Khóa luận phân tích thực trạng vốn đầu tư công tại thành phố Huế giai đoạn 2020-2024

Nghiên cứu thực trạng phân bổ và sử dụng vốn đầu tư công tại thành phố Huế giai đoạn 2020-2024, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giải ngân.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Minh Thư
• Người hướng dẫn: TS. Võ Hoàng Hà
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế hoạch – Đầu tư
• Đề tài: Phân tích vốn đầu tư công tại thành phố Huế giai đoạn 2020-2024
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về vốn đầu tư công tại thành phố Huế 2020 2024

Vốn đầu tư công đóng vai trò đòn bẩy kinh tế chiến lược tại thành phố Huế giai đoạn 2020-2024. Thành phố Huế sở hữu vị thế đặc biệt về di sản văn hóa thế giới và giáo dục miền Trung. Do đó, việc bố trí nguồn lực công đòi hỏi sự cân bằng khắt khe giữa bảo tồn di tích và kiến thiết hạ tầng hiện đại. Giai đoạn 2020-2024 ghi nhận nỗ lực mở rộng quy mô ngân sách cho các dự án giao thông liên vùng, chỉnh trang sông Hương và cải thiện cảnh quan đô thị. Các kế hoạch trung hạn đặt trọng tâm vào việc thay đổi diện mạo du lịch sinh thái và củng cố hệ sinh thái giáo dục đại học. Dòng vốn nhà nước giữ vai trò dẫn dắt các dòng vốn tư nhân cùng tham gia kiến tạo không gian đô thị di sản. Quá trình giải ngân ngân sách tập trung đẩy mạnh năng lực cạnh tranh vùng, mở rộng không gian phát triển về phía biển và hỗ trợ mục tiêu đưa toàn tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Các danh mục phân bổ tài chính bám sát nghị quyết phát triển đô thị xanh, tạo nền tảng vững chắc cho dịch vụ thương mại.

1.1. Bối cảnh kinh tế xã hội đặc thù của thành phố Huế

Huế là trung tâm văn hóa, du lịch, y tế và giáo dục chuyên sâu của khu vực miền Trung. Quần thể Di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận tạo nên bản sắc độc nhất nhưng cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt. Việc mở rộng địa giới hành chính thành phố tạo ra nhu cầu rất lớn về hạ tầng giao thông và dịch vụ công cộng. Bên cạnh đó, Huế chịu tác động nặng nề bởi thiên tai bão lũ và biến đổi khí hậu ven biển. Đại dịch COVID-19 trong giai đoạn đầu cũng gây đình trệ hoạt động dịch vụ thương mại địa phương. Những yếu tố này chi phối trực tiếp định hướng sử dụng vốn công, buộc chính quyền địa phương phải ưu tiên các dự án mang tính phòng chống rủi ro và thích ứng lâu dài.

1.2. Mục tiêu phân bổ nguồn vốn đầu tư công giai đoạn 2020 2024

Mục tiêu hàng đầu của kế hoạch đầu tư công là hoàn thiện mạng lưới kết nối giao thông nội thị và ngoại vi. Nguồn vốn tập trung phục vụ các đề án di dời dân cư vùng Thượng Thành nhằm bảo tồn quần thể di tích lịch sử. Đồng thời, thành phố bố trí nguồn lực để nâng cấp các cơ sở y tế dự phòng và hệ thống trường học đạt chuẩn quốc gia. Thành phố ưu tiên cải thiện chất lượng môi trường đô thị bằng các dự án xử lý chất thải hiện đại. Nguồn ngân sách cũng tạo vốn đối ứng cho các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Nguồn lực công hướng đến việc thu hẹp khoảng cách giàu nghèo và bảo đảm an sinh xã hội toàn diện trên toàn địa bàn thành phố.

II. Thực trạng giải ngân vốn đầu tư công tại thành phố Huế 2020 2024

Quá trình triển khai vốn công tại Huế ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực xen lẫn điểm nghẽn nghiêm trọng. Dự án Cải thiện Môi trường Nước là minh chứng tiêu biểu cho hiệu quả bảo vệ sinh thái đô thị và chỉnh trang lưu vực sông. Hệ thống xử lý chất thải lỏng được vận hành đồng bộ, giúp giảm thiểu đáng kể ngập úng mùa mưa lũ. Bên cạnh đó, tỷ lệ hộ nghèo đô thị giảm bình quân 1,18% mỗi năm nhờ nguồn vốn lồng ghép chính sách. Tuy nhiên, công tác giải ngân vốn đầu tư công thường xuyên đối mặt tình trạng chậm trễ kế hoạch. Điển hình vào năm 2023, tỷ lệ giải ngân chỉ đạt mức rất thấp là 10,2% tổng kế hoạch giao. Các thủ tục bồi thường giải phóng mặt bằng kéo dài gây ách tắc thi công các công trình trọng điểm. Đại dịch COVID-19 bùng phát khiến giá nguyên vật liệu xây dựng tăng vọt, gây đội vốn dự toán. Hơn nữa, việc thu hút dòng vốn ngoài ngân sách giảm sút làm suy yếu sức lan tỏa của đầu tư công. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giảm xuống mức 16.627 tỷ đồng vào năm 2024, phản ánh sự dè dặt của nhà đầu tư tư nhân.

2.1. Điểm nghẽn trong công tác giải phóng mặt bằng và thủ tục

Công tác giải phóng mặt bằng là rào cản lớn nhất đối với tiến độ các dự án hạ tầng. Quy trình xác minh nguồn gốc đất gặp vướng mắc tại các khu dân cư lâu đời thuộc vùng di tích. Mức giá đền bù giải tỏa chưa đạt được sự đồng thuận cao từ người dân địa phương. Điều này dẫn đến khiếu nại kéo dài và làm gián đoạn kế hoạch bàn giao mặt bằng sạch cho nhà thầu. Ngoài ra, thủ tục thẩm định hồ sơ thiết kế cơ sở và phê duyệt đánh giá tác động môi trường còn qua nhiều tầng nấc. Sự phối hợp liên ngành giữa các phòng ban chuyên môn đôi khi thiếu nhịp nhàng, làm phát sinh thêm chi phí quản lý hành chính.

2.2. Khó khăn trong việc thu hút dòng vốn đầu tư ngoài ngân sách

Vốn đầu tư công chưa phát huy tối đa vai trò mồi nhử đối với khu vực kinh tế tư nhân. Cơ chế hợp tác công tư tại địa phương còn thiếu các khung chính sách ưu đãi thực sự hấp dẫn. Khả năng kết nối hạ tầng giao thông kết nối các cụm công nghiệp phụ trợ chưa thật sự đồng bộ. Chỉ số tiêu dùng nội địa và tổng mức bán lẻ dịch vụ suy giảm trong giai đoạn dịch bệnh kéo dài. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2024 chỉ dừng ở mức 16.627 tỷ đồng, tạo áp lực lớn lên nguồn ngân sách nhà nước. Thành phố Huế vẫn chưa khai thác trọn vẹn tiềm năng sinh lời từ các ngành kinh tế di sản và du lịch đêm.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả vốn đầu tư công tại thành phố Huế

Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn công đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ và quyết liệt từ cấp chính quyền. Trước hết, thành phố cần số hóa quy trình thẩm định dự án để rút ngắn thủ tục phê duyệt hành chính. Ứng dụng bản đồ quy hoạch số giúp các bên liên quan theo dõi tiến độ giải phóng mặt bằng theo thời gian thực. Chính quyền cần áp dụng khung bồi thường linh hoạt nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân diện tái định cư. Công tác phân bổ vốn cần tập trung cao độ vào các dự án giao thông động lực, tránh dàn trải nguồn lực nhỏ lẻ. Địa phương cần xây dựng tiêu chí đánh giá trách nhiệm người đứng đầu gắn liền với tiến độ giải ngân từng quý. Ngoài ra, thành phố cần hoàn thiện khung pháp lý hợp tác công tư để thu hút doanh nghiệp vào các dự án bảo tồn di tích kết hợp du lịch. Cơ chế minh bạch thông tin đấu thầu tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, từ đó giảm chi phí xây lắp và tăng chất lượng công trình.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính và đẩy nhanh giải phóng mặt bằng

Thành phố Huế cần xây dựng cơ chế phối hợp một cửa liên thông giữa Sở Kế hoạch Đầu tư và Sở Tài nguyên Môi trường. Quy trình thẩm định hồ sơ bồi thường phải công khai minh bạch để người dân dễ dàng giám sát. Việc thành lập các tổ công tác đặc biệt tại từng phường xã giúp tháo gỡ điểm nghẽn đền bù ngay tại hiện trường. Bên cạnh đó, chính quyền cần quy hoạch sớm các khu tái định cư với đầy đủ hạ tầng thiết yếu như trường học, trạm y tế và chợ dân sinh. Khi người dân an cư sớm, công tác bàn giao mặt bằng sẽ được triển khai nhanh chóng. Đây là điều kiện tiên quyết giúp nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công trên thực địa.

3.2. Tăng cường thu hút nguồn lực ngoài ngân sách và mô hình PPP

Thành phố cần triển khai đa dạng hóa các hình thức đối tác công tư trong các dự án phát triển du lịch và dịch vụ văn hóa. Nguồn vốn ngân sách nhà nước chỉ nên giữ vai trò vốn mồi để kích thích đầu tư tư nhân quy mô lớn. Chính quyền địa phương cần chủ động tổ chức các hội nghị xúc tiến đầu tư chuyên đề vào các phân khu đô thị mới. Việc đưa ra danh mục dự án đầu tư rõ ràng kèm theo cam kết hỗ trợ pháp lý giúp củng cố niềm tin cho doanh nghiệp. Địa phương cũng cần nghiên cứu phát hành trái phiếu chính quyền đô thị nhằm huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư phục vụ các công trình trọng điểm.

IV. Định hướng vốn đầu tư công tại thành phố Huế đến năm 2030

Quản lý vốn đầu tư công tại Huế giai đoạn 2020-2024 để lại nhiều bài học giá trị cho chặng đường phát triển mới. Việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng giao thông và xử lý nước thải tạo tiền đề quan trọng giúp Huế phát triển bền vững. Đến năm 2030, dòng vốn công sẽ tập trung vào mục tiêu đưa toàn tỉnh Thừa Thiên Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Các dự án chuyển đổi số đô thị thông minh và hạ tầng du lịch xanh sẽ nhận được mức ưu tiên phân bổ ngân sách cao nhất. Chính quyền thành phố cần tiếp tục duy trì sự minh bạch trong quản lý ngân sách nhà nước. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp ban ngành đóng vai trò quyết định đối với tiến độ giải ngân từng quý. Đầu tư công hiệu quả không chỉ nâng tầm cảnh quan đô thị di sản mà còn cải thiện mức sống thực tế của cư dân. Tỷ lệ hộ nghèo giảm dần chứng minh tác động xã hội to lớn từ các công trình công cộng được quy hoạch khoa học. Nguồn vốn nhà nước sẽ tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt dòng chảy phát triển kinh tế tương lai.

4.1. Đòn bẩy đưa toàn tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Đầu tư công là công cụ tài chính quyết định để hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại một. Thành phố Huế đang tập trung nguồn lực xây dựng hệ thống giao thông vành đai và các trục hướng tâm hiện đại. Các công trình này không chỉ giảm tải cho khu vực nội đô mà còn mở rộng không gian phát triển đô thị sinh thái. Hạ tầng dịch vụ y tế và giáo dục chất lượng cao được mở rộng nhằm đáp ứng nhu cầu của vùng đô thị trung tâm. Việc hoàn thành đúng hạn các công trình công cộng quy mô lớn sẽ nâng tầm thương hiệu du lịch Huế trên trường quốc tế. Đây chính là bước đệm lịch sử cho tiến trình phát triển của vùng cố đô.

4.2. Phát triển kinh tế di sản và du lịch sinh thái bền vững

Định hướng sử dụng vốn công trong tương lai gắn liền mật thiết với bài toán phát triển kinh tế di sản. Các dự án trùng tu không gian di tích Cố đô cần được phân bổ ngân sách bài bản kết hợp ứng dụng công nghệ thực tế ảo. Thành phố ưu tiên cải tạo cảnh quan đôi bờ sông Hương để hình thành các tuyến phố đi bộ và sản phẩm văn hóa về đêm. Nguồn vốn đầu tư vào hệ thống thoát nước và vệ sinh môi trường giúp bảo vệ hệ sinh thái đầm phá tự nhiên. Khi cảnh quan sinh thái được giữ gìn vẹn nguyên, sức hút du lịch quốc tế sẽ gia tăng mạnh mẽ. Đây là cơ sở tạo sinh kế lâu dài cho người dân bản địa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Phân tích vốn đầu tư công tại Thành phố Huế giai đoạn 2020-2024" của sinh viên Nguyễn Hoàng Minh Thư (chuyên ngành Kế hoạch – Đầu tư, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế, do TS. Võ Hoàng Hà hướng dẫn) được thực hiện trong bối cảnh thành phố Huế đang tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội, hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ công và hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết số 175/2024/QH15 của Quốc hội.

Trong giai đoạn 2020–2024, thành phố Huế ghi nhận sự gia tăng về quy mô vốn đầu tư công qua việc triển khai nhiều dự án hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục và phát triển đô thị. Tuy nhiên, hoạt động quản lý và sử dụng nguồn vốn này vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn như tình trạng chậm tiến độ thi công, tỷ lệ giải ngân chưa đạt yêu cầu ở một số thời điểm, thất thoát lãng phí và sự thiếu đồng bộ giữa các dự án. Do đó, việc nghiên cứu, đánh giá toàn diện thực trạng sử dụng nguồn vốn đầu tư công là yêu cầu thực tiễn nhằm nhận diện các thành tựu, hạn chế và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ:

• Mục tiêu chung: Phân tích vốn đầu tư công tại thành phố Huế giai đoạn 2020–2024, từ đó xác định các thành tựu đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại, nguyên nhân của các hạn chế này và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn cho giai đoạn tiếp theo.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về đầu tư công và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.
  2. Phân tích thực trạng đầu tư công tại thành phố Huế giai đoạn 2020–2024, bao gồm quy mô, cơ cấu, các lĩnh vực ưu tiên và các tác động kinh tế – xã hội.
  3. Đánh giá ảnh hưởng của vốn đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cải thiện đời sống người dân trên địa bàn.
  4. Đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công tại thành phố Huế trong giai đoạn 2025–2030.

Tác giả xác định 3 câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi 1: Tác động của vốn đầu tư công tại thành phố Huế trong giai đoạn 2020–2023?
• Câu hỏi 2: Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công tại thành phố Huế trong giai đoạn này?
• Câu hỏi 3: Những bài học kinh nghiệm từ các dự án đầu tư công không đạt hiệu quả tại thành phố Huế là gì?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các dự án sử dụng vốn đầu tư công tại thành phố Huế.
• Phạm vi không gian: Địa bàn thành phố Huế.
• Phạm vi thời gian: Số liệu và các tài liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2020–2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về cơ sở lý luận và pháp lý, tác giả căn cứ vào các quy định tại Luật Đầu tư công 2013 và Luật Đầu tư công 2019 (đặc biệt là Điều 1, khoản 15 và khoản 22 Điều 4) để xác định định nghĩa vốn đầu tư công gồm vốn ngân sách nhà nước và các khoản thu hợp pháp của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành cho đầu tư. Khóa luận cũng trích dẫn định nghĩa từ các tổ chức quốc tế như Cambridge Dictionary, OECD (2016), United Nations (2009) và quan điểm học thuật của Trần Đình Thiên về bản chất sở hữu nguồn vốn.

Theo Luật Đầu tư công 2019, nguồn vốn được phân thành 7 loại: (1) Vốn ngân sách nhà nước; (2) Vốn từ nguồn thu hợp pháp của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập; (3) Vốn công trái quốc gia và trái phiếu chính phủ; (4) Vốn ODA và vốn vay ưu đãi từ nhà tài trợ nước ngoài; (5) Vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; (6) Vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước; (7) Các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương. Đặc điểm vốn đầu tư công được tổng hợp qua 5 nội dung chính: chủ yếu huy động từ ngân sách nhà nước (Phan, 2021); hướng đến các mục tiêu công cộng (Lê, 2024); Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong quản lý (DNSE, 2022); có tính chất dài hạn (Trần, 2023); và được huy động từ nhiều nguồn khác nhau.

Về phương pháp nghiên cứu, khóa luận áp dụng 4 phương pháp chính:

• Phương pháp thu thập số liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo định kỳ, văn bản thống kê của UBND thành phố Huế, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế, Tổng cục Thống kê và các cổng thông tin chính thức.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu sự biến đổi của các chỉ tiêu về tổng mức vốn đầu tư, tỷ lệ giải ngân, chỉ số GRDP, cơ cấu kinh tế, số lượng việc làm và tỷ lệ giảm nghèo qua các năm từ 2020 đến 2024.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phân tích các văn bản quy phạm pháp luật, chỉ thị, nghị quyết của HĐND, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế và các nghiên cứu khoa học liên quan đến quản lý đầu tư công.
• Phương pháp phân tích – tổng hợp: Xử lý và hệ thống hóa các nguồn dữ liệu thu thập được để đánh giá đa chiều về hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường của các chương trình đầu tư công.

Nguồn dữ liệu thực tiễn còn tham chiếu tình hình phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công tại một số địa phương lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Thủ Dầu Một (tỉnh Bình Dương) để rút ra bài học kinh nghiệm áp dụng cho thành phố Huế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về đầu tư công

Chương 1 hệ thống hóa khái niệm, đặc điểm và phân loại vốn đầu tư công, đồng thời phân tích vai trò của đầu tư công đối với nền kinh tế Việt Nam trên các mặt: phát triển hạ tầng kỹ thuật, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, giải quyết việc làm, nâng cao an sinh xã hội và tạo môi trường thu hút đầu tư tư nhân cũng như FDI.

Trong phần cơ sở thực tiễn, tác giả tổng hợp số liệu quản lý và giải ngân vốn đầu tư công tại ba đô thị tiêu biểu:

• Thành phố Hà Nội: Giai đoạn 2020–2021 tập trung hạ tầng y tế, giao thông; năm 2023 thu hút FDI đạt 899 triệu USD trong 2 tháng đầu năm, vốn đầu tư ngân sách địa phương đạt 6.306 tỷ đồng; năm 2024 triển khai 226 dự án xây dựng cơ bản (gồm 155 dự án chuyển tiếp trị giá 205,5 nghìn tỷ đồng và 71 dự án mới trị giá 7,2 nghìn tỷ đồng, trong đó giao thông chiếm 19,5% kế hoạch vốn).
• Thành phố Hồ Chí Minh: Năm 2022 giải ngân 26.636 tỷ đồng (đạt 71,3% kế hoạch); năm 2023 giải ngân 36.465 tỷ đồng (đạt trên 70% trên tổng kế hoạch hơn 68 nghìn tỷ đồng); năm 2024 được giao 79.200 tỷ đồng, đến ngày 11/10/2024 giải ngân đạt 16.787 tỷ đồng (21,2% kế hoạch), dẫn đến việc thành lập Tổ công tác đặc biệt tháo gỡ khó khăn dự án.
• Thành phố Thủ Dầu Một: Năm 2023 ghi nhận tổng thu ngân sách 4.525,644 tỷ đồng (đạt 107% dự toán), tổng mức bán lẻ đạt 16.003,7 tỷ đồng (tăng 27,79%), chi đầu tư phát triển chiếm 23,48% tổng chi; năm 2024 tiếp tục hoàn thành vượt mức 18/18 chỉ tiêu kinh tế – xã hội.

Từ thực tiễn trên, tác giả đúc kết 5 bài học cho thành phố Huế: ưu tiên dự án chiến lược tạo động lực; lập kế hoạch chi tiết gắn với giám sát và giải ngân kịp thời; cân đối hợp lý giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên; đẩy mạnh cải cách hành chính; và tăng cường công tác theo dõi, đánh giá để điều chỉnh chính sách.

Chương 2: Phân tích thực trạng vốn đầu tư công trên địa bàn thành phố Huế

Chương này trình bày các đặc điểm tự nhiên (diện tích tự nhiên 503.320 ha theo ranh giới cũ và 4.947,11 km² sau khi sáp nhập theo Nghị quyết 175/2024/QH15, bờ biển dài 120 km, hệ đầm phá Tam Giang – Cầu Hai, cảng Chân Mây, cảng Thuận An, sân bay Phú Bài) và đặc điểm kinh tế – xã hội của thành phố Huế.

Thực trạng phân bổ, quy mô và giải ngân vốn đầu tư công qua các năm được tổng hợp như sau:

• Năm 2020: Kế hoạch vốn đạt 4.744 tỷ đồng, trong đó ưu tiên dự án hoàn thành, chuyển tiếp; HĐND tỉnh thông qua bổ sung 700 tỷ đồng cho Đề án di dời dân cư khu vực 1 di tích Kinh thành Huế; ngân sách Trung ương bổ sung 942,5 tỷ đồng. Thành phố thu hút 20 dự án đầu tư với tổng vốn khoảng 10.000 tỷ đồng (tương đương 400 triệu USD).
• Năm 2021: Kế hoạch vốn 6.220 tỷ đồng; đến ngày 30/11/2021 giải ngân đạt 3.557,9 tỷ đồng (đạt 57,2% kế hoạch). Toàn tỉnh thu hút 112 dự án FDI với vốn đăng ký 3.989 triệu USD, vốn FDI thực hiện đạt 1.736 tỷ đồng.
• Năm 2022: Tổng vốn kế hoạch của thành phố là 754,6 tỷ đồng (HĐND thành phố giao đầu năm 216,8 tỷ đồng, vốn chuyển tiếp và bổ sung là 537,8 tỷ đồng). Tỷ lệ giải ngân vốn xây dựng cơ bản của thành phố Huế đạt 620,18 tỷ đồng, tương đương 82,18% kế hoạch.
• Năm 2023: Vốn ngân sách nhà nước Thủ tướng giao cho địa phương là 5.923 tỷ đồng, tỉnh giao kế hoạch 6.628,96 tỷ đồng, tuy nhiên tỷ lệ giải ngân ghi nhận đạt mức thấp (đến thời điểm báo cáo đạt 753,122 tỷ đồng, tương đương 11,4% kế hoạch).
• Năm 2024: Toàn thành phố cấp mới 36 dự án (tổng vốn đăng ký 12.540,9 tỷ đồng, gồm 12 dự án khu kinh tế/công nghiệp 4.628 tỷ đồng và 24 dự án ngoài khu); cấp 16 dự án FDI với vốn 40,8 triệu USD (981,6 tỷ đồng). Kế hoạch vốn đầu tư công của tỉnh được Thủ tướng giao 6.957,879 tỷ đồng (giải ngân đạt 64,3%). Trong 10 tháng đầu năm 2024, thành phố Huế giải ngân 438,6 tỷ đồng trên tổng số 733,1 tỷ đồng vốn xây dựng cơ bản (đạt 59,8%).

Phân bổ và sử dụng vốn đầu tư công theo từng ngành trọng điểm:

• Giao thông: Các dự án tiêu biểu gồm đường ven biển và cầu qua cửa Thuận An (khởi công 2022, tổng mức đầu tư 4.500 tỷ đồng); cầu vượt sông Hương (khởi công 2023, tổng mức đầu tư 2.200 tỷ đồng); mở rộng Quốc lộ 49B (1.800 tỷ đồng); đường vành đai 3 và nâng cấp đường Nguyễn Hoàng – cầu Bạch Hổ.
• Giáo dục và đào tạo: Năm học 2023–2024 đầu tư mới 216 phòng học, cải tạo 227 phòng học. Các dự án lớn gồm THPT Đặng Trần Côn giai đoạn 1 (93 tỷ đồng), THPT Thừa Lưu (35,6 tỷ đồng), Trường Phổ thông FPT tại Khu E An Vân Dương (433,66 tỷ đồng), Mầm non Hương Hồ (17,2 tỷ đồng) và dự án Thành phố Giáo dục Quốc tế Huế.
• Y tế: Bệnh viện Quốc tế Trung ương Huế giai đoạn 2 khởi công năm 2024 với tổng mức đầu tư gần 400 tỷ đồng (300 tỷ xây dựng, gần 100 tỷ trang thiết bị) quy mô 300 giường bệnh 5 sao; phân bổ 2.165,121 tỷ đồng từ ngân sách cho các chương trình mục tiêu quốc gia nâng cấp y tế cơ sở.
• Du lịch và văn hóa: Dự án di dời dân cư Kinh thành Huế (700 tỷ đồng bổ sung), trùng tu di tích Cố đô và phối hợp bảo vệ môi trường khu vực di sản.
• Môi trường: Dự án Cải thiện Môi trường Nước thành phố Huế có tổng mức đầu tư hơn 5.100 tỷ đồng (vốn ODA Nhật Bản từ JICA là 4.435 tỷ đồng, vốn đối ứng địa phương 667 tỷ đồng). Giai đoạn 1 hoàn thành năm 2020 tại 11 phường Nam sông Hương; giai đoạn bổ sung sử dụng nguồn vốn kết dư hơn 1.000 tỷ đồng triển khai 6 gói thầu, đạt 85% giá trị xây lắp vào cuối năm 2023, phấn đấu hoàn thành toàn bộ vào năm 2024–2025.

Bảng tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu của thành phố Huế giai đoạn 2020–2024 theo báo cáo trong văn bản:

Chỉ tiêu	2020	2021	2022	2023	2024
Tốc độ tăng trưởng kinh tế GRDP (%)	8,56	4,36	8,56	7,03	8,15
Thu nhập bình quân đầu người (USD)	2.120	2.200	2.429	2.680	2.840
Cơ cấu kinh tế: Dịch vụ (%)	48,5	48,5	59,53	48,5	50,0
Cơ cấu: Công nghiệp và xây dựng (%)	32,0	32,0	42,02	32,4	31,3
Cơ cấu: Nông, lâm, ngư nghiệp (%)	11,0	11,0	7,74	10,1	10,3
Thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm (%)	8,5	8,5	8,4	9,0	8,4
Tổng thu ngân sách nhà nước (tỷ đồng)	12.701	10.206	12.701	9.217,5	12.880
Kim ngạch xuất khẩu	1,23	1,022	1,23	1,23	1,3

Hiệu quả xã hội và môi trường:

• Giải quyết việc làm: Ghi nhận 35 đơn vị đăng ký tuyển dụng hơn 14.200 lao động; tỷ lệ thất nghiệp thành thị duy trì dưới 2%; mục tiêu năm 2025 giải quyết việc làm cho 17.600 lao động (2.100 người đi làm việc nước ngoài).
• Giảm nghèo: Giai đoạn 2022–2024 giảm nghèo bình quân 1,18%/năm (vượt chỉ tiêu 0,7–0,75%); hướng tới mục tiêu tỷ lệ hộ nghèo dưới 1,2% năm 2025.
• Môi trường: Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải ODA JICA đã vận hành giúp hạn chế ngập úng đô thị và bảo vệ nguồn nước lưu vực sông Hương.

Hạn chế và nguyên nhân được tác giả chỉ rõ: tiến độ thực hiện một số dự án còn chậm do vướng mắc giải phóng mặt bằng, thủ tục chuẩn bị đầu tư phức tạp và dịch bệnh; tỷ lệ giải ngân thấp trong năm 2023; khó khăn trong việc huy động vốn đầu tư ngoài ngân sách (vốn đầu tư toàn xã hội sụt giảm); và cơ cấu nguồn vốn đầu tư công ngoài ngân sách nhà nước (tín dụng, doanh nghiệp, dân cư) chưa được công khai minh bạch.

Chương 3: Định hướng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn thành phố Huế trong giai đoạn 2025 – 2030

Chương 3 trình bày các quan điểm, mục tiêu và định hướng đầu tư công gắn với yêu cầu xây dựng thành phố Huế trực thuộc Trung ương, tập trung vào 7 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư công: Bố trí vốn tập trung, khắc phục tình trạng phân tán, ưu tiên thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản và thu hồi vốn ứng trước.
2. Tăng cường thẩm định và lựa chọn dự án đầu tư công dựa trên hiệu quả và tính khả thi: Rà soát hiệu quả kinh tế – xã hội trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư.
3. Đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục hành chính: Tinh gọn quy trình xét duyệt, kịp thời giải quyết kiến nghị về bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
4. Tăng cường năng lực quản lý và giám sát quá trình thực hiện dự án: Nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và xử lý nhà thầu thi công kém năng lực.
5. Đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư và thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân: Khai thác hình thức đối tác công tư (PPP), thu hút nguồn lực ngoài ngân sách nhằm giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.
6. Tăng cường công khai thông tin và trách nhiệm giải trình: Minh bạch hóa danh mục dự án, nguồn vốn huy động và tiến độ giải ngân để cộng đồng cùng tham gia giám sát.
7. Xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả và cơ chế thưởng phạt rõ ràng: Gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân và chất lượng công trình, xử lý nghiêm cán bộ gây chậm trễ.

Kết quả và đóng góp

Về mặt dữ liệu thực chứng, khóa luận đã tổng hợp hệ thống chỉ tiêu phản ánh kết quả đầu tư công tại thành phố Huế giai đoạn 2020–2024:

• Duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế GRDP ở mức cao qua các năm (năm 2020 đạt 8,56%, năm 2022 đạt 8,56%, năm 2023 đạt 7,03% và ước tính năm 2024 đạt 8,15%).
• Thu nhập bình quân đầu người tăng liên tục từ 2.120 USD (năm 2020) lên 2.840 USD (năm 2024).
• Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế với tỷ trọng dịch vụ chiếm từ 48,5% đến 59,53%, công nghiệp và xây dựng dao động từ 31,3% đến 42,02%.
• Hỗ trợ tạo việc làm cho hơn 14.200 lao động, giữ tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị dưới 2%, và giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 1,18%/năm trong giai đoạn 2022–2024.
• Triển khai nhiều dự án hạ tầng kỹ thuật trọng điểm: Dự án Cải thiện Môi trường Nước (vốn trên 5.100 tỷ đồng), đường ven biển và cầu Thuận An (4.500 tỷ đồng), cầu vượt sông Hương (2.200 tỷ đồng), Bệnh viện Quốc tế Huế giai đoạn 2 (gần 400 tỷ đồng).

Về mặt đóng góp, tác giả đã hệ thống hóa bức tranh toàn diện về đầu tư công tại một đô thị di sản đang chuyển đổi mô hình hành chính lên thành phố trực thuộc Trung ương; chỉ ra được các điểm nghẽn đặc thù về công tác giải phóng mặt bằng khu vực di tích và tỷ lệ giải ngân chưa đồng đều; đồng thời đề xuất 7 nhóm giải pháp mang tính khả thi cho việc quản lý vốn ngân sách và vốn ngoài ngân sách giai đoạn 2025–2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế được tác giả thừa nhận hoặc phản ánh qua nội dung:

• Dữ liệu về cơ cấu vốn ngoài ngân sách (nguồn vốn tín dụng, đầu tư từ doanh nghiệp nhà nước, nguồn lực dân cư và viện trợ không hoàn lại) chưa được công khai đầy đủ trong các báo cáo của địa phương, gây khó khăn cho việc phân tích toàn diện cơ cấu tổng vốn đầu tư.
• Số liệu vốn đầu tư công phân bổ riêng cho một số ngành cụ thể (như nông nghiệp qua các năm) chưa được bóc tách độc lập mà lồng ghép trong các chương trình mục tiêu quốc gia hoặc vốn chung của tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Nghiên cứu thực hiện vào đầu năm 2025 nên một số chỉ tiêu kinh tế năm 2024 vẫn là số liệu ước tính, dự báo.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng:

• Nghiên cứu tác động của việc vận hành mô hình thành phố Huế trực thuộc Trung ương (từ ngày 01/01/2025) đến cơ chế phân cấp quản lý và phân bổ ngân sách đầu tư công.
• Đánh giá sâu hơn về hiệu quả các mô hình hợp tác công tư (PPP) và các nguồn vốn xã hội hóa nhằm bổ trợ cho nguồn vốn ngân sách nhà nước trong giai đoạn 2025–2030.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên các ngành Kế hoạch – Đầu tư, Quản lý kinh tế, Tài chính công và Kinh tế phát triển khi tìm kiếm mô hình nghiên cứu thực trạng sử dụng vốn ngân sách cấp địa phương.
• Người nghiên cứu về quy hoạch đô thị và quản lý dự án tại Thừa Thiên Huế, đặc biệt là giai đoạn chuyển tiếp thành đô thị trực thuộc Trung ương.
• Phần đáng tham khảo nhất của công trình là Chương 2 với hệ thống số liệu chi tiết về tiến độ, quy mô vốn của các dự án giao thông, y tế, môi trường trọng điểm (Dự án Cải thiện Môi trường Nước, cầu vượt sông Hương, đường ven biển) và hệ thống bảng biểu so sánh các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô của thành phố Huế từ năm 2020 đến 2024.

Câu hỏi thường gặp

1. Tốc độ tăng trưởng GRDP và thu nhập bình quân đầu người của thành phố Huế biến động ra sao trong giai đoạn 2020–2024?
Tốc độ tăng trưởng GRDP của Huế đạt 8,56% vào năm 2020, giảm xuống 4,36% vào năm 2021 do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, phục hồi lên 8,56% năm 2022, đạt 7,03% năm 2023 và dự báo đạt 8,15% năm 2024. Thu nhập bình quân đầu người tăng trưởng đều qua các năm: 2.120 USD (2020), 2.200 USD (2021), 2.429 USD (2022), 2.680 USD (2023) và đạt 2.840 USD vào năm 2024.

2. Quy mô và tình hình thực hiện Dự án Cải thiện Môi trường Nước thành phố Huế được ghi nhận như thế nào?
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 5.100 tỷ đồng, gồm 4.435 tỷ đồng vốn vay ODA từ JICA (Nhật Bản) và khoảng 667 tỷ đồng vốn đối ứng địa phương. Giai đoạn 1 hoàn thành năm 2020 phục vụ 11 phường phía Nam. Giai đoạn bổ sung từ nguồn vốn kết dư hơn 1.000 tỷ đồng triển khai 6 gói thầu xây lắp (đạt 85% giá trị vào cuối năm 2023) và được kiến nghị gia hạn hoàn thành đến ngày 31/12/2025 nhằm hoàn thiện đồng bộ hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị.

3. Tình trạng giải ngân vốn đầu tư công tại thành phố Huế năm 2023 gặp trở ngại gì?
Trong năm 2023, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được tỉnh giao là 6.628,96 tỷ đồng (Thủ tướng giao 5.923 tỷ đồng), nhưng đến thời điểm báo cáo tỷ lệ giải ngân mới đạt 753,122 tỷ đồng, tương đương 11,4% kế hoạch. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, thủ tục chuẩn bị đầu tư kéo dài và năng lực thi công hạn chế của một số nhà thầu.

4. Vốn đầu tư công đã đem lại những kết quả định lượng cụ thể nào về mặt xã hội tại Huế?
Các dự án đầu tư công đã tạo cơ hội việc làm cho hơn 14.200 lao động (thông qua 35 doanh nghiệp đăng ký tuyển dụng), giúp duy trì tỷ lệ thất nghiệp khu vực đô thị dưới 2%. Đồng thời, các chương trình hỗ trợ giảm nghèo giúp tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 1,18% mỗi năm trong giai đoạn 2022–2024, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn thành phố xuống dưới 1,2% vào năm 2025.

5. Đề án di dời dân cư khu vực 1 Kinh thành Huế được bố trí nguồn vốn đầu tư công như thế nào?
Năm 2020, HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế đã thông qua việc bổ sung kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016–2020 với khoản kinh phí 700 tỷ đồng dành riêng cho Đề án di dời dân cư và giải phóng mặt bằng khu vực 1 di tích Kinh thành Huế, kết hợp cùng nguồn hỗ trợ 942,5 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương để bảo tồn di sản và chỉnh trang đô thị.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Hoàng Minh Thư đã phản ánh bức tranh thực trạng phân bổ và sử dụng vốn đầu tư công tại thành phố Huế trong giai đoạn 2020–2024 với hệ thống dữ liệu thứ cấp tương đối chi tiết. Nghiên cứu đã làm rõ vai trò của vốn ngân sách và ODA trong việc cải thiện hạ tầng giao thông, trường học, bệnh viện và hệ thống thoát nước môi trường, đóng góp vào tăng trưởng GRDP và giảm nghèo bền vững. Đồng thời, công trình chỉ rõ các nguyên nhân gây chậm trễ giải ngân, khó khăn trong giải phóng mặt bằng và đề xuất 7 nhóm giải pháp quản trị tài chính công phục vụ mục tiêu phát triển thành phố Huế trong giai đoạn 2025–2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã trình bày những cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng liên quan đến đầu tư công, làm rõ khái niệm, đặc điểm, các loại vốn đầu tư công cũng như vai trò to lớn của hoạt động này đối với nền kinh tế Việt Nam. Thông qua việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, dịch vụ công và các ngành kinh tế mũi nhọn, đầu tư công đã trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cải thiện đời sống xã hội. Bên cạnh đó, chương này cũng phân tích tình hình sử dụng vốn đầu tư công tại một số tỉnh thành lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Thủ Dầu Một, qua đó rút ra những bài học thực tiễn quý giá. Những nội dung này là nền tảng quan trọng để Phân tích vốn đầu tư công của thành phố Huế trong các chương tiếp theo.

14 CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỐN ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ 2. Đặc điểm cơ bản của thành phố Huế 2. Đặc điểm tự nhiên thành phố Huế 2. Vị trí địa lý Thành phố Huế nằm ở dải đất ven biển miền Trung Việt Nam, thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, với tọa độ địa lý từ 16° đến 16,8° vĩ độ Bắc và 107,8° đến 108,2° kinh độ Đông.

Huế sở hữu vị trí địa lý chiến lược, cách thủ đô Hà Nội 675 km về phía Bắc và cách thành phố Đà Nẵng 94 km về phía Nam, với ranh giới tự nhiên là dãy núi Bạch Mã. Phía Đông, Huế giáp Biển Đông; phía Tây giáp các tỉnh Salavan và Sekong của Lào; phía Nam giáp thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam; phía Bắc tiếp giáp tỉnh Quảng Trị. Thành phố huế được chụp từ trên cao Nguồn:Wikipedia, 2025 Thành phố có diện tích đất liền rộng khoảng 503.320 ha, trải dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, với đường bờ biển dài 120 km. Các khu vực ven biển như thị xã Phong Điền, Phú Lộc, Phú Vang đều có tiềm năng phát triển kinh tế biển.

Bên cạnh đó, Huế còn sở hữu cảng Thuận An và cảng nước sâu Chân Mây, với độ sâu từ 18 – 20 15 m, đủ điều kiện đón các tàu trọng tải lớn, cùng sân bay quốc tế Phú Bài, giúp kết nối giao thương trong nước và quốc tế Huế giữ vai trò là điểm giao thông quan trọng trên tuyến đường Bắc – Nam và nằm trên hành lang kinh tế Đông – Tây, nối liền Thái Lan, Lào và Việt Nam. Vị trí trung tâm giữa hai đô thị lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh giúp thành phố trở thành cửa ngõ giao thương quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch. Địa hình Thành phố Huế nằm trên vùng địa hình đa dạng, trong đó khu vực phía tây chủ yếu là đồi núi thuộc dãy Trường Sơn hùng vĩ.

Nhiều ngọn núi nổi bật góp phần tạo nên cảnh quan đặc trưng như núi Động Ngai cao 1.774 m, Động Truồi cao 1.708 m, cùng các ngọn núi thấp hơn như Động Chúc Mao cao 514 m và Động A Tây 919 m. Hệ thống núi non trùng điệp này không chỉ tạo nên vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ mà còn có vai trò quan trọng đối với hệ sinh thái và khí hậu khu vực. Bên cạnh địa hình đồi núi, Huế còn có mạng lưới sông ngòi phong phú, dù đa phần là những con sông ngắn nhưng lại mở rộng đáng kể khi về hạ lưu. Một số con sông quan trọng góp phần vào phát triển kinh tế và đời sống địa phương gồm sông Ô Lâu, Rào Trăng, Rào Lau, Rào Mai, Tả Trạch, Hữu Trạch, An Cựu, An Nong, Nước Ngọt, Lăng Cô, Bồ, Rau Bình Điền, Đá Bạc, Vân Xá và sông Truồi.