Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế

Khóa luận nâng cao chất lượng tín dụng tại Agribank chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế

• Tác giả: Lê Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Tuyết Trinh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng tín dụng tại Agribank Bắc Sông Hương

Chất lượng tín dụng giữ vai trò sống còn trong hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại. Hoạt động tín dụng mang lại nguồn thu nhập lớn nhất cho ngân hàng. Tuy nhiên, lĩnh vực này cũng tiềm ẩn rủi ro phá sản cao nhất. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế đóng vai trò kênh dẫn vốn chủ lực cho địa bàn. Đơn vị phục vụ chủ yếu cho nông nghiệp, nông thôn và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nâng cao chất lượng tín dụng giúp bảo toàn vốn cho Agribank. Đồng thời, nguồn vốn an toàn tạo nền tảng duy trì lợi nhuận ổn định. Một danh mục cho vay lành mạnh củng cố uy tín thương hiệu trên thị trường tài chính Thừa Thiên Huế. Việc đánh giá chất lượng tín dụng dựa trên nhiều tiêu chí định lượng và định tính. Các chỉ số quan trọng gồm tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu và hiệu suất thu hồi vốn vay. Quy trình tín dụng chuẩn xác hỗ trợ phân bổ dòng tiền minh bạch, giảm thiểu tổn thất kinh tế. Tín dụng chất lượng cao kích thích sản xuất kinh doanh địa phương mở rộng nhanh chóng.

1.1. Khái niệm và vai trò của chất lượng tín dụng ngân hàng

Chất lượng tín dụng phản ánh mức độ an toàn của các khoản vay do ngân hàng giải ngân. Khoản nợ có chất lượng cao phải hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi đúng hạn thỏa thuận. Hoạt động này thể hiện năng lực quản trị rủi ro và thẩm định của cán bộ tín dụng. Đối với Agribank Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế, tín dụng an toàn bảo vệ thanh khoản đơn vị. Ngân hàng duy trì nguồn thu nhập ổn định từ lãi vay. Người gửi tiền an tâm gửi vốn vào hệ thống. Các doanh nghiệp vay vốn có động lực hoàn thành phương án kinh doanh. Chất lượng tín dụng tốt tạo uy tín thương hiệu trên thị trường tài chính cố đô. Ngân hàng mở rộng quy mô tín dụng an toàn và bền vững.

1.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng cơ bản

Ngân hàng sử dụng hệ thống chỉ tiêu tài chính để giám sát danh mục nợ vay. Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ là thước đo trực tiếp nhất. Chỉ số nợ xấu theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN phân định các nhóm rủi ro từ nhóm 3 đến nhóm 5. Hệ số trích lập dự phòng rủi ro bảo đảm năng lực tài chính trước các tổn thất tiềm ẩn. Ngoài ra, tỷ lệ nợ thu hồi đúng hạn phản ánh khả năng trả nợ thực tế của khách hàng. Vòng quay vốn tín dụng đo lường hiệu suất luân chuyển dòng tiền cho vay. Tỷ lệ nợ quá hạn duy trì ở mức thấp khẳng định chính sách tín dụng đúng hướng. Ngân hàng ngăn ngừa nguy cơ mất vốn và bảo vệ lợi ích của tổ chức.

II. Thực trạng chất lượng tín dụng tại Agribank Bắc Sông Hương

Trong giai đoạn 2020-2022, hoạt động cho vay tại Agribank Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế ghi nhận mức tăng trưởng doanh số liên tục. Năm 2020, doanh số cho vay đạt 1.239 tỷ đồng. Đến năm 2022, con số này tăng lên 1.972 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 25,66%. Ngân hàng chủ động triển khai các gói tín dụng ưu đãi lãi suất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi kinh tế. Tuy nhiên, quy mô cho vay tăng nhanh kéo theo nhiều áp lực trong quản trị rủi ro nợ xấu. Nền kinh tế địa phương chịu ảnh hưởng kéo dài từ thiên tai dịch bệnh. Nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ gặp gián đoạn chuỗi cung ứng. Năng lực tài chính của bên vay suy giảm dẫn đến chậm trễ hoàn trả gốc lãi. Một số khoản vay phát sinh nợ quá hạn do định giá tài sản bảo đảm chưa sát thị trường. Công tác giám sát sau giải ngân còn đối mặt rào cản về nhân lực phân tán. Thông tin báo cáo tài chính của khách hàng doanh nghiệp đôi khi thiếu tính minh bạch. Những yếu tố này tạo nên thách thức lớn cho việc kiểm soát an toàn tín dụng tại chi nhánh.

2.1. Diễn biến tăng trưởng dư nợ và nợ quá hạn giai đoạn 2020 2022

Dư nợ tín dụng tại chi nhánh Bắc Sông Hương mở rộng mạnh mẽ sau giai đoạn biến động thị trường. Doanh số cho vay năm 2022 tăng trưởng vượt bậc nhờ chính sách trợ lực lãi suất lên đến 2,5% mỗi năm. Nguồn vốn kịp thời đáp ứng nhu cầu tái thiết hoạt động sản xuất kinh doanh trên địa bàn Thừa Thiên Huế. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn cũng có chiều hướng chuyển biến phức tạp. Việc phân loại nợ theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN đòi hỏi ngân hàng trích lập dự phòng nghiêm ngặt. Nợ nhóm 2 và nhóm 3 xuất hiện dấu hiệu gia tăng do khách hàng mất cân đối dòng tiền tạm thời. Áp lực thu hồi vốn đòi hỏi cán bộ tín dụng theo dõi sát sao từng hợp đồng.

2.2. Những hạn chế và nguyên nhân ảnh hưởng an toàn nợ vay

Rủi ro tín dụng phát sinh từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan trong quy trình vận hành. Thị trường bất động sản đóng băng làm giảm giá trị thực tế của tài sản thế chấp. Năng lực quản trị dòng tiền của các hộ sản xuất nông nghiệp còn nhiều hạn chế. Về mặt chủ quan, khâu thẩm định phương án vay vốn đôi lúc chưa bao quát hết các biến số thị trường. Việc kiểm tra định kỳ tình hình sử dụng vốn sau khi giải ngân chưa được thực hiện triệt để tại một số địa bàn xa trung tâm. Cán bộ tín dụng phải kiêm nhiệm nhiều hồ sơ dẫn đến áp lực kiểm soát chất lượng nợ. Cơ chế chia sẻ dữ liệu tín dụng khách hàng nội bộ cần tiếp tục được nâng cấp hoàn thiện.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Agribank Bắc Sông Hương

Nâng cao chất lượng tín dụng đòi hỏi Agribank Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản trị. Ngân hàng cần đổi mới quy trình thẩm định trước khi quyết định cấp tín dụng. Cán bộ thẩm định phải phân tích kỹ lưỡng khả năng sinh lời và kế hoạch dòng tiền của người vay. Việc định giá tài sản bảo đảm phải phản ánh đúng giá trị thanh khoản trên thị trường. Chi nhánh cần thắt chặt công tác kiểm tra, giám sát sau giải ngân. Đơn vị phải phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm tài chính của khách hàng để xử lý kịp thời. Phân loại nợ định kỳ theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN giúp chi nhánh chủ động trích lập dự phòng đầy đủ. Đồng thời, ngân hàng cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong chấm điểm tín dụng tự động. Công nghệ dữ liệu lớn hỗ trợ loại bỏ các rủi ro do đánh giá cảm tính. Ban lãnh đạo chú trọng đào tạo nâng cao đạo đức nghề nghiệp và nghiệp vụ cho đội ngũ nhân sự. Chính sách khen thưởng gắn liền trực tiếp với tỷ lệ nợ an toàn của từng cán bộ tín dụng.

3.1. Hoàn thiện quy trình thẩm định và quản lý tài sản bảo đảm

Khâu thẩm định tín dụng đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa rủi ro nợ xấu từ ban đầu. Cán bộ ngân hàng cần xác minh tính xác thực của hồ sơ tài chính và phương án kinh doanh. Việc định giá tài sản bảo đảm phải tiến hành độc lập, khách quan và bám sát giá trị thị trường. Ngân hàng áp dụng tỷ lệ chiết khấu thận trọng đối với các tài sản có tính thanh khoản thấp. Ngoài ra, việc lưu trữ và kiểm tra giấy tờ pháp lý của tài sản thế chấp phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật. Hoàn thiện khâu thẩm định giúp loại bỏ ngay các hồ sơ vay vốn kém khả thi, bảo toàn dòng tiền giải ngân.

3.2. Tăng cường giám sát sau cho vay và xử lý nợ quá hạn

Giám sát sau giải ngân giúp ngân hàng kiểm soát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn của khách hàng. Cán bộ tín dụng thực hiện kiểm tra thực tế định kỳ tại cơ sở sản xuất kinh doanh của bên vay. Ngân hàng chủ động phát hiện sớm nguy cơ mất khả năng thanh toán để lập phương án cơ cấu nợ kịp thời. Đối với các khoản nợ có dấu hiệu chây ì, chi nhánh kiên quyết xử lý tài sản bảo đảm hoặc khởi kiện theo luật định. Chi nhánh phối hợp với chính quyền địa phương nhằm đôn đốc thu hồi nợ tồn đọng. Công tác phân loại nợ thường xuyên bảo đảm tính an toàn tài chính vững chắc cho toàn đơn vị.

IV. Kết luận về chất lượng tín dụng tại Agribank Bắc Sông Hương

Nâng cao chất lượng tín dụng là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển bền vững của Agribank Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế. Việc kiểm soát nợ quá hạn tạo nền tảng vững chắc để ngân hàng mở rộng thị phần tại địa bàn. Sự kết hợp giữa quy trình thẩm định chặt chẽ và công nghệ số mang lại hiệu quả quản lý rủi ro vượt trội. Chi nhánh bảo toàn vốn huy động của người dân và tối ưu hóa lợi nhuận kinh doanh. Hoạt động tín dụng an toàn góp phần kích thích dòng vốn luân chuyển lành mạnh trong nền kinh tế Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp và hộ sản xuất được tiếp cận nguồn vốn ổn định với lãi suất hợp lý. Sự phát triển này thúc đẩy kinh tế địa phương phục hồi mạnh mẽ sau các giai đoạn suy thoái. Agribank tiếp tục khẳng định vị thế ngân hàng thương mại chủ lực phục vụ nông nghiệp và nông thôn. Đơn vị cần kiên định mục tiêu tăng trưởng tín dụng đi đôi với kiểm soát chất lượng nợ. Thực thi nhất quán các giải pháp đề xuất sẽ duy trì môi trường kinh doanh minh bạch và an toàn tài chính lâu dài.

4.1. Đánh giá tổng kết về hiệu quả hoạt động tín dụng

Hoạt động tín dụng tại Agribank Bắc Sông Hương đạt được bước chuyển mình tích cực về cả quy mô lẫn chiều sâu quản trị. Doanh số cho vay tăng trưởng đều qua các năm chứng minh sự tin cậy của khách hàng đối với ngân hàng. Tuy vậy, việc duy trì chất lượng nợ đòi hỏi nỗ lực cải tiến không ngừng từ ban lãnh đạo và nhân viên. Chi nhánh đã kiểm soát tương đối tốt các nhóm nợ có khả năng mất vốn thông qua việc trích lập dự phòng nghiêm ngặt. Những bài học kinh nghiệm trong thẩm định và quản trị rủi ro đặt nền móng cho các bước tiến an toàn tiếp theo. Sự minh bạch trong quản lý tài chính giúp chi nhánh củng cố uy tín vững chắc.

4.2. Định hướng ứng dụng thực tiễn cho chi nhánh ngân hàng

Chi nhánh cần cụ thể hóa các giải pháp tín dụng vào kế hoạch kinh doanh hàng năm của từng phòng giao dịch. Ngân hàng đẩy mạnh số hóa quy trình thẩm định để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ vay vốn. Đồng thời, đơn vị tiếp tục gắn chặt tiêu chí an toàn nợ với chính sách lương thưởng của cán bộ tín dụng. Việc duy trì đối thoại thường xuyên với khách hàng giúp ngân hàng phát hiện sớm khó khăn tài chính của bên vay. Nguồn vốn tín dụng an toàn sẽ tiếp tục đồng hành cùng sự phát triển thịnh vượng của cộng đồng doanh nghiệp địa phương. Đây là định hướng chiến lược giúp đơn vị giữ vững vị thế ngân hàng nông nghiệp hàng đầu tại Thừa Thiên Huế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống kinh tế quốc dân, ngân hàng thương mại giữ vai trò trung gian tài chính và là huyết mạch điều hòa dòng vốn tiền tệ. Kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh đặc biệt với đối tượng là tiền tệ, trong đó hoạt động tín dụng giữ vị trí quyết định đến sự tồn tại và phát triển của ngân hàng, đóng góp phần lớn vào tổng doanh thu. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là nợ quá hạn, nợ xấu và suy giảm khả năng thanh khoản.

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) là ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, có định hướng hoạt động gắn liền với phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn ("Tam nông"). Tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, Agribank - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng vốn phục vụ sản xuất kinh doanh, dịch vụ và an sinh xã hội. Dù vậy, trước áp lực cạnh tranh gay gắt giữa các tổ chức tín dụng trên địa bàn cùng các biến động kinh tế vĩ mô và hậu quả của dịch bệnh Covid-19, chi nhánh đối mặt với nhiều khó khăn trong kiểm soát rủi ro tín dụng. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng là vấn đề có tính cấp thiết cao.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác lập như sau:

• Mục tiêu chung: Trên cơ sở phân tích, đánh giá hoạt động tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế, đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng cho ngân hàng.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Tổng hợp và nghiên cứu cơ sở lý luận về tín dụng và chất lượng tín dụng tại ngân hàng thương mại.
  2. Phân tích và đánh giá chất lượng tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2020 - 2022.
  3. Đưa ra những giải pháp để nâng cao chất lượng tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi không gian: Tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế (trụ sở tại số 139 - 141 Trần Hưng Đạo, phường Phú Hòa, thành phố Huế).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu hoạt động trong giai đoạn từ tháng 01/2020 đến tháng 12/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các khái niệm chuyên ngành tài chính - ngân hàng và hệ thống văn bản pháp lý hiện hành của ngành ngân hàng tại Việt Nam:

• Khái niệm ngân hàng thương mại: Dẫn chiếu theo Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010.
• Khung phân loại kỳ hạn và phương thức cho vay: Dẫn chiếu Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng (phân chia tín dụng ngắn hạn dưới 12 tháng, trung hạn đến 60 tháng, dài hạn trên 60 tháng; quy định các phương thức: cho vay từng lần, hạn mức tín dụng, theo dự án đầu tư, hợp vốn, trả góp, hạn mức dự phòng, thẻ tín dụng, hạn mức thấu chi).
• Quy định hoạt động cho vay: Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng (xác định mục đích cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và phục vụ hoạt động kinh doanh).
• Quy định phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro: Điều 10 Thông tư số 11/2021/TT-NHNN ngày 30/07/2021 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (chuẩn hóa 5 nhóm nợ và tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể tương ứng: Nhóm 1 là 0%, Nhóm 2 là 5%, Nhóm 3 là 20%, Nhóm 4 là 50%, Nhóm 5 là 100%).
• Quy định an toàn tỷ lệ tín dụng: Văn bản số 6561/NHNN-TTGSNH của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 3% và duy trì tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi tối đa ở ngưỡng 85%.

Phương pháp thu thập dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tiếp cận và thu thập các bảng báo cáo tài chính, Báo cáo kết quả kinh doanh, Bảng cân đối kế toán, Báo cáo phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tại Agribank - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế trong các năm 2020, 2021, 2022; hệ thống các văn bản pháp quy của Ngân hàng Nhà nước và quy chế nội bộ của Agribank.
• Phương pháp tham khảo tài liệu: Nghiên cứu giáo trình, sách báo chuyên ngành tài chính - ngân hàng, các bài báo khoa học và tài liệu công bố trên cổng thông tin điện tử của ngân hàng.
• Phương pháp quan sát trực tiếp: Ghi nhận thực tế các thao tác nghiệp vụ, quy trình xử lý hồ sơ tín dụng, giao dịch kho quỹ và quy trình thẩm định khách hàng trong kỳ thực tập tại đơn vị.

Phương pháp xử lý dữ liệu:

• Phương pháp thống kê mô tả: Hệ thống hóa thông tin, số liệu qua các bảng số liệu, biểu đồ để nhận diện đặc điểm hoạt động.
• Phương pháp so sánh và phân tích: Sử dụng phương pháp so sánh tuyệt đối và tương đối nhằm đánh giá biến động tăng/giảm qua các mốc thời gian 2020 - 2021 và 2021 - 2022; tính toán và phân tích các tỷ số tài chính phản ánh hiệu suất, an toàn và khả năng sinh lợi tín dụng.
• Phương pháp tổng hợp: Liên kết các phát hiện định lượng và định tính để đánh giá thực trạng, tìm nguyên nhân của các tồn tại và xây dựng hệ thống giải pháp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tín dụng và chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại

Chương này tập trung làm rõ bản chất kinh tế của tín dụng và chuẩn hóa khung chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng:

• Bản chất và chức năng của ngân hàng thương mại: Phân tích 3 chức năng cốt lõi gồm trung gian tín dụng (cầu nối người thừa vốn và thiếu vốn), trung gian thanh toán (thực hiện thanh toán qua tài khoản, cung ứng các phương tiện thanh toán an toàn), và chức năng tạo tiền (tăng tổng phương tiện thanh toán thông qua hoạt động cấp tín dụng và thanh toán chuyển khoản trên nền tảng tỷ lệ dự trữ bắt buộc).
• Đặc điểm của tín dụng ngân hàng: Xác định 4 đặc trưng cơ bản: hoạt động dựa trên cơ sở lòng tin; là sự chuyển giao tạm thời quyền sử dụng vốn mà không chuyển giao quyền sở hữu; tiềm ẩn rủi ro do tác động chủ quan và khách quan; luôn có thời hạn và mang tính hoàn trả kèm theo lợi tức.
• Khái niệm và góc độ tiếp cận chất lượng tín dụng: Chất lượng hoạt động tín dụng được xem xét dưới 3 góc độ:
  1. Đối với khách hàng: Lãi suất và thời hạn vay hợp lý, thủ tục minh bạch, giải ngân kịp thời.
  2. Đối với ngân hàng: Quy mô phù hợp năng lực vốn, hoàn trả đúng hạn cả gốc và lãi, tối ưu hóa lợi nhuận và hạn chế rủi ro nợ xấu.
  3. Đối với nền kinh tế: Điều hòa nguồn vốn, đáp ứng vốn cho sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng:
  • Chỉ tiêu định lượng:
    • Dư nợ cho vay và tốc độ tăng trưởng dư nợ: Đo lường quy mô tín dụng tại các thời điểm.
    • Tỷ lệ thu nợ: Được xác định bằng (Doanh số thu nợ / Doanh số cho vay) x 100%, phản ánh hiệu quả thu hồi nợ và năng lực thanh toán của khách hàng.
    • Hiệu suất sử dụng vốn: (Dư nợ cho vay / Tổng nguồn vốn huy động) x 100%, đo lường mức độ khai thác nguồn vốn huy động cho vay.
    • Tình hình nợ quá hạn: (Tổng dư nợ quá hạn / Tổng dư nợ cho vay) x 100%. Phân loại 5 nhóm nợ theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN: Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn), Nhóm 2 (Nợ cần chú ý: quá hạn từ 10 đến 90 ngày), Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn: quá hạn từ 91 đến 180 ngày), Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ: quá hạn từ 181 đến 360 ngày), Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn: quá hạn trên 360 ngày).
    • Tỷ lệ nợ xấu: (Số dư nợ xấu / Tổng dư nợ cho vay) x 100%, với nợ xấu là các khoản nợ thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5 (quá hạn trên 90 ngày).
    • Tỷ lệ sinh lợi tín dụng: Bao gồm Tỷ lệ lợi nhuận từ tín dụng trên tổng lợi nhuận và Tỷ lệ sinh lợi của tín dụng trên dư nợ bình quân ((Lãi từ tín dụng / Dư nợ bình quân) x 100%).
    • Vòng quay vốn tín dụng: Đo lường tốc độ luân chuyển vốn qua công thức Doanh số thu nợ / Dư nợ bình quân.
    • Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro: (Số tiền dự phòng rủi ro tín dụng / Dư nợ cho vay) x 100%, tính toán dự phòng cụ thể theo công thức: $R_i = (A_i - C_i) \times r$ (với $A_i$ là số dư nợ gốc, $C_i$ là giá trị khấu trừ của tài sản bảo đảm, $r$ là tỷ lệ trích tương ứng từ 0% đến 100%).
  • Chỉ tiêu định tính: Đánh giá sự tuân thủ quy định pháp lý, quy trình thẩm định và giải ngân, năng lực và đạo đức của đội ngũ cán bộ tín dụng, mức độ uy tín và hình ảnh thương hiệu của ngân hàng trên thị trường.
• Nhân tố ảnh hưởng: Phân tích nhóm nhân tố chủ quan từ ngân hàng (chính sách tín dụng, quy trình nghiệp vụ, kiểm soát nội bộ, hệ thống chấm điểm xếp hạng tín dụng nội bộ, hạ tầng công nghệ), nhân tố từ phía khách hàng (tình hình tài chính, năng lực kinh doanh, đạo đức và uy tín trả nợ), cùng các nhân tố môi trường vĩ mô (chính sách tiền tệ, khung pháp lý, thiên tai, dịch bệnh).

Chương 2: Phân tích và đánh giá chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế

Chương này trình bày chi tiết bức tranh tổng thể về cơ cấu tổ chức, nhân lực và kết quả kinh doanh, từ đó phân tích các chỉ tiêu chất lượng tín dụng của chi nhánh:

• Lịch sử hình thành và cơ cấu tổ chức: Chi nhánh được thành lập vào tháng 07/1988, là chi nhánh loại II trực thuộc Agribank tỉnh Thừa Thiên Huế. Bộ máy quản trị gồm Ban Giám đốc (1 Giám đốc và 2 Phó Giám đốc), 2 phòng chuyên môn nghiệp vụ tại hội sở (Phòng Kế hoạch Kinh doanh, Phòng Kế toán và Ngân quỹ) cùng 2 phòng giao dịch trực thuộc gồm Phòng Giao dịch Tây Lộc (156 Nguyễn Trãi) và Phòng Giao dịch Chợ Dinh (74A Nguyễn Gia Thiều).

Chỉ tiêu lao động	Năm 2020 (SL)	Năm 2020 (%)	Năm 2021 (SL)	Năm 2021 (%)	Năm 2022 (SL)	Năm 2022 (%)	So sánh 2021/2020 (+/-)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)
1. Tổng lao động	35	100,00%	36	100,00%	38	100,00%	+1	+2,86%	+2	+5,56%
2. Theo giới tính
- Nam	20	57,14%	21	58,33%	22	57,89%	+1	+5,00%	+1	+4,76%
- Nữ	15	42,86%	15	41,67%	16	42,11%	0	0,00%	+1	+6,67%
3. Theo trình độ
- Sau đại học	5	14,29%	5	13,89%	7	18,42%	0	0,00%	+2	+40,00%
- Đại học	30	85,71%	31	86,11%	31	81,58%	+1	+3,33%	0	0,00%
- Cao đẳng, trung cấp	0	0,00%	0	0,00%	0	0,00%	0	0,00%	0	0,00%
4. Theo độ tuổi
- Dưới 30 tuổi	7	20,00%	9	25,00%	10	26,32%	+2	+28,57%	+1	+11,11%
- Từ 30 - 45 tuổi	23	65,71%	22	61,11%	21	55,26%	-1	-4,35%	-1	-4,55%
- Trên 45 tuổi	5	14,29%	5	13,89%	7	18,42%	0	0,00%	+2	+40,00%

Quy mô nhân sự tăng đều từ 35 người lên 38 người. Cơ cấu lao động duy trì tỷ lệ đại học và sau đại học đạt 100%, tỷ lệ nhân viên dưới 30 tuổi tăng từ 20,00% lên 26,32%, phản ánh định hướng trẻ hóa nguồn nhân lực.

• Kết quả hoạt động kinh doanh: Hoạt động kinh doanh của chi nhánh duy trì mức tăng trưởng dương liên tục trong cả giai đoạn 2020 - 2022:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (+/-)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)
I. Tổng thu nhập	79.634	85.263	100.528	+5.629	+7,15%	+15.265	+17,90%
- Thu từ hoạt động tín dụng	Chiếm >90%	Chiếm >90%	Tăng 18,55%	—	—	+75.869*	+18,55%
- Thu từ dịch vụ	4.512	5.107	5.503	+595	+13,19%	+396	+7,75%
- Thu nhập khác	0	0	0	0	0,00%	0	0,00%
II. Tổng chi phí	—	—	—	—	—	—	+4,69%
- Chi phí hoạt động tín dụng	45.028	46.005	48.572*	+977	+2,17%	+2.567*	+5,58%
III. Lợi nhuận trước thuế	19.524	22.078	34.381	+2.554	+13,08%	+12.303	+55,73%

(Ghi chú: Đơn vị tính: Triệu đồng. Các dữ liệu có đánh dấu () trích xuất theo các tỷ lệ và biên độ chênh lệch trình bày trong các đoạn luận giải của văn bản).*

Lợi nhuận trước thuế năm 2021 tăng 13,08% so với năm 2020; đến năm 2022 đạt 34.381 triệu đồng, tăng 55,73% so với năm 2021. Nguồn thu tín dụng chiếm áp đảo trên 90% tổng doanh thu. Chi phí hoạt động tín dụng (chủ yếu là chi phí trả lãi tiền gửi) chiếm trên 70% tổng chi phí.

• Hoạt động huy động vốn: Tổng nguồn vốn huy động năm 2022 đạt mức tăng trưởng 182.938 triệu đồng (tương ứng tăng 19,77%) so với năm 2021.
  • Theo kỳ hạn: Tiền gửi ngắn hạn chiếm tỷ trọng chi phối và tăng 17,19% năm 2022; tiền gửi trung và dài hạn tăng 24,65%; tiền gửi không kỳ hạn chiếm tỷ trọng nhỏ (dưới 10%) và tăng 22,84% năm 2022.
  • Theo thành phần kinh tế: Tiền gửi dân cư giữ vị trí nền tảng vững chắc, năm 2022 đạt 1.074.804 triệu đồng, tăng 175.349 triệu đồng (tăng 19,50%) so với 2021. Tiền gửi từ các tổ chức kinh tế năm 2022 đạt 33.656 triệu đồng, tăng 7.589 triệu đồng (tương ứng tăng 29,11% so với 2021).
• Hoạt động cho vay: Tổng doanh số cho vay năm 2020 đạt trên 1.239.000 triệu đồng. Năm 2021, tốc độ cho vay chậm lại do giãn cách xã hội vì dịch Covid-19, tuy nhiên ngân hàng đã áp dụng chính sách giảm lãi suất cho vay ưu đãi với mức hỗ trợ lên đến 2,5%/năm. Năm 2022, doanh số cho vay phục hồi mạnh mẽ, tăng 370.858 triệu đồng (tăng 25,66% so với 2021); doanh số thu nợ năm 2022 cũng ghi nhận mức tăng trưởng 25,73% so với năm trước.
• Đánh giá chất lượng tín dụng: Hoạt động tín dụng của chi nhánh đạt được kết quả khả quan trong việc duy trì mục tiêu hỗ trợ khu vực "Tam nông", thị phần khách hàng cá nhân ổn định. Tuy nhiên, vẫn tồn tại hạn chế về áp lực xử lý nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng cục bộ dưới ảnh hưởng của chu kỳ suy thoái kinh tế sau đại dịch, sự biến động của giá trị tài sản đảm bảo và sự cạnh tranh quyết liệt từ các ngân hàng thương mại cổ phần trên cùng địa bàn.

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế

Dựa trên định hướng kinh doanh của Agribank và diễn biến thực tế tại địa bàn, tác giả đề xuất 7 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Nâng cao chất lượng công tác thu thập và xử lý thông tin tín dụng: Mở rộng các kênh khai thác thông tin về tình hình tài chính, uy tín giao dịch và năng lực pháp lý của khách hàng thông qua Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), hiệp hội ngành nghề và chính quyền địa phương; nâng cao tính chuẩn xác của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ.
2. Nâng cao năng lực kiểm tra, kiểm soát của ngân hàng: Thiết lập cơ chế kiểm tra định kỳ và đột xuất trước, trong và sau khi giải ngân; giám sát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng nhằm ngăn ngừa việc sử dụng vốn sai mục đích; theo dõi biến động thị trường đối với các tài sản thế chấp.
3. Giải pháp nhằm tăng trưởng nguồn vốn: Đa dạng hóa các sản phẩm tiền gửi tiết kiệm, áp dụng chính sách lãi suất linh hoạt theo kỳ hạn; khai thác tối đa nguồn vốn tiền gửi thanh toán từ các tổ chức kinh tế để hạ thấp chi phí vốn huy động bình quân.
4. Tăng cường hoạt động tiếp thị, quảng cáo: Đẩy mạnh quảng bá các gói sản phẩm tín dụng ưu đãi, nâng cao hình ảnh thương hiệu Agribank tại các khu vực dân cư, chợ đầu mối và các phường xã phụ cận; cải tiến quy trình phục vụ và chăm sóc khách hàng.
5. Hoàn thiện quy trình cho vay: Đơn giản hóa các thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ về mặt pháp lý; rút ngắn thời gian thẩm định và phê duyệt khoản vay; phân định rõ trách nhiệm cá nhân của từng cán bộ tín dụng trong từng khâu nghiệp vụ.
6. Tăng cường đầu tư trang thiết bị hiện đại hóa: Ứng dụng hạ tầng công nghệ thông tin tiên tiến vào công tác quản lý hồ sơ tín dụng, số hóa dữ liệu khách hàng và hỗ trợ phân tích định lượng rủi ro tín dụng tự động.
7. Nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên: Tổ chức đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu, cập nhật kịp thời các văn bản pháp luật mới; giáo dục đạo đức nghề nghiệp, nâng cao tính kỷ luật và sự kiên định của cán bộ tín dụng trước các cám dỗ vật chất; hoàn thiện quy chế khen thưởng và kỷ luật minh bạch.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa được các kết quả hoạt động cụ thể của Agribank - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2020 - 2022:

• Kết quả tài chính và tín dụng:
  • Lợi nhuận trước thuế tăng trưởng liên tục: từ 19.524 triệu đồng (năm 2020) lên 22.078 triệu đồng (năm 2021, tăng 13,08%) và đạt 34.381 triệu đồng (năm 2022, tăng 55,73% so với 2021).
  • Doanh thu mở rộng từ 79.634 triệu đồng (năm 2020) lên 85.263 triệu đồng (năm 2021) và đạt 100.528 triệu đồng (năm 2022), trong đó thu từ hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng áp đảo trên 90%.
  • Nguồn vốn huy động năm 2022 tăng trưởng 19,77% so với 2021, chủ yếu nhờ vào nguồn tiền gửi dân cư (đạt 1.074.804 triệu đồng năm 2022).
  • Doanh số cho vay và thu nợ năm 2022 lần lượt tăng trưởng 25,66% và 25,73% so với năm 2021 sau khi chi nhánh thực hiện các gói hỗ trợ giảm lãi suất lên đến 2,5%/năm.
• Đóng góp về mặt giải pháp và kiến nghị:
  • Tác giả đã cụ thể hóa hệ thống 7 nhóm giải pháp gắn liền với điều kiện thực tế của chi nhánh (từ thông tin tín dụng, quy trình nghiệp vụ, quản trị nhân sự đến hiện đại hóa công nghệ).
  • Đề xuất kiến nghị vĩ mô với Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ: Hoàn thiện hành lang pháp lý về hoạt động tín dụng, tạo cơ chế đồng bộ trong việc xử lý tài sản bảo đảm và hỗ trợ tái cấp vốn cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.
  • Đề xuất kiến nghị với Agribank cấp trên và Ban Giám đốc Chi nhánh: Cấp hạn mức tín dụng phù hợp với đặc thù kinh tế địa phương, tăng cường phân cấp ủy quyền đi đôi với kiểm soát nội bộ.
• Đóng góp về mặt nghiên cứu: Khóa luận đã hệ thống hóa các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng theo chuẩn mực của Ngân hàng Nhà nước (đặc biệt là Thông tư 11/2021/TT-NHNN), phản ánh trung thực thực trạng điều hành tín dụng tại một chi nhánh ngân hàng thương mại Nhà nước trên địa bàn đô thị loại I thuộc miền Trung trong bối cảnh phục hồi kinh tế hậu dịch bệnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Dữ liệu nghiên cứu: Chuỗi số liệu phân tích tập trung trong giai đoạn 3 năm (từ tháng 01/2020 đến tháng 12/2022), chưa phản ánh được đầy đủ tác động của các biến động chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế vĩ mô trong các năm 2023 - 2024.
• Phạm vi nghiên cứu: Đề tài thực hiện tại một chi nhánh trực thuộc cấp cơ sở (chi nhánh loại II) trên địa bàn thành phố Huế, do đó một số giải pháp mang tính đặc thù địa phương, chưa bao quát toàn diện mạng lưới Agribank trên phạm vi toàn tỉnh hoặc toàn quốc.
• Hướng mở tiếp theo: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát giai đoạn sau năm 2022, áp dụng thêm các mô hình kinh tế lượng để đo lường mức độ tác động của từng nhân tố vĩ mô và vi mô đến xác suất vỡ nợ của khách hàng tại chi nhánh.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp phân tích báo cáo tài chính ngân hàng, cách tính toán các chỉ tiêu an toàn tín dụng, quy trình phân loại 5 nhóm nợ và trích lập dự phòng rủi ro theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN.
• Người làm đề tài nghiên cứu về hoạt động tín dụng: Tham khảo cách thức xây dựng cơ cấu luận điểm, hệ thống bảng biểu so sánh tăng trưởng tuyệt đối - tương đối và phương pháp kết hợp giữa chỉ tiêu định lượng và định tính.
• Cán bộ tín dụng và nhà quản trị ngân hàng tại cơ sở: Tham khảo các phân tích thực tế về cơ cấu nguồn vốn, biến động cho vay theo kỳ hạn và các nhóm giải pháp cải thiện công tác thẩm định, kiểm soát sau cho vay tại chi nhánh ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả đã sử dụng những văn bản pháp lý chủ yếu nào của Ngân hàng Nhà nước để làm căn cứ đánh giá chất lượng tín dụng?

Tác giả đã viện dẫn trực tiếp Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010; Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 về quy chế cho vay; Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 về phân loại mục đích vay; Điều 10 Thông tư số 11/2021/TT-NHNN ngày 30/07/2021 về quy định phân loại nợ thành 5 nhóm và tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể từ 0% đến 100%; cùng Văn bản số 6561/NHNN-TTGSNH quy định về kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 3% và trần hiệu suất sử dụng vốn ở mức 85%.

2. Diễn biến lợi nhuận và doanh thu của Agribank - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế giai đoạn 2020 - 2022 đạt kết quả ra sao?

Lợi nhuận trước thuế của chi nhánh tăng đều qua các năm: năm 2020 đạt 19.524 triệu đồng, năm 2021 đạt 22.078 triệu đồng (tăng 13,08%), và năm 2022 đạt 34.381 triệu đồng (tăng 55,73% so với năm 2021). Tổng thu nhập mở rộng từ 79.634 triệu đồng (năm 2020) lên 85.263 triệu đồng (năm 2021) và 100.528 triệu đồng (năm 2022), trong đó nguồn thu từ hoạt động tín dụng luôn chiếm tỷ trọng chi phối trên 90%.

3. Cơ cấu nguồn vốn huy động của chi nhánh thể hiện đặc điểm gì theo đối tượng khách hàng và kỳ hạn?

Theo đối tượng khách hàng, tiền gửi dân cư chiếm tỷ trọng áp đảo và tăng trưởng bền vững (năm 2022 đạt 1.074.804 triệu đồng, tăng 19,50% so với 2021); tiền gửi từ các tổ chức kinh tế đạt 33.656 triệu đồng vào năm 2022 (tăng 29,11% so với 2021). Theo kỳ hạn, tiền gửi ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiền gửi trung và dài hạn có xu hướng tăng (tăng 24,65% năm 2022), trong khi tiền gửi không kỳ hạn duy trì tỷ trọng nhỏ dưới 10%.

4. Cơ cấu lao động tại chi nhánh trong giai đoạn 2020 - 2022 có sự biến động như thế nào?

Tổng số lao động tăng từ 35 người (năm 2020) lên 36 người (năm 2021) và đạt 38 người (năm 2022). Tỷ lệ lao động nam chiếm khoảng 57% - 58%, nữ chiếm 41% - 42%. Về trình độ học vấn, 100% nhân viên đạt trình độ từ đại học trở lên (năm 2022 có 31 cử nhân đại học và 7 người có trình độ sau đại học). Nhân viên trong độ tuổi dưới 30 có xu hướng tăng từ 20,00% (7 người) lên 26,32% (10 người).

5. Tác giả đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào để nâng cao chất lượng tín dụng tại đơn vị?

Tác giả đề xuất hệ thống 7 nhóm giải pháp bao gồm: nâng cao chất lượng thu thập và xử lý thông tin tín dụng; tăng cường năng lực kiểm tra, kiểm soát nội bộ; tăng trưởng nguồn vốn huy động chi phí thấp; đẩy mạnh tiếp thị và quảng bá sản phẩm; hoàn thiện quy trình cho vay; đầu tư trang thiết bị và công nghệ hiện đại hóa; nâng cao trình độ chuyên môn cùng đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ nhân viên.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Lê Thị Vân Anh đã phản ánh toàn diện bức tranh hoạt động và thực trạng quản trị tín dụng tại Agribank - Chi nhánh Bắc Sông Hương Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2020 - 2022. Dựa trên việc phân tích số liệu tài chính thực tế và áp dụng các quy chuẩn hiện hành của Ngân hàng Nhà nước, đề tài đã làm rõ những thành tựu tăng trưởng lợi nhuận, quy mô huy động vốn và các thách thức kiểm soát rủi ro của chi nhánh. Hệ thống 7 nhóm giải pháp cùng các kiến nghị quản lý được đề xuất có tính liên kết chặt chẽ với thực tiễn, đóng góp cơ sở khoa học hữu ích cho công tác nâng cao chất lượng tín dụng tại các ngân hàng thương mại phục vụ kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát về hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại 1. Khái quát về ngân hàng thương mại 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Sự phát triển của nền kinh tế thị trường cùng với cuộc cách mạng Công nghiệp đã thúc đẩy sự tăng trưởng đáng kể của ngân hàng thương mại về quy mô và phạm vi hoạt động.

Ngân hàng trở thành một phần quan trọng trong hệ thống tài chính của các quốc gia. Tại Việt Nam, theo Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2010 thì: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã”. [14] Bản chất của NHTM là một đơn vị kinh tế, là một loại hình doanh nghiệp nên có cơ cấu tổ chức bộ máy sẽ như một doanh nghiệp.

Việc tìm kiếm lợi nhuận phải thỏa đáng và tuân thủ đúng theo luật pháp Nhà nước. Lĩnh vực hoạt động kinh doanh của NHTM rất đặc biệt, vì nó liên quan trực tiếp đến tất cả các ngành và mọi mặt của đời sống, kinh tế, xã hội. Vì vậy, việc điều hành hoạt động của ngân hàng cần thận trọng và khéo léo, làm sao để tránh gây ra những tổn thất to lớn cho xã hội. Chức năng của ngân hàng thương mại  Chức năng trung gian tín dụng Ngân hàng thương mại có chức năng là cầu nối giữa người thừa vốn và người thiếu vốn.

Đối với khách hàng: Là người gửi tiền, họ sẽ thu lợi từ nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của mình dưới hình thức tiền lãi, an toàn tiền gửi, tiện ích. Với người đi vay, giúp cho các chủ thể trong nền kinh tế thoả mãn cầu vốn tạm thời thiếu hụt trong quá trình sản xuất kinh doanh, đồng thời tiết kiệm chi phí, thời gian, tiện lợi, an toàn và hợp pháp. Đối với ngân hàng, chức năng này là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển ngân hàng thông qua lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất cho vay và lãi suất tiền gửi, đồng thời nó là 5 cơ sở để ngân hàng thương mại tạo bút tệ góp phần tăng quy mô tín dụng cho nền kinh tế. Đối với nền kinh tế, chức năng này giúp điều hoà vốn tiền tệ từ nơi tạm thời dư thừa đến nơi tạm thời thiếu hụt góp phần phát triển sản xuất kinh doanh thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Chức năng trung gian tín dụng luôn là chức năng quan trọng nhất của ngân hàng thương mại bởi lẽ nhận tiền gửi và cho vay là nguồn đem lại lợi nhuận lớn cho ngân hàng. Huy động Cho vay Cá nhân và Cá nhân và vốn Doanh nghiệp Ngân hàng Doanh nghiệp thừa vốn thiếu vốn Sơ đồ 1.1 : Chức năng làm trung gian tín dụng Nguồn: Sinh viên tự vẽ  Chức năng trung gian thanh toán Ở đây NHTM đóng vai trò là thủ quỹ cho các doanh nghiệp và cá nhân, thực hiện các thanh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo lệnh của họ. [12] Các NHTM cung cấp cho khách hàng nhiều phương tiện thanh toán tiện lợi như séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thẻ rút tiền, thẻ thanh toán, thẻ tín dụng… Tùy theo nhu cầu, khách hàng có thể chọn cho mình phương thức thanh toán phù hợp. Nhờ đó mà các chủ thể kinh tế không phải giữ tiền trong túi, mang theo tiền để gặp chủ nợ, gặp người phải thanh toán dù ở gần hay xa mà họ có thể sử dụng một phương thức nào đó để thực hiện các khoản thanh toán.

Do vậy các chủ thể kinh tế sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí, thời gian, lại đảm bảo thanh toán an toàn. Chức năng này vô hình chung đã thúc đẩy lưu thông hàng hóa, đẩy nhanh tốc độ thanh toán, tốc độ lưu chuyển vốn, từ đó góp phần phát triển kinh tế. Đối với NHTM chức năng này góp phần tăng lợi nhuận của ngân hàng thông qua việc thu lệ phí thanh toán. Chức năng này cũng chính là cơ sở để hình thành chức năng tạo tiền của ngân hàng thương mại.

[12]  Chức năng tạo tiền Là chức năng quan trọng, phản ánh rõ bản chất của NHTM. Mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận chẳng hạn như yêu cầu chính cho sự tồn tại và phát triển của mình, các NHTM 6 với nghiệp vụ kinh doanh mang tính đặc thù của mình đã vô hình chung thực hiện chức năng tạo tiền cho nền kinh tế.[15] Với chức năng này, hệ thống NHTM đã làm tăng tổng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu thanh toán, chi trả của xã hội. Ngân hàng thương mại tạo tiền phụ thuộc vào tỷ lệ dự trữ bắt buộc của ngân hàng trung ương đã áp dụng đối với NHTM. Do vậy ngân hàng trung ương có thể tăng tỉ lệ này khi lượng cung tiền vào nền kinh tế lớn.

Chức năng tạo tiền được thực thi trên cơ sở hai chức năng khác của NHTM là chức năng tín dụng và chức năng thanh toán. Thông qua chức năng trung gian tín dụng, ngân hàng sử dụng số vốn huy động được để cho vay, số tiền cho vay ra lại được khách hàng sử dụng để mua hàng hóa, thanh toán dịch vụ trong khi số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng vẫn được coi là một bộ phận của tiền giao dịch, được họ sử dụng để mua hàng hóa, thanh toán dịch vụ… [15] 1. Các nghiệp vụ kinh doanh cơ bản của ngân hàng thương mại  Nghiệp vụ nhận tiền gửi Nghiệp vụ nhận tiền gửi là nghiệp vụ cơ bản của ngân hàng thương mại. “Nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận.” [12]  Nghiệp vụ cấp tín dụng Cho vay là hình thức của cấp tín dụng, mà bản chất là một giao dịch về tiền hoặc tài sản mà ngân hàng giao cho khách hàng, để sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi.

Cho vay là hoạt động sinh lời cao, đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự phát triển của NHTM. Tùy thuộc vào tiêu chí mà có thể phân loại cho vay theo nhiều nhóm khác nhau, như: Dựa vào thời hạn cho vay: Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Dựa vào mục đích: Cho vay mua bán bất động sản, cho vay tiêu dùng, cho vay sản xuất kinh doanh, cho vay xuất nhập khẩu,… Dựa vào phương thức: Cho vay theo món vay, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay theo hạn mức thấu chi Dựa vào nguồn gốc: Cho vay trực tiếp, cho vay gián tiếp.  Hoạt động thanh toán và ngân quỹ 7 Ngân hàng trở thành trung gian thanh toán lớn nhất hiện nay ở hầu hết các quốc gia.

Thay mặt khách hàng, NHTM thực hiện thanh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi thanh toán của họ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng tiền thu, bán hàng và các khoản thu khác. Để việc thanh toán nhanh chóng, thuận tiện và tiết kiệm chi phí, NHTM cung cấp cho khách hàng nhiều hình thức thanh toán như séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thẻ thanh toán, thẻ tín dụng…Các Ngân hàng thực hiện thanh toán bù trừ với nhau thông qua NHNN hoặc các trung tâm thanh toán. Các trung tâm thanh toán quốc tế được thiết lập đã làm tăng hiệu quả của thanh toán qua ngân hàng, phục vụ đắc lực cho nền kinh tế toàn cầu. Đối với thanh toán qua NHNN, NHTM phải mở tài khoản tiền gửi tại NHNN nơi NHTM đặt trụ sở chính (Sở giao dịch hoặc Chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố) và duy trì tại đó số dư tiền gửi dự trữ bắt buộc theo quy định.

Hoạt động thanh toán và ngân quỹ của NHTM bao gồm các dịch vụ: Thanh toán trong nước, thanh toán quốc tế, dịch vụ thu hộ, chi hộ, thanh toán nội bộ và thanh toán liên ngân hàng và một số dịch vụ thanh toán khác theo quy định của NHNN.  Nghiệp vụ đầu tư Các NHTM tham gia vào đầu tư bằng vốn của mình thông qua việc mua bán chứng khoán trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận từ chênh lệch thị giá giữa mua và bán chứng khoán. Ngoài ra, ngân hàng còn thực hiện hùn vốn, góp vốn, liên doanh,.với mục đích kiếm lời, phân tán rủi ro qua việc đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh. [4]  Các hoạt động khác Ngoài các hoạt động chính kể trên, NHTM còn triển khai đa dạng hóa các hoạt động dịch vụ như: Kinh doanh ngoại tệ, chiết khấu, bảo lãnh, các hoạt động ủy thác và nhận ủy thác hay cho thuê tài chính, dịch vụ bảo hiểm, tư vấn tài chính, bảo quản đồ quý giá.

Khái niệm, đặc điểm của tín dụng ngân hàng thương mại Tín dụng là một phạm trù kinh tế và lịch sử ra đời, tồn tại qua nhiều hình thái kinh tế – xã hội. Nó phản ánh mối quan hệ giữa người cho vay và người vay trên nguyên tắc thỏa thuận về kỳ hạn hoàn trả gốc và lãi vay. Tín dụng (trong tiếng Anh gọi là Credit) xuất phát từ tiếng La tinh “Creditium” có nghĩa là sự tin tưởng, tín nhiệm. Theo cách nói của người Việt Nam tín dụng là việc đi vay - cho mượn.

Trong đó, NH hay TCTD sẽ chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định, khi đến hạn, bên đi vay phải hoàn trả cả gốc lẫn lãi cho TCTD. Như vậy, tín dụng ngân hàng mang bản chất chung của quan hệ tín dụng là quan hệ vay mượn tin cậy lẫn nhau trên nguyên tắc có hoàn trả. Tín dụng ngân hàng được hiểu thông qua các đặc điểm sau: - Thứ nhất, tín dụng NHTM hoạt động dựa trên cơ sở lòng tin của ngân hàng dành cho khách hàng về việc sử dụng hiệu quả vốn vay và có khả năng trả nợ vay đúng hạn.