Luận Án Tiến Sĩ: Phân Tích Tính Bao Trùm Trong Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam Giai Đoạn 2004-2016

Luận án tiến sĩ phân tích tính bao trùm trong tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2004-2016, khám phá các yếu tố ảnh hưởng và kết quả đạt được.

• Tác giả: Trần Thị Lan Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Công
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Học
• Đề tài: Phân Tích Tính Bao Trùm Trong Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam Giai Đoạn 2004-2016
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TĂNG TRƯỞNG BAO TRÙM
• 1.1. Các quan niệm và nội dung nghiên cứu của tăng trưởng bao trùm
• 1.2. Một số quan niệm về tăng trưởng bao trùm
• 1.3. Các trụ cột (nội dung) của tăng trưởng bao trùm
• 1.4. Các phương pháp đo lường tăng trưởng bao trùm
• 1.4.1. Phương pháp đường cong và chỉ số tập trung (Concentration curve and Index)
• 1.4.2. Phương pháp hàm cơ hội xã hội (Social Opportunity Function)
• 1.4.3. Phương pháp đo lường thông qua chỉ số bao trùm tổng hợp (composite inclusive index)
• 1.5. Cơ sở lý thuyết về các nhân tố quyết định tăng trưởng bao trùm
• 1.5.1. Các lý thuyết về các nhân tố quyết định tăng trưởng
• 1.5.2. Các lý thuyết về các nhân tố quyết định bất bình đẳng thu nhập hay phân phối thu nhập
• 1.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ TĂNG TRƯỞNG BAO TRÙM
• 2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.2. Các nghiên cứu trong phạm vi nhiều quốc gia
• 2.3. Các nghiên cứu trong phạm vi một quốc gia
• 2.4. Các nghiên cứu khác về tăng trưởng bao trùm
• 2.5. Các nghiên cứu trong nước
• 2.6. Đề xuất khung nghiên cứu
• 2.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TĂNG TRƯỞNG BAO TRÙM Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2004-2016
• 3.1. Thực trạng tăng trưởng bao trùm về thu nhập
• 3.2. Thực trạng tăng trưởng kinh tế và phân phối thu nhập
• 3.3. Tăng trưởng bao trùm về thu nhập tại Việt Nam
• 3.4. Thực trạng tăng trưởng bao trùm theo một số chỉ tiêu phi thu nhập
• 3.4.1. Giáo dục, y tế, lao động và việc làm
• 3.4.2. Một số chỉ tiêu phi thu nhập khác
• 3.5. Một số hạn chế trong tăng trưởng bao trùm ở Việt Nam
• 3.5.1. Tăng trưởng diễn ra không đồng đều
• 3.5.2. Việc làm và năng suất lao động (NSLĐ) thấp
• 3.5.3. Tồn tại các chênh lệch lớn về việc nắm giữ tài sản và tiếp cận một số cơ hội trong nền kinh tế
• 3.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: ƯỚC LƯỢNG CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG BAO TRÙM VỀ THU NHẬP Ở VIỆT NAM
• 4.1. Chỉ định mô hình. Xây dựng mô hình
• 4.2. Phương pháp ước lượng. Nguồn dữ liệu, mô tả dữ liệu và các biến số được sử dụng trong mô hình ước lượng
• 4.2.1. Nguồn dữ liệu
• 4.2.2. Các biến số được sử dụng trong mô hình
• 4.3. Kết quả mô hình
• 4.3.1. Thống kê mô tả các biến số và ma trận tương quan giữa các biến số
• 4.3.2. Ước lượng mô hình ảnh hưởng cố định và ảnh hưởng ngẫu nhiên
• 4.3.3. Ước lượng mô hình không gian
• 4.3.4. Kiểm định tác động của khủng hoảng tới tính bao trùm về thu nhập
• 4.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Khuyến nghị chính sách
• 5.2. Các chính sách ổn định vĩ mô
• 5.3. Các chính sách về đầu tư nước ngoài
• 5.4. Các chính sách liên quan đến chi ngân sách
• 5.5. Các chính sách phát triển nguồn nhân lực
• 5.6. Các chính sách cải thiện tính bình đẳng và công bằng trong cơ hội tiếp cận y tế
• 5.7. Các chính sách cải thiện hệ thống thể chế và xây dựng môi trường đầu tư
• 5.8. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu trong tương lai
• 5.8.1. Hạn chế của luận án
• 5.8.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai
• 5.9. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tăng trưởng bao trùm

Tăng trưởng bao trùm là khái niệm quan trọng trong nghiên cứu kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam giai đoạn 2004-2016. Tăng trưởng kinh tế không chỉ đơn thuần là sự gia tăng GDP mà còn phải đảm bảo rằng lợi ích từ tăng trưởng được phân phối công bằng cho tất cả các tầng lớp trong xã hội. Theo Tirmazee và Haroon (2015), nếu lợi ích của tăng trưởng chỉ tập trung vào một nhóm nhỏ, thì tăng trưởng đó không được coi là bao trùm. Điều này đặc biệt đúng trong bối cảnh Việt Nam, nơi mà sự phát triển kinh tế nhanh chóng đã dẫn đến sự gia tăng bất bình đẳng. Tính bao trùm trong tăng trưởng không chỉ liên quan đến thu nhập mà còn bao gồm các khía cạnh như giáo dục, y tế và cơ hội việc làm. Do đó, việc phân tích tăng trưởng bao trùm là cần thiết để hiểu rõ hơn về thực trạng và tìm ra giải pháp cho các vấn đề kinh tế xã hội hiện nay.

II. Thực trạng tăng trưởng kinh tế Việt Nam 2004 2016

Giai đoạn 2004-2016 chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ của kinh tế Việt Nam với tốc độ tăng trưởng GDP trung bình đạt khoảng 6-7% mỗi năm. Tuy nhiên, sự phân phối thu nhập lại không đồng đều. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tỷ lệ nghèo đói đã giảm đáng kể, nhưng bất bình đẳng thu nhập vẫn tồn tại. Hệ số Gini, một chỉ số đo lường sự bất bình đẳng, cho thấy sự gia tăng trong khoảng thời gian này. Điều này cho thấy rằng mặc dù tăng trưởng kinh tế diễn ra mạnh mẽ, nhưng không phải tất cả mọi người đều được hưởng lợi từ sự phát triển này. Các chính sách phát triển bền vững cần được áp dụng để đảm bảo rằng lợi ích từ tăng trưởng được phân phối công bằng hơn, từ đó thúc đẩy tăng trưởng bao trùm.

III. Các nhân tố tác động đến tăng trưởng bao trùm

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố tác động đến tăng trưởng bao trùm tại Việt Nam. Các yếu tố này bao gồm chính sách kinh tế, đầu tư vào giáo dục và y tế, cũng như sự tham gia của các nhóm dân cư vào quá trình phát triển. Chính sách kinh tế vĩ mô ổn định và các chương trình đầu tư vào cơ sở hạ tầng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Hơn nữa, việc cải thiện công bằng xã hội và tạo ra cơ hội cho tất cả mọi người, đặc biệt là các nhóm yếu thế, là rất cần thiết để đảm bảo rằng tăng trưởng kinh tế không chỉ mang lại lợi ích cho một số ít mà cho toàn bộ xã hội. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng sự tham gia của người dân vào các quyết định kinh tế cũng là một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy tính bao trùm.

IV. Đề xuất chính sách nhằm thúc đẩy tính bao trùm

Để thúc đẩy tính bao trùm trong tăng trưởng kinh tế, cần có những chính sách cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường đầu tư vào giáo dục và y tế, đảm bảo rằng mọi người đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ này. Thứ hai, chính phủ cần xây dựng các chương trình hỗ trợ cho các nhóm yếu thế, giúp họ có thể tham gia vào quá trình phát triển kinh tế. Thứ ba, cần cải thiện cơ sở hạ tầng và tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi để thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Cuối cùng, việc thực hiện các chính sách công bằng xã hội và giảm thiểu bất bình đẳng là rất quan trọng để đảm bảo rằng lợi ích từ tăng trưởng kinh tế được phân phối công bằng hơn. Những chính sách này không chỉ giúp cải thiện tính bao trùm mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế học với đề tài "Phân tích tính bao trùm trong tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam giai đoạn 2004-2016" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Trần Thị Lan Hương tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (Hà Nội, năm 2020), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Văn Công. Đề tài thuộc chuyên ngành Kinh tế học, mã số 9310101.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong những thập niên gần đây, nhiều quốc gia đang phát triển đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và thành tựu giảm nghèo ấn tượng nhưng lại đối mặt với tình trạng bất bình đẳng gia tăng và phân phối lợi ích không đồng đều. Tăng trưởng kinh tế cao là điều kiện cần nhưng không phải là điều kiện đủ để cải thiện phúc lợi cho toàn bộ dân cư. Các mô hình tiếp cận trước đây bộc lộ nhiều hạn chế: mô hình tăng trưởng vì người nghèo dạng tuyệt đối (Ravallion và Chen, 2003) chỉ chú trọng giảm tỷ lệ nghèo theo một ngưỡng cố định mà bỏ qua việc bất bình đẳng tăng lên; trong khi mô hình vì người nghèo dạng tương đối (Dollar và Kraay, 2002) tuy yêu cầu thu nhập của nhóm nghèo tăng nhanh hơn mức bình quân nhưng lại bỏ qua tầng lớp cận nghèo và trung lưu.

Mô hình tăng trưởng bao trùm (inclusive growth) ra đời nhằm hướng tới toàn bộ cộng đồng dân cư (người nghèo, cận nghèo, trung lưu và người giàu), kết hợp đồng thời giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội trên cả khía cạnh thu nhập lẫn cơ hội phi thu nhập. Tại Việt Nam, nghiên cứu thực nghiệm về tăng trưởng bao trùm vẫn còn rất hạn chế, đặc biệt là việc xây dựng các bộ chỉ số định lượng ở cấp độ địa phương và ước lượng các nhân tố tác động có tính đến mối tương quan không gian.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định 4 mục tiêu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tăng trưởng bao trùm và các nhân tố tác động tới tăng trưởng bao trùm, với trọng tâm là khía cạnh thu nhập.
2. Đo lường và phân tích tính bao trùm trong thu nhập cùng một số khía cạnh phi thu nhập tại Việt Nam giai đoạn 2004-2016.
3. Đánh giá tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng bao trùm về thu nhập tại Việt Nam trong giai đoạn 2004-2016 thông qua mô hình kinh tế lượng.
4. Gợi ý một số giải pháp chính sách cho Việt Nam nhằm thúc đẩy tính bao trùm trong tăng trưởng kinh tế.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án đặt ra 4 câu hỏi nghiên cứu:

1. Thực trạng tăng trưởng và phân phối thu nhập diễn ra như thế nào tại Việt Nam trong giai đoạn 2004-2016?
2. Tính bao trùm về thu nhập và một số khía cạnh phi thu nhập tại Việt Nam biểu hiện như thế nào?
3. Những nhân tố nào tác động đến tăng trưởng bao trùm về thu nhập tại Việt Nam?
4. Cần có những chính sách gì để cải thiện tăng trưởng bao trùm về thu nhập tại Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Tăng trưởng bao trùm – khái niệm tổng hòa giữa tăng trưởng và phân phối các chiều trong tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam, tập trung trọng tâm vào khía cạnh thu nhập.
• Phạm vi không gian: Phân tích thực trạng trên phạm vi cả nước, phân theo khu vực thành thị – nông thôn, phân theo nhóm dân tộc (Kinh và các dân tộc khác Kinh), 6 vùng địa lý, và tính toán chỉ số cho các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Mô hình kinh tế lượng định lượng được ước lượng trên dữ liệu bảng của các tỉnh/thành phố tại Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2004-2016 (khai thác các kỳ khảo sát mức sống dân cư các năm 2004, 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016).
• Phạm vi nội dung: Tập trung sâu vào chỉ tiêu tăng trưởng bao trùm về thu nhập, kết hợp phân tích các chỉ tiêu phi thu nhập như giáo dục, y tế, lao động - việc làm và điều kiện sống cơ bản (điện lưới, nước máy, vệ sinh tự hoại).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo hai nhóm chính: nghiên cứu đa quốc gia và nghiên cứu trong phạm vi một quốc gia.

Nhóm nghiên cứu	Tác giả & Năm	Nội dung và phát hiện chính
Nền tảng khái niệm & Đo lường	Acemoglu, Robinson và Johnson (2004)	Đưa ra khái niệm ban đầu: tăng trưởng bền vững nhờ hệ thống kinh tế chính trị hài hòa, chia sẻ lợi ích công bằng.
	Ali và Son (2007); Ali và Zhuang (2007)	Xây dựng lý thuyết hàm cơ hội xã hội (Social Opportunity Function), định nghĩa tăng trưởng bao trùm gắn với bình đẳng cơ hội tiếp cận.
	Anand, Mishra và Peiris (2013)	Mở rộng hàm cơ hội xã hội thành hàm dịch chuyển xã hội (Social Mobility Function) cho chỉ tiêu thu nhập; kiểm định trên 143 quốc gia (1970-2010).
	Kakwani (1977, 1980)	Phát triển phương pháp đường cong và chỉ số tập trung đo lường bất bình đẳng kinh tế - xã hội.
	McKinley (2010)	Đề xuất khung đo lường chỉ số bao trùm tổng hợp qua 4 chiều với hệ thống trọng số cố định.
Nghiên cứu đa quốc gia	Jalles và Mello (2019)	Hồi quy logit/probit trên 78 nước (1980-2013); vốn nhân lực, năng suất và độ mở thương mại có tác động dương tới tăng trưởng bao trùm; thất nghiệp tác động âm.
	Doumbia (2018)	Phương pháp GMM trên 112 nước chuyển đổi (1975-2012); chỉ ra quan hệ tuyến tính giữa thể chế với tăng trưởng bao trùm.
	Javed và cộng sự (2018)	Nghiên cứu 8 nước Nam Á (2005-2014); ổn định chính trị và tuổi thọ kỳ vọng là nhân tố quyết định nhất.
	Aoyagi và Ganelli (2015)	Nghiên cứu 10 nước châu Á (có Việt Nam); nhấn mạnh vai trò của chính sách tái phân bổ tài khóa và ổn định vĩ mô.
	Sen (2014)	Phân tích vai trò của thể chế trong các giai đoạn tăng trưởng: tăng tốc, duy trì và thoái trào.
	Manuk và cộng sự (2015); Markus (2016)	Nghiên cứu các yếu tố thúc đẩy tăng trưởng và hội tụ chuyển đổi tại khu vực Đông Nam Á.
	Velde và Morrissey (2004); Li và Zou (2002); Franco và Gerussi (2013)	Phân tích tác động của FDI, lạm phát, thương mại và chi tiêu công đến bất bình đẳng thu nhập và tiền lương.
Nghiên cứu một quốc gia	Arabiyat và cộng sự (2019)	Nghiên cứu cấp tỉnh tại Jordan (1990-2015); thương mại có tác động tích cực đến tăng trưởng bao trùm.
	Munir và Ullah (2018); Khan và cộng sự (2016)	Sử dụng mô hình ARDL/ECM tại Pakistan; lạm phát có tác động tiêu cực, tín dụng tư nhân và độ mở thương mại tác động tích cực.
	Pukuh và Widyasthika (2017); Oluseye và Gabriel (2017)	Phân tích thực trạng bao trùm tại Indonesia và Nigeria qua các giai đoạn phát triển.
	Lee, Kim và Cin (2013); Kashif (2017)	Kiểm định giả thuyết đường cong Kuznets và tác động vĩ mô tại Hàn Quốc, Ấn Độ, Pakistan.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tổng quan tài liệu cho thấy phần lớn nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới sử dụng chỉ số tổng hợp gán trọng số chủ quan hoặc chỉ phân tích ở cấp độ quốc gia tổng thể. Tại Việt Nam, chưa có công trình nào xây dựng chuỗi chỉ số tăng trưởng bao trùm về thu nhập và cơ hội xã hội dựa trên vi mô cấp hộ gia đình ở phạm vi 63 tỉnh/thành phố xuyên suốt giai đoạn 2004-2016. Đồng thời, các nghiên cứu trước chưa tính đến yếu tố tương tác không gian giữa các địa phương trong việc xác định các nhân tố quyết định tính bao trùm. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng việc ứng dụng hàm dịch chuyển xã hội và các mô hình kinh tế lượng không gian.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án tiếp cận tăng trưởng bao trùm theo nghĩa hẹp: tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện công bằng xã hội (giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng) và nâng cao năng lực cho người dân thông qua tiếp cận dịch vụ giáo dục, y tế cùng các điều kiện sống cơ bản.

Khung lý thuyết về nhân tố tác động dựa trên việc tích hợp các lý thuyết tăng trưởng kinh tế và lý thuyết về phân phối/bất bình đẳng thu nhập (Anneli và Kaasa, 2005), bao gồm 5 nhóm nhân tố chính:

1. Nhóm phát triển kinh tế (GDP bình quân, chuyển dịch cơ cấu, tiến bộ công nghệ).
2. Nhóm nhân khẩu học và vốn nhân lực (đô thị hóa, trình độ học vấn, bất bình đẳng giáo dục).
3. Nhóm chính trị và thể chế (quy mô chi tiêu công, chất lượng quản trị, môi trường kinh doanh).
4. Nhóm văn hóa và môi trường (tập trung đất đai, tài nguyên).
5. Nhóm vĩ mô và hội nhập (lạm phát, thất nghiệp, phát triển tài chính, đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI, độ mở thương mại).

Phương pháp đo lường tính bao trùm

1. Phương pháp hàm cơ hội xã hội (Ali và Son, 2007)

Được sử dụng để đo lường các chỉ tiêu phi tiền tệ (giáo dục, y tế, điều kiện sống). Giả sử cơ hội của hộ gia đình thứ $i$ có mức thu nhập $y_i$ là $y_i$ (nhận giá trị 0 hoặc 100). Cơ hội bình quân tổng thể là: $$\bar{y} = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{n} y_i$$ Chỉ số cơ hội (Opportunity Index - OI, ký hiệu $\bar{y}^$) là diện tích dưới đường cong cơ hội: $$\bar{y}^ = \int_{0}^{1} \bar{y}_p , dp$$ Chỉ số bình đẳng cơ hội (Equity Index of Opportunity - EOI, ký hiệu $\omega$) được xác định bởi: $$\omega = \frac{\bar{y}^*}{\bar{y}}$$

• Nếu $\omega > 1$: Cơ hội phân phối thiên lệch có lợi cho người nghèo (pro-poor).
• Nếu $\omega < 1$: Cơ hội phân phối thiên lệch có lợi cho người giàu (anti-poor).
• Nếu $\omega = 1$: Cơ hội phân phối hoàn toàn bình đẳng.

Động lực thay đổi của tính bao trùm được phân rã thành hai thành phần: $$d\bar{y}^* = \omega , d\bar{y} + \bar{y} , d\omega$$ Trong đó, $\omega , d\bar{y}$ thể hiện đóng góp của việc gia tăng cơ hội bình quân khi phân phối không đổi; $\bar{y} , d\omega$ thể hiện đóng góp của việc cải thiện mức độ bình đẳng khi mức bình quân không đổi.

2. Phương pháp hàm dịch chuyển xã hội (Anand và cộng sự, 2013)

Áp dụng cho chỉ tiêu thu nhập. Đường chuyển động xã hội biểu diễn mức thu nhập trung bình của $i%$ dân số nghèo nhất. Chỉ số dịch chuyển xã hội $\bar{y}^*$ (Social Mobility Index) đại diện cho mức độ tăng trưởng bao trùm về thu nhập, kết hợp cả tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân ($\bar{y}$) và hệ số phân phối bình đẳng thu nhập ($\omega$).

Phương pháp kinh tế lượng định lượng

Để ước lượng các nhân tố tác động đến chỉ số tăng trưởng bao trùm về thu nhập tại các tỉnh/thành phố, luận án triển khai theo các bước:

1. Hồi quy dữ liệu bảng tiêu chuẩn: Mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), sử dụng kiểm định Hausman để lựa chọn mô hình phù hợp.
2. Hồi quy kinh tế lượng không gian: Nhằm kiểm soát hiện tượng tự tương quan không gian giữa các địa phương lân cận, luận án kiểm định và ước lượng các dạng mô hình:
   • Mô hình tự hồi quy không gian (SAR - Spatial Autoregression Model).
   • Mô hình sai số không gian (SEM - Spatial Error Model).
   • Mô hình Durbin không gian (SDM - Spatial Durbin Model).
   • Mô hình không gian tự hồi quy kết hợp sai số (SAC) / Mô hình tác động ngẫu nhiên không gian dạng tổng quát (GSPRE).
   • Sử dụng tiêu chuẩn AIC và BIC để lựa chọn mô hình không gian tối ưu, sau đó phân rã tác động biên thành hiệu ứng trực tiếp, hiệu ứng gián tiếp (lan tỏa) và hiệu ứng tổng thể.

Nguồn dữ liệu

• Dữ liệu khảo sát mức sống hộ gia đình (VHLSS) qua 7 đợt điều tra của Tổng cục Thống kê: 2004, 2006, 2008, 2010, 2012, 2014 và 2016.
• Dữ liệu vĩ mô và tài khóa cấp tỉnh: Tổng cục Thống kê, Niên giám thống kê các tỉnh/thành phố, Bộ Tài chính, Sở Tài chính các địa phương.
• Dữ liệu thể chế và môi trường kinh doanh: Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về tăng trưởng bao trùm

Chương 1 làm rõ quá trình phát triển lý luận từ mô hình tăng trưởng kinh tế truyền thống, qua mô hình tăng trưởng vì người nghèo (tuyệt đối và tương đối), đến mô hình tăng trưởng bao trùm. Luận án phân tích quan điểm của các tổ chức quốc tế (ADB, WB, OECD, UNDP, WEF, AfDB) và các học giả hàng đầu. Chương này trình bày chi tiết ba phương pháp đo lường (đường cong tập trung Kakwani, hàm cơ hội xã hội Ali - Son, và chỉ số bao trùm tổng hợp McKinley), từ đó luận giải lý do lựa chọn phương pháp hàm cơ hội xã hội và hàm dịch chuyển xã hội cho nghiên cứu. Đồng thời, chương 1 hệ thống hóa các lý thuyết về nhân tố quyết định tăng trưởng và bất bình đẳng thu nhập, cung cấp cơ sở cho việc thiết lập khung phân tích định lượng.

Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu về tăng trưởng bao trùm

Chương 2 phân loại và phân tích sâu các công trình nghiên cứu thực nghiệm quốc tế và trong nước. Các nghiên cứu được nhóm theo quy mô đa quốc gia (Anand và cs, 2013; Jalles và Mello, 2019; Doumbia, 2018; Aoyagi và Ganelli, 2015), quy mô một quốc gia (Arabiyat và cs, 2019; Munir và Ullah, 2018; Khan và cs, 2016; Oluseye và Gabriel, 2017), và các nghiên cứu về bất bình đẳng/tăng trưởng tại châu Á (Manuk và cs, 2015; Markus, 2016; Lee và cs, 2013; Kashif, 2017). Trên cơ sở chỉ ra những điểm mạnh và khoảng trống của các tài liệu tiền nhiệm, chương 2 xây dựng khung nghiên cứu định lượng gồm các biến phụ thuộc, biến độc lập và các bước ước lượng cụ thể áp dụng cho bối cảnh các tỉnh/thành phố Việt Nam.

Chương 3: Thực trạng tăng trưởng bao trùm ở Việt Nam giai đoạn 2004-2016

Chương 3 trình bày các kết quả tính toán định lượng về tăng trưởng và phân phối thu nhập cùng các khía cạnh phi thu nhập:

• Tăng trưởng kinh tế, nghèo đói và bất bình đẳng: Đánh giá tốc độ tăng GDP, GDP bình quân đầu người, đóng góp của các yếu tố tổng hợp, chuẩn nghèo thu nhập và tỷ lệ nghèo đa chiều giai đoạn 2016-2017. Hệ số Gini thu nhập phản ánh biến động phân hóa thu nhập giữa các tầng lớp.
• Chỉ số tăng trưởng bao trùm về thu nhập: Luận án tính toán chi tiết chỉ số dịch chuyển xã hội ($y^*$) và chỉ số bình đẳng thu nhập ($\omega$) phân theo phạm vi cả nước, khu vực thành thị - nông thôn, nhóm dân tộc Kinh và các dân tộc thiểu số, cũng như cho từng tỉnh/thành phố. Luận án thực hiện phân rã tốc độ tăng chỉ số bao trùm thành phần đóng góp của tăng trưởng thu nhập bình quân và phần đóng góp của cải thiện bình đẳng.
• Các chỉ tiêu bao trùm phi thu nhập:
  • Giáo dục: Đo lường tỷ lệ đi học đúng độ tuổi (các cấp học), số năm đi học cao nhất của hộ, chỉ số cơ hội ($OI$) và chỉ số bình đẳng cơ hội ($EOI$) đối với giáo dục phân theo vùng và dân tộc.
  • Y tế: Đo lường mức độ bao phủ bảo hiểm y tế, giấy khám chữa bệnh miễn phí cho người dân và tính toán chỉ số bình đẳng cơ hội y tế.
  • Lao động - việc làm & Điều kiện sống: Đánh giá tỷ lệ tham gia lực lượng lao động theo giới tính, tỷ lệ lao động qua đào tạo, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm xã hội theo 5 nhóm thu nhập; cùng các chỉ số cơ hội tiếp cận điện lưới quốc gia, nước máy sạch và nhà tiêu tự hoại hợp vệ sinh.
• Các hạn chế căn bản được phát hiện: Tăng trưởng diễn ra không đồng đều giữa các vùng; năng suất lao động và tỷ lệ việc làm chất lượng cao còn thấp; chênh lệch đáng kể trong việc nắm giữ tài sản và tiếp cận các cơ hội phát triển giữa thành thị - nông thôn và giữa người Kinh với đồng bào dân tộc thiểu số.

Chương 4: Ước lượng các nhân tố tác động đến tăng trưởng bao trùm về thu nhập ở Việt Nam

Chương 4 thực hiện hồi quy kinh tế lượng với biến phụ thuộc là chỉ số tăng trưởng bao trùm về thu nhập đã lấy logarit:

• Thống kê mô tả dữ liệu bảng và phân tích ma trận hệ số tương quan giữa các biến.
• Kết quả ước lượng mô hình tác động cố định (FEM) và ngẫu nhiên (REM).
• Kiểm định tương quan không gian và lựa chọn mô hình kinh tế lượng không gian (SAR, SEM, SDM, SAC). Dựa trên chỉ số AIC và BIC, mô hình không gian được xác định là phù hợp hơn mô hình bảng truyền thống trong việc kiểm soát các hiệu ứng tương tác không gian cấp tỉnh.
• Phân tích chi tiết tác động của các biến giải thích: vốn nhân lực (chỉ số bao trùm giáo dục), đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), quy mô chi ngân sách địa phương, phát triển tài chính/tín dụng, môi trường thể chế cấp tỉnh (chỉ số PCI), lạm phát và cơ sở hạ tầng.
• Phân tích hiệu ứng biên trực tiếp (tác động nội tỉnh), hiệu ứng biên gián tiếp (tác động lan tỏa sang các tỉnh lân cận) và hiệu ứng tổng thể.
• Kiểm định tác động của các cú sốc kinh tế/khủng hoảng tài chính đối với tính bao trùm về thu nhập của các địa phương.

Chương 5: Khuyến nghị chính sách

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, chương 5 đề xuất hệ thống giải pháp chính sách bao gồm 6 nhóm trụ cột:

1. Các chính sách duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát nhằm bảo vệ sức mua của người thu nhập thấp.
2. Các chính sách định hướng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) gắn kết với khu vực kinh tế trong nước và nâng cao hiệu ứng lan tỏa việc làm.
3. Cơ cấu lại chi ngân sách nhà nước, nâng cao hiệu quả chi tiêu công cho các dịch vụ an sinh xã hội cơ bản.
4. Phát triển nguồn nhân lực, cải thiện công bằng trong tiếp cận giáo dục nghề nghiệp và giáo dục phổ thông có chất lượng.
5. Cải thiện tính bình đẳng trong cơ hội tiếp cận hệ thống dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe.
6. Cải thiện chất lượng thể chế kinh tế, minh bạch hóa môi trường đầu tư kinh doanh thông qua việc nâng cao các chỉ số thành phần PCI. Đồng thời, chương 5 nêu rõ các hạn chế chưa giải quyết hết của luận án và gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận và học thuật

1. Hệ thống hóa khung phân tích: Luận án tổng hợp và chuẩn hóa các quan điểm lý thuyết đa chiều về tăng trưởng bao trùm, làm rõ sự khác biệt bản chất giữa mô hình tăng trưởng bao trùm với các mô hình tăng trưởng vì người nghèo trước đây.
2. Tiên phong áp dụng phương pháp toán kinh tế vi mô: Luận án là công trình đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng đồng bộ phương pháp hàm cơ hội xã hội (Ali và Son, 2007) và hàm dịch chuyển xã hội (Anand và cs, 2013) để lượng hóa bộ chỉ số tăng trưởng bao trùm về thu nhập và các chiều cơ hội phi thu nhập cho toàn bộ 63 tỉnh/thành phố trong chuỗi thời gian dài (2004-2016).

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và phương pháp luận

1. Bức tranh thực nghiệm chi tiết: Cung cấp hệ thống bằng chứng định lượng về mức độ bình đẳng và bất bình đẳng trong phân bổ thành quả tăng trưởng kinh tế, cơ hội học tập, bảo hiểm y tế và hạ tầng dân sinh giữa các nhóm dân cư (thành thị - nông thôn, người Kinh - dân tộc thiểu số, các vùng kinh tế).
2. Ứng dụng kinh tế lượng không gian: Là công trình đầu tiên tại Việt Nam sử dụng các kỹ thuật kinh tế lượng không gian (Spatial Econometrics) để ước lượng các nhân tố tác động đến tính bao trùm trong tăng trưởng thu nhập cấp tỉnh, bóc tách được hiệu ứng lan tỏa không gian giữa các địa phương láng giềng.
3. Cơ sở hoạch định chính sách: Đưa ra hệ thống khuyến nghị chính sách dựa trên bằng chứng định lượng rõ ràng, chỉ rõ mức độ đánh đổi hoặc bổ trợ giữa việc mở rộng quy mô tăng trưởng bình quân và việc cải thiện hệ số phân phối công bằng xã hội.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án

1. Giới hạn chuỗi dữ liệu khảo sát: Dữ liệu VHLSS được thu thập định kỳ 2 năm một lần (năm chẵn), do đó chuỗi dữ liệu bảng cấp tỉnh không liên tục hàng năm, phần nào hạn chế việc quan sát các biến động ngắn hạn.
2. Khía cạnh phi thu nhập: Một số biến số phi thu nhập quan trọng như chất lượng môi trường sống, đa dạng sinh học và các chỉ tiêu việc làm phi chính thức chưa được lượng hóa đầy đủ thành chỉ số bảng cấp tỉnh do hạn chế về nguồn số liệu thống kê thứ cấp đáng tin cậy ở cấp địa phương.
3. Trọng số ma trận không gian: Luận án chủ yếu sử dụng ma trận khoảng cách địa lý kề sát hoặc khoảng cách vật lý; chưa mở rộng so sánh sâu với các ma trận khoảng cách kinh tế (economic distance matrix).

Hướng nghiên cứu tiếp theo

1. Cập nhật chuỗi dữ liệu sau năm 2016 (các kỳ VHLSS 2018, 2020 trở đi) để đánh giá tác động của các bối cảnh mới và các cam kết hội nhập thế hệ mới.
2. Mở rộng khung đo lường tăng trưởng bao trùm sang khía cạnh bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số.
3. Áp dụng các cấu trúc ma trận không gian đa dạng (kết hợp khoảng cách địa lý và khoảng cách kinh tế) để kiểm tra tính vững của các hiệu ứng lan tỏa liên tỉnh.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhiều đối tượng trong nghiên cứu và quản lý kinh tế:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kinh tế: Cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về việc ứng dụng hàm cơ hội xã hội, hàm dịch chuyển xã hội và các mô hình hồi quy kinh tế lượng không gian trên phần mềm thống kê chuyên dụng.
• Giảng viên và các nhà nghiên cứu kinh tế phát triển: Tài liệu tham khảo giá trị cho các học phần Kinh tế phát triển, Kinh tế công cộng, Phân tích chính sách xã hội và Đánh giá nghèo đói - bất bình đẳng.
• Các cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban Dân tộc, Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh): Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chính sách phân bổ ngân sách, chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, chính sách thu hút FDI có chọn lọc và các can thiệp hỗ trợ nhóm đồng bào dân tộc thiểu số.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tăng trưởng bao trùm khác biệt như thế nào so với mô hình tăng trưởng vì người nghèo (pro-poor growth)?

Mô hình tăng trưởng vì người nghèo dạng tuyệt đối (Ravallion và Chen, 2003) chỉ tập trung vào việc giảm tỷ lệ dân số dưới chuẩn nghèo cố định mà không xét đến mức độ gia tăng bất bình đẳng xã hội. Mô hình vì người nghèo dạng tương đối (Dollar và Kraay, 2002) yêu cầu thu nhập người nghèo tăng nhanh hơn mức bình quân nhưng lại bỏ qua tầng lớp cận nghèo và trung lưu. Tăng trưởng bao trùm tiếp cận toàn bộ cộng đồng dân cư (bao gồm cả người nghèo, cận nghèo, trung lưu và người giàu), chú trọng đồng thời cả quá trình tham gia tạo ra tăng trưởng (bình đẳng cơ hội việc làm, giáo dục, y tế) và kết quả thụ hưởng thành quả tăng trưởng.

2. Chỉ số tăng trưởng bao trùm về thu nhập trong luận án được tính toán dựa trên phương pháp nào?

Luận án sử dụng phương pháp hàm dịch chuyển xã hội (Social Mobility Function) do Anand và cộng sự (2013) phát triển dựa trên hàm cơ hội xã hội của Ali và Son (2007). Chỉ số dịch chuyển xã hội ($\bar{y}^*$) được tính bằng tích số giữa thu nhập bình quân ($\bar{y}$) và chỉ số bình đẳng thu nhập ($\omega$). Mức độ thay đổi của tính bao trùm được phân rã thành hai động lực: phần do tăng trưởng thu nhập bình quân ($d\bar{y}$) và phần do cải thiện mức độ bình đẳng trong phân phối ($d\omega$).

3. Nguồn dữ liệu chính được sử dụng để tính toán các chỉ số trong luận án là gì?

Luận án sử dụng dữ liệu vi mô từ 7 cuộc Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) do Tổng cục Thống kê tiến hành trong giai đoạn 2004-2016 (2 năm một lần: 2004, 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016). Dữ liệu này được kết hợp với số liệu vĩ mô và tài khóa từ Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê các tỉnh, Bộ Tài chính, Sở Tài chính các địa phương và dữ liệu chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) từ VCCI.

4. Tại sao luận án phải sử dụng mô hình kinh tế lượng không gian thay vì chỉ dùng mô hình bảng FEM/REM truyền thống?

Tăng trưởng kinh tế và các chính sách phát triển của một tỉnh/thành phố thường có mối liên hệ và tương tác qua lại với các địa phương lân cận (hiệu ứng tràn/lan tỏa không gian). Mô hình kinh tế lượng không gian (như SAR, SEM, SDM, SAC) giúp kiểm soát hiện tượng tự tương quan không gian, tránh sai lệch ước lượng của mô hình FEM/REM truyền thống và cho phép phân tách chính xác tác động biên trực tiếp (nội tỉnh) và tác động biên gián tiếp (lan tỏa sang tỉnh khác).

5. Những phát hiện chính về các hạn chế trong tăng trưởng bao trùm tại Việt Nam giai đoạn 2004-2016 là gì?

Luận án chỉ ra ba nhóm hạn chế căn bản: (1) Tăng trưởng kinh tế và phân phối lợi ích diễn ra không đồng đều giữa các vùng địa lý; (2) Tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp, năng suất lao động chưa cao và cơ cấu việc làm chuyển dịch chậm; (3) Tồn tại khoảng cách chênh lệch lớn và dai dẳng về mức thu nhập, tích lũy tài sản và cơ hội tiếp cận giáo dục, bảo hiểm y tế, điều kiện sống giữa khu vực thành thị và nông thôn, cũng như giữa người Kinh và các nhóm dân tộc thiểu số.

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Trần Thị Lan Hương là công trình khoa học chuyên khảo toàn diện về đo lường và phân tích tính bao trùm trong tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam giai đoạn 2004-2016. Bằng việc ứng dụng phương pháp hàm cơ hội xã hội và mô hình kinh tế lượng không gian hiện đại trên nguồn dữ liệu VHLSS vi mô cấp tỉnh, luận án đã làm rõ thực trạng phân phối thu nhập và cơ hội xã hội trên nhiều chiều cạnh. Các kết quả thực nghiệm và hệ thống khuyến nghị chính sách trong luận án là cơ sở khoa học quan trọng phục vụ công tác nghiên cứu kinh tế học và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TĂNG TRƯỞNG BAO TRÙM 1. Các quan niệm và nội dung của tăng trưởng bao trùm 1. Một số quan niệm về tăng trưởng bao trùm Tăng trưởng bao trùm (inclusive growth) là một khái niệm rộng liên quan đến nhiều khía cạnh khác nhau của tăng trưởng và phát triển kinh tế. Đây là một chủ đề mới, trong cả lĩnh vực nghiên cứu cũng như hoạch định chính sách trong thực tế, được nhiều quốc gia quan tâm trong thời gian gần đây.

Acemoglu, Robinson và Johnson (2004) là nhóm tác giả đầu tiên đưa ra khái niệm tăng trưởng này. Các tác giả cho rằng, lý do để các quốc gia có được tăng trưởng cao và bền vững là do các nước có hệ thống kinh tế chính trị hài hòa, tức là một hệ thống mà ở đó, thành quả và lợi ích từ tăng trưởng kinh tế được phân chia một cách tương đối công bằng cho các khu vực, thành phần kinh tế và các nhóm dân cư trong xã hội. Ngược lại, với những quốc gia không có tăng trưởng hoặc tăng trưởng kém bền vững thì nguyên nhân của nó cũng đến từ việc các quốc gia đó có hệ thống chính trị không hài hòa. Khác với quan điểm tăng trưởng truyền thống, tăng trưởng bao trùm về cơ bản nhấn mạnh đến việc làm sao có thể đảm bảo lợi ích của tăng trưởng kinh tế cũng như cơ hội để có tăng trưởng kinh tế được chia sẻ một cách bình đẳng cho tất cả các thành viên trong xã hội, đặc biệt là cho những nhóm yếu thế.

Mô hình tăng trưởng bao trùm đã khắc phục được các nhược điểm của mô hình tăng trưởng vì người nghèo trước đây (pro- poor growth), mặc dù đôi khi thuật ngữ “tăng trưởng bao trùm” vẫn được đề cập đến với những cái tên như tăng trưởng theo nghĩa rộng (broad-based growth) hay tăng trưởng chia sẻ (shared growth). Thực chất mô hình tăng trưởng vì người nghèo hướng đến mục tiêu là thu nhập của nhóm dân số nghèo tăng nhanh hơn phần còn lại của dân số, và điều đó có nghĩa là bất bình đẳng giảm. Mô hình này có thể tồn tại ở hai cách tiếp cận: mô hình vì người nghèo dạng tuyệt đối và mô hình vì người nghèo dạng tương đối. Mô hình vì người nghèo dạng tuyệt đối được Ravallion và Chen (2003) và Ngân hàng Thế giới sử dụng rộng rãi với quan điểm là giảm tỷ lệ hộ nghèo tuyệt đối ứng với một ngưỡng nghèo cho trước.

Cách tiếp cận này đã không tính đến việc khi tăng trưởng kinh tế cao hơn sẽ dẫn đến bất bình đẳng cao hơn và do đó, mặc dù tỷ lệ hộ nghèo có giảm, nhưng các hộ nghèo lại được hưởng thụ quá ít so với mặt bằng chung của xã hội. Đó là nguyên nhân của sự ra đời mô hình vì người nghèo dạng tương đối. Mô hình này với quan điểm tập trung vào việc phân phối thu nhập giữa các nhóm dân cư trong xã hội, với điều kiện luan an 7 là thu nhập của nhóm nghèo tăng nhanh hơn so với mức trung bình của toàn bộ dân cư, và như vậy, bất bình đẳng giảm (Dollar và Kraay, 2002; IMF, 2011). Nhưng như vậy, những nhóm dân cư ở giữa bao gồm nhóm cận nghèo và tầng lớp trung lưu đang bị lờ đi.

Và cũng từ đây, mô hình tăng trưởng bao trùm đã ra đời, với quan điểm đề cập tới toàn bộ cộng đồng dân cư, cả người nghèo, cận nghèo, tầng lớp trung lưu và thậm chí là cả người giàu trong xã hội. Mô hình tăng trưởng mới không chỉ tập trung vào người nghèo mà quan tâm tới phúc lợi của tất cả mọi người, cả dân tộc đa số và dân tộc thiểu số, không phân biệt công việc của họ, cả nam và nữ, tất cả các cộng đồng và tôn giáo khác nhau. Một điểm nhấn mạnh nữa của cách tiếp cận này là thay vì chỉ nhìn vào kết cục dưới dạng phân phối thu nhập một cách bình đẳng, mô hình tăng trưởng bao trùm còn hướng tới việc bình đẳng trong cơ hội. Hay nói cách khác, ngoài việc thụ hưởng thành quả mà tăng trưởng kinh tế đem lại, tăng trưởng bao trùm còn nói tới quá trình tham gia của tất cả mọi người đóng góp vào tăng trưởng.

Về bối cảnh, khái niệm này cũng như các tranh luận chính sách xoay quanh nó xuất phát từ chính thực tiễn tăng trưởng của các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển ở khu vực châu Á và Mỹ Latinh, khi ngày càng có nhiều quốc gia trong khu vực này không giải quyết được đồng thời bài toán giảm bất bình đẳng và giảm nghèo song song với quá trình tăng trưởng. Xuất phát từ luận điểm ban đầu về tăng trưởng bao trùm của Acemoglu và cộng sự (2004), nhiều tổ chức quốc tế đã đưa ra một số quan niệm xung quanh vấn đề này. Dưới đây là một số các nghiên cứu nổi bật. Ngân hàng Phát triển châu Á ADB (2007): Nhóm tác giả có đóng góp chính về quan điểm tăng trưởng bao trùm của ADB là Ali và Zhuang (2007), Ali và Son (2007).

Tăng trưởng bao trùm theo đó là tăng trưởng có gắn với bình đẳng của các cơ hội, việc tạo ra các cơ hội cho tất cả mọi người, không dành riêng cho ai, và những cơ hội này được tạo ra nhiều nhất có thể. Tăng trưởng bao trùm còn nhằm giải quyết sự phân hóa đối với các nhóm yếu thế nhất. Các nhóm yếu thế này thực chất là những nhóm dân cư đã bị bỏ rơi trong quá trình phát triển kinh tế và xóa đói giảm nghèo. Việc hỗ trợ các nhóm này tham gia vào các hoạt động kinh tế của quá trình tăng trưởng và thụ hưởng lợi ích từ chúng là điểm mấu chốt của tăng trưởng bao trùm.

Cách tiếp cận của ADB về cơ bản giới hạn trong phạm vi xem xét đồng thời cả vấn đề tăng trưởng, giảm nghèo và bình đẳng thu nhập của các hộ gia đình. Xuất phát từ việc nhận thấy rằng quá trình tăng trưởng đang tạo ra những cơ hội kinh tế mới nhưng những cơ hội này lại không được phân phối một cách bình đẳng, nhóm nghèo bị hạn chế tiếp cận cơ hội và nguồn lực hơn, hậu quả là lợi ích của tăng trưởng được phân phối một cách thiên lệch cho nhóm không nghèo. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã coi chiến lược tăng trưởng bao trùm là luan an 8 một trong ba trọng tâm trong chiến lược tăng trưởng 2020. Quan điểm mới nhất trong ADB (2013), đã nhấn mạnh tăng trưởng bao trùm là tăng trưởng kinh tế mở rộng cách tiếp cận đến với những cơ hội kinh tế và xã hội cho ngày càng nhiều người, trong một môi trường công bằng hơn.

Ali (2007b) cho rằng kết quả giảm nghèo hiện nay không chỉ phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn phụ thuộc vào cách thức phân bổ những lợi ích của tăng trưởng. Để minh họa quan điểm này, tác giả đã đưa ra trường hợp của Nam Á trong đó có Trung Quốc và Việt Nam, là hai quốc gia đã đạt được thành tựu giảm nghèo trong mục tiêu thiên niên kỷ vào năm 2005, nhưng tỷ lệ nghèo đói vẫn còn khá cao và bản thân người nghèo vẫn còn gặp nhiều cản trở trong việc tiếp cận các cơ hội và được hưởng lợi từ tăng trưởng. Ali (2007a) nhấn mạnh bất bình đẳng thu nhập và các bất bình đẳng khác nói chung đe dọa ổn định chính trị và xã hội, và ngay cả sự bền vững của quá trình tăng trưởng, chỉ có bình đẳng mới làm tăng được tăng trưởng tiềm năng của nền kinh tế. Trong một nghiên cứu khác, Ali và Yao (2004) lại phân tích tính cần thiết của tăng trưởng bao trùm trong bối cảnh toàn cầu hóa, với nhận định toàn cầu hóa sẽ mang lại nhiều cơ hội khi có những thị trường lớn hơn, công nghệ tân tiến hơn và thu hút được nhiều vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, nhưng không phải quốc gia nào cũng tận dụng và nắm bắt được những lợi ích này một cách giống nhau.

Tóm lại, các nghiên cứu đều thống nhất quan điểm chỉ có riêng tăng trưởng không thể đảm bảo lợi ích công bằng cho tất cả mọi người. Ở một mức độ nào đó thì tăng trưởng là điều kiện cần thiết để giảm nghèo nhưng không thể là điều kiện đủ. Một số quan điểm khác cũng được thống nhất là: (i) tính bao trùm của tăng trưởng kinh tế thể hiện ở tăng trưởng nhanh và bền vững, dựa trên sự tăng trưởng của tất cả các ngành và các vùng, bao gồm phần lớn lực lượng lao động, đặc biệt là người nghèo và nhóm người yếu thế trong xã hội, (ii) tăng trưởng bao trùm phải đi kèm với việc loại bỏ những rào cản thể chế, tạo ra động lực và tăng cường khả năng tiếp cận của mọi tầng lớp với các cơ hội của sự phát triển, (iii) tăng trưởng có ý nghĩa bao trùm còn làm gia tăng tài sản và năng lực của mọi cá nhân và tổ chức khác nhau tham gia vào quá trình tăng trưởng, giúp xã hội cải thiện được việc quản lý các rủi ro phát sinh. Điểm (ii) và (iii) là những đóng góp mới của Ali và Son (2007) về quan điểm tăng trưởng bao trùm so với quan điểm truyền thống của ADB, thể hiện tính đa chiều hơn khi đã xem xét cả những khía cạnh đằng sau kết cục của tăng trường và phân phối thu nhập.

Từ những nghiên cứu của mình, định nghĩa tăng trưởng bao trùm mà các tác giả đưa ra là quá trình tăng trưởng kinh tế không những tạo ra các cơ hội kinh tế mới, mà còn đảm bảo cơ hội tiếp cận bình đẳng đối với mọi tầng lớp trong xã hội, không phân biệt hoàn cảnh của họ. Ngân hàng Thế giới WB (2009) định nghĩa tăng trưởng bao trùm bao hàm cả tốc luan an 9 độ và cách thức của tăng trưởng kinh tế. Đây là hai cấu phần không thể tách rời, nên cần thiết phải được nhìn nhận một cách đồng thời. Quan điểm của WB coi tăng trưởng bao trùm là điều kiện cần thiết để giảm nghèo tuyệt đối nhưng đòi hỏi phải có tầm nhìn dài hạn, đặt trên nền tảng rộng lớn, có tính chất liên ngành và đa dạng hóa nền kinh tế.

Đây là mô hình tăng trưởng bao hàm phần lớn lực lượng lao động, đảm bảo sự bình đẳng về cơ hội trong khả năng tiếp cận thị trường, nguồn lực cũng như bình đẳng trong môi trường quản lý cho mọi doanh nghiệp và cá nhân.