật, báo cáo của cơ quan quản lý nhà nước, các vụ việc xử lý vi phạm liên quan đến hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo.
- **Phương pháp phân tích**: Phân tích nội dung pháp luật, so sánh quy định pháp luật Việt Nam với một số quốc gia như Liên minh Châu Âu, Nhật Bản, Đài Loan để rút ra bài học kinh nghiệm.
- **Phương pháp đánh giá**: Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật, xác định những bất cập, khó khăn trong thực thi và xử lý vi phạm.
- **Timeline nghiên cứu**: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2018 (khi Luật Cạnh tranh mới có hiệu lực) đến năm 2020, với việc khảo sát các vụ việc và chính sách thực thi trong khoảng thời gian này.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Phát hiện 1**: Hành vi cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn qua quảng cáo là phổ biến, chiếm khoảng X% trong các vụ vi phạm được xử lý, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng.
- **Phát hiện 2**: Quảng cáo so sánh không trung thực chiếm tỷ lệ khoảng Y%, với nhiều trường hợp so sánh sai lệch về chất lượng, giá cả, thương hiệu, dẫn đến tranh chấp pháp lý và mất uy tín doanh nghiệp.
- **Phát hiện 3**: Việc xử lý vi phạm còn hạn chế do thiếu quy định chi tiết về tiêu chí xác định hành vi, cũng như sự chồng chéo giữa các cơ quan quản lý, dẫn đến hiệu quả thi hành pháp luật chưa cao.
- **Phát hiện 4**: So sánh với các quốc gia phát triển, Việt Nam còn thiếu các biện pháp chế tài nghiêm khắc và cơ chế phối hợp liên ngành trong kiểm soát hành vi quảng cáo bất chính.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hành vi vi phạm chủ yếu do sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường, ý thức tuân thủ pháp luật của một số doanh nghiệp còn thấp, và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin tạo điều kiện cho quảng cáo qua mạng xã hội với chi phí thấp và khó kiểm soát. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam đã có bước tiến khi bổ sung hành vi lôi kéo khách hàng bất chính vào Luật Cạnh tranh 2018, tuy nhiên vẫn còn nhiều bất cập về mặt pháp lý và thực tiễn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố các loại vi phạm quảng cáo và bảng so sánh quy định pháp luật giữa Việt Nam và các nước để minh họa sự khác biệt và điểm cần hoàn thiện.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Hoàn thiện khung pháp lý**: Rà soát, bổ sung các quy định chi tiết về tiêu chí nhận diện hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo, đặc biệt là quảng cáo so sánh, trong vòng 12 tháng tới, do Bộ Công Thương chủ trì.
- **Tăng cường phối hợp liên ngành**: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Công Thương, Bộ Thông tin và Truyền thông, và các cơ quan tư pháp để xử lý hiệu quả các vi phạm, thực hiện trong 6 tháng tới.
- **Nâng cao năng lực thực thi**: Đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ thực thi pháp luật về quảng cáo và cạnh tranh không lành mạnh, nhằm nâng cao tỷ lệ xử lý thành công các vụ việc, trong vòng 1 năm.
- **Tuyên truyền, nâng cao nhận thức**: Triển khai các chương trình truyền thông, hướng dẫn doanh nghiệp và người tiêu dùng nhận biết và phòng tránh quảng cáo bất chính, nhằm giảm thiểu vi phạm, thực hiện liên tục.
- **Áp dụng công nghệ giám sát**: Phát triển hệ thống giám sát quảng cáo trực tuyến, đặc biệt trên mạng xã hội, để phát hiện sớm các hành vi vi phạm, dự kiến triển khai trong 18 tháng tới.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cơ quan quản lý nhà nước**: Bộ Công Thương, Bộ Thông tin và Truyền thông, các cơ quan thanh tra, kiểm tra cần sử dụng luận văn để hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý.
- **Doanh nghiệp và nhà quảng cáo**: Giúp hiểu rõ quy định pháp luật, tránh vi phạm và xây dựng chiến lược quảng cáo minh bạch, bền vững.
- **Học giả và sinh viên ngành Luật, Quản trị kinh doanh**: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật cạnh tranh và quảng cáo tại Việt Nam.
- **Người tiêu dùng và tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng**: Nâng cao nhận thức về quyền lợi và cách thức bảo vệ trước các hành vi quảng cáo bất chính.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo là gì?**  
Là hành vi doanh nghiệp cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn trong quảng cáo nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, vi phạm nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh.

2. **Luật Cạnh tranh 2018 quy định thế nào về hành vi này?**  
Điều 45 khoản 5 quy định cấm các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, bao gồm cung cấp thông tin sai lệch và so sánh không chứng minh được nội dung.

3. **Các biện pháp xử lý vi phạm hiện nay ra sao?**  
Chủ yếu là xử phạt hành chính, buộc chấm dứt hành vi vi phạm và bồi thường thiệt hại, tuy nhiên còn hạn chế về chế tài và hiệu quả thực thi.

4. **So sánh quảng cáo so sánh tại Việt Nam và Liên minh Châu Âu có điểm gì khác biệt?**  
EU cho phép quảng cáo so sánh nếu khách quan, trung thực và có thể chứng minh, trong khi Việt Nam mới chỉ bắt đầu hoàn thiện quy định và chưa có hướng dẫn chi tiết.

5. **Làm thế nào để doanh nghiệp tránh vi phạm?**  
Doanh nghiệp cần tuân thủ nguyên tắc trung thực, minh bạch trong quảng cáo, chứng minh các thông tin so sánh và tuân thủ quy định pháp luật hiện hành.

## Kết luận

- Hành vi lôi kéo khách hàng bất chính qua quảng cáo là một dạng cạnh tranh không lành mạnh phổ biến, ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường và người tiêu dùng.  
- Luật Cạnh tranh 2018 đã bổ sung quy định về hành vi này, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc kiểm soát và xử lý vi phạm.  
- Thực tiễn áp dụng còn nhiều khó khăn do thiếu quy định chi tiết, chồng chéo quản lý và năng lực thực thi hạn chế.  
- Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao nhận thức doanh nghiệp, người tiêu dùng để bảo vệ môi trường cạnh tranh lành mạnh.  
- Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng hướng dẫn chi tiết, đào tạo cán bộ và phát triển công nghệ giám sát quảng cáo nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ quyền lợi các bên liên quan.  

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và bền vững cho Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO 1. KHÁI QUÁT VỀ HÀNH VI LÔI KÉO KHÁCH HÀNG BẤT CHÍNH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO 1. Khái quát về quảng cáo 1. Khái niệm quảng cáo Từ quảng cáo có nguồn gốc từ tiếng Latinh là “Advertere”, có nghĩa là kêu gọi sự chú ý của mọi người vào một sự việc nào đó.

Đến thế kỷ 17, thời kỳ hưng thịnh của nền thương nghiệp Anh Quốc, từ “Advertise” mới được sử dụng rộng rãi. Ban đầu Advertise được sử dụng chỉ nhiều hoạt động khác nhau của quảng cáo, dần dần mới đổi sang nghĩa “Advertising” như ngày nay. Như vậy, từ quảng cáo chỉ được sử dụng rộng rãi khi hoạt động thương mại phát triển.3 Theo Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (American Marketing Association – AMA) định nghĩa: “Quảng cáo là sự giao tiếp thông tin không mang tính cá nhân, thường được các nhà tài trợ quảng cáo chi trả và thường có sức thuyết phục tự nhiên về các sản phẩm, dịch vụ hoặc ý kiến thông qua nhiều phương tiện truyền thông đại chúng”. 4 Theo Luật Quảng cáo Canada (The Canada Code of Avertising Standards) định nghĩa: “Quảng cáo là thông điệp (một nội dung được kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp của người quảng cáo) được thể hiện thông qua ngôn ngữ và thông tin được truyền 3 Lê Huy Lâm và Phan Văn Thuận, 2004.

Học và sử dụng tiếng Anh trong lĩnh vực quảng cáo thương mại. Nhà xuất bản Tổng hợp TP.Hồ Chí Minh, trang. 4 Lê Huy Lâm và Phan Văn Thuận, 2004. Học và sử dụng tiếng Anh trong lĩnh vực quảng cáo thương mại.

Nhà xuất bản Tổng hợp TP.Hồ Chí Minh, trang. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 đạt trong môi trường bất kỳ tới công dân Canada nhằm ảnh hưởng đến sự lựa chọn, quan điểm hoặc hành vi của họ”.5 Theo Luật Quảng cáo của Trung Quốc ban hành ngày 27/10/1994 (có hiệu lực từ ngày 01/02/1995) định nghĩa: “Quảng cáo quy định trong Luật này quy định cho quảng cáo thương mại, theo đó, người sản xuất hàng hóa hoặc người kinh doanh trung gian hoặc người cung cấp dịch vụ trả tiền để thông qua các phương tiện truyền thông hoặc những hình thức khác trực tiếp hoặc gián tiếp để giới thiệu hàng hóa hoặc dịch vụ của mình”.6 Theo Pháp luật Việt Nam hiện nay, khái niệm “Quảng cáo” có trong hai văn bản là Luật Thương mại năm 2005 (LTM 2005) và Luật Quảng cáo năm 2012 (LQC 2012): (1) Tại Điều 102 LTM 2005 có đưa ra khái niệm trong hoạt động quảng cáo thương mại: “Quảng cáo thương mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hoá, dịch vụ của mình”. khái niệm quảng cáo ở đây được gắn liền với tính chất thương mại và được gọi với thuật ngữ pháp lý “quảng cáo thương mại”.7 Định nghĩa này khá tương đồng với Luật Quảng cáo Trung Quốc; (2) Tại khoản 1 Điều 2 LQC 2012 có khái niệm: “Quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ 5 Nguồn: The Canadian Code of Advertising Standards, 1963. [Online] Available at: https://adstandards.ca/code/the-code-online/ [Accessed 2 December 2019].

6 Nguồn: Ministry of Commerce People’S Republic of China, 1995. Advertising Law of the People'S Republic of China. [Online] Available at: http://english.cn/aarticle/lawsdata/chineselaw/200211/20021100053452. 7 Xem: Điều 102 Luật Thương mại năm 2005.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự; chính sách xã hội; thông tin cá nhân”.8 Như vậy, pháp luật Việt Nam thừa nhận sự tồn tại của hai hình thức quảng cáo không có mục đích sinh lời hay còn gọi là “quảng cáo phi thương mại” (quảng cáo chính phủ, quảng cáo chính trị, quảng cáo bầu cử…) và quảng cáo có mục đích sinh lời, còn được gọi là “quảng cáo thương mại”. Qua đó, quảng cáo với nghĩa rộng bao gồm cả quảng cáo thương mại và quảng cáo phi thương mại. Quảng cáo với nghĩa hẹp chỉ riêng quảng cáo thương mại là loại hình chủ yếu của quảng cáo, gắn với bản chất thương mại của quảng cáo ngày càng được thể hiện và phát triển rõ hơn trong nền kinh tế xã hội hiện đại. Tóm lại, quảng cáo thương mại là hoạt động nhằm giới thiệu hàng hóa, dịch vụ đến khách hàng để xúc tiến, tạo cơ hội mua bán hàng hóa, dịch vụ của thương nhân với mục đích sinh lợi.

Đặc điểm của quảng cáo Từ định nghĩa được quy định tại LTM 2005, quảng cáo thương mại có những đặc điểm sau: Thứ nhất, chủ thể hoạt động quảng cáo thương mại là thương nhân. Với tư cách là người kinh doanh, thương nhân thực hiện quảng cáo thương mại để hỗ trợ cho hoạt động kinh doanh của mình hoặc thực hiện dịch vụ quảng cáo cho thương nhân khác. Đây là đặc điểm khác biệt của quảng cáo thương mại đối với các hoạt động thông tin, cổ động do cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội… thực hiện nhằm tuyên truyền về đường lối, chủ trương, chính sách kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước. Tại khoản 1 Điều 6 LTM 2005 quy định “Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường 8 Xem: Điều 2 Luật Quảng cáo năm 2012.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 xuyên và có đăng ký kinh doanh”.9 Như vậy, tại quy định này chủ thể của quảng cáo thương mại tương đối hẹp vì không phải tất cả tổ chức, cá nhân nào hoạt động thương mại đều thực hiện đăng ký kinh doanh, trên thực tế có nhiều quảng cáo mang tính chất thương mại do tổ chức, cá nhân không có đăng ký kinh doanh thực hiện. Tại Điều 102 LTM 2005 định nghĩa: “Thương nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo không phải là chủ thể của quảng cáo thương mại vì chỉ những thương nhân có mục đích để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của mình mới là chủ thể quảng cáo thương mại. Đối với thương nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo thương mại được xem là chủ thể trung gian kinh doanh dịch vụ quảng cáo hàng hóa, dịch vụ cho thương nhân khác, trừ trường hợp các thương nhân này tự mình hoặc thuê thương nhân khác quảng cáo cho dịch vụ quảng cáo của họ”.10 Thứ hai, về tổ chức thực hiện. Thương nhân có thể tự mình thực hiện các công việc cần thiết để quảng cáo hoặc thuê dịch vụ quảng cáo của thương nhân khác thông qua các hợp đồng dịch vụ.

Do quảng cáo có tác động rất lớn đến hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ nên thương nhân sử dụng quảng cáo để khuếch trương hàng hóa dịch vụ của mình tăng cường cơ hội thương mại và thu lợi nhuận. Trong nền kinh tế thị trường, dịch vụ quảng cáo được pháp luật thừa nhận là một loại dịch vụ thương mại mà thông qua phí dịch vụ, thương nhân thu được lợi nhuận một cách trực tiếp. Trong trường hợp tự mình quảng cáo không đạt được hiệu quả mong muốn, thương nhân có quyền thuê thương nhân khác thực hiện quảng cáo cho mình và phải chịu chi phí dịch vụ vì việc đó. Thứ ba, cách thức xúc tiến thương mại.

Tại khoản 10 Điều 3 LTM 2005 định nghĩa “Xúc tiến thương mại là hoạt động thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội mua bán hàng 9 Xem: Khoản 1 Điều 6 Luật Thương mại năm 2005. 10 Xem: Điều 102 Luật Thương mại năm 2005. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 hoá và cung ứng dịch vụ, bao gồm hoạt động khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày, giới thiệu hàng hoá, dịch vụ và hội chợ, triển lãm thương mại”.11 Như vậy, quảng cáo thương mại là hoạt động thương mại và là một trong những hoạt động xúc tiến thương mại. Quảng cáo thương mại được thương nhân sử dụng làm phương tiện để truyền tải thông tin về hàng hóa, dịch vụ đến khách hàng nhằm tạo sự chú ý, thuyết phục khách hàng quyết định mua sản phẩm của mình.

Có thể nói, xúc tiến thương mại là một trong những hoạt động thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội mua bán hàng hóa, dịch vụ. Thứ tư, mục đích trực tiếp của quảng cáo thương mại là giới thiệu với khách hàng về hàng hóa, dịch vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cầu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân. Khách hàng ở đây bao gồm khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng của thương nhân. Thương nhân thông qua quảng cáo giới thiệu hay nhắc nhở khách hàng hiện tại về một loại hàng hóa, dịch vụ mới, tính ưu việt về chất lượng, giá cả, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng… cũng như mục đích nhắm đến việc thuyết phục khách hàng tiềm năng để mở rộng thị phần.

Từ đó, thương nhân có thể tạo sự nhận biết và kiến thức về hàng hóa, dịch vụ, có thể thu hút khách hàng đang sử dụng hàng hóa, dịch vụ của công ty khác thông qua việc nhấn mạnh đặc điểm và lợi ích của một nhãn hiệu cụ thể hoặc thông qua việc so sánh tính ưu việt của sản phẩm với các sản phẩm cùng loại. Có thể nói đây là những lợi thế mà thương nhân có thể khai thác vì nó có ý nghĩa rất lớn trong việc định hướng nhu cầu tiêu dùng xã hội bao gồm nhu cầu tiêu dùng cá nhân và sản xuất. Các đặc điểm trên đây là cơ sở để phân biệt quảng cáo thương mại với các hoạt động không phải quảng cáo thương mại như: Hoạt động thông tin truyên truyền, cổ động mang tính chính trị, xã hội do cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã 11 Xem: Khoản 10 Điều 3 Luật Thương mại năm 2005. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 hội thực hiện, hoạt động thông tin của các tổ chức cá nhân không nhằm mục đích kinh doanh.

Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều quảng cao nhằm mục đích sinh lợi nhưng không được xem là quảng cáo thương mại, bởi chúng không thỏa mãn các đặc điểm của quảng cáo thương mại được quy định trong LTM 2005. Chẳng hạn, quảng cáo về doanh nghiệp, hộ kinh doanh như: tên, biểu tượng, địa chỉ, ngành kinh doanh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và những thông tin giới thiệu khác mà không phải giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ. Từ những thông tin này mà khách hàng biết và mua hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp.