CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH CÔNG TY 1. Tổng quan về phân tích tình hình tài chính công ty 1. Khái niệm phân tích tình hình tài chính Có nhiều khái niệm về phân tích tài chính doanh nghiệp.
Cụ thể như sau: Phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình thu thập và xử lý các dữ liệu và sự kiện tài chính thông qua các kỹ thuật và công cụ thích hợp để tạo ra thông tin tài chính có giá trị nhằm giúp người sử dụng thông tin rút ra các kết luận hoặc ra các quyết định tài chính phù hợp (Ngô Thế Chi, 2001). Phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, đánh giá các mặt mạnh và yếu của một doanh nghiệp, tìm ra nguyên nhân khách quan, chủ quan, giúp cho từng đối tượng lựa chọn và đưa ra được những quyết định phù hợp với mục đích mà họ quan tâm (Ngô Thế Chi, Nguyễn Trọng Cơ, 2016). Phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của một doanh nghiệp, trên cơ sở đó giúp cho nhà phân tích ra các quyết định tài chính có liên quan tới lợi ích của họ trong doanh nghiệp đó (Lê Thị Xuân, 2016). Như vậy, phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình sử dụng các công cụ và kỹ thuật thích hợp để thu thập, kiểm tra, phân tích và đánh giá các dữ liệu và thông tin tài chính của một doanh nghiệp nhằm hiểu rõ về hiệu suất tài chính và tình hình tài chính hiện tại cũng như tiềm năng phát triển trong tương lai của doanh nghiệp đó.
Mục tiêu phân tích tình hình tài chính Các chủ thể có quyền lợi liên quan với doanh nghiệp và những cá nhân hoặc tổ chức có lợi khác quan tâm về tình hình tài chính của doanh nghiệp có nhu cầu tiếp cận thông tin kinh tế, tài chính của doanh nghiệp. Trong đó, các đối tượng quan tâm theo góc độ tương ứng với mục đích khác nhau. Các đối tượng quan tâm về hoạt động tài chính của doanh nghiệp có thể bao gồm: chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư; Các tổ chức cấp tín dụng cho doanh nghiệp bao gồm các ngân hàng, tổ chức tài chính, người mua trái phiếu của doanh nghiệp và các doanh nghiệp khác hay những người nhận lương trong doanh nghiệp như cán bộ quản lý, nhà phân tích tài chính;. Phân tích tình hình tài chính với nhà quản lý doanh nghiệp: là người trực tiếp điều hành, quản lý và phân tích doanh nghiệp, nhà quản lý doanh nghiệp là người có đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết đối với công tác phân tích.
Phân tích tài chính doanh nghiệp với nhà quản lý nhằm đạt được những mục đích như: Thứ nhất, phân tích tình hình tài chính giúp nhà quản lý đưa ra các chu kì định kỳ 1 nhằm xem xét kết quả hoạt động quản lý doanh nghiệp trong thời gian đã qua, tình hình kết quả sau khi áp dụng những quy tắc quản lý tài chính, lãi vay và khả năng chi trả và rủi ro tài chính đối với hoạt động của doanh nghiệp; Thứ hai, phân tích tình hình tài chính giúp nhà quản lý xem xét những quyết sách của Ban giám đốc trong việc cấp vốn, đầu tư và phân bổ vốn sao cho phù hợp với tình hình thực tiễn của doanh nghiệp; Thứ ba, phân tích tình hình tài chính là những cơ sở nhằm đánh giá khả năng điều hành hoạt động và quản lý tại doanh nghiệp; Phân tích tình hình tài chính làm nổi bật tầm quan trọng của dự báo tài chính không chỉ vì phân tích tài chính là cơ sở của hoạt động quản lý mà còn làm rõ những dự báo tài chính cũng như những vấn đề phổ biến tại doanh nghiệp. Phân tích tình hình tài chính của những nhà đầu tư: các nhà đầu tư là những cá nhân bỏ vốn của mình vào doanh nghiệp để đầu tư nhằm mục đích hưởng lợi nhuận và cũng bị ảnh hưởng bởi tình hình tài chính của doanh nghiệp. Các đơn vị khác gồm doanh nghiệp, nhà đầu tư nước ngoài, những tổ chức và doanh nghiệp khác cũng là nhà đầu tư liên quan trực tiếp với các quyết định về giá trị của doanh nghiệp. Thu nhập của những nhà đầu tư là cổ tức được phân chia và giá trị của vốn đầu tư.
Hai nhân tố trên bị tác động chủ yếu bởi lợi tức thu về của doanh nghiệp. Trong chứng khoán, những nhà đầu tư hay chú ý vào sức sinh lời của doanh nghiệp. Do vậy, câu hỏi cần được trả lời rõ ràng là: Sức sinh lời bình quân vốn đầu tư và khả năng sinh lời VCSH,. của doanh nghiệp là như thế nào? Giá của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán so với mệnh giá và so với giá trị ghi sổ sách thế nào? Các khoản đầu tư dài hạn của doanh nghiệp dựa trên căn cứ nào? Tính chính xác và trung thực của những báo cáo tài chính đã công khai?,.
Như vậy, phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp với nhà đầu tư là việc phân tích doanh nghiệp thông qua ước tính về giá trị cổ phiếu và tiềm năng sinh lời hay phân tích các hoạt động đầu tư. căn cứ trên những phân tích về báo cáo tài chính và tìm hiểu những tin tức kinh tế – tài chính qua các buổi gặp gỡ trực tiếp với các lãnh đạo doanh nghiệp và với những nhà phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp nhằm việc làm rõ tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp và định giá các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán tài chính để đưa quyết định đầu tư có lợi nhất. Phân tích tình trạng tài chính của những nhà cung cấp tín dụng: các nhà cung cấp tín dụng là những tổ chức cho doanh nghiệp vay vốn nhằm giải quyết nguồn vốn trong quá trình SXKD của doanh nghiệp. Khi cho vay, những nhà cung cấp tín dụng luôn cần biết chắc chắn về khả năng hoàn trả tiền vay bởi lợi nhuận của những đơn vị tín dụng là lãi từ khoản tiền cho vay.
Do đó, phân tích tình trạng tài chính đối với tổ chức tín dụng là đánh giá khả năng hoàn trả nợ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc phân 2 Thư viện ĐH Thăng Long tích giữa các khoản cho vay dài hạn và các khoản cho vay ngắn hạn có những điểm khác nhau. Đối với các khoản cho vay ngắn hạn, nhà cung cấp tín dụng ngắn hạn phải xem xét về khả năng thanh khoản của doanh nghiệp, hay khả năng thanh toán của doanh nghiệp nếu nợ vay hết kỳ hạn trả. Đối với những khoản cho vay dài hạn thì nhà cung cấp tín dụng dài hạn cần phân tích tài chính của từng dự án đầu tư và kiểm soát chặt chẽ việc triển khai vay vốn cho các dự án nhằm đánh giá khả năng hoàn trả nợ qua thời gian và khả năng sinh lãi của doanh nghiệp cũng như quản lý nguồn tiền của từng dự án đầu tư trong doanh nghiệp.
Phân tích thực trạng tài chính của nhóm người nhận lương tại doanh nghiệp: những người hưởng lương tại doanh nghiệp là người lao động của doanh nghiệp và có khoản thu nhập chủ yếu do tiền lương được trả. Bên cạnh thu nhập do tiền lương thì người lao động có thể có một khoản vốn đóng góp nhất định tại doanh nghiệp. Vì vậy, ngoài khoản thu nhập do tiền lương được chi trả thì người lao động cũng có thể được hưởng tiền từ lợi nhuận của doanh nghiệp. Cả hai nguồn thu nhập trên đều dựa trên hiệu quả lao động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp cũng như chế độ ưu đãi và khả năng cạnh tranh về tuyển dụng lao động.
Do vậy, phân tích tình trạng tài chính trong doanh nghiệp để đảm bảo người lao động có công ăn việc làm ổn định, từ đó tập trung vào công việc sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp theo nhiệm vụ được giao. Phân tích tình hình tài chính của những cơ quan quản lý nhà nước: đây là những cơ quan thay mặt bảo vệ quyền và nghĩa vụ của Nhà nước bao gồm: Bộ Tài chính (Cục Tài chính doanh nghiệp, cơ quan Thuế và cơ quan tài chính cấp địa phương – cơ quan Thuế) và Quản lý thị trường. Những cơ quan trên thực hiện nhiệm vụ quản lý và giám sát thể chế kinh tế thị trường. Trong đó, doanh nghiệp chủ yếu là chủ thể thuộc quyền quản lý nên mọi chuyển biến và phát triển của doanh nghiệp sẽ được thể hiện thông qua từng luồng dịch chuyển của những nguồn tài chính ở bên ngoài đến doanh nghiệp và theo doanh nghiệp trên thị trường.
Việc phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp nhằm thu thập số liệu phản ánh tình hình quản lý, sử dụng và huy động nguồn lực của nhà nước trong từng doanh nghiệp, giám sát việc thực hiện những nghĩa vụ của doanh nghiệp với nhà nước và giám sát việc tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, từ đó giúp cho đơn vị quản lý của những cơ quan trên thực hiện nhiệm vụ do Nhà nước giao phó hiệu quả. Tóm lại, phân tích tình hình tài chính trong doanh nghiệp là phương tiện hữu hiệu được sử dụng nhằm quản lý nền kinh tế thị trường, nhằm xác định mặt mạnh và mặt yếu của doanh nghiệp cũng như chỉ rõ lý do khách quan và chủ quan nhằm giúp cho mỗi chủ thể kinh doanh có căn cứ xác đáng để chọn lựa và đề ra được các quyết sách thích hợp với vấn đề mà doanh nghiệp mong muốn. Quy trình phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Để phân tích tình hình tài chính tại doanh nghiệp thật sự có hiệu quả, nhà phân tích tài chính cần tổ chức một cách khoa học và phù hợp nhằm đáp ứng mục tiêu quản lý mô hình tổ chức, cơ chế quản lý về tài chính của doanh nghiệp và thích hợp với mục đích quản lý. Mỗi chủ thể quản lý liên quan đến doanh nghiệp theo mỗi lĩnh vực khác nhau, do đó việc phân tích cho từng chủ thể cũng có những đặc điểm riêng biệt và không thể có khuôn trong việc tổ chức phân tích đối với cả những chủ thể quản lý và toàn bộ các doanh nghiệp.