Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp “Phân tích, thiết kế hệ thống thông tin quản lý nhân sự cho công ty ADMICRO – Công ty cổ phần VCCrop” được thực hiện bởi sinh viên Đào Thị Hoa, dưới sự hướng dẫn của ThS. Lê Thị Thu thuộc Khoa Hệ thống thông tin kinh tế và Thương mại điện tử, Trường Đại học Thương Mại (Hà Nội, 2017).

Công ty Admicro được thành lập vào ngày 01/04/2008, là đơn vị trực thuộc Công ty cổ phần VCCrop (VCCorp), hoạt động trong lĩnh vực quảng cáo và truyền thông trực tuyến. Sau gần 10 năm hoạt động, đơn vị chiếm lĩnh khoảng 2/3 thị phần quảng cáo trực tuyến tại Việt Nam, mạng lưới phủ tới hơn 30 triệu trên tổng số 35 triệu người dùng Internet cả nước (chiếm trên 90% độc giả Internet toàn quốc theo số liệu comScore). Cùng với sự mở rộng quy mô, số lượng nhân sự của công ty tăng lên mức 200 nhân viên chính thức cùng khoảng 20 thực tập sinh.

Thực tế quản trị nhân sự tại Admicro vẫn dựa chủ yếu vào phương thức thủ công, lưu trữ trên sổ sách, bản cứng và các ứng dụng văn phòng cục bộ (Microsoft Word, Excel). Cách làm này bộc lộ nhiều điểm hạn chế: tốn thời gian, dễ nhầm lẫn và thừa/thiếu dữ liệu, thông tin không đồng bộ giữa các bộ phận, đồng thời gây chậm trễ khi ban giám đốc yêu cầu xuất báo cáo thống kê đột xuất (như trình độ học vấn, bằng cấp, quá trình công tác, bảng lương). Do đó, việc xây dựng một phần mềm quản lý nhân sự chuyên dụng là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định gồm 3 nhiệm vụ cụ thể:

  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phân tích và thiết kế phần mềm trong doanh nghiệp.
  2. Hệ thống hóa kiến thức lý luận cơ bản về quản trị nhân sự và mô hình quản lý nhân sự nói chung cũng như tại công ty khảo sát.
  3. Nghiên cứu thực trạng quản lý nhân sự tại Công ty Admicro, từ đó đề xuất giải pháp và tiến hành phân tích, thiết kế phần mềm quản lý nhân sự đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ thực tế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý nhân sự tại Công ty Admicro và các mô hình phân tích, thiết kế phần mềm quản lý nhân sự cho doanh nghiệp.
  • Phạm vi không gian: Công ty Admicro – Công ty cổ phần VCCrop (Trụ sở: Tầng 20, Tòa nhà Hapulico Complex, số 1 Nguyễn Huy Tưởng, quận Thanh Xuân, TP. Hà Nội).
  • Phạm vi thời gian: Sử dụng số liệu hoạt động và quản trị nhân sự của công ty trong giai đoạn 2014 – 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý luận, đề tài tổng hợp các khái niệm nền tảng trong công nghệ phần mềm và quản trị nguồn nhân lực:

  • Lý thuyết phân tích thiết kế phần mềm: Định nghĩa phần mềm, 4 thuộc tính của hệ thống phần mềm (khả năng bảo trì, độ tin cậy, tính hiệu quả, tính dễ sử dụng); đặc trưng phần mềm (là hệ thống logic, phát triển theo đơn đặt hàng, thoái hóa theo thời gian); phân loại 8 miền ứng dụng phần mềm (hệ thống, thời gian thực, nghiệp vụ, khoa học công nghệ, nhúng, máy tính cá nhân, trí tuệ nhân tạo, nền web); quy trình phát triển gồm các pha: xác định và đặc tả yêu cầu, thiết kế hệ thống, lập trình, kiểm thử (dẫn theo quan điểm của Sue A. Conger), cài đặt và bảo trì.
  • Lý thuyết quản trị nhân sự: Các khái niệm về nhân sự, quản trị nhân sự và các phân hệ chức năng (quản lý hồ sơ, hợp đồng lao động, chấm công, tiền lương, thay đổi nhân sự, làm thêm giờ, nghỉ phép, công tác).
  • Lược khảo tài liệu: Đề tài khảo cứu các công trình quốc tế (Soumya R. Lingareddy về website quản trị nhân sự mô hình Client - Server; Ashly H. Pinnington, Rob Macklin, Tom Campbell thuộc University of London; nghiên cứu thực nghiệm tại UAE) và các công trình trong nước (Dương Thế Anh tại ĐH Công nghiệp Hà Nội; Hoàng Bảo Sơn; Nguyễn Hoàng Đức tại ĐH Bách Khoa TP.HCM).

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu: Điều tra trắc nghiệm bằng phiếu khảo sát cán bộ công nhân viên; phỏng vấn trực tiếp nhân viên các phòng ban; quan sát trực tiếp cơ sở hạ tầng, môi trường làm việc; thu thập tài liệu thứ cấp qua sách báo, internet và báo cáo nội bộ.
  • Phương pháp xử lý dữ liệu và mô hình hóa: Phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết; so sánh, đối chiếu giữa lý luận và thực trạng; phương pháp phân tích thiết kế hướng đối tượng (OOAD) sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất (UML).
  • Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp từ phiếu điều tra nhân viên phòng nhân sự và các bộ phận tại Admicro; dữ liệu thứ cấp từ báo cáo định kỳ của phòng quản lý nhân sự công ty giai đoạn 2014 – 2016.

Thiết kế và đặc tả hệ thống

Khóa luận áp dụng phương pháp tiếp cận hướng đối tượng để mô hình hóa toàn diện hệ thống thông tin quản lý nhân sự cho Công ty Admicro:

1. Phân tích tác nhân và ca sử dụng (Use Case)

Hệ thống xác định 2 tác nhân chính tham gia tương tác:

Tác nhân Ca sử dụng (Use Case) đảm nhiệm Quyền hạn và mô tả tương tác
Nhân viên phòng nhân sự Đăng nhập, Quản lý hồ sơ NV, Chấm công, Tính lương, Báo cáo thống kê, Tìm kiếm Đăng nhập hệ thống bằng tài khoản riêng; toàn quyền thực hiện thêm, sửa, xóa hồ sơ nhân viên; chấm công theo ngày và tổng hợp tháng; tính lương theo hệ số; lập báo cáo nhân sự và lương; tìm kiếm thông tin nghiệp vụ.
Ban giám đốc Đăng nhập, Tìm kiếm, Báo cáo thống kê Đăng nhập tài khoản quản lý; tìm kiếm thông tin nhân viên các phòng ban, tổng mức lương chi trả; truy cập và theo dõi các biểu mẫu báo cáo thống kê hàng tháng.

Hệ thống xây dựng 11 kịch bản ca sử dụng chi tiết: Đăng nhập; Thêm hồ sơ NV; Sửa hồ sơ NV; Xóa hồ sơ NV; Chấm công; Tính lương; Báo cáo, thống kê thông tin cá nhân; Báo cáo, thống kê thông tin lương; Tìm kiếm thông tin cá nhân; Tìm kiếm thông tin lương; Tìm kiếm chấm công.

2. Thiết kế dữ liệu và các lớp thực thể

Cơ sở dữ liệu của phần mềm được xây dựng dựa trên 5 lớp thực thể chính với các thuộc tính cụ thể:

  • NHANVIEN (MaNV, TenNV, Matkhau, Quyenhan)
  • HĐLĐ (MaHĐ, MaNV, TenNV, MaPB, Ngaykiket, Thoihan, Congviec, Chedolamviec)
  • HOSONV (MaNV, TenNV, MaPB, MaCV, Ngaysinh, Gioitinh, Diachi, SDT, CMND)
  • BANGCHAMCONG (MaBCC, MaNV, TenNV, Songaycong)
  • BANGLUONG (MaBL, MaBCC, Hesoluong, Thamnien, Tongluong)

Mối quan hệ kết hợp giữa các thực thể được thiết lập như sau:

Thực thể nguồn Thực thể đích Bản số quan hệ
NHANVIEN HĐLĐ 1 - 1
NHANVIEN BANGCHAMCONG 1 - n
NHANVIEN HOSONV 1 - 1
HOSONV HĐLĐ 1 - 1
BANGCHAMCONG BANGLUONG 1 - 1

3. Mô hình động và thiết kế giao diện

  • Biểu đồ trạng thái: Đặc tả chu trình chuyển đổi trạng thái của các lớp thực thể HOSONV, HĐLĐ và Bảng lương.
  • Biểu đồ hoạt động và Biểu đồ tuần tự: Mô hình hóa dòng công việc và sự tương tác giữa đối tượng giao diện, đối tượng điều khiển và đối tượng thực thể cho các chức năng Đăng nhập, Thêm thông tin, Sửa thông tin, Xóa thông tin và Tìm kiếm.
  • Thiết kế giao diện: Hệ thống hóa 9 màn hình chức năng mẫu, bao gồm: Giao diện đăng nhập, Giao diện phân cấp chức năng phòng nhân sự, Giao diện phân cấp chức năng ban giám đốc, Giao diện nhập phòng ban, Giao diện nhập thông tin loại công việc, Giao diện quản lý hồ sơ nhân viên, Giao diện chấm công, Giao diện quản lý lương, Giao diện báo cáo thống kê.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Chương mở đầu tập trung nêu bật tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kinh doanh và quản lý doanh nghiệp thời kỳ hội nhập. Tác giả tổng thuật các nghiên cứu quản trị nhân lực và thiết kế phần mềm trong và ngoài nước, chỉ rõ những ưu điểm (giao diện gần gũi, đáp ứng nghiệp vụ cục bộ) và hạn chế (chưa hoàn chỉnh chức năng, mới thử nghiệm trên máy đơn lẻ) của các đề tài đi trước. Chương này cũng xác định rõ 3 mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi thời gian (2014 - 2016) và không gian (Công ty Admicro), cùng phương pháp thu thập, phân tích dữ liệu và bố cục 3 chương của khóa luận.

CHƯƠNG II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG HTTT QUẢN LÝ NHÂN SỰ CỦA CÔNG TY ADMICRO - CÔNG TY CỔ PHẦN VCCROP

Chương II trình bày hệ thống lý thuyết về quy trình kỹ thuật phần mềm và nội dung quản lý nhân lực. Đồng thời, chương cung cấp bức tranh thực trạng tại Công ty Admicro:

  • Cơ cấu tổ chức: Ban lãnh đạo (Giám đốc, Phó giám đốc) chỉ đạo 6 bộ phận chuyên môn gồm: Phòng Kế toán, Phòng Nhân sự, Phòng Marketing - Quảng cáo, Phòng Content - Nội dung, Phòng PR Marketing, Phòng Kinh doanh.
  • Đặc điểm nhân sự: Đội ngũ 200 nhân viên chính thức có trình độ từ cao đẳng trở lên, làm việc từ thứ 2 đến sáng thứ 7.
  • Kết quả khảo sát thực tế về nhu cầu tin học hóa:
Chỉ tiêu khảo sát Kết quả ghi nhận tại Admicro
Mức độ quan tâm của nhân viên đến việc áp dụng phần mềm 75% nhân viên được khảo sát thể hiện sự quan tâm cao
Số lượng nhân sự dự kiến trực tiếp vận hành phần mềm 14 nhân viên (toàn bộ nhân sự thuộc phòng nhân sự)
Số lượng máy tính dự kiến cài đặt phần mềm 10 - 15 máy trạm
Đơn vị thụ hưởng chính Tập trung chủ yếu tại Phòng Nhân sự
Mức kinh phí dự kiến phân bổ xây dựng phần mềm 10 - 20 triệu đồng
Chức năng trọng tâm được kỳ vọng Lưu trữ dữ liệu hồ sơ nhân viên và chấm công, tính lương
  • Đánh giá thực trạng: Nêu rõ thuận lợi (nhân sự trẻ, chuyên môn tốt, thích ứng nhanh) và khó khăn lớn nhất (thiếu đồng bộ dữ liệu giữa các phòng ban, tính chính xác thấp do nhập liệu thủ công, tốc độ luân chuyển tài liệu chậm, không thể xuất ngay báo cáo cho lãnh đạo).

CHƯƠNG III. PHÂN TÍCH, THIẾT KẾ PHẦN MỀM QUẢN LÝ NHÂN SỰ CHO CÔNG TY ADMICRO – CÔNG TY CỔ PHẦN TRUYỀN THÔNG VIỆT NAM

Chương III trình bày toàn bộ tiến trình phân tích và thiết kế hệ thống theo chuẩn UML:

  • Mô tả bài toán: Chu trình nhân sự từ khi tiếp nhận hồ sơ trúng tuyển, ký hợp đồng lao động, phân bổ chức vụ/phòng ban, chấm công hàng ngày, tính lương theo hệ số hàng tháng, đến trích xuất báo cáo định kỳ gửi ban giám đốc.
  • Yêu cầu hệ thống: Xác định các yêu cầu chức năng (4 nhóm phân hệ: Hồ sơ, Lương, Báo cáo, Tìm kiếm) và yêu cầu phi chức năng (bảo mật bằng tài khoản/mật khẩu, phân quyền truy cập, giao diện thân thiện, truy cập an toàn).
  • Đặc tả và mô hình hóa: Thiết lập biểu đồ phân cấp chức năng; biểu đồ use case tổng quát và 4 biểu đồ use case phân rã; xây dựng bảng đặc tả tác nhân và 11 bảng kịch bản chi tiết; thiết kế biểu đồ lớp tổng quát, biểu đồ lớp chi tiết với 5 thực thể; biểu đồ trạng thái; hệ thống biểu đồ hoạt động và biểu đồ tuần tự cho các chức năng chính; hoàn thiện bản thiết kế 9 giao diện phần mềm.
  • Đề xuất: Đánh giá khả năng ứng dụng thực tế và định hướng phát triển hệ thống.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu và đóng góp kỹ thuật cụ thể:

  • Phản ánh trung thực thực trạng quản lý: Thu thập và xử lý các số liệu khảo sát thực tế tại Admicro giai đoạn 2014–2016, chứng minh 75% nhân sự đồng thuận ứng dụng phần mềm để giải quyết triệt để sự thiếu đồng bộ của phương thức lưu trữ Word/Excel cũ.
  • Hoàn thiện hồ sơ phân tích thiết kế phần mềm: Xây dựng hoàn chỉnh mô hình hướng đối tượng cho hệ thống quản lý nhân sự doanh nghiệp truyền thông, bao gồm: 1 biểu đồ phân cấp chức năng, 5 biểu đồ use case, 11 bảng kịch bản ca sử dụng, 5 lớp thực thể dữ liệu kèm quan hệ kết hợp, 3 biểu đồ trạng thái, 5 biểu đồ hoạt động, 4 biểu đồ tuần tự và 9 giao diện chức năng mẫu.
  • Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Khắc phục nhược điểm của các đề tài đi trước (như nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Đức vốn mới dừng lại trên máy cục bộ và thiếu tính năng đồng bộ), khóa luận xây dựng mô hình phân quyền rõ ràng giữa ban giám đốc và nhân viên nghiệp vụ, tích hợp đồng thời hai luồng công việc cốt lõi là quản lý hồ sơ và tính lương tự động hóa.
  • Đề xuất kiến nghị: Đề xuất công ty cần nâng cấp mức kinh phí đầu tư xây dựng phần mềm (mức 10 - 20 triệu đồng được đánh giá là còn thấp so với quy mô) và mở rộng kết nối phần mềm giữa phòng nhân sự với phòng kế toán để nâng cao tốc độ xử lý dữ liệu chi trả lương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế của đề tài:
    • Phạm vi áp dụng của thiết kế phần mềm trong khóa luận chủ yếu tập trung phục vụ nội bộ phòng nhân sự và ban giám đốc, chưa mở rộng kết nối trực tiếp đến toàn bộ các phòng ban khác (đặc biệt là phòng kế toán).
    • Đề tài dừng lại ở giai đoạn phân tích và thiết kế hệ thống trên mô hình lý thuyết và giao diện mẫu, chưa tiến hành lập trình cài đặt mã nguồn hoàn chỉnh và chưa triển khai kiểm thử thực tế trên hệ thống mạng của doanh nghiệp.
    • Dự toán kinh phí theo khảo sát của công ty (10 - 20 triệu đồng) còn hạn chế, có thể gây khó khăn cho việc phát triển một hệ thống toàn diện.
  • Hướng phát triển tiếp theo: Nghiên cứu mở rộng tích hợp phân hệ nhân sự với quy trình hạch toán của phòng kế toán; tiến hành lập trình cài đặt trên môi trường mạng Client - Server; xây dựng bộ dữ liệu kiểm thử và triển khai thử nghiệm thực tế tại Công ty Admicro.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên các ngành Hệ thống thông tin quản lý, Hệ thống thông tin kinh tế, Tin học quản lý, Công nghệ thông tin và Quản trị nhân lực đang thực hiện đồ án hoặc khóa luận tốt nghiệp về đề tài tin học hóa quản trị doanh nghiệp.
  • Người làm đề tài tham khảo cách thức triển khai phương pháp phân tích thiết kế hướng đối tượng (OOAD), quy trình vẽ biểu đồ UML chuẩn hóa (Use case, Class, Activity, Sequence, State Machine) và kỹ thuật viết kịch bản ca sử dụng gắn liền với bài toán quản lý nhân sự thực tế.
  • Bộ phận nhân sự và quản trị hệ thống tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tham khảo cấu trúc các lớp dữ liệu (NHANVIEN, HOSONV, HĐLĐ, BANGCHAMCONG, BANGLUONG) và thiết kế phân cấp chức năng để chuẩn hóa quy trình quản lý thông tin nội bộ.

Câu hỏi thường gặp

1. Thực trạng phương thức quản lý nhân sự tại Công ty Admicro trước khi nghiên cứu diễn ra như thế nào?
Công tác quản trị 200 nhân viên và 20 thực tập sinh tại Admicro chủ yếu thực hiện thủ công trên sổ sách, văn bản cứng kết hợp các phần mềm văn phòng đơn giản như Word và Excel. Dữ liệu bị phân tán, thiếu đồng bộ giữa các phòng ban, việc tính lương và sửa đổi thông tin tốn nhiều thời gian, đồng thời phòng nhân sự không thể xuất báo cáo nhân sự đột xuất ngay lập tức khi ban giám đốc yêu cầu.

2. Khảo sát thực tế tại Admicro ghi nhận những số liệu nào về quy mô triển khai phần mềm?
Kết quả điều tra cho thấy 75% nhân viên quan tâm và ủng hộ việc áp dụng phần mềm; số lượng nhân sự dự kiến sử dụng là 14 người thuộc phòng nhân sự; số máy tính dự kiến cài đặt phần mềm là từ 10 đến 15 máy trạm; mức ngân sách công ty dự kiến chi trả là từ 10 đến 20 triệu đồng.

3. Cơ sở dữ liệu của phần mềm quản lý nhân sự Admicro gồm những lớp thực thể nào?
Hệ thống được thiết kế gồm 5 lớp thực thể: NHANVIEN (thông tin tài khoản, quyền hạn), HĐLĐ (thông tin hợp đồng, ngày ký, thời hạn), HOSONV (thông tin lý lịch, phòng ban, chức vụ, CMND), BANGCHAMCONG (theo dõi ngày công), và BANGLUONG (hệ số lương, thâm niên, tổng lương).

4. Hai tác nhân trong hệ thống được phân quyền sử dụng những chức năng nào?
Nhân viên phòng nhân sự có quyền thực hiện toàn bộ các chức năng: Đăng nhập, Quản lý hồ sơ NV (thêm, sửa, xóa), Chấm công, Tính lương, Báo cáo thống kê nhân sự/lương, và Tìm kiếm. Ban giám đốc được phân quyền Đăng nhập, Tìm kiếm thông tin nhân viên/lương các phòng ban và Xem báo cáo thống kê định kỳ.

5. Đề xuất quan trọng nhất của tác giả nhằm hoàn thiện việc triển khai phần mềm tại Admicro là gì?
Tác giả đề xuất công ty nên xem xét điều chỉnh mức kinh phí đầu tư xây dựng phần mềm (vượt mức 10 - 20 triệu đồng ban đầu) và mở rộng phạm vi triển khai để kết nối dữ liệu giữa phòng nhân sự với phòng kế toán, tránh việc chỉ cài đặt cục bộ tại phòng nhân sự làm hạn chế tính đồng bộ trong khâu thanh toán lương.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đào Thị Hoa đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kỹ thuật phần mềm và quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Thông qua dữ liệu khảo sát thực tế giai đoạn 2014 – 2016 tại Công ty Admicro (VCCrop), đề tài đã chỉ rõ những bất cập của phương thức quản trị nhân sự thủ công và xác lập luận cứ thực tiễn cho việc tin học hóa. Kết quả phân tích, thiết kế hướng đối tượng với hệ thống biểu đồ UML chi tiết, 5 lớp dữ liệu chuẩn hóa và 9 giao diện mẫu đã cung cấp một giải pháp thiết kế có giá trị ứng dụng rõ ràng cho bài toán quản lý nhân sự tại doanh nghiệp.