CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ THƯƠNG NHÂN, HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI VÀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI HĐTM Giảng viên : Nguyễn Hoàng Phước Hạnh Email : nhphanh@hcmulaw.vn TÀI LIỆU HỌC TẬP • Phan Huy Hồng, “Một số vấn đề cơ bản về áp dụng pháp luật đối với hoạt động thương mại”, Tạp chí Khoa học pháp lý, số 3(70)/2012, tr. Nghị định 07/2016/NĐ-CP ngày 25/01/2016 quy định chi tiết Luật Thương mại về văn phòng đại diện, chi nhánh của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam; 2. Nghị định 39/2007/NĐ-CP ngày 16/3/2007 về các nhân hoạt động thương mại một các độc lập, thường xuyên không phải đăng ký kinh doanh; 3. Nghị định 90/2007/NĐ-CP ngày 31/5/2007 của Chính phủ quy định về quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu của thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam; I.
KHÁI QUÁT VỀ THƯƠNG NHÂN II. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI III. ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI IV. CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN TRONG HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 17 I.
KHÁI QUÁT VỀ THƯƠNG NHÂN 1.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THƯƠNG NHÂN 1.2 PHÂN LOẠI THƯƠNG NHÂN 1.3 THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI HĐTM TẠI VN 1.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THƯƠNG NHÂN Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt Khoản 1 Điều 6 động thương mại một cách độc lập, LTM 2005 thường xuyên và có đăng ký kinh doanh (1) tổ chức kinh tế được thành Thương lập hợp pháp • hoạt động thương mại một cách độc lập nhân bao • hoạt động thương mại gồm một cách thường xuyên (2) cá nhân có đăng ký kinh doanh CHỦ THỂ THƯƠNG DOANH > KINH DOANH NHÂN NGHIỆP Ví dụ: Người bán rau, bán hàng rong, quà vặt có thu nhập thấp… là chủ thể kinh doanh nhưng không phải là thương nhân (Nghị định 39/2007/NĐ-CP) ĐẶC ĐIỂM CỦA THƯƠNG NHÂN (1) Các chủ thể pháp luật có thể trở thành hoặc được xem là thương nhân bao gồm cá nhân và tổ chức kinh tế. • “Cá nhân”: năng lực hành vi dân sự đầy đủ • “Tổ chức kinh tế”: chủ thể nhân tạo (2) để trở thành hay được xem là thương nhân thì cá nhân hay tổ chức kinh tế phải tiến hành hoạt động thương mại. (3) Cá nhân hay tổ chức kinh tế được xem là thương nhân chỉ khi tiến hành hoạt động thương mại một cách độc lập. • Văn phòng đại diện? ĐỘC LẬP VỀ MẶT PHÁP LÝ • Chi nhánh? • Công ty con? (4) Các hoạt động thương mại mà cá nhân hay tổ chức đó thực hiện phải có tính thường xuyên.
Câu hỏi: Doanh nghiệp A mở một cửa hàng thời trang, nhưng chỉ mở cửa vào một ngày bất kỳ trong tuần thì có thoả mãn “tính thường xuyên” để trở thành thương nhân hay không? (5) Cá nhân đăng ký kinh doanh, Tổ chức kinh tế - Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (hoặc các giấy chứng nhận có giá trị tương đương, như Giấy chứng nhận đầu tư khi thành lập tổ chức kinh tế) BÀI TẬP 1: Những chủ thể sau đây có phải là thương nhân hay không? BÀI TẬP 2: Những chủ thể sau đây có phải là thương nhân hay không? Văn phòng Luật sư Đại học Luật TPHCM Bệnh viện Quốc tế I. KHÁI QUÁT VỀ THƯƠNG NHÂN 1.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THƯƠNG NHÂN 1.2 PHÂN LOẠI THƯƠNG NHÂN 1.3 THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI HĐTM TẠI VN 1.2 PHÂN LOẠI THƯƠNG NHÂN TƯ CÁCH CÓ TƯ CÁCH PHÁP • Công ty TNHH hai thành viên trở lên PHÁP LÝ NHÂN • Công ty TNHH một thành viên • Công ty cổ phần • Công ty hợp danh • Hợp tác xã/ Liên hiệp HTX KHÔNG CÓ TƯ • Doanh nghiệp tư nhân CÁCH PHÁP NHÂN • Hộ kinh doanh 2 PHÂN LOẠI THƯƠNG NHÂN TƯ CÁCH HÌNH THỨC PHÁP LÝ TỔ CHỨC DOANH HỘ KINH HỢP TÁC LIÊN HIỆP NGHIỆP DOANH XÃ HTX CÁC LOẠI 2 PHÂN LOẠI THƯƠNG NHÂN TƯ CÁCH HÌNH THỨC CHẾ ĐỘ PHÁP LÝ TỔ CHỨC TRÁCH NHIỆM TRÁCH NHIÊM TRÁCH NHIÊM VÔ HẠN HỮU HẠN • Doanh nghiệp tư nhân • Công ty TNHH các loại • Hộ kinh doanh • Công ty Cổ phần • Công ty hợp danh • Hợp tác xã • Liên hiệp Hợp tác xã I. KHÁI QUÁT VỀ THƯƠNG NHÂN 1.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THƯƠNG NHÂN 1.2 PHÂN LOẠI THƯƠNG NHÂN 1.3 THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI HĐTM TẠI VN 1.3 THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI HĐTM TẠI VN Thương nhân nước ngoài là thương nhân được (i) thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nước ngoài hoặc (ii) Khoản 1 Điều 16 được pháp luật nước ngoài công LTM 2005 nhận. Hai ý nghĩa: (1) Cơ sở để (2) Cơ sở để xác định xác định luật chế độ đãi ngộ (WTO, áp dụng cho ASEAN, quốc gia có quan hệ đó chung biên giới,…) Công ty 100% vốn nước ngoài được xem là thương nhân nước ngoài? HÌNH THỨC HĐTM TẠI VIỆT NAM CỦA THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI Hình thức 1: Thông qua hiện diện thương mại tại Việt Nam Hình thức 2: Trực tiếp mà không có hiện diện thương mại tại Việt Nam THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI Hình thức 1: Thông qua hiện diện thương mại tại Việt Nam Hình thức 2: Trực tiếp mà không có Thành lập Doanh nghiệp Thành lập Doanh Thành hiện diện thương mại tại Việt nghiệp lập Doanh nghiệp Nam Văn phòng đại diện Văn phòng đại diện Văn phòng đại diện Chi nhánh Chi nhánh Chi nhánh Thành lập Doanh nghiệp CSPL: Khoản 4 Điều Văn phòng16đại LTM 2005 diện • Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Chi nhánh • Được thương nhân nước ngoài thành lập tại Việt Nam, theo PLVN hoặc ĐƯQT Việt Nam là thành viên => thương nhân Việt Nam Văn phòng đại diện CSPL: Khoản 6 Điều 3 LTM 2005 Chi nhánh • Đơn vị phụ thuộc của thương nhân nước ngoài Mục đích: Tìm hiểu thị trường và thực hiện một số hoạt động xúc tiến thương mại * Quyền và nghĩa vụ của Văn phòng đại diện: Điều 17, 18 LTM.
Văn phòng đại diện Chi nhánh CSPL: Khoản 7 Điều 3 LTM • Đơn vị phụ thuộc của thương nhân nước ngoài, thành lập tại Việt Nam, theo PLVN hoặc ĐƯQT Việt Nam là thành viên *Quyền và nghĩa vụ của Chi nhánh: Điều 19, 20 LTM thương mại tại Việt Nam Hình thức 2: Trực tiếp mà không có hiện diện thương mại tại Việt Nam o NĐ 90/2007/NĐ-CP quy định về quyền xuất khẩu, nhập khẩu của Thương nhân nước ngoài ko có đại diện tại VN. o TT 28/2012/TT-BCT quy định chi tiết việc đăng ký quyền XK, NK của Thương nhân nước ngoài ko có hiện diện tại VN. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 2.1 KHÁI NIỆM HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 2.2 PHÂN LOẠI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 2.1 KHÁI NIỆM HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI Khoản 1 Điều 3 LTM 2005 “Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác” ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI (1) Hoạt động nhằm mục đích sinh lợi của thương nhân - “Sinh lợi” có thể vừa là lợi ích “Sinh lợi” khác về mặt kinh tế, vừa là lợi ích về mặt gì so với “sinh lời” hay xã hội “lợi nhuận”? - “Sinh lời” là lợi ích về mặt kinh tế (2) Hoạt động gắn liền với mục đích tồn tại của thương nhân đó. Câu hỏi 1: Thương nhân đi Câu hỏi 2: Thương nhân mua hoạt động từ thiện, cứu trợ sắm hay sử dụng dịch vụ cho thiên tai,… có phải là hoạt mục đích tiêu dùng, thương mại, … có phải hoạt động động thương mại hay thương mại hay không? không? Ví dụ xây nhà xưởng mua sắm trang thiết bị thuê ô tô để đưa công nhân đi làm mua TV để công nhân giải trí giữa ca Công ty TNHH A được cấp giấy chứng nhận * Mục 3.3 - Nghị quyết 01/2005/NQ-HĐTP ngày ĐKKD lĩnh vực may mặc 31/3/2005 của Hội đồng thẩm phán TANDTC II.
KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 2.1 KHÁI NIỆM HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 2.2 PHÂN LOẠI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 2.2 PHÂN LOẠI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI Mua bán Cung ứng Trung HĐTM Xúc tiến hàng hoá dịch vụ gian TM khác TM III. ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI 3.1 CÁC NGUỒN LUẬT ĐIỀU CHỈNH HĐTM