Luận văn: Pháp luật hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp vốn nhà nước

Luận văn phân tích lý luận và thực tiễn pháp luật về hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp, đề xuất giải pháp cho công trình vốn nhà nước.

• Tác giả: Trần Huy Cường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Pháp luật về hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp các công trình sử dụng vốn nhà nước
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và đặc điểm của hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu

Hạn chế cạnh tranh là những hành vi không lạnh mạnh mà các chủ thể tham gia đấu thầu xây lắp thực hiện nhằm khống chế, loại bỏ đối thủ và tạo lợi thế không công bằng. Trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam, cạnh tranh vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, vừa cần được điều tiết bằng pháp luật. Các hành vi hạn chế cạnh tranh sinh ra do các nhà thầu nhận thấy có thể đạt được siêu lợi nhuận bằng cách vi phạm nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh. Đây là vấn đề cấp thiết trong lĩnh vực đầu thầu công trình, đặc biệt khi liên quan đến vốn nhà nước.

1.1. Định nghĩa hạn chế cạnh tranh

Hạn chế cạnh tranh được hiểu là những hành vi, thỏa thuận hay hành động của các tổ chức, cá nhân nhằm ngăn cản, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh lành mạnh của người khác. Trong đấu thầu xây lắp, hạn chế cạnh tranh bao gồm các hành vi như thông thạo, hỏi lộ thông tin, phá giá bộ thầu giả, phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp nhà nước và tư nhân.

1.2. Biểu hiện cụ thể trong đấu thầu

Các biểu hiện hạn chế cạnh tranh phổ biến bao gồm: đấu thầu giả (làm bộ hồ sơ dự thầu giả), thông thần thông tin, mộc ngoặc, phá giá bộ thầu, phân biệt đối xử trong đánh giá hồ sơ. Những hành vi này làm cho đấu thầu trở nên méo mó, mất tính cạnh tranh công bằng và hiệu quả kinh tế.

II. Pháp luật liên quan đến ngăn ngừa hạn chế cạnh tranh

Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp luật nhằm ngăn ngừa và xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp. Luật Đấu thầu được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2005 và có hiệu lực từ 01/4/2006 là văn bản pháp luật quan trọng nhất. Tuy nhiên, quá trình xây dựng pháp luật về đấu thầu còn mới mẻ, và việc áp dụng vào thực tiễn gặp nhiều khó khăn. Cần phải điều chỉnh, bổ sung các quy định pháp luật để thích ứng với tình hình thực tế cuộc sống và ngăn chặn hiệu quả những vi phạm hạn chế cạnh tranh.

2.1. Luật Đấu thầu và các quy định chính

Luật Đấu thầu năm 2005 là văn bản pháp luật cơ bản điều chỉnh hoạt động đấu thầu xây lắp. Kèm theo là Nghị định hướng dẫn thực hiện được ban hành ngày 29/9/2006. Các quy định pháp luật này nhằm bảo đảm tính công khai, công bằng, cạnh tranh lành mạnh trong quá trình lựa chọn nhà thầu.

2.2. Các văn bản pháp luật bổ sung

Ngoài Luật Đấu thầu chính, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản dưới luật để hướng dẫn chi tiết. Tuy nhiên, những văn bản pháp luật này thường mang tính chắp vá, được sửa đổi bổ sung trong thời gian ngắn, chưa đáp ứng đầy đủ những đòi hỏi thực tiễn trong ngăn ngừa hạn chế cạnh tranh.

III. Nguyên nhân và hậu quả của hạn chế cạnh tranh

Hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp xuất hiện do nhiều nguyên nhân phức tạp. Trước hết, cơ chế pháp luật để điều tiết vẫn còn chưa hoàn thiện, để lại những lỗ hổng mà các chủ thể cạnh tranh có thể lợi dụng. Thứ hai, động lực lợi nhuận lớn thúc đẩy các nhà thầu thực hiện những hành vi hạn chế cạnh tranh để khống chế thị trường. Hậu quả là gây ra những thất thoát lớn về ngân sách Nhà nước, làm giảm hiệu quả đầu tư công trình, và phá hoại môi trường cạnh tranh lành mạnh trên thị trường xây lắp.

3.1. Nguyên nhân sinh ra hạn chế cạnh tranh

Hạn chế cạnh tranh xuất hiện do cơ chế pháp luật điều tiết còn chưa chế tài sẵn sàng. Các chủ thể cạnh tranh nhận thấy có thể tạo ra siêu lợi nhuận bằng cách loại bỏ đối thủ. Ngoài ra, sự thiếu giám sát chặt chẽ trong quá trình đấu thầu cũng tạo điều kiện cho những vi phạm xuất hiện.

3.2. Tác động tiêu cực đến nền kinh tế

Hạn chế cạnh tranh gây ra thất thoát lớn về ngân sách Nhà nước, làm công trình xây lắp kém chất lượng và tốn kém. Cạnh tranh lành mạnh không được phát huy tác dụng, làm giảm hiệu quả đầu tư công và cấu trúc kinh tế không phát triển bền vững.

IV. Giải pháp ngăn ngừa hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu

Để ngăn ngừa hiệu quả hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Thứ nhất, hoàn thiện pháp luật về đấu thầu bằng cách sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật để khống chế các hành vi hạn chế cạnh tranh. Thứ hai, tăng cường giám sát, kiểm tra quá trình đấu thầu và xử lý nghiêm các vi phạm. Thứ ba, nâng cao nhận thức về cạnh tranh lành mạnh của các chủ thể kinh doanh. Thứ tư, xây dựng cơ chế bảo vệ quyền lợi nhà thầu tham gia đấu thầu công khai, công bằng.

4.1. Hoàn thiện khung pháp luật

Cần xây dựng pháp luật về cạnh tranh toàn diện và quy định chi tiết về đấu thầu xây lắp. Văn bản pháp luật phải rõ ràng, dễ hiểu, đủ sức ngăn ngừa các hành vi hạn chế cạnh tranh. Nên có quy định cụ thể về hình phạt đối với các vi phạm, tạo sức răn đe đủ lớn.

4.2. Tăng cường giám sát và xử lý vi phạm

Cần thành lập cơ chế giám sát độc lập để theo dõi quá trình đấu thầu, phát hiện và xử lý hạn chế cạnh tranh kịp thời. Bộ phận chức năng phải được trang bị đủ năng lực để điều tra, xử lý các vi phạm một cách hiệu quả, công bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn dè chưng của pháp luật liên quan dến hành vi hạn chế cạnh tranh trong đấu thấu xây lắp các công trình sử dựng vốn nhà nước. Chương 2: Thực trạng công tác đấu thầu xây lắp các công trình sử dụng vốn nhà nước ở Việt Nam và hành vi han chế gạnh tranh phổ biển trong, đầu thấu xây lắp. Chương 3- Một số nguyên nhân cơ bản và giải pháp ngăn ngừa hạn 2n lên cá công tình sử mm nh tranh trong, đấn thâu xây lắp các công trình sử chụng vẫn nhà nước. Theo các cách giải thích trên, cạnh tranh được coi là hành vi của các chủ thể trong khi tiển hành các hoạt động sân xuất kinh đoanh ở nên kinh tế thị trường, nhằm mục dich tạo lập cho mình một ưu thể có lợi nhất để thu lợi nhuận cao nhất Trong môi trường hoạt động tồn tại quy luật cạnh tranh, cạnh tranh cỏ thê đưa lại lợi ích chơ người này và thiệt hại cho người khác, song xét dưới góc độ lợi ích toàn xã hội, cạnh tranh một cách lành mmạnh luôn có những tác động tích cực và đem lại hiệu quá to lớn cho nên kinh tế, Cạnh tranh buộc các đổi thủ phải tự hoàn thiện bản thân mình và trang bị cho mình những điều kiện tết nhất đẻ nhập cuộc, kết quả sẽ đem lại cho toàn xã hội những lợi ích đáng kể, chẳng hạn như cạnh tranh sé lam cho chất hượng hàng hóa, địch vụ tốt hơn; giá phải chẳng, lợp lý hơn Nhìn nhận đười góc đô khoa học, khó có thể đưa ra một khải niệm chuan chung cho hiện tượng cạnh tranh.

Vì vậy, clứ có thể giải thích phủ hợp với bản chất vận động của nó. Trước hi, để đâm bão mỗi trường cạnh tranh lánh mạnh trong nền kinh tế thì cạnh tranh luôn lả mục tiều được nuôi dưỡng và bảo vệ bởi chính sách và pháp luật cạnh tranh. Vẻ phần mình, cạnh tranh được giải thích là một hoạt động mang tính hiệu quả vái đặc điểm được tạo bởi chuỗi những hành động thúc đẩy có tính chủ định của một chữ thê lanh doanh trong một Ủy trường cụ thể. ĐỀ théa man với những lợi ích của riêng, xuảnh, phù hợp với các quy định gũa pháp luật, các chủ thể kinh doanh cổ gắng đạt được những điều khoản ưn đãi bằng việc sử dụng những thông số cạnh anh như giá cả, chất lượng, dịch vu bán hàng, điều kiện vận chuyển, quảng cáo, tiếp thị.

nhằm tạo ra Igi thé trong kinh doanh. Theo Adam Smith, canh tranh lả tiến để để báo vệ sự tự do đối với những quyết định và hành động vị lợi ich của nhà kinh doanh, song rộng hơn là nhằm báo vệ sự hoàn hảo vẻ kinh tẻ, trật tự thị trường và công bằng xã hội. Tưy nhiên, 48 dat được điều này thi bản thân quá trinh cạnh tranh phải được diễn ra trong trật tự và khuôn khổ nhật định, phải được nuôi đưỡng và bảo vệ bởi chính sách và pháp luật về cạnh tranh. Chuang I NITUNG VAN DE CITUNG CUA PITAP LUAT LIÊN QUAN DEN HANI VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH TROSG ĐẦU THẦU XÂY LÁP CÁC CÔNG TRÌNH SỬ DỰNG VỐN NHÀ NƯỚC 1.KHÁI QUÁT VẺ CẠNH TRANH 1.

Khải niệm cạnh tranh Cạnh tranh, vẻ mặt thuật ngữ được hiểu là sự cổ gắng giảnh phần hơn về phía mình giửa những người, những tổ chức hoạt động có mục tiêu và lợi ích giống nhau. Trong kinh doanh cạnh tranh được định nghĩa lả sự đua tranh giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm giảnh ưu thế trên củng một loại tải nguyên, sản phẩm hoặc dùng một loại khách hàng về phía mình. Cạnh tranh là đặc trưng cơ bản của cơ chế thị trường. Không có cạnh tranh thì không có nên kinh tế thị trường theo đúng rụphĩa cửa tỏ.

Nền kinh tế thị trường khi vận hành phải tuân thủ theo những quy luật khách quan riêng, của mình, trong đó cô quy luật cạnh tranh. Cạnh tranh vừa là môi trường, vừa là động lực nội tại thúc đây nền kinh tế phát triển. Dưới góc độ pháp lý, cạnh tranh được sự quan tâm nghiên cứu ở nhiều quốc gia và đo vậy, cũng cỏ nhiều khái niệm khác nhau xung quanh vận để nảy, eụ thể: Theo Tw điển kinh doanh cúa Vương quốc Anh xuất bán năm 1992, cạnh tranh được định nghĩa như sau: Cạnh tranh là sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên sẵn xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình Như vậy định nghữa trên nêu rõ cạnh tranh chỉ có trong nên kinh tế thị trường, dưới giác độ là một quy luật kinh tế Từ điển tiếng Việt cũng giải thích cạnh tranh theo nghĩa kinh tế, triết học: Cạnh tranh là hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nên kinh lễ nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trường có lạt nhất. Theo Từ điển Comu của Pháp, cạnh tranh được hiểu là: Chạy đưa irong kinh lễ; hành vì của các doanh nghiệp độc lập với nhau và là đối thủ của nhau cùng ứng hàng hóa, dịch vụ, nhằm làm thỏa mãn như cầu giống nhan với sự may rủi của mỗi bên, thể hiện qua việc lôi kéo được hoặc để mắt di một lượng khách hàng thường xuyên.

Chạy đua trên thị trường mà cầu trúc và sự vận hành cúa thị trường đá đáp ứng các điều kiện của qiọ luật cúng cầu, giữa một bên là nhà cung cấp với bên kia là những người sử dụng hoặc liêu dùng hàng hóa, dịch vụ; các hàng hóa và địch vụ này được tự do Hếp cận trong điểu kiện các quyết định kinh doanh không phải là hệ quả của áp lực hoặc những uu đất do pháp luật mang lại. Qua xem xét một số định nghĩa cạnh tranh như trên, có thể thầy mặc đủ được nghiên cứu, để cập ở nhiều góc độ khảo nhau, định nghĩa có thể khái quát hay cụ thể đi nữa thì các định nghữa này cũng đều thể hiện được những, đặc trưng nẻng của cạnh tranh: Lả sự ganh đua, sự giảnh quyển lợi, ảnh hưởng: chủ thể là các tổ chức, ca nhân có hoạt động kinh doanh trong củng. một thị trường liên quan; các chủ thể cạnh tranh đều có chung mot muc dich sinh lợi. Như vậy, có thể thấy yếu tô câu thành cạnh tranh bao gồm: - Khách hàng thường xuyên hay người liều dùng, người sử dụng: - Các bên tươn gìa cạnh tranh: Có ít rhất bai domnh nghiệp trở lớn là đối thủ của nhau, - Môi trường chính trị pháp lý thuận lợi cho cạnh tranh, đó chỉnh là nên kinh lế thị tưởng, - Thi hưởng liêu quan được xác định thông qua thị trường sẵn phẩm liên quan và thị trường địa lý liên quan.

Chuang I NITUNG VAN DE CITUNG CUA PITAP LUAT LIÊN QUAN DEN HANI VI HẠN CHẾ CẠNH TRANH TROSG ĐẦU THẦU XÂY LÁP CÁC CÔNG TRÌNH SỬ DỰNG VỐN NHÀ NƯỚC 1.KHÁI QUÁT VẺ CẠNH TRANH 1. Khải niệm cạnh tranh Cạnh tranh, vẻ mặt thuật ngữ được hiểu là sự cổ gắng giảnh phần hơn về phía mình giửa những người, những tổ chức hoạt động có mục tiêu và lợi ích giống nhau. Trong kinh doanh cạnh tranh được định nghĩa lả sự đua tranh giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm giảnh ưu thế trên củng một loại tải nguyên, sản phẩm hoặc dùng một loại khách hàng về phía mình. Cạnh tranh là đặc trưng cơ bản của cơ chế thị trường.

Không có cạnh tranh thì không có nên kinh tế thị trường theo đúng rụphĩa cửa tỏ. Nền kinh tế thị trường khi vận hành phải tuân thủ theo những quy luật khách quan riêng, của mình, trong đó cô quy luật cạnh tranh. Cạnh tranh vừa là môi trường, vừa là động lực nội tại thúc đây nền kinh tế phát triển. Dưới góc độ pháp lý, cạnh tranh được sự quan tâm nghiên cứu ở nhiều quốc gia và đo vậy, cũng cỏ nhiều khái niệm khác nhau xung quanh vận để nảy, eụ thể: Theo Tw điển kinh doanh cúa Vương quốc Anh xuất bán năm 1992, cạnh tranh được định nghĩa như sau: Cạnh tranh là sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên sẵn xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình Như vậy định nghữa trên nêu rõ cạnh tranh chỉ có trong nên kinh tế thị trường, dưới giác độ là một quy luật kinh tế Từ điển tiếng Việt cũng giải thích cạnh tranh theo nghĩa kinh tế, triết học: Cạnh tranh là hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, Theo các cách giải thích trên, cạnh tranh được coi là hành vi của các chủ thể trong khi tiển hành các hoạt động sân xuất kinh đoanh ở nên kinh tế thị trường, nhằm mục dich tạo lập cho mình một ưu thể có lợi nhất để thu lợi nhuận cao nhất Trong môi trường hoạt động tồn tại quy luật cạnh tranh, cạnh tranh cỏ thê đưa lại lợi ích chơ người này và thiệt hại cho người khác, song xét dưới góc độ lợi ích toàn xã hội, cạnh tranh một cách lành mmạnh luôn có những tác động tích cực và đem lại hiệu quá to lớn cho nên kinh tế, Cạnh tranh buộc các đổi thủ phải tự hoàn thiện bản thân mình và trang bị cho mình những điều kiện tết nhất đẻ nhập cuộc, kết quả sẽ đem lại cho toàn xã hội những lợi ích đáng kể, chẳng hạn như cạnh tranh sé lam cho chất hượng hàng hóa, địch vụ tốt hơn; giá phải chẳng, lợp lý hơn Nhìn nhận đười góc đô khoa học, khó có thể đưa ra một khải niệm chuan chung cho hiện tượng cạnh tranh.

Vì vậy, clứ có thể giải thích phủ hợp với bản chất vận động của nó. Trước hi, để đâm bão mỗi trường cạnh tranh lánh mạnh trong nền kinh tế thì cạnh tranh luôn lả mục tiều được nuôi dưỡng và bảo vệ bởi chính sách và pháp luật cạnh tranh. Vẻ phần mình, cạnh tranh được giải thích là một hoạt động mang tính hiệu quả vái đặc điểm được tạo bởi chuỗi những hành động thúc đẩy có tính chủ định của một chữ thê lanh doanh trong một Ủy trường cụ thể. ĐỀ théa man với những lợi ích của riêng, xuảnh, phù hợp với các quy định gũa pháp luật, các chủ thể kinh doanh cổ gắng đạt được những điều khoản ưn đãi bằng việc sử dụng những thông số cạnh anh như giá cả, chất lượng, dịch vu bán hàng, điều kiện vận chuyển, quảng cáo, tiếp thị.

nhằm tạo ra Igi thé trong kinh doanh.